رغب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-غ-بالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٦٣ · الآيات: ٨ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سفهنيليَرْغَبُإبراهيمفَارْغَبْيَرْغَبُوارغبصلحرَغَبًاخيرضيعمليظمأرهب

الجذرالصيغ ٧الآيات ٨السور ٧المجاورة ٦٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

رغب

ر - غ - ب

جذر
  • الورود: ٨
  • الآيات: ٨
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٣

Sel yığıntısı alüvyonlu topraktır. İki zıt anlam taşımaktadır. Akıp giden manasında rağibe kökü kullanılıyor; akıp varan manasında da rağbet kullanılıyor. “Rağibe an” demek yüz çevirmek, uzaklaşmak ; “rağibe ila” demek ona yönelmek, oraya gitmek demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Sel yığıntısı alüvyonlu topraktır. İki zıt anlam taşımaktadır. Akıp giden manasında rağibe kökü kullanılıyor; akıp varan manasında da rağbet kullanılıyor. “Rağibe an” demek yüz çevirmek, uzaklaşmak ; “rağibe ila” demek ona yönelmek, oraya gitmek demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٬١٧٨
باب الغين والراء والباء معهما غ ب ر، ر غ ب، غ ر ب ، بغر مستعملات غرب: الغَرْبُ: التَّمادي وهو اللَّجاجَةُ في الشيء، قال: قد كفَّ من غَرْبي عن الإنشادِ وكُفَّ من غَرْبِكَ أي: من حِدَّتِكَ. واستَغْرَبَ الرجلُ إذا لجَّ في الضحكِ خَاصةً، واستَغْرَبَ عليه في الضَّحِكِ أي لَجَّ فيه. والغَرْبُ أعظم من الدلو، وهو دلو تام، وعدده أَغرُبٌ، وجمعه غُرُوبٌ. واستحالت الدلو غَرْباً أي عظمت بعدها ما كانت دلية.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٧٨
رَعِبْتُ في الشيء، إذا أردتَه، رغبةً ورَغَباً بالتحريك. وارْتَغَبْتُ فيه مثلُهُ. ورَغِبْتُ عن الشيء، إذا لم تُرِدْهُ وزَهِدت فيه. وأرغبني في الشيء ورَغَّبَني فيه، بمعنىً ورجلٌ رغبوب من الرَغْبَةِ. والرَغبيَةُ: العطاءُ الكثيرُ، والجمع الرغائب. قال الشاعر: وإلى الذي يُعْطي الرغائبَ فارْغَبِ والرَغيبُ: الواسعُ الجوفِ، يقال حوضٌ رَغيبٌ وسِقاءٌ رَغيبٌ، وفرسٌ رَغيبُ الشَحْوَةِ. والرُغْبُ، بالضم:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٧٨٦
غ ر ب غرب ، رغب ، غبر ، ربغ ، برغ ، بغر : مستعملة . برغ : أما برَغَ فإن الليث أهمله . ورَوَى أبو العباس عن ابن الأعرابيِّ أنه قال : بَرِغَ الرَّجلُ إذا تَنَعَّمَ . غرب : قال الليثُ : يُقالُ : كُفَّ من غرْبكَ : أي من حدَّتِك ، وقيل : الغَرْبُ : التمادِي . وقال غيرهُ : غرْبُ كلّ شَيْءٍ : حَدُّهُ وكذلك غُرابُهُ ، وغرْبُ اللِّسانِ : حِدَّتُهُ ، وسيفٌ غرْبٌ : قاطعٌ حديدٌ . وقال الشاعرُ يصفُ سيفاً :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٩٩٨
(باب الراء والغين وما يثلثهما) (رغف) الراء والغين والفاء كلمةٌ واحدة. فالرَّغيف معروف، ويجمع على الرُّغْفان والأرغِفة والرُّغُف. قال: * إنّ الشِّواء والنَّشِيلَ والرُّغُفْ([1]) * وهاهنا كلمةٌ أخرى إن صحَّت. زعموا أنّ الإرغاف: تحديد النَّظَر. (رغل) الراء والغين واللام أصلٌ واحد، وهو اغتفال شيءٍ وأخذه. ثم يشتقّ منه ويُحمل. فالرَّغْل: اختلاسٌ في غَفْلة. والرَّغْلَة: رَضاعةٌ في غَفْلة. قال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٢٦
- أصل الرغبة: السعة في الشيء، يقال: رغب الشيء: أتسع (قال في الأفعال: ورغب، اتسع رأيه وخلقه. الأفعال 3/41)، وحوض رغيب، وفلان رغيب الجوف، وفرس رغيب العدو. والرغبة والرغب والرغبى: السعة في الإرادة قال تعالى: ﴿ويدعوننا رغبا ورهبا﴾ [الأنبياء/90]، فإذا قيل: رغب فيه وإليه يقتضي الحرص عليه، قال تعالى: ﴿إنا إلى الله راغبون﴾ [التوبة/59]، وإذ قيل: رغب عنه اقتضى صرف الرغبة عنه والزهد فيه، نحو قوله تعالى:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٨٩
ر غ ب هو راغب فيه وراغب عنه ورغب فيه وارتغب ورغب عنه ورغب بنفسه عنه‏.‏ وفي الحديـث ‏"‏ يـا عثمـان لا ترغـب عـن سنّتـي فـإن من رغب عن سنتي فمات قبل أن يتوب ضربت الملائكة وجهه عن حوضي ‏"‏ ولي عنه مرغب‏.‏ وخطب فلان فأصاب المرغب‏.‏ قال العجاج‏:‏ إن لنـا فحلاً هجاناً مصعبا نجـل مفداة التي تخطّبا زيد مناةٍ فأصاب المرغبا فأكثرا إذ ولـدا وأطيبـا مفداة أم سعد بن زيد مناة‏.‏ ومالي فيه رغبة ورغبي
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٥٠٧
الرَّغْبُ والرُّغْبُ والرَّغَبُ، والرَّغْبَة والرَّغَبُوتُ، والرُّغْبَـى والرَّغْبَـى، والرَّغْبَاءُ: الضَّراعة والمسأَلة. وفي حديث الدعاءِ: رَغْبَةً ورَهْبَةً إِلَيْكَ. قال ابن الأَثير: أَعمل لَفْظَ الرَّغْبَة وَحْدَها، ولو أَعْمَلَهُما مَعاً، لقال: رَغْبة إِليكَ ورَهْبة منكَ، ولكن لـمَّا جمَعَهُما في النظم، حَمَل أَحدَهما على الآخَرِ؛ كقول الراجز: وزَجَّجْنَ الـحَواجِبَ والعُيونا وقول الآخر:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٧٤
* ر غ ب * * رَغِبَ * فيه أراده وبابه طرب و * رَغِبَهُ * أيضا و * ارْتَغَبَ * فيه مثله و * رَغِبَ * عنه لم يرده ويقال * رَغَّبَهُ * فيه * تَرْغِيباً * و * أرْغَبَهُ * فيه أيضا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٤٢٠
رغب فيه، كسمع يرغب رغبا بالفتح ويضم ورغبة ورغبى على قياس سكرى، ورغبا بالتحريك، :أراده، كارتغب فيه، ورغبه، أي متعديا بنفسه، كما في المصباح فهو راغب ومرتغب. ورغب عنه: تركه متعمدا وزهد فيه، ولم يرده. ورغب إليه رغبا ورغبا محركة ورغبا بالضم ورغبى كسكرى ويضم، ورغباء كصحراء ورغبوتا ورغبوتى، ورغبانا، محركات ورغبة ورغبة بالضم، ويحرك: ابتهل، أو هو الضراعة والمسألة وفي حديث الدعاء رغبة ورهبة إليك ورجل
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٥٩٢
رَغِبَ 1 رَغِبَ ذ , aor. رَغَبَ , inf. n. رَغْبَةٌ (JK, TA) and رَغْبَى (JK) [and app. رَغَبٌ &c. as in the next sentence but one], He desired a thing [app. in an absolute sense, agreeably with what follows in the next sentence but one: and also,] vehemently, eagerly, greedily, very greedily, with avidity, excessively, or culpably; he coveted a thing, longed for it, or lusted after it. (TA.)
رابط المدخل

رَغِبَ 1 رَغِبَ ذ , aor. رَغَبَ , inf. n. رَغْبَةٌ (JK, TA) and رَغْبَى (JK) [and app. رَغَبٌ &c. as in the next sentence but one], He desired a thing [app. in an absolute sense, agreeably with what follows in the next sentence but one: and also,] vehemently, eagerly, greedily, very greedily, with avidity, excessively, or culpably; he coveted a thing, longed for it, or lusted after it. (TA.) رَغَبُ النَّفْسِ means The [soul's] hoping largely, and desiring much. (TA.) ― -b2- رَغِبَ فِيهِ, (S, A, Mgh, Msb, K, &c.,) and رَغِبَهُ, (Msb, TA,) aor. رَغَبَ , (K, TA,) inf. n. رَغْبَةٌ (S, A, * Mgh, K) and رَغَبٌ (S, Msb) and رَغْبٌ (Mgh, Msb, K) and رُغْبٌ (K) and رُغْبَى (A, * Msb) and رَغْبَى (Msb) and رَغْبَآءُ, (A, * Msb,) He desired it, or wished for it; (S, A, Mgh, Msb, K;) as also فيه ↓ ارتغب. (S, K.) You say, مَا لِى فِيهِ رَغْبَةٌ and رُغْبَى and رَغْبَآءُ [I have not any desire, or wish, for it]. (A.) And رُهْبَاكَ خَيْرٌ مِنْ رُغْبَاكَ, i. e. The fearing thee is better than the loving thee; رهباك being an inf. n. prefixed to an objective complement; and so رغباك: and said to mean, thy being given a thing through fear of thee is better than through desire: a prov., similar to رَهَبُوتٌ خَيْرٌ مِنْ رَحَمُوتٍ. (Meyd. [Freytag explains it otherwise: see his Arab. Prov. i. 542.]) ― -b3- رَغِبَ عَنْهُ He did not desire it, or wish for it; (S, A, Mgh, Msb, K;) he shunned, or avoided, it; abstained from it; (S, TA;) or left it, relinquished it, or forsook it, (JK, S, TA,) intentionally. (JK, TA.) ― -b4- رَغِبَ اـِلَيْهِ, inf. n. رَغَبٌ (K) and رَغْبٌ and رُغْبٌ (TA) and رُغْبَى (Mgh, * K) and رَغْبَى (K) and رَغْبَآءُ (A, * K) and رَغْبَةٌ (Mgh, * TA) and رُغْبَةٌ and رَغَبَةٌ and رَغَبُوتٌ, and رَغَبُوتَى and رَغَبَانٌ, (K,) He made petition to him, addressed a petition to him, asked him, petitioned him, sought of him, or demanded of him: (TA:) or he prayed to him, or supplicated him, with humility or abasement, or with sincerity or earnestness or energy: or he humbled, or abased, himself, and made petition to him. (K, A, TA.) You say, رَغِبَ اـِلَى فُلَانٍ فِى كَذَا He made petition to such a one, petitioned him, or asked him, for such a thing. (TA.) And اـِلَى اللّٰهِ أَرْغَبُ To God I humble, or abase, myself, and make petition; syn. أَضْرَعُ: and اـِلَيْهش أَرْفَعُ رَغْبَتِى [To Him I raise my humble petition]. (A.) And الرُّهْبَى مِنَ اللّٰهِ وَالرُّغْبَى اـِلَيْهِ [Fear should be of God; (not of a creature;) and petition, &c., should be to Him]. (Lth, TA in art. رهب.) See also another ex. in a verse cited voce رَغِيبَةٌ. ― -b5- رَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُ [lit. He made himself to be not desirous of, or to shun, or abstain from, or leave, him, or it; the ب having the same effect as in ذَهَبَ بِهِ &c.; and hence,] he held himself above, or superior to, him, or it. (K.) And رَغِبْتُ بِفُلَانٍ عَنْ هٰذَا I made such a one to shun, abstain from, or leave, this, disliking it for him. (MF.) -A2- رَغُبَ (assumed tropical:) It (anything) was, or became, wide, or ample. (TA. [See also 6.]) You say, رَغُبَ الوَادِى, aor. رَغُبَ , inf. n. رُغْبٌ and رُغُبٌ (K) and رَغَابَةٌ, (TA,) (assumed tropical:) The valley was large and wide, taking, or receiving, much water. (K, * TA.) And رَغُبَتِ الأَرْضُ, inf. n. رُغْبٌ [&c.], (assumed tropical:) The land was soft (S, TA) and wide, with even, or sandy, soil: (TA:) or (S, TA) took much water; (TA;) was such as would not flow unless in consequence of much rain. (S, TA.) ― -b2- And [hence,] رَغُبَ, inf. n. رُغْبٌ (S, K *) and رُغُبٌ, (K, * TA,) (assumed tropical:) He was, or became, voracious, a great eater; (K, TA;) very greedy, or gluttonous; (S, K, TA;) vehemently, excessively, or culpably, desirous of worldly goods, and one who made himself to be large, or abundant, therein: or as some say, large in his hopes, and desirous of much. (TA.) Accord. to the T, رُغْبُ البَطْنِ signifies (assumed tropical:) Voracity: and رُغْبٌ, alone, as occurring in a trad., is explained as meaning capaciousness of the belly, and voracity. (TA.) And رَغُبَ رَأْيُهُ, inf. n. رُغْبٌ, (tropical:) He was, or became, liberal, or bountiful, and large in opinion or judgment. (A.)

رغّبهُ فِى شَىْءٍ 2 رغّبهُ فِى شَىْءٍ ذ , [inf. n. تَرْغِيبٌ,] He made him to desire, or wish for, a thing; (S, * MA, K; *) as also فيه ↓ ارغبهُ. (S, * K: *) both signify the same. (S.) You say, رَغَّبْتُهُ فِى صُحْبَتِهِ [I made him to desire, or wish for, his companionship]. (A.) ― -b2- And رغّبهُ, inf. n. تَرْغِيبٌ; (IAar, TA;) and رغّب اـِلَيْهِ; (TA;) He gave him what he desired, or wished for. (IAar, TA.) ― -b3- [رغّب is also said by Golius to signify Cupivit avide et expetivit; as on the authority of the KL: but this signification is not in my copy of that work, nor do I find it in any other lexicon.]

راغب 3 راغب ذ is said by Golius, as on the authority of the KL, and by Freytag after him, to signify Cupiditatem monstravit: but it is not mentioned in any sense in my copy of the KL, nor have I found it in any other lexicon.]

4 أَرْغَبَ see 2. ― -b2- [ارغبهُ app. signifies also He made it wide, or ample. ― -b3- And hence,] أَرْغَبَ اللّٰهُ قَدْرَكَ means (tropical:) May God enlarge thy power, and make its steps to extend far. (A, TA.)

تراغبوا فِيِه 6 تراغبوا فِيِه ذ They vied, one with another, in desiring it; or they desired it with emulation; syn. تنافسوا فيه. (A and TA in art. نفس.) ― -b2- تراغب المَكَانُ (assumed tropical:) The place was, or became, wide, or ample. (TA. [See also رَغُبَ.])

8 اـِرْتَغَبَ see 1, third sentence.

رَغِبٌ رَغِبٌ ذ : see رَغِيبٌ, second sentence.

رُغُبٌ رُغُبٌ ذ : see رَغَابٌ, and رَعِيبٌ; with both of which it is synonymous. ― -b2- It is also a pl. of the latter, (L in art. أسد,) and of رَغِبٌ. (TA.)

رَغْبَةٌ رَغْبَةٌ ذ A desire, or wish: pl. رَغَبَاتٌ. (Mgh, Msb.) Hence, قَلَّتْ رَغَبَاتُ النَّاسِ [The desires, or wishes, of the people, or of mankind, became few]. (Mgh.) ― -b2- See also رَغِيبَةٌ.

رَغْبَى رَغْبَى ذ : see رَغِيبَةٌ.

رَغَبُوتٌ رَغَبُوتٌ ذ , an epithet applied to a man, [signifying One who makes petition; who asks, petitions, seeks, or demands: or who prays, or supplicates, with humility or abasement, or with sincerity or earnestness or energy: or who humbles, or abases, himself, and makes petition: originally an inf. n. of رَغِبَ اـِلَيْهِ; or] from الرَّغْبَةُ. (S, TA. [In one copy of the former erroneously written رَغَبُوبٌ; in another, رَغْبُوبٌ; and in another, omitted.])

رُغْبَانَةٌ رُغْبَانَةٌ ذ The [knot called] سَعْدَانَة of a sandal; (K;) i. e. the knot beneath the [appertenance called] شِسْع [which passes through the sole and between two of the toes, and to which the شِرَاكَ, also called زِمَام, is attached]. (TA.)

أَرْضٌ رَغَابٌ أَرْضٌ رَغَابٌ ذ (A'Obeyd, ISk, S, K) and ↓ رُغُبٌ (K) (assumed tropical:) Land that is soft, (A'Obeyd, S, K, TA,) and wide, with even, or sandy, soil: (K, TA:) or (S, K, TA) that takes much water; (TA;) that will not flow unless in consequence of much rain. (ISk, S, K, TA.)

رَغِيبٌ رَغِيبٌ ذ (assumed tropical:) Wide, or ample; applied in this sense to a watering-trough or tank, and to a skin for water or milk, (S, TA,) &c.: pl. رِغَابٌ (TA) and رُغُبٌ. (L in art. أسد.) You say also ↓ طَرِيقٌ رَغِبٌ (assumed tropical:) A wide road: pl. رُغُبٌ. (TA.) And مَكَانٌ ↓ مُرَاغِبٌ (assumed tropical:) A wide, or an ample, place. (TA.) And ↓ وَادٍ رُغُبٌ (assumed tropical:) A wide valley; (TA;) [and] so وَادٍ رَغِيبٌ: (JK:) or (tropical:) a wide valley, that takes much water; as also رَغِيبٌ; (AHn, K;) contr. of وَادٍ زهِيدٌ. (TA.) And طَعْنَةٌ رَغِيبَةٌ (assumed tropical:) A wide wound inflicted with a spear or the like. (TA.) And سَيْفٌ رَغِيبٌ (assumed tropical:) A wide sword, that inflicts a large wound. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) A man, or other animal, (K,) having a capacious inside, or belly: (S, K:) pl. رِغَابٌ. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) Voracious; a great eater: (A, K: [but accord. to the former, not tropical in this sense:]) desirous of much eating: (Msb:) very greedy, or gluttonous: (S, K: [see also رِغِّيبٌ:]) vehemently, excessively, or culpably, desirous of worldly goods; and one who makes himself to be large, or abundant, therein: or large in his hopes, and desirous of much: (TA:) and رَغِيبُ الجَوْفِ a man who is a great eater; (TA;) or capacious in the inside, or belly, and a great eater: (JK:) and بَطْنٌ رَغِيبٌ a belly that devours much. (Ham p. 418.) ― -b4- هُوَ رَغِيبُ العَيْنِ, (T and A and TA in art. زهد,) and لَهُ عَيْنٌ رَغِيبَةٌ, (A in that art.,) (assumed tropical:) He is not content but with much; contr. of هو زَهِيدُ العَيْنِ, (T and A in that art.,) and of لَهُ عَيْنٌ زَهِيدَةٌ. (A in that art.) [رَعِيبُ العَيْنِ has a different meaning: see art. رعب.] ― -b5- فَرَسٌ رَغِيبُ الشَّحْوَةٍ (S, in a copy of the A and in the TA الشحو,) (tropical:) A horse of wide step, that takes a large space of ground (A, TA) with his legs: pl. رِغَابٌ. (TA.) ― -b6- اـِبِلٌ رِغَابٌ, the latter word being the pl. form, (assumed tropical:) Camels yielding a copious supply of milk, and very profitable. (IAth, TA) And (assumed tropical:) Many camels. (TA.) ― -b7- حِمْلٌ رَغِيبٌ and ↓ مُرْتَغِبٌ (assumed tropical:) A heavy load. (TA.)

رَغِيبَةٌ رَغِيبَةٌ ذ A thing desired, or wished for; (K;) as also ↓ رَغْبَةٌ: (Ham p. 501:) a thing of high account or estimation; that is desired, or wished for: pl. رَغَائِبُ. (A, Mgh.) You say, اـِنَّهُ لَوَهُوبٌ, لِكُلِّ رَغِيبَةٍ, i. e. [Verily he is a liberal giver] of everything that is desired. (TA.) [And ↓ رَغْبَى has a similar meaning; for] you say also, أَصَبْتُ مِنْهُ الرَّغْبَى, i. e. I obtained from him abundance of what I desired. (TA.) ― -b2- A large gift: (S, Mgh, Msb, K:) pl. as above. (S, Mgh, Msb.) A poet (En-Nemir Ibn-Towlab, TA) says, وَمَتَى تُصِبْكَ خَصَاصَةٌ فَارْجُ الغِنَى وَاـِلَى الَّذِى يُعْطِى الرَّغَائِبَ فَارْغَبِ [And when poverty befalls thee, then hope thou for competence, and to Him who gives large gifts humble thyself, and make petition]. (S, * TA.) ― -b3- And A large recompense that one desires to obtain [in the world to come] by prayer: (El-Kilلbee, TA:) or that which is wished for by one who has large hope and who desires much: whence the prayer called صَلَاةُ الرَّغَائِبِ [generally said to be a supererogatory prayer]. (TA.)

الرُّغَابَى الرُّغَابَى ذ , like الرُّغَامَى (JK, K) and الرُّعَامَى, (TA,) What is called the زِيَادَة of the liver. (JK, K.)

رِغِّيبٌ رِغِّيبٌ ذ Very, or intensely, or exceedingly, desirous of much eating. (Msb.) [See also رَغِيبٌ.]

رَاغِبٌ رَاغِبٌ ذ Desiring, or wishing; (K;) [as in the phrase رَاغِبٌ فِى كَذَا desiring, or wishing for, such a thing;] and so ↓ مُرْتَغِبٌ. (TA.)

مَرْغَبٌ مَرْغَبٌ ذ [A place, or time, of desire or wish: and hence, an object thereof]. You say, خَطَبَ فَأَصَابَ المَرْغَبَ [app. meaning He demanded a woman in marriage, and attained the object of desire]. (A.)

مُرْغِبٌ مُرْغِبٌ ذ (tropical:) Possessing competence or sufficiency; rich, or wealthy; (K, TA;) possessing much property. (JK, TA.)

مَرْغَبَةٌ مَرْغَبَةٌ ذ : see مَرَاغِبُ.

مَرْغُوبٌ فِيهِ [ مَرْغُوبٌ فِيهِ ذ Desired, or wished for. ― -b2- مَرْغُوبٌ عَنْهُ Not desired, &c. ― -b3- مَرْغُوبٌ اـِلَيْهِ Petitioned, &c.: see an ex. voce مَرْهُوبٌ.]

هُوَ مُرَغَّبٌ لَهُ كَذَا وَكَذَا هُوَ مُرَغَّبٌ لَهُ كَذَا وَكَذَا ذ To him are allowed, or permitted, such and such things; like مُسَعَّبٌ and مُسَغَّبٌ. (TA in art. سعب.)

مَرَاغِبُ مَرَاغِبُ ذ [lit. Causes of desire; sing., if used, ↓ مَرْغَبَةٌ, a word of the same class as مَبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ &c.: and hence,] things that are eagerly desired, or coveted; syn. أَطْمَاعٌ [which also signifies soldiers' stipends, or allowances]: (TA:) and (TA) things that are desired to be gained for subsistence, or sustenance; i. q. مضطربات لِلْمَعَاشِ. (K, TA. [In the CK, the former of the two nouns in this explanation is مُضْطَرِبات: in two MS. copies of the K, it is without the syll. signs: the right reading is evidently مُضْطَرَبَات, syn. with مُكْتَسَبَات: Freytag renders the explanation personو quو in rebus quو spectant ad victum perturbatو et anxiو sunt; deriving this meaning from the rendering in the TK: Golius, with a near approach to correctness, renders it res ad sustentandam vitam necessariو; but he has given this explanation as on the authority of J, by whom it is not mentioned; and has put مَرَاغِبٌ for مَرَاغِبُ.])

مُرَاغِبٌ مُرَاغِبٌ ذ : see رَغِيبٌ.

مُرْتَغِبٌ مُرْتَغِبٌ ذ : see رَاغِبٌ. ― -b2- See also رَغِيبٌ, last sentence. ― -b3- Also (assumed tropical:) A large, big, bulky, or corpulent, man. (JK.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٧٣
رَغِبَ رَغِبَ A ( n. ac. رَغْب 1 , رَغْبَة 1t , رَغْبَى 1ya , رُغْب 3 , رُغْبَى 3ya , رَغَب 4 , رَغْبَآءُ 42 ) a. [ acc. or Fī ], Wished, desired, longed, craved, yearned for. b. [ 'An ], Disliked; was disinclined, averse, loath, reluctant to. c. [ Bi & 'An ], Preferred to, liked better than. d. ( n. ac. رَغْب 1 , 1t. 1ya , رُغْب 3 , رُغْبَة 3t , رُغْبَى 3ya , رَغَب 4 ,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٠٦٣
رغب رَغِبَ - يَرْغَبُ - رَغَب - رَغَبَاً رَغِبَ - يَرْغَبُ + الكائن: ضد " رهب - يرهب ": يريد مع طمع وحرص رَغِبَ - يَرْغَبُ + كائن + أن يفعل: يريد أن يفعل، بميل وهوى ومتعة: يريد مع تعزيز امتاعي: يضع تصوراَ ومخططاً للعمل والفعل، وذلك لتنفيذ قرار أو حكم، ويضع هذا المخطط أو برنامج العمل في حالة انتظار لبدء التنفيذ و يعطى هذا البرنامج تعزيزاً
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٣ (الإجمالي: ٨١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صلح

    الآيات المشتركة: ٣ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  2. خير

    الآيات المشتركة: ٣ · Hayr : At sürüsü demektir

  3. خمص

    الآيات المشتركة: ١ · Hames yumuşak toprağa ayak basılınca toprakta meydana gelen…

  4. ظمأ

    الآيات المشتركة: ١ · Susamak

  5. إبراهيم

    الآيات المشتركة: ٢ · İbrahim

  6. وطأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Vita” minder demektir

  7. ملي

    الآيات المشتركة: ١ · Süreyi uzattım

  8. سفه

    الآيات المشتركة: ١ · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

  9. ضيع

    الآيات المشتركة: ١ · Zayi eder

  10. غيظ

    الآيات المشتركة: ١ · Öfke

  11. نيل

    الآيات المشتركة: ١ · Erişirler

  12. رهب

    الآيات المشتركة: ١ · Cübbe demektir

الآيات التي ورد فيها(٨)

  1. وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ

    Yönelenler

  2. عَسَى رَبُّنَا أَنْ يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِنْهَا إِنَّا إِلَى رَبِّنَا رَاغِبُونَ

    Yönelenler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökرغب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحرص, طمع, طلب
Zıt Kökرهب
Çekirdek Özet 1Bir kabın, midenin veya arazinin iç hacminin genişlemesi, dolma ve yutma kapasitesinin büyümesi
Çekirdek Özet 2İradenin bir hedefe doğru açılması; harf-i cer ile yön değiştirerek yönelme (إلى / في) ya da bütünüyle dışlama (عن)
Çekirdek Özet 3İçsel hacmin ve arzunun sınır tanımaz genişliği; bu potansiyelin fâni hedeflerden çekilip mutlak kaynağa bağlanması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca tek yönlü olumlu bir istek sanıp harf-i cer değişiminin anlamı taban tabana zıtlaştırdığını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رغBolluk, genişlik, köpürme ve akışkan hacim artışı; nitekim رغد kökünde hayatın ve rızkın bollaşması, رغم kökünde ise boyun eğdirilerek burnun toprağa sürtülmesi ve toprağın tozuması durumlarında bu genişlik ve akışkan sürtünme izi görülür.بİçsel hacim, kap veya beden boşluğu kazanarak dışarıdaki nesneyi içine alma ya da bünyeden bütünüyle püskürtme yönünde somut bir iç-dış gerilimine daralmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başıBaşat irade, yönlendirici merkez ve bilinçli yönelim.
غGöz imgesinden türetme yoğunlaşmaPerdelenmişlik, derinlik, doymak bilmez içsel karanlık ve dipteki arayış.
بÇadır, ev, iç mekânİç hacim, sığınak, bünye ve bir şeyin içine girme veya alma kabiliyeti.
رغبBilincin derin ve doymak bilmez bir iç hacim açarak yönelmesiBaşat iradenin (ر) içsel derinlik ve doyumsuzlukla (غ) haznesini (ب) bir nesneye veya gayeye ardına kadar açması hareketi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİçi çok geniş olan su havuzu, kova veya su kabı (حوض رغيب); karnı geniş ve obur kimse (رجل رغيب الجوف); geniş adım atan süratli at (فرس رغيب الشحوة); sel sularını toplayan geniş vadi tabanı veya yumuşak arazi (الرغاب).
Cahiliye şiiri kullanımıAbdü Yegûs veya Abde b. et-Tabîb’in şiirinde geniş ve bol bağış anlamında رغيبة / رغائب kullanımı ile Maqāyīs al-Lugha’da şahit getirilen şu beyit: وإِلى الذي يُعْطِي الرّغائبَ فارْغَبِ
Erken Arapça kullanımKlasik dualarda ve Emevî/erken dönem hitabetinde korku ve umut kutbunu bildiren رغبة ve رهبة ikilemesi; ayrıca Hz. Ömer'in vefat döşeğinde söylediği راغب وراهب ifadesi.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve el-Müfredât.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça رغب kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı grubunda psikolojik ve fizyolojik genişlik/arzu matrisinde belirginleşen özgün bir kullanıma sahiptir. İbranice ve Aramice gibi Kuzey-Batı Sami dillerinde doğrudan ses denkliği gösteren üçlü bir kök formu yaygın bir arzu fiili olarak yer almaktan ziyade, içsel genişlik, kabarma ve akışkan bolluk bildiren köklerle (رغ iki harfli tabanı üzerinden r-g-v / r-g-y biçimleri) kavramsal temas kurar. Arapçada ise kök, hem morfolojik bütünlüğünü hem de çift kutuplu anlam yapısını koruyarak bir kabın, midenin veya arazinin içine sıvı ya da nesne alma kapasitesini (genişliğini) anlatmış; oradan insan nefsinin nesnelere yönelik oburluğuna, hırsına ve yönelimine kaymıştır. Bu kökün en ayırt edici semantik evrimi, aldığı edatlarla (özellikle إلى ve عن) iradenin açılım yönünü doğrudan değiştiren bir vektörel dinamizm kazanmış olmasıdır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİç hacmin genişliği ve doymak bilmez yutma kapasitesiFiziksel havuz ve mide genişliğinden iradenin bir gayeye doğru derinlemesine açılmasına veya bir nesneden bütünüyle yüz çevirmesine geçilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami genişleme ve kabarma tabanıKuzey-Batı Sami kollarında sınırlı izler taşırken Arapçada somut hacim genişliğinden soyut arzu ve irade vektörüne dönüşmüştür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik arzu ve genişleme kökleriGenişleme ve yutma bildiren arkaik tabanlarla temas muhtemeldir; ancak doğrudan ödünçleme bağı tespit edilemez.Muhtemel

المصدر HALOT, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رغبAnlamlıGenişlik, arzu, yönelme veya yüz çevirmeHavuzun genişliği; iradenin bir şeye yönelmesi veya ondan bütünüyle kaçınması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ربغAnlamlıHayatın bol ve geniş olmasıBolluk, refah içinde yaşama ve toprağın yumuşaklığı.Hedef kökle ortak genişlik ve rahatlık bağı taşır; Kur'an'da geçmez.
غربAnlamlıUzaklaşmak, batmak, yabancılaşmakGüneşin batması, ufukta kaybolma ve yabancılık.Hedef kökün عن ile uzaklaşma anlamına zıt yönden hareket ortaklığı kurar; Kur'an'da geçer.
غبرAnlamlıKalmak, geride kalmak, tozumakBir şeyin kalıntısı, geçip giden zamanın tozu ve tortusu.Akışın zıddına tutunup kalmayı bildirir; Kur'an'da geçer.
برغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak işlenmemiştir; Kur'an'da geçmez.
بغرAnlamlıDoymak bilmez susuzlukSu içtiği halde doymayan devenin hastalığı; doyumsuz içme.Hedef kökün doymak bilmez iç hacim anlamıyla birebir örtüşen fizyolojik bir türevdir; Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رغبMerkezİradî genişlik, doyumsuz yönelim veya mutlak dışlamaBir kabın genişlemesi gibi nefsin hedefe ardına kadar açılması veya hedeften bütünüyle kaçınması.Harf-i cer ile yönü belirlenen çift kutuplu çekim ve itim dinamiği.
حرصKomşuBir nesneye aşırı düşkünlük ve tutkuBir şeyi elde etmek için tırmalama, deriyi soyacak kadar zorlama ve hırs gösterme.رغب köküne göre daha dışsal, yırtıcı ve elde etmeye odaklı bir çabadır.
طمعKomşuHak edilmeyen veya henüz elde olmayan bir şeye göz dikmeNefsin elde edilmesi kesin olmayan bir faydaya karşı zaaf ve iştah duyması.رغب kökünde içsel hacmin genişlemesi varken طمع kökünde nesneye asılma zaafı baskındır.
طلبKomşuArama ve peşine düşme eylemiİsteğin fiilî olarak sahada aranması ve nesnesinin peşinden gidilmesi.رغب içsel yönelim ve arzu iken طلب bu arzunun dışsal fiile dökülmüş arayışıdır.
رهبZıtDerin ürperti ve kaçınmaKorku, çekinme, sakınma ve iradenin büzüşerek geri çekilmesi.Kur'an'da رغب kökünün tam simetriği olarak umut ile korku kutbunu tamamlar.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرغبHacim genişliği; arzulayarak yönelme veya sakınarak yüz çevirmeFiziksel genişlikten kaynaklanan içsel arzu ve harf-i cer vasıtasıyla çift yönlü vektörel yönelim.Kesin
Latinceconcupiscere, inclinare, aversariŞiddetle arzulama; eğilim gösterme; tiksinerek yüz çevirmeConcupiscere nefsin doyumsuz iştahını, inclinare yönelmeyi, aversari ise عن ile olan kaçınmayı karşılar.Güçlü
İngilizceto desire, to yearn, to turn away fromİçtenlikle arzulama, can atma, yüz çevirmeTek başına bir fiil iki yönü birden veremez; to yearn yönelmeyi, to shun veya to turn away kaçınmayı karşılar.Güçlü
Almancabegehren, ersehnen, verschmähenİhtirasla arzulama, hasretle isteme, hor görüp yüz çevirmeBegehren içsel arzuyu, verschmähen ise bir şeyden yüz çevirip onu değersiz bulmayı aktarır.Güçlü
Fransızcadésirer, aspirer à, se détourner deArzu etmek, bir şeye yönelmek, yüz çevirmekAspirer à kökün إلى ile kullanımındaki yüksek gayeyi, se détourner de ise عن ile kullanımındaki kopuşu verir.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رغب + إلى / في (Olumlu Yönelim)Allah’a ve O'nun rızasına içtenlikle yönelmek, yalnızca O'ndan ummakMüminlerin ve peygamberlerin ihlasla Allah'a yönelmesi bağlamı (Tevbe 9:59, Kalem 68:32, İnşirâh 94:8).
رغب + عن (Yüz Çevirme / Dışlama)Bir inançtan, yoldan veya kişiden nefretle yüz çevirmek, onu terk etmekİbrahim milletinden yüz çeviren sefihler ve putperest babanın İbrahim'i tehdidi (Bakara 2:130, Meryem 19:46).
رغب + Çift Yönlü İhtimal (Nikâh Bağlamı)Evlenmeyi çok arzu etmek veya tam aksine mehir vermemek için evlenmekten kaçınmakYetim kadınların hakları ve onlarla nikâhlanma arzusu ya da kaçınması bağlamı (Nisâ 4:127).
رغبا (İsim/Mastarda Umut Hali)Derin bir umut, arzu ve yalvarışla dolu içsel yönelim haliZekeriya ve peygamberlerin yakarış hali; korkuyla (رهبا) dengelenen arzu (Enbiyâ 21:90).
رغب + عن + Nefis (Kendini Üstün Görme)Kendi canını başkasının canından üstün ve aziz tutarak sakınmakSavaştan geri kalıp Allah Resûlü'nün canından kendi canını esirgeme bağlamı (Tevbe 9:120).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHavf ve recâ dengesi; irade ve hidayetİnsanın yaratıcıya yönelmesinde korku ile arzu dengesi ve İbrahim'in milletinden yüz çevirmenin itikadî hükmü.İradenin mutlak yöne çevrilmesi ve fâni hedeflerden arındırılması.
FıkıhNikâh, mehir ve yetim haklarıNisâ 4:127 ayetinde yer alan fiilin yetimlerle evlenme arzusu mu yoksa evlenmekten imtina etme mi olduğu tartışması.Edat takdirine göre hükmün zıt taraflara evrilmesi.
TefsirHarf-i cerlerin fiil anlamına tesiri (tazmin)Bir fiilin إلى ile sevgi ve yöneliş, عن ile buğuz ve terk manası kazanmasındaki belagat incelikleri.Bağlam ve harf-i cer marifetiyle anlamın kristalleşmesi.
HadisSünnete bağlılık ve zühd anlayışıHz. Peygamber'in "Kim benim sünnetimden yüz çevirirse benden değildir" hadisindeki ikaz.Dinin belirlediği ölçüden aşırı ibadet veya ihmal yoluyla sapmama.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUbudiyet ve yönelişİhlaslı talep ve ilticaBütün arzu ve umutların yalnızca Allah'a has kılınmasıİnsanın içsel boşluğunu fâni putlarla değil mutlak yaratıcı ile doldurması (İnşirâh 94:8).Kesin
İlmiHakikati arama iştiyakıEntelektüel merak ve adanmışlıkZihnin hakikate ardına kadar açılıp cehaletten yüz çevirmesiİlim yolcusunun doymak bilmez bir zihinsel kapasiteyle gerçeğe yönelmesi.Güçlü
SiyasiToplumsal sadakat ve ortak davaKolektif hedefe kilitlenmeBireysel can kaygısını aşarak ortak ülküye bağlanmaSavaştan kaçıp kendi canını kamu yararından üstün tutmama bilinci (Tevbe 9:120).Güçlü
İktisadiTüketim ve tasarruf güdüsüİhtiyaç kapasitesi ve talepPazardaki tüketim arzusunun veya doyumsuzluğun dengelenmesiİktisadi kaynaklara yönelen aşırı iştahın ahlaki çerçevede sınırlandırılması.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel çekim ve itim potansiyeli; hacimsel genleşmeBir alanın potansiyel kapasitesinin genişlemesi ve merkezdeki yükün işaretine bağlı olarak çekme ya da itme kuvveti üretmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerPozitif ve negatif motivasyon; seçici yönelim teorisiİnsan bilincinin bir nesneye karşı yüksek ilgi ve bağlılık göstermesi veya aynı nesneyi sistem dışına iterek yabancılaşması.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca Türkçedeki «rağbet etmek» (beğenilmek, talep görmek) kalıbına indirgeyerek pasif ve sıradan bir arzu düzeyine sıkıştırmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün edatlara bağlı olarak iki zıt yöne akan güçlü bir irade vektörü olduğunu; hem mutlak ilahi adanmışlığı (إلى) hem de radikal kopuş ve dışlamayı (عن) kapsadığını görememek.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNisâ 4:127 veya Bakara 2:130 gibi ayetlerde yönün ve edatın tayin edilememesi sonucu cümlenin manasını bütünüyle tersine çevirmek veya yetim hukukunu yanlış kurgulamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisinde iradeyi nötr bir güç değil, daima bir yöne doğru genişleyen ve harf-i cer ile niteliği değişen dinamik bir çekim alanı olarak tarif ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbrahim kıssalarında şirkten radikal kopuş sahnelerinde, peygamberlerin dua ve yakarış ahlakında ve münafıkların can kaygısıyla savaştan kaçış psikolojisini anlatan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın salt korkudan (رهب) ibaret olduğu yanılgısını düzelterek, gerçek kulluğun yüksek bir arzu ve yönelişle (رغب) dengelenen dinamik bir çekim hali olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİçi geniş bir kabın, havuzun veya midenin dışarıdaki suyu ve yiyeceği içine alacak şekilde genişlemesi; bol akışlı ve geniş arazi.
  • Soyut anlamİradenin ve bilincin bir gaye için sınır tanımaz bir iç hacim açması; edatına göre o gayeye doğru bütünüyle çekilmesi veya gayeyi dışarıda bırakıp kaçınması.
  • Sistematik karşılıkİnsanın içsel arzu kapasitesinin fâni dünyadan ve sahte ilahlardan sıyrılarak nihai hakikate yönlendirilmesi; motivasyonun tek merkezde toplanması.
  • LaTeX modeliV(s)=σ⋅∇Φ(x)
  • LaTeX açıklamasıBurada V iradenin yönelim vektörünü, s yönelişin yönünü belirleyen edatı (σ=+1 durumu إلى ve في ile yönelmeyi, σ=−1 durumu ise عن ile yüz çevirmeyi), ∇Φ(x) ise hedefteki nesnenin zihinsel potansiyel alanının gradyanını temsil eder. Model, iradenin içsel hacminden doğan kuvvetin edat vasıtasıyla çekici veya itici bir dinamiğe dönüşmesini gösterir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر