زعم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ز-ع-مالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٧٩ · الآيات: ١٦ · السور: ١٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».فقدزَعَمْتَظهرصوعتَزْعُمُونَزعمشركيَزْعُمُونَبِزَعْمِهِمْزَعَمَقولملكحرثدون

الجذرالصيغ ٧الآيات ١٦السور ١٠المجاورة ٧٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

زعم

ز - ع - م

جذر
  • الورود: ١٧
  • الآيات: ١٦
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٣

Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan yöneticilere ayrılan paydır. Sonra kefil anlamı kazanmıştır. Bir şeyi ısrarla iddia etmek anlamında da kullanılır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan yöneticilere ayrılan paydır. Sonra kefil anlamı kazanmıştır. Bir şeyi ısrarla iddia etmek anlamında da kullanılır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٧٠٤
باب العين و الزاي والميم معهما ع ز م- ز ع م- م ع ز- ز م ع- م ز ع مستعملات ع م ز مهمل عزم: العَزْمُ: ما عَقدَ عليه القلبُ أنَّكَ فاعلهُ، أو من أمرٍ تيقّنْتَهُ. وما لفلان عزيمة، أي: ما يثُبتُ على أمرٍ يَعْزُِم عليه، وما وجدنا له عَزْما، وإن رأيه لذو عزم. والعزيمة: الرُّقَى ونحوها يعزم على الجنّ ونحوها من الأرواح، ويجمع: عزائم. وعزائم القرآن: الآيات التي يقرأ بها على ذوي الآفات لما يرجى من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٠٢
زَعَمَ زَعْماً وزُعْماً، أي قال. وزَعَمْتُ به أَزْعُمُ زَعْماً وزَعامَةً، أي كفَلْتُ. والزَعيمُ: الكفيلُ. وفي الحديث: "الزَعيمُ غارِمٌ". والزَعامَةُ: السيادةُ. وزَعيمُ القوم: سَيِّدُهُمْ. والزَعَمُ، بالتحريك: الطمع. وقد زَعِمَ بالكسر، أي طمع، يَزْعُمُ زَعَماً وأَزْعمته أنا. قال عنترة: زَعَماً لعمرُ أبيكِ ليس بمَزْعَم أي ليس بمطمع. وقال ابن السكيت: ويقال للأمر الذي لا يُوثَق به مَزْعَمٌ، أي
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٢٠٤
باب العين والزاي مع الميم عزم ، زمع ، زعم ، مزع ، معز : مستعملة . عزم : قال الله جلّ وعزّ : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ) ( محمد : 21 ) سمعت المنذري يقول : سمعت أبا الهيثم يقول في قوله تعالى : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ( هو فاعل معناه المفعول ، وإنما يُعْزَم الأمر ولا يَعزِم ، والعزم للإنسان لا للأمر . قال : وهكذا كقولهم : هَلَك الرجلُ وإنما أُهْلِكَ . وقال الزجّاج في قوله : ( مَّعْرُوفٌ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٤٣٣
(باب الزاء العين وما يثلّهما) (زعف) الزاء والعين والفاء أصيلٌ. يقال سُمٌّ زُعافٌ: قاتل. وموتٌ زُعافٌ: عاجل. ويشبه أنْ يكون هذا من الإبدال، وتكون الزاء مبدلةً من ذال. ويقال أزْعفته وزَعَفْتُهُ، إذا قتلتهُ. وحُكِيَ: زَعَفَ في حديثه. أي كذَب. (زعق) الزاء والعين والقاف أصلٌ يدلُّ على شِدّةٍ في صياحٍ أو مرارةٍ أو مُلوحة. يقال طعام مزعوقٌ، إذا كُثِّرَ مِلْحُه. والماء الزُّعاق: المِلْح. فهذا في باب
رابط المدخل

(باب الزاء العين وما يثلّهما) (زعف) الزاء والعين والفاء أصيلٌ. يقال سُمٌّ زُعافٌ: قاتل. وموتٌ زُعافٌ: عاجل. ويشبه أنْ يكون هذا من الإبدال، وتكون الزاء مبدلةً من ذال. ويقال أزْعفته وزَعَفْتُهُ، إذا قتلتهُ. وحُكِيَ: زَعَفَ في حديثه. أي كذَب. (زعق) الزاء والعين والقاف أصلٌ يدلُّ على شِدّةٍ في صياحٍ أو مرارةٍ أو مُلوحة. يقال طعام مزعوقٌ، إذا كُثِّرَ مِلْحُه. والماء الزُّعاق: المِلْح. فهذا في باب الطُّعوم. وأما الآخَر فيقال زَعَقْتُ به، أي صِحْتُ به. وانْزَعَقَ، إذا فَزِعَ. والزَّعِق: النشيط الذي يَفْزَع معَ نشاطهِ. وفلان يَزْعَق دابّتَه، إذا طردهُ طرداً شديداً. ورجلٌ زَاعِق. وأزْعقه الخوفُ حتَّى زعق. قال: *من غائلاتِ اللَّيلِ والهَوْلِ والزَّعِقْ([1])* ويقال الزُّعاق النِّفار. يقال منه وَعِل زَعّاق. ومُهْرٌ مزعوق: نشيط يفزَع مَعَ نشاطِهِ. قال([2]): يارُبَّ مُهْرٍ مَزْعُوق *** مُقَيَّلٍ أومَغبوقْ من لَبَن الدُّهْمِ الرُّوقْ حتَّى شتا كالذُّعْلُوقْ *** أَسْرَعَ مِنْ طَرْفِ المُوقْ وطائرٍ وذي فُوقْ([3]) وكلِّ شيءٍ مخلوقْ (زعك) الزاء والعين والكاف أُصَيلٌ إن صحّ يدلُّ على تلبُّثٍ وحَقارةٍ ولُؤم. يقولون إنَّ الأَزْعَكِيَّ: الرَّجُلُ القصير اللئيم. وكذلك الزُّعْكُوك. قال الكِسائيّ: يقال للقوم زَعْكة، إِذا لَبِثُوا ساعةً([4]). والزَّعاكيك من الإبل: المتردِّدَة الَخَلْق([5])، الواحدة زُعْكُوك. قال: * تستنُّ أولادٌ لها زَعاكِيكْ([6]) * (زعل) الزاء والعين واللام أُصَيلٌ يدلُّ على مَرَحٍ وقلّة استقرارٍ، لنشاطٍ يكون. فالزَّعَل: النّشاط. والزَّعِل: النشيط. ويقال أَزْعَلَهُ السِّمَنُ والرَّعْي. قال الهُذليّ([7]): أَكَلَ الجميمَ وطاوعتْه سَمحجٌ مثلُ القَناةِ وأزعَلَتْهُ الأَمْرُعُ وقال طرفة: ومَكانٌ زَعِلٍ ظِلْمانُهُ *** كالمَخَاض الْجُرْبِ في اليَوْمِ الخَصرْ([8])ورُبَّما حُمِلَ على هذا فسُمِّي المتضوِّر من الجُوعِ زَعِلاً. (زعم) الزاء والعين والميم أصلان: أحدهما القولُ من غير صِحَّةٍ ولا يقين، والآخر التكفُّل بالشيء. فالأوَّل الزَّعْم والزُّعْم([9]). وهذا القولُ على غير صحّة. قال الله جلَّ ثناؤُهُ: ﴿زَعَمَ الَّذِينَ كفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا﴾ [التغابن 7]. وقال الشاعر:([10]) زَعمتْ غُدانَةُ أنَّ فيها سيِّدا *** ضَخْمَاً يُوَارِيهِ جَناحُ الجُنْدَُبِ ومن الباب: زَعَم في غير مَزْعَم، أي طمِع في غيرمَطْمَع. قال: * زَعْماً لَعَمْرُ أبيكِ ليس بِمَزْعَمِ([11]) * ومن الباب الزَّعُوم، وهي الجَزُور التي يُشَكُّ في سِـمنها فتُغْبَطُ بالأيدي([12]). والتَّزَعُّم: الكذب. والأصل الآخر: زَعَم بالشّيء، إذا كَفَلَ به. قال: تُعاتِبُني في الرِّزْق عِرسي وإِنّما *** على الله أرزاقُ العبادِ كما زَعَمْ([13])أي كما كَفل. ومن الباب الزَّعَامة، وهي السِّيادة؛ لأنّ السيِّد يَزْعُمُ بالأمورِ، أي يتكفل بها. وأصدَقُ مِنْ ذلك قولُ الله جلَّ ثناؤُهُ: ﴿قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ المَلِكِ وَلِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ﴾ [يوسف 72]. ويقال الزّعامة حَظّ السيِّد من المَغْنَم، ويقال بل هي أفضل المال. قال لبيد: تَطِيرُ عَدائِدُ الإشراكِ وَِتْراً *** وشَفْعَاً والزَّعامةُ للغُلامِ([14])(زعب) الزاء والعين والباء أصلٌ واحد يدلُّ على الدَّفْعِ والتّدافع. يقال من ذلك الزَّعْب الدَّفْع. يقال زعَبْتُ له زَعْبَةً من المال. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم : "وأَزْعَبُ لك زَعْبَةً من المال". ويقال جاء سيلٌ يَرْعَبُ الوادِي ـ هذا غير معجم ـ إذا مَلأَه. وجاء سيلٌ يَزْعَبُ، بالزَّاء، إذا تدافَعَ. ويقال إنَّ الزَّاعب السَّيَّاح في الأرض. قال ابن هَرْمَة: * يكادُ يَهْلِكُ فيها الزّاعبُ الهاِدي([15]) * والزَّاعِبِيَّة: الرّماح. قال الخليل: هي منسوبة إلى زاعب. ولم يَظْهَرْ([16])عِلْمُ زاعبِ: أَرَجُلٌ أم بلد، إِلاّ أَنْ يولِّده مولّد. وقال غيره: الزَّاعِبيُّ هو الذي إذا هُزَّ تدافَعَ من أوّله إلى آخرِهِ، كأنَّ ذلك مَقِيسٌ على تزاعُب الماء في الوادي، وهو تدافُعُه. وهذا هو الصحيح. ويقال زَعَب الرَّجُلُ المرأةَ، إذا جامعها. وهذا هو بالراء أحسَنُ. وقد مضى. وبقي في الباب كلمةٌ واحدةٌ إنْ صحّتْ فهي من باب الإبدال. يقولون: الزُّعْبُوب القصِير من الرِّجال، ولعلَّهُ أن يكون الذُّعبوب. (زعج) الزاء والعين والجيم أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على الإقلاق وقلّة الاستقرار. يقال أَزْعَجْتُه أزْعِجُه إزعاجاً. ويقال أَزْعَجْتُه فشَخَص. قال الخليل: لو قيل انْزَعَجَ لكان صواباً. (زعر) الزاء والعين والراء أُصَيلٌ يدلُّ على سُوء خُلُق وقلَّةِ خَير. فالزّعارة([17]): شراسَة الخُلُق. وهو على وزن فَعالة. ومن الباب الأَزْعر: المكان القليل النَّبات. ويقال إنَّ الزعارة لا يُبنَى منها تصريفُ فعلٍ. ومن الباب الأزعر: القليل الشَّعر. والمرأة زَعْرَاء؛ وقد زَعِرَ يَزْعَر. واللهُ أعلم. --------------------- ([1]) البيت في اللسان (زعق). وهو لرؤبة في ديوانه 105. وقبله: *تحيدُ عن أظلالها منَ الفرق* ([2]) الرجز في اللسان: (زَعق، روقَ، ذَعْلَق)، والمخصص: (3: 115). ([3]) في الأصل: "وطائر ذي" صوابه من المجمل. وذو الفوق: السهم، والفوق: موضع الوتر منه. يقول: قد غدا ذلك المهر أسرع من كل هذه الأشياء. ([4]) في المجمل: "تلبثوا ساعة". وهذا المعنى لم يرد في اللسان. وفي القاموس: "ولهم زعكة لبثة". ([5]) المترددة: المجتمعة الخلق. ([6]) وكذا جاءت روايته في المجمل. لكن في اللسان: "زعاكك"؛ وعليه استشهاده. ([7]) هو أبو ذؤيب الهذلي من قصيدته العينية في أول ديوانه؛ وفي المفضليات. وأُنشد البيت في اللسان (زعل، سعل، مرع). والمخصص: ( 3 : 114/ 13: 298). ([8]) ديوان طرفة 66 واللسان (خدر). ([9]) والزعم أيضاً، بالكسر، هو مثلث الزاي. ([10]) هو الأبيرد الرياحي يهجو حارثة بن بدر الغداني. انظر الأغاني (12: 10) والحيوان (3: 398/ 6: 351)، وثمار القلوب: 325. وقيل هو زياد الأعجم. انظر الكنايات للجرجاني: 129. ([11]) لعنترة بن شداد في معلقته. وصدره: * علقتها عرضاً وأقتل قومها * ([12]) غبط الشاة والناقة يغبطهما غبطاً، إذا جسهما لينظر سمنهما من هزالهما. ([13]) لعمرو بن شاس، كما في اللسان. (زعم)، ورواية صدره فيه: * تقول هلكنا إن هلكت وإنما * ([14]) ديوان لبيد 129 طبع 1880 واللسان (عدد، شرك، زعم). ([15]) في الأصل: "يهلك فيه" صوابه من المجمل واللسان. ([16]) في المجمل: "ولا أدري". ([17]) يقال زعارة بتشديد الراء وتخفيفها.

ـ

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤١١
- الزعم: حكاية قول يكون مظنة للكذب، ولهذا جاء في القرآن في كل موضع ذم القائلون به، نحو: ﴿زعم الذين كفروا﴾ [التغابن/7]، ﴿بل زعمتم﴾ [الكهف/48]، ﴿كنتم تزعمون﴾ [الأنعام/22]، ﴿زعمتم من دونه﴾ [الإسراء/ 56]، وقيل للضمان بالقول والرئاسة: زعامة، فقيل للمتكفل والرئيس: زعيم، للاعتقاد في قوليهما أنهما مظنة للكذب. قال: ﴿وأنا به زعيم﴾ [يوسف/ 72]، ﴿أيهم بذلك زعيم﴾ [القلم/40]، إما من الزعامة أي: الكفالة؛ أو من
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٩٣
ز ع م زعمَ فلان أن الأمر كيت وكيت زعماً وزعما ومزعماً إذا شككت أنه حق أو باطل وأكثر ما يستعمل في الباطل وزعموا مطيّة الكذب‏.‏ وفي قوله مزاعم إذا لم يوثق به‏.‏ وأفعل ذلك ولا زعماتك وهذا القول ولا زعماتك أي ولا أتوهم زعماتك‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ لقد خـط رومـي ولا زعماتـه لعتبة خطاً لـم تطبـق مفاصلـه روميّ عريف كان بالبادية قضى عليه لعتبة ابن طرثوث رجل كان يخاصمه في بئر وكتب له سجلاً‏.‏ وتزعم فلان
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٤٧٦
قال الله تعالى: زَعَمَ الذين كفروا أَن لن يُبْعَثُوا، وقال تعالى: فقالوا هذا لله بِزَعْمِهِمْ؛ الزَّعْمُ والزُّعْمُ والزِّعْمُ، ثلاث لغات: القول، زَعَمَ زَعْماً وزُعْماً وزِعْماً أي قال، وقيل: هو القول يكون حقّاً ويكون باطلاً، وأَنشد ابن الأَعرابي لأُمَيّةَ في الزَّعْم الذي هو حق: وإِني أَذينٌ لكم أَنه سَيُنجِزُكم ربُّكم ما زَعَمْ وقال الليث: سمعت أَهل العربية يقولون إذا قيل ذكر فلان كذا وكذا
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٥٣
* ز ع م * * زَعَم * يزعم بالضم * َُزِعْماً * بالحركات الثلاث على زاي المصدر أي قال و * زَعَمَ * به كفل وبابه نصر و * زَعَامَةً * أيضا بفتح الزاي و * الزَّعِيمُ * الكفيل وفي الحديث ﴿الزعيم غارم﴾ و * الزَّعَامَةُ * أيضا السيادة و * زَعِيمُ * القوم سيدهم
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٩٥٢
| | ( الزَّعْمُ مُثَلَّثةً : القَولُ ) ، زَعَم زَعْمًا | وزُعْمًا وزِعْمًا قال : نقل التَّثْلِيثَ | الجوهَرِيُّ . ويقال : الضم لغة بَنِي | تَمِيم ، والفَتْح لغة الحِجاز . وأنشدَ | ابنُ بَرِّيّ لأبي زُبَيْد الطائِيّ : | % ( يا لَهْفَ نَفْسِيَ إِن كان الَّذي زَعَمُوا % | حَقًّا وماذا يَرُدُّ اليومَ تَلْهِيفِي ) % | | أي : قَالُوا وَذَكروا ، وقيل : هو | القَوْل يَكُون ( الحَقّ ) ( وَ ) يكون | (
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٠٤٧
زَعَمَ 1 زَعَمَ ذ , (S, Msb,) aor. زَعُمَ , (Msb, MS, JM, [not mentioned in the S nor in the K, app. because well known,]) inf. n. زَعْمٌ and زُعْمٌ and زعْمٌ, (S, Msb, K,) the first of the dial. of El-Hijلz, (Msb, TA,) the second of the dial. of [the tribe of] Asad, (Msb,) or Benoo-Temeem, (TA,) and the third of the dial. of some of [the tribe of] Keys; (Msb;) [generally best rendered He
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٣٨
زَعَمَ زَعَمَ U ( n. ac. زَعْم 1 , زِعْم 2 , زُعْم 3 ), a. Said, stated; asserted, maintained; pretended; believed, thought, held. b. ( n. ac. زَعْم 1 , زَعَاْمَة 22t ), [ Bi ], Was, became surety, answerable, responsible for. c. ( n. ac. زَعَاْمَة 22t ), Was lord, chief. زَعِمَ زَعِمَ A ( n. ac. زَعْم 1 , زَعَم 4 ) a. [ Ila ], Desired, wanted; claimed. زَعُمَ زَعُمَ U ( n. ac.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢١٬٨٤٢
زعم زَعَمَ - يَزْعُمُ - زَعْم - بِزَعْمِه - زَعِيْم زَعَمَ - يَزْعُمُ + كائن + كائناً أو أمراً + خبر: يزعمه شيئاً أو أمراً: يقول فيه خبراً لم يتأكد صوابه، ومع ذلك يصر على صواب قوله زَعَمَ - يَزْعُمُ + كائن + أن + جملة تفسيرية: ينقل خبراً أو علماً لم يتأكد صوابه، يأتي بعد " أن التفسيرية" ومع ذلك يصر على أن قوله صواب زَعْم: اسم فعل " زَعَمَ -
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٩ (الإجمالي: ١٠٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شرك

    الآيات المشتركة: ٧ · Tasma kayış demektir

  2. قول

    الآيات المشتركة: ١١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  3. ندو

    الآيات المشتركة: ٣ · Nedve halkın toplandığı yerdir

  4. حرث

    الآيات المشتركة: ٢ · Hars ekin demektir

  5. ظهر

    الآيات المشتركة: ٣ · Arka demektir

  6. صوع

    الآيات المشتركة: ١ · Tas

  7. ملك

    الآيات المشتركة: ٤ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  8. مرر

    الآيات المشتركة: ٢ · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir

  9. بعر

    الآيات المشتركة: ١ · Bair deve sürüsü demektir

  10. وبق

    الآيات المشتركة: ١ · “Vika” kaptır, “vebek” derin çukur, “ibak” ise çukura…

  11. فقد

    الآيات المشتركة: ١ · (Fe, kaf,dal) Bağboğan ot,

  12. دون

    الآيات المشتركة: ٣ · Dane, inek yavrusuna denir

الآيات التي ورد فيها(١٦)

  1. … خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ …

    İddia ettiniz

  2. قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَلَا تَحْوِيلًا

    İddia ettiniz

  3. وَعُرِضُوا عَلَى رَبِّكَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُونَا كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ بَلْ زَعَمْتُمْ أَلَّنْ نَجْعَلَ لَكُمْ مَوْعِدًا

    İddia ettiniz

  4. وَيَوْمَ يَقُولُ نَادُوا شُرَكَائِيَ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا

    İddia ettiniz

  5. قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِي السَّمَوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَمَا لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ

    İddia ettiniz

  6. قُلْ يَاأَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    İddia ettiniz

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökزعم
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerظن, خرص, كفل
Zıt Kökيقن
Çekirdek Özet 1Kesin bilgi ve delile dayanmayan, doğruluk ile yalan ihtimali arasında gidip gelen söz veya iddiada bulunmak; bir işin veya malın mesuliyetini, kefaletini üzerine almak
Çekirdek Özet 2İnsanın hakikate ve vahye dayanmaksızın kendi zihninde kurduğu asılsız ontolojik iddialar, batıl ilahlık ve şefaat isnatları ile temelsiz sorumluluk iddialarını geçersiz kılmak
Çekirdek Özet 3Delilsiz zan ve iddiaların epistemolojik ve itikadi düzeyde hükümsüzlüğü; hukuki ve ictimai alanda ise sözlü beyanın doğurduğu kefalet ve liderlik mesuliyeti
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «söylemek» veya «fikir beyan etmek» fiili sayıp Kur’an’ın bu kökle hedef aldığı delilsiz, bâtıl ve hesabı verilemez ontolojik kurguları gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زعHızlı ve sarsıcı hareket, itme, tahrik etme ve yerinden oynatmaمHareket ve tahriki dilsel beyan, zihni iddia ve hukuki sorumluluk altına girerek mesuliyeti kendi üzerine toplama ve kuşatma alanına taşımıştır. Çekirdekteki sarsıntı ve kararsızlık, söylenen sözün delilden yoksun oluşu ve kesinliğe oturmaması şeklinde anlamı özelleştirmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskin bir ayrım yapma, zihinsel veya fiili bir sınır çizme ve hüküm kesme hareketini başlatır
عGözGörme, algılama, zihinsel kavrayış ve bir manzaraya veya kaynağa odaklanma eylemini temsil eder
مSuAkışkanlık, çevreleme, toplanma, bir durumu bünyesinde barındırma ve kuşatma manasını katar
زعمKesici bir aletle gözün gördüğünü kuşatarak hüküm kesmekZihnin gördüğü veya tasavvur ettiği bir olguyu delilsiz biçimde kesin bir yargı gibi kuşatarak ileri sürmesi ve bu iddiayı kendi üstüne mesuliyet olarak bağlaması hareketini resmeder

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEtli veya yağlı olup olmadığı bilinmediği için elle yoklanan, semizliği şüpheli deve; ayrıca kabilenin başına geçip sözcülüğünü ve her türlü yükünü üstlenen reisin konumu
Cahiliye şiiri kullanımıLeylâ el-Ahyeliyye beytinde kabilenin reisi ve temsilcisi anlamında kullanılmıştır: حتى إذا رفع اللواء رأيته / تحت اللواء على الخميس زعيما
Erken Arapça kullanımKlasik dilde kesin delile dayanmayan iddialar için «زعموا مطية الكذب» denilmiş; doğrulanmamış rivayet ve haberleri aktarma alışkanlığı bu kökle kınanmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesi genelinde kök, temelde bir yükü üstlenme, kefil olma, öne çıkıp konuşma ve sözle iddiada bulunma semantik ekseninde yer alır. İbranice ve Süryanice gibi kuzeybatı Sami dillerinde bu kökün doğrudan sesdeş karşılıkları daha sınırlı ve özelleşmiş türevlerle temsil edilirken, Arapçada kök iki ana koldan gelişmiştir: Birincisi bilginin kesin olmaması, zanna ve ispatsız kurguya dayanması; ikincisi ise bir topluluğun veya akdin sözcüsü, kefili ve önderi olma durumudur. Bu iki kol arasındaki anlamsal bağ, kişinin kesinliğini bilmediği bir hususta ileri atılarak söz vermesi ve o sözün yükünü taşıması tasavvurundan doğar.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİki ana asıl: Delilsiz söz söylemek ve kefil olmakKök bir yandan semizliği şüpheli hayvanı yoklama gibi zannî tahminden, diğer yandan kabilenin mal ve can sorumluluğunu üstlenen reislikten türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Kuzeybatı Sami dillerinde kefalet ve sözlü iddia izleriSöz verme, bir akitte öne çıkma ve güvence verme kavramlarıyla anlamsal paralellik taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda spekülasyondan uzak, güvenilir geniş ilişki tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha, Lane’s Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زعمAnlamlıİddia etmek, kefil olmakİspatsız söz söylemek, kefalet üstlenmek, topluluk lideri olmakHedef kök; Kur'an'da geçer
زمعAnlamlıBir işe kesin karar vermek, süratli hareket etmekTereddütsüz yöneliş ve kararlılık ifade ederHedef kökteki tereddütlü iddiaya zıt bir kesinlik boyutu taşır; Kur'an'da geçmez
عزمAnlamlıBir işi yapmaya kesin azmetmek, sebatKalbin bir niyet üzerinde düğümlenmesi ve sebat göstermesiHedef kökün dayanıksız zannına karşılık iradi kararlılığı bildirir; Kur'an'da geçer
عمزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişin kullanım dışı olduğu kaydedilmiştirKitābü’l-ʿAyn kaydıyla mühmeldir; Kur'an'da geçmez
مزعAnlamlıHızla koşmak, parçalamak, et parçasıŞiddetli ve kesik kesik hareket, sıçrayarak koşmaÇekirdeğin hareket unsurunu fiziksel parçalanma ve hızla yansıtır; Kur'an'da geçmez
معزAnlamlıKeçi, sertlik, dayanıklılıkSert mizaçlı ve çevik küçükbaş hayvan, zeminin sertleşmesiFiziksel sertlik ve mukavemet anlamı öne çıkar; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زعمMerkezAsılsız iddia ve kefaletDelilsizce ileri sürülen, yalan olma ihtimali baskın olan iddia ve sözlü teminatZihinsel veya sözel kurgunun kesinlikten yoksun şekilde ortaya konmasıdır
ظنKomşuZan, tahmin, kanaatZihnin iki ihtimalden birine meyletmesi olup doğruluğu da kuvvetli olabilirزعم doğrudan bâtıl ve dayanıksız iddialar için kullanılırken, ظن hakikat ihtimalini de barındırır
خرصKomşuTahmin yürütmek, yalan uydurmakDelilsizce zihinden hesap yapma ve kurgulamaخرص ölçüsüzce tahmin üretmeye, زعم ise bunu kesin bir sav gibi öne sürmeye odaklanır
كفلKomşuKefil olmak, gözetmekBirinin nafakasını, bakımını veya borcunu bizzat üzerine almakكفل fiili himaye ve bakımı, زعم ise sözlü güvenceyi ve liderlik sorumluluğunu vurgular
يقنZıtKesin ve sarsılmaz bilgiŞüphe ve zandan tamamen arınmış, vakıaya mutabık hakikatزعم kökünün barındırdığı delilsizlik, vehim ve asılsızlığın tam zıddıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaزعمİddia etmek, kefil olmakKesin dayanağı olmayan iddiada bulunmak veya sözle kefil olmakKesin
Latinceallegare, praesumere, sponsor esseİddia etmek, varsaymak, kefil olmakDelilsiz varsayımı (praesumere) ve hukuki kefaleti (sponsor) karşılar; ancak kökün kınama nüansını tam yansıtmazGüçlü
İngilizceto claim, to allege, guarantorDelilsiz iddia etmek, kefilBir delile dayanmaksızın ileri sürme fiilini (allege) ve güvence veren kişiyi (guarantor) karşılarGüçlü
Almancabehaupten, mutmaßen, Bürgeİddia etmek, zannetmek, kefilİspatsız bir savı savunma (behaupten) ile sorumluluk üstlenme yönlerini ayrı kelimelerle verirGüçlü
Fransızcaprétendre, alléguer, garantİddia etmek, ileri sürmek, garantörGerçekliği şüpheli bir savı ileri sürme (prétendre) ve taahhüt altına girme yönünü karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَعَمْتُمْ / تَزْعُمُونَŞirk ve şefaat iddialarıMüşriklerin putları Allah'a ortak veya şefaatçi saymalarını geçersiz kılan kınama bağlamı (En'âm 6:22, En'âm 6:94, Kasas 28:62)
زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُواAhireti inkâr iddiasıKâfirlerin dirilişi ve hesabı imkânsız görme yönündeki mesnetsiz savları (Teğâbün 64:7)
بِزَعْمِهِمْDinde asılsız hüküm koymaMüşriklerin kendi hevalarına göre ürün ve hayvanları paylaştırıp haram kılma iftiraları (En'âm 6:136, En'âm 6:138)
يَزْعُمُونَSahte iman iddiasıİman ettiklerini öne sürüp pratikte tâğûtun hükmüne başvurmak isteyen münafıkların tutumu (Nisâ 4:60)
زَعِيمٌKefil ve garantörYitik su kabını getirene verilecek mükâfatın teminatı ve ahirette ortak koştuklarını savunacak kefil bağlamı (Yûsuf 12:72, Kalem 68:40)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBilgi teorisi ve uluhiyetZan ve delilsiz iddianın akideye esas teşkil edemeyeceği, şirkin temelsizliğiİtikadi konularda hüccetsiz sözün ve taklidin epistemolojik geçersizliği
FıkıhKefalet ve borçlar hukukuKişinin başkasına ait bir borcu veya edimi sözlü beyanla zimmetine almasıBir taahhüdün yerine getirilmesini bizzat garanti eden borç kefili (ez-zaîm)
TefsirKur'an'ın polemik üslubuKur'an'ın bu kökü kullandığı her yerde muhatabın sözünü iptal ve cerh etmesiSöylenen sözün delilden yoksun, bâtıl ve iftiradan ibaret olduğu tespiti
HadisRivayet ve ahlakDoğrulanmamış sözleri rivayet etmenin ve dedikodunun kınanmasıİnsanı yalana sürükleyen denetimsiz aktarım alışkanlığının yasaklanması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve şirkin reddiİtikadi kurguSahte otoriteleri yıkmaVahye dayanmayan her türlü şefaat, ortaklık ve ahiret inkârı iddiasını epistemolojik olarak sıfırlarKesin
İlmiBilgi felsefesi ve metodolojiMesnetsiz önermeBilimsel temellendirmeKesin delil ve burhana dayanmayan her türlü teorik savı ilmi geçerlilikten düşürürKesin
SiyasiYönetim ve temsilTemsil ve liderlikToplumsal mesuliyetYöneticinin, temsil ettiği kitlenin hak ve yükümlülüklerini kendi üzerine alarak konuşmasıGüçlü
İktisadiMali taahhüt ve akitlerBorç kefaletiHukuki güvence sağlamaBir iktisadi borcun veya taahhüdün ifasını güvence altına alarak ticari akitlerin ifasını temin etmeKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKanıtlanmamış varsayım (Konjektür / Hipotez)Matematik ve mantıkta aksiyom veya teorem düzeyine ulaşmamış, henüz ispatlanmadığı halde doğruluğu öne sürülen ve sınanmayı bekleyen delilsiz önermelerle aynı mantıksal yapıdadırGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki kefalet ve meşruiyet iddiasıHukukta bir borcun teminat altına alınması, sosyolojide ise temellendirilmemiş iktidar iddialarının meşruiyet krizine girmesi durumuyla yapısal örtüşme gösterirGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece günümüz Türkçesindeki «siyasi lider» veya tarafsız bir «ifade etmek» manasına indirgeyerek anlam alanını daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kök, zihinsel bir kurgunun delilsizliğini ifşa eden epistemolojik bir eleştiri aracı ve ahirette hesabı sorulacak bâtıl bir ontoloji isnadıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki şiddetli kınama ve sorgulama boyutunu sıradan bir söz aktarımı sanmak; şirkin ve nifakın kökenindeki delilsiz iddia psikolojisini kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın şirk, nifak ve inkâr zihniyetini nasıl yapıbozuma uğrattığını gösterir. Kök, muhatapların din adına ortaya koydukları putları, şefaatçileri ve helal-haram kurallarını hiçbir ontolojik temeli olmayan birer kuruntudan ibaret sayar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin Allah'a ortak koştukları varlıkların sorgulandığı hesap sahnelerinde, dirilişi inkâr edenlerin eleştirildiği ayetlerde ve din adına keyfi haram koyanların kınandığı pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi aklından veya geleneğinden ürettiği dini kabullerin bir değer taşıdığı zannını düzeltir; vahiyden ve kesin delilden beslenmeyen her iddianın ilahi adalet karşısında bâtıl olduğunu ilan eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKesinliği bilinmeyen deve etini elle yoklayarak kestirmeye çalışmak; bir topluluğun veya borcun kefalet ve sözcülüğünü yüklenmek.
  • Soyut anlamHakikate ve ispata dayanmayan zihinsel bir zannı kesin bir gerçeklikmiş gibi savunmak; delilsiz sav üretmek.
  • Sistematik karşılıkEpistemolojide temellendirilmemiş iddia; hukukta ise sözlü taahhütten doğan bağlayıcı kefalet ve sorumluluk.
  • LaTeX modeli∀x∈Z  ⟹  (P(x)∧¬D(x)  ⟹  V(x)=0)∨(P(x)∧K(x)  ⟹  R(x)=1)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Z zannî iddia ve taahhütler kümesini temsil eder. P(x) ileri sürülen önermeyi veya beyanı, D(x) nesnel delil ve burhanı, V(x) önermenin hakikat değerini simgeler; delilden yoksun bir önermenin hakikat değeri sıfırdır (V(x)=0). Diğer taraftan K(x) sözlü kefalet ve mesuliyet yüklenimini, R(x) ise doğan hukuki sorumluluğun tamlığını (R(x)=1) gösterir. Bu iki kutup, kökün delilsiz iddia ve bağlayıcı kefalet şeklindeki iki ana eksenini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ز