سوي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-و-يالصيغ: ٣٢ · الجذور المجاورة: ١١٩ · الآيات: ٨٠ · السور: ٤٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وليبصراسْتَوَىنفخسَوَاءٍسويعرشسدسمثلسَوَاءِسَوَّيْتُهُعميخلقسَوَاءٌسَوِيًّاليل

الجذرالصيغ ٣٢الآيات ٨٠السور ٤٨المجاورة ١١٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سوي

س - و - ي

جذر
  • الورود: ٨٣
  • الآيات: ٨٠
  • الصيغ: ٣٢
  • المعاجم: ٩

Seviye: Engebesiz düz yerdir. Eşitlemek için kullanılır. Sıva yapmak, duvarı düzeltmek demektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: سوى

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Seviye: Engebesiz düz yerdir. Eşitlemek için kullanılır. Sıva yapmak, duvarı düzeltmek demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٨٬٢٩٨
باب اللفيف من السين س ي أ، س ي ي، س و ي، س و أ، س أ و، أ و س، أ ي س، أ أ س، و ي س، س و ي، أ س ي، أ س و، س ي ه، أ س س، و س و س، س أ س، س أ س أ مستعملات سيأ: السَّيْء بوزن الشّيْء: اللّبَنُ القليلُ قبل نزول الدِّرَّة، من تأليف سين وياء وهمزة فهي ثلاثة أحرف مؤلفّة، قال: كما استغاث بَسيْءٍ فزُّ غَـيْطـلةٍ خافَ العُيُونَ فلم يُنظَرْ به الحَشَكُ سيي: السِّيُّ: المكان المستوي. هما سِيّانِ، أي:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٩٬٧٧٥
المدخل: سوىباب اللفيف من حرف السّين سيء ، لسي ، سوى ، سوء ، سأو ، سوس ، سيسء ، وسوس ، أوس ، أس ، أيس ، لأس ، أسى ، أسي ، أسو ، ساسا ، وسىء ، ويس ، سأي ومن حروفه المستعمَلة : السَّيء . والسَّيّ . وسِوَى . وسَواء . وساوَى . واستَوى . والسويّة . والسّوِيّ . والسُّوء . والسَّوء . والسَّيِّىء . والسَّوْء . وأسْوَى . والسَّأْوُ . والسّوس . والسّيساء . والوسْواس . وأوَس . والآس . والأس . وألاس . والأيْس . والأُسّ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬١٤٣
(باب السين والواو وما يثلثهما) (سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً. وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ
رابط المدخل

(باب السين والواو وما يثلثهما) (سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً. وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ قال: يقال كيف أمسيتم؟ فيقال: مَستوُون صالحون. يريدون أولادُنا ماشيتُنا سَوِيَّةٌ صالحة. ومن الباب السِّيُّ: الفضاء من الأرض، في قول القائل([1]): * كأنَّ نَعَامَ السِّيِّ باضَ عليهمُ([2]) * والسِّيّ: المِثْل. وقولهم سِيّانِ، أي مِثلان. ومن ذلك قولهم: لا سيّما، أي لا مثلَ ما. هُوَ من السِّين والواو والياء، كما يقال ولا سَواء. والدَّليل على أن السّيَّ المِثل قولُ الحطيئة: فإيّاكم وحَيّةَ بطنِ وادٍ *** هَمُوزَ النّابِ لكم بسِيِّ([3])ومن الباب السَّواء: وسَط الدَّارِ وغَيرِها، وسمِّي بذلك لاستوائه. قال الله جلَّ ثناؤه: ﴿فاطَّلَعَ فَرَآهُ فِي سَوَاءِ الْجَحِيمِ﴾ [الصافات 55]. وأمَّا قولُهم: هذا سِوَى ذلك، أي غيرُهُ، فهو من الباب؛ لأنَّه إذا كان سِواه فهما كلُّ واحدٍ منهما في حَيِّزِه على سواء. والدّليل على ذلك مدُّهم السِّواء بمعنى سِوى. *قال الأعشى: * وما عدلَتْ من أهلِها لِسوائكا([4]) * ويقال قصدتُ سِوَى فلانٍ: كما يقال قصدت قصده. وأنشد الفراء: فَلأَصْرِفَنّ سِوَى حُذيفة مِدْحتي *** لِفَتى العَشيِّ وفارسِ الأجرافِ([5])(سوء) فأمّا السين والواو والهمزة فليست من ذلك، إنّما هي من باب القُبح. تقول رجلٌ أسوَأُ، أي قبيحٌ، وامرأةٌ سَوآء، أي قبيحة. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "سوْآءُ([6]) وَلودٌ خيرٌ مِنْ حَسناءَ عقيم". ولذلك سمّيت السَّيِّئة سيّئة. وسمِّيت النار سُوأَى، لقُبْح منظرها. قال الله تعالى : ﴿ثُمَّ كاَنَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاؤوا السُّوأَى﴾ [الروم 10]. وقال أبو زُبَيْد: لم يَهَبْ حُرْمَةَ النَّدِيم وحُقَّتْ *** يا لَقَومِي للسَّوأةِ السَّوآءِ([7])(سوح) السين والواو والحاء كلمةٌ واحدةٌ. يقالُ ساحة الدار، وجمعها ساحات وسُوح. (سوخ) السين والواو والخاء كلمةٌ واحدة. يقال ساخت قوائمه في الأرض تسوخ. ويقال مُطِرْنا حتى صارت الأرض سُوَّاخَى، على فُعَّالَى، وذلك إذا كثرت رِزاغُ المطر. وإذا كانت كذا ساخت قوائمُ المارّة فيها. (سود) السين والواو والدال أصلٌ واحد، وهو خلاف البياضِ في اللّونِ، ثم يحمل عليه ويشتقّ منه. فالسَّواد في اللّون معروف. وعند قومٍ أن كلَّ شيءٍ خالف البياضَ، أيَّ لونٍ كان، فهو في حيّز السواد. يقال: اسودّ الشيء واسوادَّ. وسوادُ كلِّ شيء: شخصه. والسِّواد: السِّرار؛ يقالُ ساوده مساودةً وسِواداً، إذا سارّه. قال أبو عبيد: وهو من إدناء سَوادِكَ من سَواده، وهو الشَّخص. قال: مَنْ يكنْ في السِّواد والدَّدِ والإغْـ *** ـرامِ زِيراً فإنّني غيرُ زيرِ([8])والأساود: جمع الأسود، وهي الحيّات. فأمّا قول أبي ذَرّ رحمة الله عليه: "وهذه الأساودُ حولي"، فإنّما أراد شخص آلاتٍ كانت عنده؛ [وما حولَه([9])] إلا مِطْهرةٌ وإِجّانةٌ وجَفْنة. والسَّواد: العدد الكثير، وسمِّي بذلك لأن الأرض تسوادُّ له. فأمَّا السِّيادة فقال قوم: السيِّد: الحليم. وأنكر ناسٌ أن يكونَ هذا من الحِلم، وقالوا: إنّما سمِّي سيِّداً لأنَّ الناس يلتجِئون إلى سَواده. وهذا أقيس من الأوَّل وأصحّ. ويقال فلانٌ أسوَد من فلانٍ، أي أَعْلَى سِيادةً منه. والأسودان: التَّمر والماء. وقالوا: سَوَاد القَلب وسُوَيداؤُه، وهي حَبّته. ويقال سَاوَدَني فلانٌ فسُدْته، من سَوَاد اللونِ والسّؤدُد جميعا. والقياسُ في الباب كلِّه واحد. (سور) السين والواو والراء أصلٌ واحد يدلُّ على علوٍّ وارتفاع. من ذلك سَار يَسُور إذا غضب وثار. وإنَّ لغضبِهِ لَسَورةً. والسُّور: جمع سُورة، وهي كلُّ منْزلةٍ من البناء. قال: ورُبَّ ذِي سُرادقٍ محجورِ *** سُرْتُ إليه في أعالي السُّورِ([10])فأمّا قول الآخر([11]): وشاربٍ مُرْبحٍ في الكأسِ نادَمَني *** لا بالحَصُور ولا فيها بسَوَّارِ فإنّه يريد أنّه ليس بمتغضّب. وكان بعضهم يقول: هو الذي يَسُور الشَّرابُ في رأسِهِ سريعاً. وأما سِوار المرأة، والإسوار([12]) من أساورة الفُرس وهم القادة، فأُراهما غيرَ عربيَّين. وسَورة الخمر: حِدّتُها وغلَيانها. (سوط) السين والواو والطاء أصلٌ يدلُّ على مخالطة الشَّيءِ الشيءَ. يقال سُطت الشّيءَ: خلطتُ بعضَهُ ببعض. وسَوَّط فلانٌ أمرَهُ تسويطاً، إذا خَلَطَه. قال الشَّاعر: فَسُطْها ذَميمَ الرّأيِ غيرَ موفَّقٍ *** فلستَ على تسويطها بمُعان([13])

ومن الباب السَّوط، لأنّه يُخالِط الجِلدة؛ يقال سُطْتُهُ بالسَّوط: ضربتُهُ. وأمَّا قولهم في تسمية النَّصيب سَوطاً فهو من هذا. قال الله جلَّ ثناؤه: ﴿فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ﴾ [الفجر 13]، أي نَصيباً من العذاب. (سوع) السين والواو والعين يدلُّ على استمرار الشّيء ومُضيِّه. من ذلك السَّاعة *سمِّيت بذلك. يقال جاءنا بعد سَوْعٍ من الليل وسُوَاعٍ، أي بعد هَدْءٍ منه. وذلك أنَّه شيءٌ يمضي ويستمرّ. ومن ذلك قولهم عاملته مُساوعةً، كما يقال مياومَة، وذلك من السَّاعة. ويقال أَسَعْتُ الإبلَ إساعةً، وذلك إذا أهملتَها حتَّى تمرَّ على وجهها. وساعت فهي تَسُوع. ومنه يقال هو ضائع سائع. وناقة مِسياعٌ، وهي التي تذهب في المرعى. والسِّياع: الطِّين فيه التِّبن. (سوغ) السين والواو والغين أصلٌ يدلُّ على سهولة الشيء واستمراره في الحلق خاصّة، ثم يحمل على ذلك. يقال ساغ الشَّرابُ في الحَلْق سَوغاً. وأساغَ الله جلَّ جلالُهُ. ومن المشتقّ منه قولُهم: أصاب فلانٌ كذا فسوَّغْتُهُ إياه. وأمَّا قولُهُم هذا سَوْغُ هذا، أي مثله، فيجوز أن يكونَ من هذا، أي إنه يَجري مجراه ويستمرُّ استمراره. ويجوز أن يكون السّين مُبدَلة من صادٍ، كأنَّه صِيغَ صياغَته. وقد ذُكِرَ في بابه. (سوف) السين والواو والفاء ثلاثة أصول: أحدها الشَّمُّ . يقال سُفْت الشَّيءَ أَسُوفُه سَوْفاً، وأَسَفْتُهُ. وذهب بعضُ أهل العلم إلى أنّ قولهم: بيننا وبينهم مَسافةٌ، مِنْ هذا. قال: وكان الدَّليل يَسُوف التُّرَابَ ليعلمَ على قصدٍ هو أم على جَور. وأنشدوا: * إذا الدّليلُ استافَ أخلاقَ الطُّرُق([14]) * أي شَمّها. والأصل الثّاني: السُّوَاف: ذَهاب المال ومَرَضُه. يقال أساف الرّجُلُ، إذا وقع في مالِهِ السُّواف. قال حُميد بن ثور: * أَسَافا من المال التِّلادِ وأَعْدَما([15]) * وأمّا التأخير فالتسويف. يقال سوَّفتُه، إذا أخّرتَه، إذا قلتَ سوف أفعلُ كذا. (سوق) السين والواو والقاف أصل واحد، وهو حَدْوُ الشَّيء. يقال ساقه يسوقه سَوقاً. والسَّيِّقة: ما استيق من الدوابّ. ويقال سقتُ إلى امرأتي صَدَاقها، وأَسَقْتُهُ. والسُّوق مشتقّةٌ من هذا، لما يُساق إليها من كلِّ شيء، والجمع أسواق. والساق للإنسان وغيره، والجمع سُوق، إنّما سمّيت بذلك لأنَّ الماشي ينْساق عليها. ويقال امرأة سَوْقاء، ورجلٌ أَسوَق، إذا كان عظيمَ السّاق. والمصدر السَّوَق. قال رؤبة: * قُبٌّ من التَّعْداء حُقْبٌ في سَوَق([16]) * وسُوق الحرب: حَومة القِتال، وهي مشتّقةٌ من الباب الأول. (سوك) السين والواو والكاف أصلٌ واحد يدلُّ على حركةٍ واضطراب. يقال تساوَقَت الإبل: اضطرَبَتْ أعناقُها من الهُزال وسوء الحال. ويقال أيضاً: جاءت الإِبل ما تَسَاوَكُ هُزالاً، أي ما تحرِّك رؤوسَها. ومن هذا اشتق اسم السِّواك، وهو العُود نفسُه. والسِّواك استعماله أيضاً. قال ابن دريد: سُكْتُ الشيءَ سَوكاً، إذا دَلكتَه. ومنه اشتقاق السِّواك، يقال ساك فاهُ، فإذا قلت استاك لم تذكر الفم.([17]) (سول) السين والواو واللام أصلٌ يدلُّ على استرخاءٍ في شيء يقال سَوِلَ يَسْوَل سَوَلا. قال الهذليّ([18]): كالسُّحْلِ البيض جَلا لونَها *** سَحُّ نِجَاءِ الحَمَل الأَسْوَلِ فأَمّا قولهم سَوّلتُ له الشيءَ، إذا زيّنْتَه له، فممكن أن تكون أعطيته سُؤلَه، على أن تكون الهمزة مُليَّنَةً من السُّؤل. (سوم) السين والواو والميم أصلٌ يدل على طلب الشيء. يقال سُمت الشيءَ، أَسُومُهُ سَوْمَاً. ومنه السَّوام في الشِّراء والبيع. ومن الباب سامت الرَّاعيةُ تسوم، وأَسَمْتُهَا أنا. قال الله تعالى: ﴿فِيهِ تُسِيمُونَ﴾ [النحل 10]، أي تُرعُون. ويقال سّوَّمْت فلاناً في مالي تسويماً، إذا حكَّمتَه في مالك. وسَوَّمْتُ غُلامي: خَلّيته وما يُريد. والخيل المُسَوَّمَة: المرسلة وعليها رُكبانُها. وأصل ذلك كلِّه واحد. ومما شذَّ عن الباب السُّومَةُ، وهي العلامةُ تُجْعَل في الشيء. والسِّيما مقصور من ذلك *قال الله سبحانه: ﴿سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ﴾ [الفتح 29]. فإذا مدُّوه قالوا السيماء. (سوس) السين والواو والسين أصلان: أحدهما فسادٌ في شيء، والآخر جِبلّة وخليقة. فالأوّل ساس الطّعامُ يَساسُ، وأساس يُسِيسُ، إذا فَسَدَ بشيء يقال لـه سُوس. وساست الشّاة تَسَاس، إذا كثر قَمْلها. ويقال إنَّ السَّوَسَ داءٌ يصيب الخيل في أعجازها. وأمّا الكلمةُ الأخرى فالسُّوس وهو الطّبع. ويقال: هذا من سُوس فلان، أي طبعه. وأمَّا قولهم سُسْته أسُوسُه فهو محتملٌ أن يكون من هذا، كأنه يدلُّه على الطبع الكريم ويَحمِله عليه. والسِّيساء([19]): مُنتَظَم فَقَار الظهر. وماء مَسُوسٌ وكلأٌ مَسُوسٌ([20])، إذا كان نافعاً في المال([21])، وهي الإبل والغنم. والله أعلم بالصواب. --------------------- ([1]) هو زيد الخيل كما في الحيوان (4: 339)، والشعر والشعراء في أثناء ترجمة الأعشى، ونقد الشعر 39. وروي أيضاً من قصيدة لمعقر البارقي في الأغاني (10: 44). ([2]) عجزه: * فأحداقهم تحت الحديد خوازر *. ([3]) ديوان الحطيئة 69 واللسان (سوا). ([4]) ديوان الأعشى 66. وقد سبق تخريجه في (جنف). وصدره: * تجانف عن جل اليمامة ناقتي * ([5]) في اللسان (19: 143) : "فارس الأحزاب"، تحريف. والبيت من أبيات فائية في الأغاني (14: 127) منسوبة إلى رجل من بني الحارث بن الخزرج، أو إلى حسان بن ثابت. وانظر تنبيه البكري على الأمالي 67. ([6]) ويروى أيضاً: "سوداء". ([7]) البيت في اللسان (سوأ). ([8]) سبق البيت في مادة (زير). ([9]) التكملة من اللسان. وفي المجمل "من" بدل "إلا". ([10]) البيت في اللسان (6: 55). ([11]) هو الأخطل. ديوانه 116. وقد سبق في (2: 73). ([12]) ضبط في الأصل والمجمل بكسر الهمزة، ويقال أيضاً بضمها. ([13]) البيت في المجمل واللسان (سوط). ([14]) البيت لرؤبة في ديوانه 104 واللسان (سوف). ([15]) صدره كما في اللسان (سوف): * فيا لهما من مرسلين لحاجة * ([16]) ديوان رؤبة 106. ([17]) الجمهرة (3: 48). ([18]) هو المتنخل الهذلي، كما في اللسان (سول) من قصيدة في القسم الثاني من مجموعة أشعار الهذليين 81، ونسخة الشنقيطي 44. ([19]) حقه أن يكون في مادة (سيس). ([20]) وصواب هاتين أن يكونا في مادة (مسس). ([21]) النافع الذي يشفي غلة العطش. وفي الأصل : "ذفعا" تحريف.

ـ

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١١٠
س و ي إستوى الشيئان وتساويا وساوى أحدهما صاعحبه وفلان يساويك في العلم‏.‏ وساوى بين الشيئين وسوّى بينهما وساويت هذا بهذا وسوّيته‏.‏ قال الرا عي‏:‏ يجرد عليهن الأجلة سويت بضيف الشتاء والبنين الأصاغر أي يصونهـا صيانـة الضيـوف والأطفـال‏.‏ وسويـت المعـوج فاستـوى وهـو سـويّ‏.‏ ورزقـك اللـه تعالـى ولـداً سويـاً‏:‏ لا داء بـه ولا عيـب‏.‏ وهمـا علـى سويـة مـن الأمر وسواء‏.‏ ويه النصفة والسوية‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٤٨٠
* س و ي * * السَّوَاءُ * العدل قال الله تعالى ﴿فانبذ إليهم على سواء﴾ وسواء الشيء وسطه قال الله تعالى ﴿في سواء الجحيم﴾ وسواء الشيء غيره قال الأعشى % وما عدلت عن أهلها لسوائكا % قال الأخفش * سِوَى * إذا كان بمعنى غير أو بمعنى العدل يكون فيه ثلاث لغات إن ضممت السين أو كسرت قصرت وإذا فتحت مددت تقول مكان * سَوًى * و * سِوًى * و * سَوَاءٌ * أي عدل ووسط فيما بين الفريقين قلت ومنه قوله تعالى { مكانا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٣٩٬٣٢١
المدخل: سوىسَوِىَ 1 سَوِىَ ذ , aor. يَسْوَى: see 3, in two places. -A2- [Accord. to Golius, سَوَى, inf. n. سِوًى, signifies He intended, or proposed to himself: this he says as on the authority of the KL, in which only the inf. n. is mentioned with the explanation قصد وآهنگ كردن: and to this, Freytag adds the authority of Meyd; and also that the verb governs the thing which is its objective complement in
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٥٥٠
سَوِىَ سَوِىَ A ( n. ac. سِوًى [ 7 ] ), a. Was worth, valued, cost. سَوَّيَ سَوَّيَ II , a. Made equal; placed on the same level. b. Levelled, smoothed. c. [ acc. & Bi ], Made equal to; made similar, like to, uniform with; assimilated, adjusted, adapted to. d. [ Bain ], Made equal, uniform, symmetrical; made to agree, harmonize; reconciled. e. Did, made, fashioned. سَاْوَيَ سَاْوَيَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧١٬٦٧١
سوي سَوِيَ - يَسْوَى - سَوِيّ - سُوَى - سَوَاء - سَوَّى - يُسَوِّي - سَاوَى - يُسَاوِي - اسْتَوى - يَسْتَوِي سَوِيَ - يَسْوَى + الكائن: صار كما يفترض من غير زيادة أو نقصان أو شذوذ أو مبالغة: صار في وضع معتدل مناسب مقبول بحسب العرف، فهو طبيعي وعادي وغير مبالغ فيه وغير شاذ: وهذا المعنى مستعمل في العامية الدارجة حين المساومة على ثمن، فنقول: "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١٩ (الإجمالي: ٣٥٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عرش

    الآيات المشتركة: ٧ · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir

  2. سدس

    الآيات المشتركة: ٥ · سندس Hint kumaşıdır

  3. سبل

    الآيات المشتركة: ١١ · Biribirini kesen yoldur

  4. عمي

    الآيات المشتركة: ٥ · Kör demektir

  5. نفخ

    الآيات المشتركة: ٤ · Körük demektir

  6. سجد

    الآيات المشتركة: ٧ · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  7. خلق

    الآيات المشتركة: ١١ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  8. صرط

    الآيات المشتركة: ٥ · Yol

  9. مثل

    الآيات المشتركة: ٨ · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  10. سمو

    الآيات المشتركة: ١١ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  11. بصر

    الآيات المشتركة: ٧ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  12. ليل

    الآيات المشتركة: ٥ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

الآيات التي ورد فيها(٨٠)

  1. لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي …

    Seviyelenir

  2. قُلْ لَا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُوا اللَّهَ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

    Seviyelenir

  3. … إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ

    Seviyelenir

  4. … لَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ …

    Seviyelenir

  5. … عَلَى مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّهْهُ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

    Seviyelenir

  6. وَمَا يَسْتَوِي الْبَحْرَانِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ …

    Seviyelenir

  7. وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ

    Seviyelenir

  8. وَمَا يَسْتَوِي الْأَحْيَاءُ وَلَا الْأَمْوَاتُ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشَاءُ وَمَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ

    Seviyelenir

  9. … وَقَائِمًا يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو …

    Seviyelenir

  10. وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَا الْمُسِيءُ قَلِيلًا مَا تَتَذَكَّرُونَ

    Seviyelenir

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسوي
YapıÜçlü kök
Özel Durumİlletli (nakıs ve lefîf-i makrûn eğilimli)
Bağlamsal Yakın Köklerعدل, قسط, مثل
Zıt Kökعوج
Çekirdek Özet 1İki şey veya bir şeyin cüzleri arasındaki engebe, eğrilik ve fazlalığı gidererek düz, dengeli, kusursuz ve birbirine denk kılmak.
Çekirdek Özet 2Yaratılışta organ ve nizamın kemale erdirilmesi, ölçülerin eşitlenmesi, taraflar arası denklik ve hükümranlığın istikrar kazanması.
Çekirdek Özet 3Fiziksel ve ahlaki dengenin kurulması, varlığın her boyutunda fıtrî hizanın ve adil standardın tesis edilmesi.
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca basit bir aritmetik eşitlik veya mekanik bir mekan tutma olarak anlayıp varlıktaki kemal, denge, itidal ve fonksiyonel olgunlaşma boyutunu göz ardı etmek.

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سوBir sınır boyunca yayılma, uzanma, bir satıh oluşturma veya bir durumu boydan boya kuşatma hareketi; سور kökünde kuşatıcı duvar, سوط kökünde yayılan kırbaç/karışım, سوع kökünde zaman diliminin yayılması, سوم kökünde serbestçe yayılma anlamlarında görülür.يYayılma ve yüzey oluşturma hareketini iki taraf arasındaki mesafeyi sıfırlayan, eğriliği giderip her noktayı aynı seviyeye ve itidale ulaştıran dinamik bir dengeleme ve tamamlama anlamına dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaVarlığın düşmeden, yıkılmadan ayakta durmasını sağlayan eksenel desteği ve sarsılmaz dayanağı simgeler.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki parçayı, iki ucu veya iki seviyeyi birbirine raptederek aradaki boşluğu kapatma ve birleştirme hareketini verir.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaDüzeltme, sıvama, biçimlendirme ve müdahale yoluyla hedeflenen kıvama ulaştırma iradesini temsil eder.
سويDesteğin çengellenerek el marifetiyle hizalanmasıBozuk, engebeli veya eksik bir yapının aktif bir müdahale ve bağlantı ile sağlam bir destek ve kusursuz bir hizaya getirilmesi hareketini oluşturur.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEngebesiz, düz, çıkıntısız yer; bir yüzeyin veya duvarın sıvanarak girinti ve çıkıntılarının giderilmesi, eğri bir ağacın doğrultulması ve iki nesnenin boy veya hacimce aynı hizaya getirilmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıHutey’e bir beytinde bir kimsenin diğerine denkliğini ve emsalini ifade etmek üzere kökü şu şekilde kullanmıştır: فإيّاكم وحَيّةَ بطنِ وادٍ / هَمُوزَ النّابِ لكم بسِيِّ
Erken Arapça kullanımÇöl Araplarının hâl hatır sorulduğunda çocuklarının ve sürülerinin eksiksiz, sağlıklı ve dengede olduğunu anlatmak üzere kullandıkları مَستوُون صالحون ifadesi; ayrıca düz ve açık arazi için kullanılan es-siyy tabiri.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde سوي kökü, temel olarak bir yüzeyin düzlenmesi, iki nicelik veya niteliğin birbirine denk ve eşdeğer kılınması semantik çekirdeğine dayanır. İbranicede yer alan שוה (shawah) kökü düz olmak, denk olmak, uymak ve telafi etmek anlamlarına gelir. Benzer şekilde Süryanice ve Aramicede שוי / ܫܘܐ (šwā) kökü düzleşmek, eşit olmak, uygun ve liyakatli hale gelmek manalarını taşır. Akadca šawûm/šamû biçimlerinde de paralellik gösteren bu çekirdek, Doğu ve Batı Sami dillerinde bir standarda ulaşma, taşkınlığı ve noksanlığı törpüleme hareketini ifade eder. Arapçada kök hem ontolojik biçimlendirmeyi (tesviye) hem de iki durum arasındaki eşdeğerliği (müsâvât) içine alacak şekilde genişlemiş ve soyut ahlaki-hukuki bir boyut kazanmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Payne Smith.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDüzlük, sıva ile düzeltme ve denklikEğri olanın doğrultulması, engebenin düzlenmesi ve iki şeyin aynı hizaya gelmesi çekirdeğinden türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שוה (shawah), Süryanice ܫܘܐ (šwā)Eşit olmak, düzlenmek, mutabık ve uygun olmak anlamlarında ortak Sami mirasındandır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afroasyatik dışı soydaşlık güvenilir biçimde belgelenememiştir.Veri bulunamadı

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques ve Gesenius.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سويAnlamlıDüzeltmek, eşitlemek, kemale erdirmekEğriliği gidermek, iki şeyi aynı seviyeye getirmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
سيوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıسوي kökünün varyantı veya zayıf diziliş kabul edilir; Kur'an'da geçmez.
وسيAnlamlıTıraş etmek, başı kazımakSaç ve kılın diplerini eşitleyip temizlemek için ustura kullanmak; ustura anlamındaki موسى kelimesiyle ilişkilendirilir.Kur'an'da geçmez; yüzeyi düzleme fikriyle bağlantılıdır.
ويسAnlamlıİhtiyaç, fakirlik, sığınmaMuhtaç duruma düşmek; acıma ve şefkat bildiren bir edat olarak da kullanılır.Kur'an'da geçmez.
يسوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon; Kur'an'da geçmez.
يوسAnlamlıÜmitsizlik, kederUmudun kesilmesi anlamındaki ye's kökünün çekim varyantı veya türevidir.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سويMerkezDenge, denklik, hizalanmaBir şeyin pürüzlerini gidererek tam kıvamına getirmek veya iki şeyi aynı seviyeye koymak.Hem fiziksel hem ahlaki ve ontolojik düzeltmeyi ve mutlak denkliği ifade eder.
عدلKomşuAdalet, dengeleme, pay etmeİki kefenin denk tutulması ve hakkın sahibine verilmesi.عدل hukuki ve ahlaki tartıyı hedeflerken سوي yüzeyin ve yapının kendi iç kemalini ve eşdeğerliğini kurar.
قسطKomşuPaylaştırma, hakkaniyetZulmü bertaraf ederek payları hakça taksim etmek.قسط ölçü ve pay dağıtımındaki adalettir; سوي ise doğrudan varlığın formel ve mahiyetsel denkliğidir.
مثلKomşuBenzerlik, emsal olmaBir şeyin diğerine nitelik veya suret olarak benzemesi.مثل benzerlik ve teşbih bildirirken سوي seviye ve değer eşitliği üzerinde durur; iki şey benzemese de eşit olabilir.
عوجZıtEğrilik, çarpıklık, engebeDoğru çizgiden sapma, pürüz ve tümsek barındırma.سوي kökünün var ettiği düzlük ve itidalin tam karşıtı olarak bozulma ve eğrilmeyi temsil eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسويDüzeltmek, eşitlemek, dengelenmekVarlıkta pürüzsüzlük, denk seviye ve kemal sağlama eylemi.Kesin
Latinceaequare, aequus, complanareEşitlemek, düzlemek, dengeliAequus içsel ve hukuki dengeyi verirken complanare fiziksel yüzeyin düzlenmesini karşılar.Güçlü
İngilizceto level, to equalize, even, straightSeviyelendirmek, eşitlemek, düzgünFiziksel düzlemeyi ve matematiksel denkliği karşılar; ancak yaratılıştaki fıtrî kemal boyutunu tek başına veremez.Güçlü
Almancaausgleichen, ebenen, ebenbürtigDengelemek, düzleştirmek, denkMaddi ve mecazi pürüzlerin giderilerek aynı seviyeye getirilmesini iyi yansıtır.Güçlü
Fransızcaégaliser, niveler, régulierDüzeltmek, eşitlemek, muntazamFiziksel ve soyut düzeyde standart ve kusursuz bir seviye oluşturmayı ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَوَاءٌEşitlik, farksızlıkİnkarcıları uyarmanın sonucu değiştirmediği veya iki grubun durumunun bir olmadığı bağlamlar; örnek: Bakara 2:6, Yâsîn 36:10.
سَوَاءَ السَّبِيلِDoğru ve dengeli yolHaddi aşmayan, uçlara sapmayan orta ve mutedil ana yol bağlamı; örnek: Mâide 5:12, Mümtehine 60:1.
اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِHükümranlık ve istikrarYaratılışın ardından ilahi otorite ve nizamın kainat üzerinde kemalle tecelli etmesi; örnek: A'râf 7:54, Tâhâ 20:5.
اسْتَوَى عَلَىBir yere yerleşmek, oturmakGeminin Cûdî üzerine veya insanın binek üzerine dengeli biçimde yerleşmesi; örnek: Hûd 11:44, Zuhruf 43:13.
اسْتَوَىKemale ermek, boy atmakİnsanın rüşd çağına veya ekinin kendi sapı üzerinde dimdik duracak olgunluğa erişmesi; örnek: Kasas 28:14, Fetih 48:29.
سَوَّىBiçimlendirmek, kusursuz yaratmakİnsanın uzuvlarının yerli yerine konması veya göklerin düzenlenip çatlaklarının giderilmesi; örnek: Secde 32:9, Kıyâme 75:38.
سَوِيًّاKusursuz, sağlam, normalHastalık ve noksanlıktan uzak, organları tam veya ahlaken dosdoğru olma hali; örnek: Meryem 19:10, Meryem 19:43.
لا يَسْتَوِيDeğer ve hükümce denk olmamakİyi ile kötünün, bilenle bilmeyenin, kör ile görenin manevi kıymetçe eşit olamayacağı bağlamlar; örnek: Fâtır 35:19, Haşr 59:20.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstivâ ve sıfâtullah bahisleriAllah'ın arşa istivâ etmesinin mekânsal oturma mı yoksa istilâ, hükümranlık ve tedbîr kemali mi olduğu tartışması.Mekândan münezzeh kemal, mutlak hâkimiyet ve nizam kurma anlamında yoğunlaşmıştır.
FıkıhHukuki eşitlik, kısas ve miras taksimiİnsanların kan, hak ve sorumluluk bakımından eşitliği (el-müsâvât) ve malların değerce denkliği.Hukuk karşısında tarafların aynı hizada tutulması ve akitlerdeki karşılıklı denklik.
TefsirAhsen-i takvîm ve yaratılış safhalarıİnsanın anne karnındaki yaratılışında تسوية aşamasının ruh üflenmeden önceki biyolojik ve uzvi olgunlaşmayı bildirmesi.Eğrilik ve eksiklikten arınmış, organları tam ve simetrik yapı.
HadisSafların düzeltilmesi ve beşeri eşitlikNamazda safların düz tutulması (سووا صفوفكم) ve insanların tarağın dişleri gibi eşit olması.Fiziksel ve ahlaki hizada pürüzsüzlük ve kibirden uzak birlik.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve tevhîdİtidal ve kusursuz hilkatİnsanı ifrat ve tefritten koruyup doğru yola (es-sevâ) yöneltmek.Yaratılışın noksansız tasarımı ve ahlaki denge ilkesi.Kesin
İlmiFiziksel yasalar ve kozmolojiDenge, simetri ve homojenlikMaddenin ve kuvvetlerin kararlı bir seviyeye ve nizama oturmasını sağlamak.Kozmik sistemdeki çatlak ve düzensizliklerin yokluğu.Güçlü
SiyasiHukuk devleti ve adaletKanun önünde eşitlikSınıfsal ayrıcalıkları ve haksız üstünlükleri tasfiye etmek.Bütün tebaanın aynı hukuki zeminde ve seviyede muamele görmesi.Güçlü
İktisadiDeğişim ve pazar dengesiEşdeğerlik ve adil mübadeleDeğerler arası uçurumları önleyip haksız kazancı engellemek.Mal ve bedel arasındaki objektif seviyenin korunması.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDenge durumu (equilibrium) ve özdeşlik bağıntısı (=)Farklı potansiyellere veya engebelere sahip bir sistemin dış müdahale veya iç dinamiklerle sıfır eğim ve minimum enerji seviyesine ulaşarak kararlı kılınması.Güçlü
Beşeri bilimlerHukuki ve sosyal eşitlik standardı (egalitarianism)Bireyler arasındaki suni imtiyaz ve hiyerarşik pürüzlerin giderilerek herkesin aynı hak satıhında konumlandırılması.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca biçimsel ve tekdüze bir matematiksel eşitliğe veya mekanik bir oturma/yerleşme hareketine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca iki şeyin aynı olması değil; bir varlığın kendi iç dengesini bularak eğriliklerden arınması, olgunlaşması, kemal noktasına erişmesi ve işlevsel mükemmelliğe kavuşmasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİstivâ ayetlerini cismanî bir mekân tutma sanmak veya insan yaratılışındaki tesviyeyi sıradan bir düzleştirme sayarak fıtrattaki ilahi tasarımı ve istikameti ıskalamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık tasavvurundaki kozmik nizamı, insanın biyolojik ve ahlaki mükemmelleşme sürecini ve vahyin inşa ettiği adalet zeminini tek bir denge kavramı etrafında birleştirdiği için merkezîdir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılışın aşamalarını anlatan ayetlerde, arş ve hükümranlık bildiren kozmolojik ifadelerde ve hak ile batılın fıtraten eşit olamayacağını vurgulayan ahlaki karşılaştırmalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın tesadüfi ve pürüzlü olduğu zannını çürütür; ilahi iradenin her şeye layık olduğu olgunluk seviyesini bahşettiğini ve farklı değerlerin mutlak eşitlik adına birbirine karıştırılamayacağını gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir arazideki, duvardaki veya nesnedeki girinti, çıkıntı ve eğriliği gidererek yüzeyi tamamen düz, pürüzsüz ve yatay bir seviyeye getirmek.
  • Soyut anlamBir varlığın potansiyelini noksansız bir kemale ulaştırmak, iki taraf arasındaki farkı ortadan kaldırarak adil bir denklik ve kararlı bir istikrar tesis etmek.
  • Sistematik karşılıkVarlık mertebelerinde entropiyi ve dengesizliği gideren, her bir unsuru kendi fıtrî zirvesine oturtarak kaos yerine sükûn ve nizamı ikame eden ilahi tasarım ilkesi.
  • LaTeX modeliΔh→0  ⟹  S(x)→τS∗∧∣EA−EB∣=0
  • LaTeX açıklamasıModelde Δh, bir sistemin veya yapının noktaları arasındaki seviye farkını ve pürüzleri temsil eder; bu farkın sıfıra yaklaşması düzlenme hareketidir. S(x) biçimlenmekte olan varlığı, τ tesviye ve biçimlendirme operatörünü, S∗ ise varlığın ulaştığı nihai olgunluk ve kemal seviyesini simgeler. ∣EA−EB∣=0 ifadesi ise iki durum, kişi veya değer arasındaki mutlak denklik ve seviye eşitliğini formüle eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س