ركد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-ك-دالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٨ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أييشكرصبرركدظللرَوَاكِدَروحسكنشيأ

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ركد

ر - ك - د

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Rekd Tencerenin devrilmesini önlemek için altına konan taş demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Rekd Tencerenin devrilmesini önlemek için altına konan taş demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٠٨٨
الكاف والدال والراء معهما ك د ر، ك ر د، د ك ر، ر ك د، د ر ك مستعملات كدر: الكَدَرُ: نقيض الصفاء. وكَدِرَ عيشه كَدَراً فهو كَدِرٌ أكدرُ. وماء أَكْدَرُ: كَدِرٌ. والكُدْرَةُ في اللون، والكُدُورةُ في العيش والماء. والكَدَرُ في كل شيء. والكَدَرةُ: القلاعة الضخمة من مدر الأرض المثارة. والكُدْرِيةُ من القطا: ضرب منه، فهي كدراء اللون، فإذا نسبوا نعت الكَدْراء، قالوا: كُدْريّة، وللجَوْنيّة: جُونيّة.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٥٤
رَكَدَ الماء رُكوداً: سَكَنَ. وكذلك الريحُ والسَفينَةُ. والشمسُ، إذا قامَ مقائم الظَهيرةِ. وكلُّ ثابتٍ في مكانٍ فهو راكِدٌ. ورَكَدَ الميزان: استَوى. ورَكَدَ القوم: هدءوا. والمَراكِدُ: المواضع التي يَرْكُدُ فيها الإنسانُ وغيره. وجَفْنَةٌ رَكودٌ أي مملوءة.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٦٥٤
ك د ر كرد ، كدر ، دكر ، درك ، ركد ، ردك : ( مستعملة ) . كدر : قال الليث : الكَدَرُ : نقيض الصَّفاء ، يقال : عيشٌ أَكُدَرُ كَدِرٌ ، وماءٌ أَكُدَرُ كَدِرٌ . قال : والكدْرَةُ في اللّون خاصةً ، والكدُورَةُ في العيش والماء . ( الأصمعي ) : يقال : كَدِرَ الماءُ وكَدُرَ ، ولا يقال : كَدَرَ إلا في الصَّبِّ ، يقال كَدَرَ الشيء يَكْدُرُهُ كَدْراً إذا صبَّه . قال العجاج يصف جيشاً : فإن أصاب كدراً مدّ الكدر
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٩٩٧
(باب الراء والكاف وما يثلثهما) (ركل) الراء والكاف واللام أصلٌ يدلُّ على جنسٍ من الضرب بالرِّجْل. يقال رَكَلَه ورَفَسه برِجله. ومَرْكَلاَ الفَرَس مِن جنبيه، حيث يركُل الفارسُ برجليه. وتركَّل على الشيء برجله. وتركَّل الحافرُ بمِسْحَاتِه، إذا ضربَها برِجْله لتدخُل في الأرض. قال الأخطل: رَبَت ورَبا في حَِجْرِها ابنُ مَدينةٍ *** يَظَلُّ على مِسحاتِه يتركَّل([1]) والكديد: المُرَكَّل([2]). (ركم)
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٩٠
- ركد الماء والريح، أي: سكن، وكذلك السفينة، قال تعالى: ﴿ومن آياته الجوار في البحر كالأعلام﴾ [الشورى/32]، ﴿إن يشأ يسكن الريح فيظللن رواكد على ظهره﴾ [الشورى/33]، وجفنة ركود: عبارة عن الامتلاء.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٤٥
ر ك د ريح راكدة‏:‏ ساكنة رياح رواكد‏.‏ وماء راكد‏:‏ لا يجري‏.‏ وركدت السفينة‏.‏ وللشمس ركود وهو أن تدوم حيال رأسك كأنها لا تريد أن تبرح‏.‏ وركد الميزان‏:‏ استوى‏.‏ وركد القوم في مكانهم هدؤوا وهذه مراكدهم ومراكزهم‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ركدت ريحهـم إذا زالـت دولتهـم وأخـذ أمرهـم يتراجـع وطفقـت ريحهـم تتراكـد‏.‏ وجفنـة ركـود‏:‏ ثقيلـة‏.‏ وتقـول‏:‏ لبنـي فلـان لقحة رفود وجفنة ركود‏:‏ تملأ الرفد
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٦٢٦
ركد القوم يَرْكُدون رُكوداً: هدأُوا وسكنوا؛ قال الطرماح: لها، كُلَّما رِيعَتْ، صلاةٌ ورَكْدَةٌ بِمُصْدانَ، أَعْلى اثْنَيْ شمام البوائن ورَكَدَ الماءُ والريحُ والسفينةُ والحرُّ والشمسُ إِذا قامَ قائمُ الظهيرة. وكل ثابت في مكان: فهو راكد. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه نهى أَن يُبالَ في الماء الراكد ثم يُتوضأَ منه؛ قال أَبو عبيد: الراكد هو الدائم الساكن الذي لا يجري. يقال: رَكَدَ الماءُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٠
* ر ك د * * رَكَدَ * الماء سكن وبابه دخل وكذا الريح والسفينة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٤٦٨
الركود بالضم السكون، والثبات، وكل ثابت في المكان فهو راكد. وروي عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه نهى أن يبال في الماء الراكد ثم يتوضأ منه. قال أبو عبيد: الراكد هو، الدائم الساكن الذي لا يجري، يقال ركد الماء ركودا، إذا سكن. وركد القوم يركدون ركودا: هدءوا وسكنوا. وركد الماء والريح: سكن. وريح راكدة، ورياح رواكد، وركدت السفينة: أرست. وركدت الشمس، إذا قام قائم الظهيرة، وفي الأساس: دامت حيال رأسك، كأنهأ
رابط المدخل

الركود بالضم السكون، والثبات، وكل ثابت في المكان فهو راكد. وروي عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه نهى أن يبال في الماء الراكد ثم يتوضأ منه. قال أبو عبيد: الراكد هو، الدائم الساكن الذي لا يجري، يقال ركد الماء ركودا، إذا سكن. وركد القوم يركدون ركودا: هدءوا وسكنوا. وركد الماء والريح: سكن. وريح راكدة، ورياح رواكد، وركدت السفينة: أرست. وركدت الشمس، إذا قام قائم الظهيرة، وفي الأساس: دامت حيال رأسك، كأنهأ لا تبرح وهذه مراكدهم ومراكزهم، وهي المواضع التي يركد فيها الإنسان وغيره. ومن المجاز: ناقة ملود ركود، كقبول وهي الناقة يدوم لبنها ولا ينقطع، كما في الأساس والتكملة. ومن المجاز أيضا: الركود هي الجفنة الملأى الثقيلة قال: المطعمين الجفنة الركودا ومنعوا الريعانة الرفودا يعني بالريعانة الرفود: ناقة فتية يرفد أهلها بكثرة لبنها. وركد الميزان، إذا استوى وأنشدوا: وقوم الميزان حين يركد هذا سميري وهذا مولد قال: هما درهمان. ومما يستدرك عليه: ركد العصير من العنب: سكن غليانه. والرواكد الأثافي، سميت لثباتها. وركدت البكرة: ثبتت ودارت، وهو ضد. أنشد ابن الأعرابي: كما ركدت حواء أعطي حكمه بها القين من عود تعلل جاذبه ثم فسره فقال: ركدت دارت ويكون بمعنى: وققت، يعني بالحواء بكرة صنعت من عود أحوى، والقين: العامل. والمراكد: مغامض الأرض، قال أسامة بن حبيب الهذلي، يصف حمارا طردته الخيل فلجأ إلى الجبال في شعابها وهو يرى السماء طرائق: أرته من الجرباء في كل موطن طبابا فمثواه النهار المـراكـد ومن المجاز: ركدت ريحهم، أي زالت دولتهم وأخذ أمرهم يتراجع، وطفقت ريحهم تتراكد، كما في الأساس.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٠٥٧
رَكَدَ 1 رَكَدَ ذ , (S, A, Msb,) aor. رَكُدَ , (Msb,) inf. n. رُكُودٌ, (S Msb, K,) It was, or became, still, or motionless; (S, A, Msb, K;) said of water: (S, A, Msb:) and fixed, or stationary. (K.) And in like manner, using the verb in the former sense, one says of the wind: (S, A:) [whence] one says also, رَكُدَتْ رِيحُهُمْ [lit. Their wind became still, or calm] meaning (tropical:) their good
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٨٤
رَكَدَ رَكَدَ U ( n. ac. رُكُوْد 27 ), a. Was still, calm, motionless, stationary; stopped; settled. رَاْكِد رَاْكِد 21 , a. Still, calm, motionless. رَكُوْد رَكُوْد 26 , a. Full.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٬٥١٥
ركد رَكَدَ - يَرْكُدُ - رَاكِد - رَوَاكِد رَكَدَ - يَرْكُدُ + الكائن: ضد "جرى ": وضد "ركض ": يتوقف عن الحركة ويدخل في حال سكون نسبي قلق رَاكِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " رَكَدَ - يَرْكُدُ " رَوَاكِد: جمع " رَاكِد" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التوقف عن الحركة بعد الحركة الانتقالية، والهدوء والاستقرار النسبي"، وهي: قََرَّ - يَقَرُّ، جَمَدَ -
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨ (الإجمالي: ١٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ظلل

    الآيات المشتركة: ١ · Gölge demektir

  2. روح

    الآيات المشتركة: ١ · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  3. ظهر

    الآيات المشتركة: ١ · Arka demektir

  4. سكن

    الآيات المشتركة: ١ · “Sikkin” bıçak demektir

  5. شكر

    الآيات المشتركة: ١ · Sütle dolu memedir

  6. صبر

    الآيات المشتركة: ١ · Granit taş demektir

  7. شيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Şey

  8. أيي

    الآيات المشتركة: ١ · Evye kuş yuvası demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. إِنْ يَشَأْ يُسْكِنِ الرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَوَاكِدَ عَلَى ظَهْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ

    Durgunlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökركد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسكن, ثبت, وقف
Zıt Kökجري
Çekirdek Özet 1Akışın, rüzgârın veya hareketin durup cismin yerinde hareketsiz ve dengede kalması
Çekirdek Özet 2İlahi kudret karşısında tabiat kuvvetlerinin (rüzgârın kesilmesiyle gemilerin) seyrini yitirip yüzeyde çakılı kalması
Çekirdek Özet 3Dinamik bir itici gücün çekilmesiyle sistemin atalete uğraması, dengede donup kalması
Kritik Hata RiskiKökü mutlak yok oluş veya ölüm gibi anlamak; hareket imkânı varken dış muharrik kuvvetin kesilmesi sonucu oluşan duraklamayı gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ركBir zemin üzerine yük binmesi, baskı, yoğunlaşma, temas ve yerleşme. Bu çekirdek bir nesnenin bir yere oturmasını veya çökelmesini ifade eden ركب, ركز, ركس, ركض, ركع, ركم ve ركن köklerinde ortak bir ağırlık, bükülme ve zemin bulma dinamiği taşır.دKapı ve sınır bildiren harfin eklenmesiyle zemine oturan baskı ve ağırlık, akışın kesilip bir noktada donması, dengede kalarak hareketin bütünüyle durması ve sükûnet bulması yönünde daralmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; öncülük, yönelme, başlangıç, zirveHareketi veya akışı başlatan ana yöneliş ve ivme
كAvuç içi; tutma, baskılama, kavrama, bükmeİlerleyen hareketin kavranıp frenlenmesi, aşağıya doğru baskılanması
دKapı; duruş, eşik, kapanma, sınırGeçişin ve akışın eşikte sonlanması, nesnenin sabit bir noktaya kilitlenmesi
ركدBaşlayan hareketin kavranarak sınırda durdurulmasıAkışkan veya hareketli unsurun itici gücünü kaybederek zemin üzerinde dengelenmesi ve kımıldamaz hale gelmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun akmayı kesip birikintide durması, rüzgârın esmeyip havanın yatışması, terazinin iki kefesinin tam dengelenip dilinin hareketsiz kalması ve tencerenin devrilmesini önleyen sağlam duruş
Cahiliye şiiri kullanımıTerazinin denge anını tasvir eden erken dönem racaz şahidinde kök, iki kefenin eşitlenip hareketsiz kalması anlamında yer alır: وقوم الميزان حين يركد / هذا سميري وذا مولد
Erken Arapça kullanımİslami/Emevî dönemi şairi et-Tırmâh bir beytinde kökü sakinleşme ve durulma anlamında kullanmıştır: لها كلما ريعت صلاة وركدة / بمصدان أعلى اثني شمام البوائن

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde ركد kökü, temel olarak hareketin yavaşlaması, atalet, dinlenme, çökelme ve yatışma semantik ekseninde yer alır. Güney Sami ve Arapça sahasında kök, özellikle akışkanların (su, rüzgâr) hareketini kaybetmesi, dinmesi ve bir zeminde düz durması yönünde özelleşmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan r-k-d kökü sıçrama, dans etme gibi zıt yönlü ritmik hareketler için kullanılırken; Arapçada kökün fonetik varyasyonları ve biliteral tabanı (رك) yere oturma, ağırlık koyma ve birikme anlamlarını muhafaza etmiştir. Arapça bu kökte dinamik hareketin tükendiği, terazinin dengeye geldiği, havanın veya suyun akıntısını yitirdiği "nötr denge ve donma" durumunu merkezileştirmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرك biliteral tabanından türemeAkışın, rüzgârın ve hareketin baskılanıp bir zemine yaslanarak yatışması ve durulmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice râqad ve Süryanice rqad ile biçimsel ortaklıkDiğer Sami kollarında ritmik hareket ve zıplama yönünde seyrederken Arapçada hareketin tükenip dengeye kavuşması şeklinde semantik kutuplaşma gösterirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çökme/durma tabanlarıKatılaşma, akışın kesilmesi ve tortulaşma anlamı taşıyan arkaik ses yansımalı unsurlarla muhtemel paralellikMuhtemel

المصدر Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ركدAnlamlıDurgunlaşmak, sakinleşmekAkışın ve rüzgârın kesilmesiyle hareketin durması, terazinin dengelenmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
ردكAnlamlıAğırlaşmak, yığılmakBir nesnenin veya kadının ağırlığından dolayı hantal ve yavaş hareket etmesiOrtak ağırlık ve hareketsizlik bağı; Kur'an'da geçmez
كردAnlamlıKovalamak, boynunu vurmakBirini arkasından sürüp çıkarmak veya sertçe savuşturmakKarşıt dinamik (harekete zorlama); Kur'an'da geçmez
كدرAnlamlıBulanmak, berraklığını yitirmekSuyun saflığının bozulması, tortunun hareketsizliği bozup karışmasıDurgunluğun saflığına zıt durum; Kur'an'da geçer
دركAnlamlıYetişmek, kavramak, en alt tabakaBir şeyin peşinden ulaşıp sınırına varmak veya derinliğin dibine inmekHareketin hedefine ulaşıp durması; Kur'an'da geçer
دكرAnlamlıHatırlamak, anmakذكر kökünün dal harfine dönüşmüş fonetik varyantıKök birleşimi Arapçada özgün müstakil kök değil dönüşümdür; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ركدMerkezDurgunluk ve hareketsizlikİtici dış gücün çekilmesiyle akışın durması ve dengede çakılı kalmaRüzgârın kesilmesiyle gemilerin su yüzeyinde hareketsiz kalışı
سكنKomşuSükûnet ve yerleşmeÇalkantı ve huzursuzluğun ardından gelen içsel veya mekânsal durulmaHareketsizliğin yanı sıra güven, barınma ve istikrar boyutunu barındırır
ثبتKomşuSabitlik ve dirençDış etkilere rağmen yerinden oynamama, sarsılmama ve mukavemet göstermeGücün etkisiyle sürüklenmemek; rükûd ise itici gücün yokluğuyla durmaktır
وقفKomşuDurma ve duraklamaİlerleyen bir eylemin iradi veya arızi olarak kesintiye uğramasıHarekete her an yeniden başlama potansiyelini öne çıkaran duruş
جريZıtAkış ve hareketBir yüzey veya mecrada kesintisiz, hızlı ve yönlü ilerleyişGemilerin veya suyun bir itkiyle sürekli yer değiştirmesi hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaركدDurgunlaşmak, dengelenmekRüzgâr veya akıntının kesilmesiyle nesnenin olduğu yerde hareketsiz kalmasıKesin
LatinceStagnare, quiescereDurgunlaşmak, akışı kesilmek, dinlenmekStagnare suyun akmayıp durmasını karşılar; rükûdun terazi dengesi boyutunu içermezGüçlü
İngilizceStagnate, becalm, settleDurgunlaşmak, rüzgârsız kalmak, çökelmekBecalm rüzgârın kesilmesiyle geminin durmasını birebir karşılar; settle fiziksel oturmayı verirGüçlü
AlmancaStagnieren, windstill liegenDurgunlaşmak, yelkinsiz/rüzgârsız kalmakHareketin ve rüzgârın durmasıyla oluşan atalet durumunu karşılarGüçlü
FransızcaStagner, s'immobiliserDurgunlaşmak, hareketsizleşmekAkışkanın durması ve yüzeyde donup kalması halini aktarırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَوَاكِدَDenizde rüzgârın kesilmesiyle hareketsiz, akıntısız ve çakılı kalan gemilerİlahi kudretin ve kozmik düzenin tabiat yasaları üzerindeki hâkimiyetini; seyrüseferin Allah'ın rüzgârı yönetmesine bağlı olduğunu bildiren bağlam (Şûrâ 42:33)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamÂdetullah ve illiyet teorisiGemilerin yüzmesi ve yürümesinde hakiki failin rüzgâr değil, rüzgârı dilediğinde dindiren Allah olduğu ilkesiTabiat kanunlarının mutlak zorunluluk değil ilahi iradeye bağlı imkân olduğu fikri
FıkıhTaharet ve namaz ahkâmıDurgun suya (el-mâü'r-râkid) necaset düşmesi durumunda suyun temizleyici vasfını yitirmesi; namazda rükünler arası sükûnet (rükûd)Suyun kendi kendine temizlenme dinamizmini yitirmesi ve bedensel ta‘dîl-i erkân
TefsirKevnî ayetlerin tasviriDağlar gibi gemilerin rüzgâr dindiğinde su üstünde devasa tabutlar gibi hareketsiz kalmasının ibret boyutuİnsanın teknolojik gücünün ilahi bir müdahaleyle bir anda acze dönüşmesi
HadisSu temizliği ve namaz disipliniDurgun suya bevletmenin nehyedilmesi ve namazda kıyam veya duruşun uzatılması rivayetleriAkıntısı olmayan durağan sıvıların korunması ve ibadette sükûnun muhafazası

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk bilinciAcziyetin fark edilmesiİnsanın gururunu kırmaEn güçlü araçların dahi ilahi enerji kesildiğinde atıl kaldığını idrak etmeKesin
İlmiFizik ve akışkanlar mekaniğiKinetik enerjinin sıfırlanmasıDenge ve atalet haliDış kuvvet bileşkesinin sıfır olmasıyla hareketin durması durumuGüçlü
SiyasiDevlet otoritesi ve toplumSiyasi kriz veya durağanlıkGüç kaybı ve fetretDevleti yürüten dinamik irade ve heyecanın sönmesiyle kurumların işlevsizleşmesiGüçlü
İktisadiTicaret ve piyasaDurgunluk ve resesyonSermaye dolaşımının durmasıLikidite ve emtia akışının tıkanmasıyla piyasaların atalete girmesiGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünme ve sönümlenme neticesinde sistem hızının sıfırlanmasıBir akışkan içindeki nesneye etki eden itici kuvvetin kesilmesi sonucu sistemin hızının sıfıra inmesi ve potansiyel dengede asılı kalmasıKesin
Beşeri bilimlerSosyolojik atalet ve ekonomik durgunlukToplumsal motivasyon ve iktisadi tedavülün durmasıyla medeniyet mekanizmasının canlılığını kaybedip yerinde saymasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca "pis veya kokuşmuş su" ya da "geminin batması" olarak daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök batışı değil; batmayacak kadar heybetli olduğu halde seyrüsefer gücünü yitirip yüzeyde çaresizce asılı kalmayı ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki tehdidin "gemilerin batırılması" olduğunu zannederek, hareketten menedilmenin getirdiği psikolojik ve lojistik felaketi (açlık, susuzluk, açık denizde mahsur kalma) gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tabiat kuvvetlerinin kendi başına bağımsız birer güç olmadığını, hareketin de sükûnun da Allah'ın doğrudan tasarrufunda bulunduğunu tek bir çarpıcı doğa tablosuyla gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın denizlerdeki hâkimiyetini, rızık arayışını ve teknolojik üstünlüğünü ilahi nimete bağlayan kevnî ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vasıtaların kendi mekanik yapısıyla yürüdüğü ve doğanın otonom işlediği zannını kırarak, en küçük enerji kesintisinde her sistemin rükûda (atalete) mahkûm olacağını hatırlatır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamRüzgârın ve su akıntısının kesilmesiyle denizdeki gemilerin veya nesnelerin hareket kabiliyetini yitirip yüzeyde dengeli fakat hareketsiz biçimde durması.
  • Soyut anlamBir sisteme hareket ve canlılık veren harici enerjinin çekilmesi neticesinde sistemin yok olmadan fakat hiçbir işlev üretemeden olduğu yerde atalete uğraması.
  • Sistematik karşılıkİster fiziki seyir ister iktisadi dolaşım olsun, yürütücü ruh veya itici kuvvet ortadan kalktığında organizmanın yapısal olarak mevcut kalsa bile donup kalma hali.
  • LaTeX modeliv(t)=v0e−γt  ⟹  lim⁡t→∞v(t)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde v(t) nesnenin zamana bağlı hızını, v0 rüzgâr veya itki varken sahip olduğu ilk hızı, γ dış itici kuvvetin kesilmesiyle devreye giren sönümleme katsayısını temsil eder. İtici kuvvet ortadan kalktığında hız sıfıra yaklaşır ve sistem rükûd durumuna ulaşarak hareketini bütünüyle durdurur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر