زلف
ز - ل - ف
جذر- الورود: ١٠
- الآيات: ١٠
- الصيغ: ٧
- المعاجم: ١٣
Alna dökülen saçtır. Çok yakın veya çok kısa zaman anlamına da gelmektedir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Alna dökülen saçtır. Çok yakın veya çok kısa zaman anlamına da gelmektedir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٧٨باب الزاي واللام والفاء معهما
ز ل ف، ز ف ل، ف ل ز مستعملات
زلف:
المَزْلَفةُ: قريةٌ تكونُ بين البرّ وبلاد الرّيف، والجميع: مَزالِف. والزَّلَفُ المصانعُ، واحدتها: زَلَفة، قال لبيد:
حتّى تَحَيَّرَتِ الدِّبارُ كأنّهـا زَلَفٌ وأُلْقِيَ قِتْبُها المَحْزُومُ
والزُّلَفُ: جمع الزُّلْفَة، وهي الزُّلْفَى وهي: القُرْبة وزُلْفَةٌ من اللّيل: طائفة من أوّله.
والزَّلَفَةُ: الصَّحْفة، وجمعها: زَلَف.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٨٨الزَلَفَةُ بالتحريك: المَصْنَعَةُ الممتلئةُ، والجمع زَلَفٌ. والمزالفُ: البراغيلُ، وهي البلاد التي بين الريف والبرّ، الوَاحدةُ مَزْلَفَةٌ. وأَزْلَفَهُ، أي قَرَّبَهُ. والزُلْفَةُ والزُلْفى: القُرْبَةُ والمنزلةُ. ومنه قوله تعالى: "وَما أَمْوالُكُمْ وَلا أَوْلادُكُمْ بِالَّتي تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنا زُلْفى"، وهي اسمُ المصدر، كأنّه قال بالتي تُقَرِّبُكُم عندنا ازْدِلافاً. والزُلْفَةُ: الطائفة من أوّل
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٢٠١ز ل ف
زلف ، زفل ، فلز ، فزل : ( مستعملة ) .
زفل : أبو عبيد عن الأصمعي : الأزْفَلة بفتح الهمزة والفاء : الجماعةُ ، وكذلك الزرافة .
وقال الفرّاء : جاءوا بأزْفَاتهم وبأجْفَلتهم .
وقال غيره : جاءوا الأجْفَلَى : والأزْفَلَى : الجماعة من كل شيء .
قال الزَّفَيان :
حتى إذا أظماؤها تكشفتْ
عَنِّي وعن صَيْهَبَةٍ قد شرفتْ
عادت تُبَاري الأزْفَلَى واستأنفتْ
وقال أبو عُبَيد : قال الفرّاء : الأزْفَلَة : الجماعة
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٩٦٥(باب الزاء واللام وما يثلثهما)
(زلم) الزاء واللام والميم أصلٌ يدل على نَحَافةٍ ودِقّة في ملاسة. وقد يشذّ عنه الشيء. فالأصل الزَّلَمْ والزُّلَم: قِدْح يُسْتَقْسَمُ به. وكانوا يفعلون ذلك في الجاهليّة، وحُرِّمَ ذلك في الإسلام، بقولـه جلّ ثناؤه: ﴿وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بالأَزْلاَم﴾ [المائدة 3]. فأمَّا قول لبيد:
* تَزِلُّ عن الثَّرَى أزلامُها ([1]) *
فيقال إنّه أراد أظلاف البقرة؛ وهذا على التشبيه.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٤١- الزلفة: المنزلة والحظوة (انظر: البصائر 3/136؛ والمجمل 2/438)، وقوله تعالى: ﴿فلما رأوه زلفة﴾ [الملك/27]، قيل: معناه: لما رأوا زلفة المؤمنين وقد حرموها. وقيل: استعمال الزلفة في منزلة العذاب كاستعمال البشارة ونحوها من الألفاظ. وقيل لمنازل الليل: زلف قال: ﴿وزلفا من الليل﴾ [هود/114]، وقال الشاعر:
*طي الليالي زلفا فزلفا*
(الرجز للعجاج، وقبله: ناج طواه البين مما وجفا
وهو في ديوانه ص 231؛ والبصائر
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٥٢ز ل ف
له زُلفة وزُلفَى، واحتمل فلان الكُلَف حتى نال الزلـف.
وأزلفتـه: قربتـه وأزلفنـي كـذا عنـد الأمير وازدلف إليه: اقترب.
قال: وكل يوم مضى أو ليلة سلفت فيها النفوس إلى الآجال تزدلف ومضت زلفة من الليل وهي الطائفة.
وأقاموا بالمزالف والمزارع وهي القرى بين البر والريف.
قال المرقش: دقاق الخصور لم تعفـر قرونهـا لشجو ولم يحضرن حمى المزالف وسرنـا مزالـف حتـى طوينـا المتالـف وهـي
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٧٨٢الزَّلَفُ والزُّلْفةُ والزُّلْفَى: القُربةُ والدَّرَجة
والمَنزلةُ. وفي التنزيل العزيز: وما أَموالُكم ولا أَولادُكم بالتي تُقَرِّبكم عندنا زُلْفَى؛ قال: هي اسم كأَنه قال بالتي تقرِّبكم عندنا ازْدِلافاً؛ وقول العجاج:
ناجٍ طَواه الأَيْنُ مِما وَجَفَا،
طَيُّ الليالي زُلَفاً فَزُلَفا،
سَماوةَ الهِلالِ حتى احْقَوقَفا
يقول: منزلةً بَعد منزلةٍ ودرجةً بعد درجةٍ.
وزَلَفَ إليه وازْدَلَفَ وتَزَلَّفَ: دنا
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٠٤* ز ل ف * * أزْلَفَهُ * قربه و * الزُّلْفَةُ * و * الزُّلْفَى * القربة والمنزلة ومنه قوله تعالى ﴿وما أموالكم ولا أولادكم بالتي تقربكم عندنا زلفى﴾ وهو اسم المصدر كأنه قال بالتي تقربكم عندنا إزلافا و * الزُّلْفَةُ * أيضا الطائفة من أول الليل والجمع * زُلَفٌ * و * زُلْفَاتٌ * و * مُزْدَلِفَةُ * موضع بمكة
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٦٥٨الزلف، محركة: القربة، عن ابن دريد، زاد غيره: الدرجة. والمنزلة. الزلف: الحياض الممتلئة، جمع زلفة، وأنشد الجوهري للعماني:
حتى إذا ماءث الصهاريج نشف
من بعد ما كانت ملاء كالزلف الزلف: الحوض الملآنث، وأنشد أبوحنيفة:
جثجانها وخزاماها وثامرهـا هبائب تضرب النغبان والزلفا
الزلفة، بهاء: المصنعة الممتلئة من مصانع الماء، ومنه حديث يأجوج ومأجوج: )ثم يرسل
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٣٩٥زَلَفَ
1 زَلَفَ ذ : see 2: -A2- and see also 8, in three places.
زلّفهُ
2 زلّفهُ ذ , (O, TA,) inf. n. تَزْلِيفٌ, (O,) He did it previously, or beforehand; namely, a thing; (IAar, O, TA;) as, for instance, an evil action; (O, TA;) and so ↓ زَلَفَهُ; (IAar, TA;) syn. أَسْلَفَهُ, (O, TA,) and قَدَّمَهُ. (IAar, O, TA.) ― -b2- زلّف النَّاسَ, inf. n. as above, He disquieted, or agitated, the people,
زَلَفَ 1 زَلَفَ ذ : see 2: -A2- and see also 8, in three places.
زلّفهُ 2 زلّفهُ ذ , (O, TA,) inf. n. تَزْلِيفٌ, (O,) He did it previously, or beforehand; namely, a thing; (IAar, O, TA;) as, for instance, an evil action; (O, TA;) and so ↓ زَلَفَهُ; (IAar, TA;) syn. أَسْلَفَهُ, (O, TA,) and قَدَّمَهُ. (IAar, O, TA.) ― -b2- زلّف النَّاسَ, inf. n. as above, He disquieted, or agitated, the people, step by step: (Ibn-'Abbلd, Z, O, TA:) accord. to Z, said of a guide. (TA.) ― -b3- زلّف فِى حَدِيثِهِ, (inf. n. as above, K,) He added, or exaggerated, in his discourse, or narration; (IDrd, O, K;) as also ذرّف. (IDrd, O.)
ازلفهُ 4 ازلفهُ ذ He made, brought, or drew, him, or it, (namely, a thing, TA,) near. (S, Mgh, Msb, TA.) Hence, in the Kur [xxvi. 90 and 1. 30], وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ And Paradise shall be brought near to the pious: meaning, accord. to Zj, that their entrance thereinto shall become near, and their view thereof. (TA.) [بِهِ ↓ ازدلف also signifies the same as ازلفه (agreeably with analogy); as is shown by what here follows:] it is said in a trad. of Mohammad El-Bلkir, مَا لَكَ مِنْ عَيْشِكَ اـِلَّا لَذَّةٌ تَزْدَلِفُ بِكَ اـِلَى حِمَامِكَ [i. e. There is not remaining to thee, of thy life, save a pleasure that brings thee near to thy predestined term]. (O, TA.) And ↓ ازدلفهُ means He, or it, brought him near to destruction. (TA.) ― -b2- Also He collected it together; (Msb, TA;) namely, a thing. (Msb.) Hence, in the Kur [xxvi. 64], وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ [And we collected there the others]. (TA.)
5 تَزَلَّفَ see the next paragraph.
اِزْدَلَفَ 8 اِزْدَلَفَ ذ , (Mgh, Msb,) originally اِزْتَلَفَ, (Msb,) or اِزْدَلَفُوا, and ↓ تزلّفوا, (S, O, L, K,) He, or they, approached, or drew near: (Mgh, O, L, Msb, TA: in the K, تَفَرَّقُوا is erroneously put for تَقَرَّبُوا: TA:) or (O, accord. to the K “ and ”) advanced; or went forward, or before: (S, O, K:) اـِلَيْهِ [to him, or it], (Mgh, K,) and مِنْهُ [which means the same, as after دَنَا &c.]: (TA, and Har p. 452:) [and ↓ زَلَفَ and زَلَفُوا, inf. n. app. زَلْفٌ and زَلَفٌ, signify the same: for] you say also, اـِلَيْهِ ↓ زَلَفَ He drew near to him, or it: and لَهُ ↓ زَلَفْنَا We advanced, or went forward, to him, or it: (TA:) and زَلْفٌ signifies the act of advancing, or going forward, (A'Obeyd, S, TA,) from place to place; as also زَلَفٌ. (TA.) One says, ازدلف السَّهْمُ اـِلَى كَذَا The arrow approached, or drew near, to such a thing. (Msb.) And it is said in a trad., فَاـِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ فَاْزْدَلِفْ اـِلَى اللّٰهِ فِيهِ بِرَكْعَتَيْنِ, meaning تَقَرَّبْ [i. e., When the sun declines from the meridian, then seek thou to draw near unto God therein by means of the prayers of two rek'ahs]. (TA.) -A2- See also 4, in two places.
زَلْفٌ زَلْفٌ ذ : see زُلْفَةٌ.
زُلْفٌ زُلْفٌ ذ : see its accus. case voce زُلْفَةٌ, near the end of the paragraph.
زِلْفٌ زِلْفٌ ذ A meadow; syn. رَوْضَةٌ; (TS, K;) and so ↓ زَلَفَةٌ: (IB, TA:) thus the latter is expl. as occurring in a trad. relating to Ya-jooj and Ma-jooj, in which it is said, ثُمَّ يُرْسِلُ اللّٰهُ مَطَرًا فَيَغْسِلُ الأَرْضَ حَتَّى يَتْرُكَهَا كَالزَّلَفَةِ [Then God will send rain, and it will wash the earth so that it will leave it like the meadow]: but in this instance, several other meanings are assigned to it: see زَلَفَةٌ below. (TA.)
زَلَفٌ زَلَفٌ ذ : see زُلْفَةٌ, in two places: -A2- and see also زَلَفَةٌ, in five places.
زُلُفٌ زُلُفٌ ذ : see its accus. case voce زُلْفَةٌ, near the end of the paragraph.
زُلْفَةٌ زُلْفَةٌ ذ i. q. قُرْبَةٌ [i. e. Nearness, with respect to rank, degree, or station]; (S, Mgh, O, Msb, K;) as also ↓ زُلْفَى, (S, Mgh, O, Msb,) and ↓ زَلَفٌ. (IDrd, O, K.) [It would seem that it means also Nearness with respect to place or situation: for SM immediately adds,] hence, in the Kur [lxvii. 27], فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً, [as though meaning But when they shall see it in a state of nearness: but] Zj says that the meaning is, but when they shall see it (i. e. the punishment) near (قَرِيبًا): and several authors say that زُلْفَةٌ is sometimes used in the sense of قَرِيبٌ, as is stated in the 'Inلyeh. (TA.) And Station, rank, grade, or degree; as also ↓ زُلْفَى, (S, O, K, TA,) and ↓ زَلْفٌ, (TS, K,) and ↓ زَلَفٌ: (K, TA:) pl. of the first زُلَفٌ: (S, * TA:) or (K) ↓ زُلْفَى is a quasi-inf. n.; (S, K;) and such it is in the saying in the Kur [xxxiv. 36], وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ بِالَّتِى تُقَرِّبُكُمْ عِنْدِنَا زُلْفَى, as though meaning ازْدِلَافًا [i. e. And neither your riches nor your children are what will bring you near to us in advancement: but here it may be well rendered, in station]: (S:) accord. to Ibn- 'Arafeh, زُلْفَى signifies the bringing very near: (TA:) the saying of Ibn-El-Tilimsلnee that it is pl. of زُلْفَةٌ is very strange, and unknown; the correct pl. of this last word being زُلَفٌ. (MF, TA.) ― -b2- Also A portion (S, K) of the first part (S) of the night, (S, K,) whether small or large: so accord. to Th: or, accord. to Akh, of the night absolutely: (TA:) pl. زُلَفٌ and زُلَفَاتٌ (S, K) and زُلُفَاتٌ and زُلْفَاتٌ: or زُلَفٌ signifies the hours, or periods, (سَاعَات,) of the night, commencing from the daytime, and the hours, or periods, of the daytime, commencing from the night: (K:) and its sing. is زُلْفَةٌ. (TA.) وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ, in the Kur [xi. 116], means And at sunset and nightfall (the مَغْرِب and the عِشَآء): (Zj, TA:) some read ↓ زُلُفًا, with two dammehs; which may be a sing., like حُلُمٌ; or a pl. of زُلْفَةٌ, like as بُسُرٌ is of بُسُرَةٌ, with damm to the س in each: [but this is not a parallel instance; for بُسُرٌ is a coll. gen. n. of which بُسُرَةٌ is the n. un., and the latter is not of the same measure as زُلْفَةٌ:] and some read ↓ زُلْفًا, which is a pl. [or rather coll. gen. n.] of زُلْفَةٌ, like as دُرٌّ is of دُرَّةٌ; (K, TA;) or pl. of ↓ زَلِيفٌ, like as قُرْبٌ is of قَرِيبٌ, and غُرْبٌ of غَرِيبٌ: (TA:) and some read ↓ زُلْفَى, in which the alif [written ى] is a denotative of the fem. gender. (K, TA.) -A2- See also the next paragraph.
زَلَفَةٌ زَلَفَةٌ ذ A full [reservoir of water such as is called] مَصْنَعَة: (S, K:) pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ زَلَفٌ: (S:) so, accord. to Sh, in the trad. mentioned voce زِلْفٌ: (TA:) or ↓ زَلَفٌ signifies full watering-troughs, (K,) as pl. [or coll. gen. n.] of زَلَفَةٌ: (TA:) or a full watering-trough. (K.) Also A [bowl such as is called] صَحْفَة: (K;) and so ↓ زُلْفَةٌ; (Ibn-'Abbلd, K;) of which the pl. is زُلَفٌ: (TA:) or a full صَحْفَة; and its pl. [or coll. gen. n.] is ↓ زَلَفٌ. (Lth, TA.) Also A green [vessel of the kind called] اـِجَّانَة: (K:) so says AO: pl. [or coll. gen. n.] ↓ زَلَفٌ; and ↓ مَزَالِفُ likewise signifies green أَجَاجِين [app. as an anomalous pl. of زَلَفَةٌ or of زَلَفٌ, like as مَشَابِهُ is of شَبَهٌ]; both, also, mentioned on the authority of AO. (TA.) ― -b2- Also A mother-of-pearl-'shell, or an oyster-shell; syn. صَدَفَةٌ: (K:) Kt says that الزَّلَفَة in the trad. mentioned above voce زِلْفٌ has been expl. as meaning the مَحَارَة, i. e. the صَدَفَة; but he adds, I know not this explanation, unless a pool of water be called محارة because the water returns (يَحُورُ) to it and collects in it. (TA.) ― -b3- Also A smooth rock: (K:) so, too, said to mean in the same trad.: and some read الزلقة. (TA.) And Rugged ground. (K.) And Swept ground. (K.) And An even part of a soft mountain. (K.) Pl. (K) [or rather coll. gen. n.] in all these senses (TA) ↓ زَلَفٌ. (K.) ― -b4- See also زِلْفٌ. ― -b5- Also A mirror: (O, K: [in the CK, المَرْأَةُ is put in the place of المِرْآةُ:]) [like زَلَقَةٌ:] mentioned by IB on the authority of Aboo-'Amr Ez-Zلhid, and by Sgh on that of Ks: and so, too, it is said to mean in the trad. mentioned above; the earth being likened thereto because of its evenness and cleanness: (TA:) or the face thereof; (K;) as is said by IAar. (TA.)
زُلْفَى زُلْفَى ذ : see زُلْفَةٌ, in four places.
عُقْبَةٌ زَلُوفٌ عُقْبَةٌ زَلُوفٌ ذ [A stage of a journey] far-extend- ing: (O, K:) so says IF. (O.) [In the CK, عَقَبَةٌ is erroneously put for عُقْبَةٌ.]
زَلِيفٌ زَلِيفٌ ذ Advancing; or going forward, or before. (O, K. [It is said in the TA that المُتَقَدِّمُ as the explanation of الزَّلِيفُ is erroneously put in the copies of the K for التَّقَدُّمُ: but this assertion is app. itself erroneous.]) See زُلْفَةٌ, near the end of the paragraph.
أَزْلَفُ [ أَزْلَفُ ذ expl. by Golius as on the authority of the KL, and by Freytag after him, as meaning Parvo naso prوditus ejusque recto ac parvo mucrone, is a mistake for أَذْلَفُ, thus written in my copy of the KL.]
أَزْلَفَةٌ [ أَزْلَفَةٌ ذ and أَزْلَفَى expl. by Freytag as meaning Copia parva, cœtus hominum parvus, as on the authority of El-Meydلnee, are app. mistakes for أَزْفَلَةٌ and أَزْفَلَى.]
مَزْلَفَةٌ مَزْلَفَةٌ ذ Any town (قَرْيَةٌ) that is between the desert and the cultivated land: pl. مَزَالِفُ: (S, * K:) the latter is syn. with بَرَاغِيلُ, signifying the towns (بِلَاد) that are between the cultivated land and the desert; (S;) or, between the desert and the بَحْر [i.e. sea or great river]; such as El-Ambلr and El-Kلdiseeyeh. (M, TA.) ― -b2- [The pl.] مَزَالِفُ also signifies Places of ascent; or steps, or stairs, by which one ascends: (K:) because they bring one near to the place to which he ascends. (TA.) -A2- For the pl. مَزَالِفُ, see also زَلَفَةٌ.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٤١زَلَفَ
زَلَفَ U ( n. ac. زَلْف 1 , زَلِيْف 25 ),
a. Advanced, approached.
زَلَّفَ
زَلَّفَ II
a. [ Fī ], Added to ( tale ).
أَزْلَفَ
أَزْلَفَ IV ,
a. Brought near, forward.
تَزَلَّفَ
تَزَلَّفَ V , اِزْتَلَفَ VIII , ( d ),
a. see I .
زَلْف
زَلْف 1 ,
a. Proximity, nearness; neighbourhood.
b. Rank, station, degree.
زِلْف
زِلْف 2 ,
a. Garden; meadow.
زُلْفَة
زُلْفَة 3t , ( pl. زُلَف 9
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٢٬٧٨١زلف
زَلَفَ - يَزْلِفُ - زُلْفَى - زُلْفَة - زُلَف - أَزْلَفَ- يُزْلِفُ، أُزْلِفَ يُزْلَفُ
زَلََفَ - يَزْلِفُ + كائن + إلى كائن أو موضع: يقترب منه ببطء وتودد: يتحرك مقترباً من آخر ببطء وبخطى ونقلات صغيرة، وبهدوء وخفية، وذلك خاصة لنيل حبه وعطفه، وليعبر بذلك عن التحبب والتودد
زُلْفَى: على وزن " فـُعـْلى: اسم فعل من " زَلَفَ - يَزْلِفُ ":
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٠ (الإجمالي: ٦٢)
- أوب
الآيات المشتركة: ٢ · Ev arı sürüsü anlamındadır
- حسن
الآيات المشتركة: ٣ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
- عند
الآيات المشتركة: ٣ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
- جنن
الآيات المشتركة: ٣ · Bahçe demektir
- غرف
الآيات المشتركة: ١ · Ğurfe, Çardak denilen yazlık evdir
- قرب
الآيات المشتركة: ٢ · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
- طرف
الآيات المشتركة: ١ · Dilin ucu demektir
- سوأ
الآيات المشتركة: ٢ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
- خلص
الآيات المشتركة: ١ · Hales : Çekirdek içidir
- وقي
الآيات المشتركة: ٢ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
- ضعف
الآيات المشتركة: ١ · Katlanmış deri demektir
- ذهب
الآيات المشتركة: ١ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
الآيات التي ورد فيها(١٠)
وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ لَهُمْ جَزَاءُ …
Yaklaşmak
… دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ …
Yaklaşmak
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زلف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قرب, دنو, حضر |
| Zıt Kök | بعد |
| Çekirdek Özet 1 | Bir noktaya doğru kayarak veya hamle yaparak aşamalı biçimde yaklaşma ve mesafe daraltma |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi huzurda aşamalı yakınlık, manevi derece, yaklaşan zaman dilimleri ve ahiret menzilinin hazır kılınması |
| Çekirdek Özet 3 | Statik bir mesafe yakınlığı değil, yönelim ve eylemle elde edilen rütbe, itibar ve mertebe |
| Kritik Hata Riski | Kökün anlamını nesnel ve coğrafi bir temas mesafesine indirgeyerek manevi derece ve hamleli yakınlaşma boyutunu yok saymak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زل | Bir yüzeyden veya konumdan kayma, yerinden ayrılarak ileri doğru hareket etme ve dengenin yer değiştirmesi; زلل, زلق, زلزل ve زلم köklerinde olduğu gibi kayganlık, sarsılma ve hızla yerinden akma anlamını taşır. | ف | Ağız, sınır açıklığı ve hava temasını temsil eden harfin eklenmesiyle kayma hareketi, belirli bir sınıra, eşiğe veya hedefe doğru kontrollü bir ilerleme, yaklaşma ve derece alma anlamı kazanmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Keskin bir hamle yapma, ayrışma ve yönelinen hatta doğru ani bir hareket başlatma. |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Hareketi belirli bir amaca, menzile veya otoriteye doğru sevk etme, yönlendirme ve bağlama. |
| ف | Ağız | Açıklık, temas eşiği, son sınır ve huzura varış noktası. |
| زلف | Keskin yönelişle eşiğe ilerleme | Ayrışan bir noktadan amaca doğru sevk olunarak bir eşiğe, hedefe veya makama doğru aşamalı hamlelerle yaklaşma hareketi. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir hedefe doğru adım adım veya atılarak yaklaşmak; çöl ile verimli tarım arazisi arasındaki sınır istasyonları ve basamaklı su havuzları (المزالف). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd bin Rebîa bir beytinde suyla dolup taşan havuzları bu kökten türeyen kelimeyle niteler: حتّى تَحَيَّرَتِ الدِّبارُ كأنّهـا / زَلَفٌ وأُلْقِيَ قِتْبُها المَحْزُومُ |
| Erken Arapça kullanım | İslâm öncesi ve erken dönemde Hac ibadetinde Arafat’tan Mina’ya doğru geceleyin ilerleyip yaklaşılan vadiye المزدلفة adı verilmiş; gece vakitlerinin birbirine yaklaşan dilimleri için de زلف tabiri kullanılmıştır. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwānu Lebîd.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde زلف kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Arap sahasında özelleşmiş bir semantik yapı sergiler. Kuzey-Batı Sami sahasında ve İbranicede doğrudan ses denkliğiyle birebir örtüşen yaygın bir üçlü kök türevi sınırlı kalırken, Arapçada زل ikili çekirdeğinin (kayma, ileri atılma, yerinden oynama) labiyal ف ile birleşmesi sonucu belirgin bir yönelimsel yaklaşma semantiği gelişmiştir. Süryanicede z-l-p biçiminde rastlanan bazı kökler dokuma, kenara ekleme veya yanaştırma gibi temas bildiren ikincil alanlarda yer alır. Arapça bu kökü, bir makama intisap etmek, aşama aşama yaklaşmak, geceleyin birbirine bitişen zaman parçalarını tanımlamak ve çölün medeniyet havzasına yaklaştığı sınır kasabalarını adlandırmak suretiyle mertebeli ve menzilli bir yakınlaşma matrisinde merkezileştirmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | زل çekirdeğinden türeme ve yönelme | Kayma, akma ve hamle yapma tabanından hedefe doğru aşamalı yaklaşma ve rütbe kazanma anlamına geçiş. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kenar, bitişme ve eklenme semantiği | Süryanice ve civar lehçelerde kenara raptetme ve bitiştirme anlamlarıyla sınırlı paralellikler mevcuttur. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu kök yapısıyla doğrulanmış doğrudan bir eşasıl tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, David Cohen, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زلف | Anlamlı | Yaklaşmak, mertebe, sınır | Hedefe doğru aşamalı olarak ilerlemek, derece ve itibar kazanmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| زفل | Anlamlı | Hızlı insan topluluğu | Bir araya toplanıp hızla hareket eden cemaat ve kalabalık (الأزفلة). | Hızlı hareket ve toplanma bağı; Kur'an'da geçmez. |
| لزف | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kullanım dışı (mühmel) olarak kaydedilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| لفز | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kullanım dışı (mühmel) olarak kaydedilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| فزل | Anlamlı | Ayrılmak, sıyrılmak | Bir şeyden kopup ayrılmak veya uzaklaşmak; sözlüklerde nadir kullanımlı olarak kayıtlıdır. | Hedef kökün yaklaşma anlamının zıddı yönde hareket; Kur'an'da geçmez. |
| فلز | Anlamlı | Sert maden, katı cisim | Bakır veya eritilmeye elverişli sert yer altı madeni; katı ve dayanıklı madde. | Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زلف | Merkez | Hamleli ve mertebeli yaklaşma | Çaba ve yönelimle bir hedefe doğru aşama aşama yaklaşmayı ve rütbe kazanmayı ifade eder. | Sadece mesafe daralması değil, konum ve itibar elde etme hareketidir. |
| قرب | Komşu | Genel yakınlık | Mekân, zaman veya nesep bakımından mesafenin azlığını anlatan genel köktür. | زلف kökündeki aşamalı ilerleme ve manevi paye vurgusu قرب kökünde nötr bir mesafe olarak bulunabilir. |
| دنو | Komşu | Alçalma ve eğilerek yaklaşma | Bir nesnenin yukarıdan aşağıya veya yatayda sarkarak, boyun eğerek yaklaşmasıdır. | زلف yükselme ve mertebe ima ederken, دنو daha çok meyil ve fiziksel yakınlaşma taşır. |
| حضر | Komşu | Hazır bulunma | Gaip olmanın zıddı olarak tanıklık sahasına girip mevcut bulunmaktır. | حضر kökünde hareketten ziyade bulunma hali esasken, زلف hedefe doğru yürümeyi içerir. |
| بعد | Zıt | Uzaklık | Zaman, mekân veya manevi bağlamda mesafenin açılması ve hedeften kopmadır. | Yaklaşmanın, menzile erişmenin ve paye elde etmenin tam karşıtıdır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زلف | Yaklaşma, derece, yakınlık | Bir amaca veya makama doğru aşamalı yöneliş ve elde edilen manevi itibar. | Kesin |
| Latince | accessus, gradus, appropinquatio | Yaklaşma, adım, derece | Hem fiziksel yaklaşmayı hem de aşamalı mertebe kat etmeyi kısmen karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | approach, proximity, advancement, station | Yaklaşma, yakınlık, ilerleme, mevki | "Approach" eylemi, "station/proximity" ise ulaşılan dereceyi karşılar; ancak kökün manevi hamle boyutunu tek başına veremez. | Güçlü |
| Almanca | Annäherung, Vorrücken, Stufe | Yaklaşma, ilerleme, aşama | Hedefe doğru bilinçli ilerleme ve rütbe alma nüansını yansıtır. | Güçlü |
| Fransızca | approche, avancement, degré | Yaklaşma, terfi, basamak | Bir makama doğru adım atarak mesafe katetme ve paye alma anlamına denk gelir. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زُلْفَى | Yüksek manevi derece ve Allah katında itibar | Kulun ameliyle elde ettiği veya peygamberlere lütfedilen yakınlık makamı bağlamında (Sebe' 34:37, Sâd 38:25, Sâd 38:40). |
| زُلْفَى | Şefaat ve aracı edinme vasıtası kılınan sahte yakınlık | Müşriklerin putları Allah'a yaklaştırıcı bir vesile sayma iddiaları bağlamında (Zümer 39:3). |
| أُزْلِفَتْ / وَأُزْلِفَتِ | Hazır kılınma, göz önüne getirilme | Cennetin takva sahiplerine ötelerden alınıp hemen yanı başlarına getirilmesi bağlamında (Şu'arâ 26:90, Kâf 50:31, Tekvîr 81:13). |
| وَأَزْلَفْنَا | Helake doğru yaklaştırma ve sevk etme | Firavun ordusunun denizin yarılan yerine doğru sürülüp birbirine yaklaştırılması bağlamında (Şu'arâ 26:64). |
| زُلْفَةً | Yüz yüze gelinen kaçınılmaz yakınlık | Kafirlerin vadolunan azabı veya kıyameti hemen burunlarının ucunda görmeleri bağlamında (Mülk 67:27). |
| زُلَفًا | Gündüze bitişen ve yaklaşan gece dilimleri | Gündüzün sınırlarına bitişik namaz vakitleri bağlamında (Hûd 11:114). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kurb-i ilâhî ve şefaat meselesi | Kulun Allah'a yakınlığının cismani bir mesafe mi yoksa derece, rıza ve lütuf mu olduğu; aracıların şefaat iddiasının geçersizliği. | Mekânsal yakınlığın reddi, itibar ve manevi rütbe vurgusu. |
| Fıkıh | Hac menasiki ve namaz vakitleri | Müzdelife'de cem-i tehir ile vakfe yapılması; gündüze yakın gece vakitlerinde eda edilen namazlar. | İbadetin ifa edildiği zaman ve mekân koordinatlarının sınırları. |
| Tefsir | Ahirette cennetin yaklaşması ve azabın belirmesi | Cennetin bizzat mı taşındığı yoksa müminlerin bakışına mı yaklaştırıldığı; putperestlerin "bizi yaklaştırsınlar" savunusunun analizi. | İlahi kudretin mekânı dürüp nimeti veya hesabı kulun önüne koyması. |
| Hadis | İbadetle Allah'a yönelme teşviki | Nafilelerle Allah'a yaklaşma ve kulun iki rekatla Rabbine yönelmesi (ازدلفوا إلى الله). | Kulun samimi ameliyle ilahi lütufla buluşma gayreti. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ubudiyet ve takva | Kurbet ve manevi rütbe | Amelle Allah'a yönelip lütfa mazhar olma | İbadet ve salih amel, kul ile yaratıcı arasındaki manevi engelleri kaldırarak derece kazandırır. | Kesin |
| İlmi | Metodolojik aşama | Kademeli ilerleme | Bilinmeyene adım adım yaklaşarak kavrama | Bilgi basamaklarının aşılmasıyla hakikate doğru mesafe alınması sürecini temsil eder. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve liyakat hiyerarşisi | Mertebe ve protokole kabul | Ehliyetle karar merkezine dahil olma | Bir sisteme sadakat ve liyakatle hizmet edenlerin karar mekanizmalarına yakınlaşması. | Muhtemel |
| İktisadi | Pazar ve tüketici ilişkisi | Arzın talebe yaklaştırılması | Malların ihtiyaç mahalline hazır kılınması | Lojistik ve dağıtım süreçlerinde ürünün tüketim noktasına tam vaktinde ulaştırılması. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Limit ve yakınsama (convergence) | Bir fonksiyonun veya dizinin belirli bir değere adım adım sonsuz derecede yaklaşması, aradaki mesafenin sıfıra doğru küçülmesi modeli. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal hareketlilik ve statü edinimi | Bireyin veya grubun çaba ve yeterlilik sergileyerek toplumsal katmanlar arasında üst mevkilere ve prestij alanlarına doğru yükselmesi. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | زلف kökünü sadece zaman veya mekânda "yakın durmak" olarak görmek; kökteki rütbe, manevi derece, hamle ve hak edilerek kazanılan itibar boyutunu ıskalamak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök yalnızca fiziksel yakınlığı değil; amelle hak edilen mertebeyi, ahiret sahnelerinde ilahi ikram olarak cennetin bizzat müminin ayağına getirilmesini ve şirkin bâtıl aracı mantığını deşifre eden bir ekseni kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Zümer 39:3 ayetindeki aracı putperestlik mantığının psikolojik kökeni anlaşılamaz; kulun Allah'a yakınlaşmasının amelle değil, statik vesilelerle olabileceği vehmine kapılınabilir. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Çünkü Kur'an'ın temel davası, kulun Allah ile olan irtibatını doğru kurmasıdır. Bu kök, hakiki yakınlığın (zülfâ) soyut iddialarla, soy, mal veya evlatla değil; iman, takva ve salih amelle inşa edilen bir rütbe olduğunu ortaya koyar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İbadet vakitlerini düzenleyen emirlerde (Hûd 11:114), müşriklerin şefaat ve aracı edinme zihniyetini eleştiren uyarılarda (Zümer 39:3), peygamberlerin ilahi huzurdaki mertebelerinde (Sâd suresi) ve kıyamet tasvirlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | "Bizi Allah'a yaklaştırsınlar diye onlara tapıyoruz" diyen şirkin aracı kültürünü kökten yıkar; mal ve evladın insanı Allah katında tek başına itibarlı kılacağı zannını düzeltir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir noktaya doğru kayarak, sürüklenerek veya hamle yaparak aşamalı biçimde yaklaşma, aradaki mesafeyi tüketme ve eşiğe erişme.
- Soyut anlamAmel, niyet ve gayret vasıtasıyla hedeflenen bir makamda manevi derece, itibar, rütbe ve yüksek huzura kabul edilme ehliyeti.
- Sistematik karşılıkBir sistem içinde periferiden (çeperden) merkeze doğru mesafe daraltan, liyakat ve yönelim ölçüsünde konumu yükselten dinamik yakınsama mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde , yönelen varlığın zaman veya amel eksenindeki dinamik konumunu; , hedeflenen merkezî huzur veya menzili; , özne ile hedef arasındaki mesafeyi; , menzile varış eşiğini; ise öznenin katettiği mesafeye bağlı olarak kazandığı rütbe ve manevi derece fonksiyonunu temsil eder. Mesafe sıfıra yakınsadıkça, kazanılan derece en üst düzeye () ulaşır.