شجر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ش-ج-رالصيغ: ١٨ · الجذور المجاورة: ٤٠ · الآيات: ٢٦ · السور: ١٩؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وسوسشطنالشَّجَرَةَأصلوقدشَجَرَةًشَجَرٍقربشجرشَجَرَكلمزقمالشَّجَرِنبتكَشَجَرَةٍبركأدمالشَّجَرَةِأكلبدي

الجذرالصيغ ١٨الآيات ٢٦السور ١٩المجاورة ٤٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

شجر

ش - ج - ر

جذر
  • الورود: ٢٧
  • الآيات: ٢٦
  • الصيغ: ١٨
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Ağaç

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٧٠٠
باب الجيم والشين والراء معهما ش ج ر، ج ش ر، ش ر ج، ج ر ش مستعملات شجر: يقال لمجتمع الشَّجَرِ: شَجراءُ. والمَشجَرَةُ: أرض تنبت الشَّجَر الكثير، وقلَّ ما يقال: الأرض شَجيرة، وماء شَجير. وهذه أشجَرُ من هذه أب أكثر شَجَراً. والشَّجَرُ أصناف، فأما جِلُّ الشَّجَر فعِظامُه وما بقي على الشِّتاء، وأمّا دِقٌّ الشَّجَر فصنفانِ، أحدهما تبقى له وأرُومةٌ في الأرض في الشتاء، ويُنبتٌ في الربيع، وما يَنبت من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٧٢
الشَجَرُ والشَجَرَةُ. ما كان على ساقٍ من نبات الأرض. وأرضٌ شَجيرَةٌ وشَجْراءُ، أي كثيرة الأَشْجارِ. ووادٍ شَجيرٌ، ولا يقال وادٍ أَشْجَرُ. وواحد الشَجْراءِ شَجَرَةٌ. وقال سيبويه: الشَجْراءُ واحدٌ وجمعٌ، وكذلك القَصْباءُ، والطَرْفاءُ والحَلْفاءُ. والمَشْجَرَةُ: موضعُ الأَشْجارِ. وأرضٌ مَشْجَرَةٌ. وهذه الأَرْضُ أَشْجَرُ من هذه، أي أكثر شَجَراً. والمِشْجَرُ بكسر الميم: المِشْجَبُ. قال الأصمعيّ:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٢٥٩
ج ش ر جشر ، جرش ، شجر ، شرج : مستعملة . جشر : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : بَعِيرٌ مَجْشُورٌ : به سُعَالٌ جافٌّ . وقال غيرُه : جُشِرَ فهو مَجْشُورٌ ، وجَشِرَ يَجْشَرُ جَشَراً ، وهي الجُشْرَةُ . قال حُجْرٌ : رُبَّ همَ جَشِمْتُه في هواكُمْ وبَعِيرٍ مُنَفَّهٍ مَجْشُورِ ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : جَشَرَ الصُّبْحُ يجْشُرُ جُشُوراً إذا انْفَلَقَ . قال : واصْطَبحْتُ الجاشِرِيّةَ وهي الشَّرْبةُ التي مع
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٤٨٣
(باب الشين والجيم وما يثلثهما) (شجذ) الشين والجيم والذال كلمةٌ واحدة. يقال أشْجَذَت السماء، إِذا سَكَنَ مطرُها، قال امرؤُ القيس: تُظهِرُ الوَدَّ إِذا ما أَشْجَذَتْ *** وتُواريهِ إذا ما تَشْتكِرْ([1])قال ابن دريد([2]): "الوَدّ: جبلٌ معروف. وتشتكر: يشتدُّ مطرُها، من قولهم اشتكر الضَّرعُ، إِذا امتلأَ لَبَناً". وأَمَّا نُسختي مِن كتاب العين للخليل، ففيها أنَّ الشّين والجيم والذال مهمل، فلا أدرِي
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٠٩
- الشجر من النبات: ما له ساق، يقال: شجرة وشجر، نحو: ثمرة وثمر. قال تعالى: ﴿إذ يبايعونك تحت الشجرة﴾ [الفتح/18]، وقال: ﴿أأنتم أنشأتم شجرتها﴾ [الواقعة/72]، وقال: ﴿والنجم والشجر﴾ [الرحمن/6]، ﴿لآكلون من شجر من زقوم﴾ [الواقعة/52]، ﴿إن شجرة الزقوم﴾ [الدخان/43]. وواد شجير: كثير الشجر، وهذا الوادي أشجر من ذلك، والشجار والمشاجرة، والتشاجر: المنازعة. قال تعالى: ﴿حتى يحكموك فيما شجربينهم﴾ [النساء/ 65].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦١٩
ش ج ر واد شجير وأرض شجرة‏:‏ كثيرة الشجر وهذه الأرض أشجر من هذه‏.‏ وكنا في الشجـراء وهي الجشر الملتف كالأجمة‏.‏ وقد شاجر المال إذا فنى البقل فصار إلى الشجر يرعاه‏.‏ وبعير مشاجر‏.‏ واشتجر القوم وتشاجروا‏:‏ اختلفوا وبينهم مشاجرة وشجر ما بينهم‏.‏ وبات مرتفقاً ومشتجـراً‏:‏ مـن شجـر الفـم وهـو مفتحـه‏.‏ والضـاد من الحروف الشجرية‏.‏ وشجرته بالرمح‏:‏ طعنته وتشاجروا بالرماح‏.‏ وفلان شجير وشطير‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٧٠٥
الشَّجَرَة الواحدة تجمع على الشَّجَر والشَّجَرَات والأَشْجارِ، والمُجْتَمِعُ الكثيرُ منه في مَنْبِتِه: شَجْرَاءُ. الشَّجَر والشَّجَر من النبات: ما قام على ساق؛ وقيل: الشَّجَر كل ما سما بنفسه، دَقَّ أَو جلَّ، قاوَمَ الشِّتاءَ أَو عَجَزَ عنه، والواحدة من كل ذلك شَجَرَة وشِجَرَة، وقالوا شِيَرَةٌ فأَبدلوا، فإِمَّا أَن يكون على لغة من قال شِجَرَة، وإِمَّا أَن تكون الكسرة لمجاورتها الياء؛ قال:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٢٠
* ش ج ر * * الشَّجَرُ * و * الشَّجَرَةُ * ما كان على ساق من بنات الأرض وأرض * شَجِيرةٌ * و * شَجْرَاءُ * بوزن صحراء أي كثيرة * الأَشْجَارِ * وواد * شَجِيرٌ * ولا يقال واد أشجر وواحد * الشَّجْرَاءِ * شجرة لم يأت من الجمع على هذا المثال إلا أحرف يسيرة شجرة وشجراء وقصبة وقصباء وطرفة وطرفاء وحلفة وحلفاء وقال الأصمعي واحد الحلفاء حَلِفة بكسر اللام وقال سيبويه كل واحد من هذه الأربعة واحد وجمع و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٨٦٦
الشجر، محركة، والشجر، بكسر ففتح، في لغة بني سليم، قاله الدينوري، والشجراء، كجبل وعنب وصحراء، كذلك الشير، بالياء، كعنب، أبدلوا الجيم ياء إما أن تكون على لغة من قال شجر، وإما أن تكون الكسرة لمجاورتها الياء، قال: تحسبه بين الأكام شيره. وقالوا في تصغيرها: شييرة، وهذا كما يقلبون الياء جيما في قولهم: أنا تميمج، أي تميمي، وكما روى عن ابن مسعود: على كل غنج يريد غنى، هكذا حكاه أبو حنيفة
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٥١٩
شَجْرٌ 1 شَجْرٌ ذ is an inf. n. of شَجَرَ, and signifies The being, or becoming, intricate, complicated, perplexed, confused, or intricately intermixed; as also ↓ اِشْتِجَارٌ. (TA.) You say, شَجَرَ الأَمْرُ بَيْنَهُمْ, (Msb, K,) aor. شَجُرَ , inf. n. شَجْرٌ (Msb, TA) and شُجُورٌ, (K, TA,) The affair, or case, was, or became, complicated, intricate, or confused, so as to be a subject of
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٢٤
شَجَرَ شَجَرَ U ( n. ac. شَجْر 1 ) a. [ acc. & 'An ], Diverted from; withheld, hindered from; averted, estranged from. b. Supported, propped up; raised, lifted; forced open ( mouth ). c. Put on a stand ( clothes ). d. ( n. ac. شَجْر 1 , شُجُوْر 27 ), Was in dispute ( affair ). شَجِرَ شَجِرَ A ( n. ac. شَجَر 4 ), a. Was numerous. شَجَّرَ شَجَّرَ II , a. Became woody. b. Propped up.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٣٬٧٣٠
شجر شَجِرَ - يَشْجَرُ - شَجَرَة - شَجَر شَجِرَ - يَشْجَرُ + كائن أو شيء: يتشعب ويتفرق إلى فروع وأغصان كثيرة متشابكة: ينمو ويكبر ويتعقد ويتشابك كالشجرة شَجَرَة: على وزن " فـَعـَلة ": اسم فعل بمعنى مفعول من " شَجِرَ - يَشْجَرُ ": الشيء الذي تفرع إلى فروع كثيرة متشابكة: وهو اصطلاحاً: النبات المعروف، الذي يتكون من جذر وساق وفروع، بما في ذلك الشجر
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٠ (الإجمالي: ١٧٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. زقم

    الآيات المشتركة: ٣ · Bir ağaç demektir

  2. نبت

    الآيات المشتركة: ٣ · Bitki

  3. وسوس

    الآيات المشتركة: ٢ · Fıs fıs etmek anlamındadır

  4. أدم

    الآيات المشتركة: ٣ · Edim dibalı deri demektir

  5. أصل

    الآيات المشتركة: ٢ · Bitki kökü demektir

  6. وقد

    الآيات المشتركة: ٢ · Onun yakıtı

  7. أكل

    الآيات المشتركة: ٤ · Ekel pas demektir

  8. نجم

    الآيات المشتركة: ٢ · Gezegen yıldızdır

  9. سكن

    الآيات المشتركة: ٣ · “Sikkin” bıçak demektir

  10. كلم

    الآيات المشتركة: ٣ · Kelime

  11. شطن

    الآيات المشتركة: ٣ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  12. بدي

    الآيات المشتركة: ٢ · Açığa çıkarırsınız

الآيات التي ورد فيها(٢٦)

  1. … مِنْ سَوْءَاتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَاكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَنْ تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ الْخَالِدِينَ

    Ağaç

  2. … وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ

    Ağaç

  3. فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبَارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يَامُوسَى إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

    Ağaç

  4. لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا

    Ağaç

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökشجر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنبت, فرع, حكم
Zıt Kökنجم
Çekirdek Özet 1Dik bir gövde üzerinde yükselme ve dalların birbirine girerek çatallanması
Çekirdek Özet 2Somut bitki gövdesi ve soyut düzlemde dallanıp karmaşıklaşan anlaşmazlıkların hakeme götürülmesi
Çekirdek Özet 3Bir merkezden türeyen çokluğun çatışma üretmeksizin ana gövdeye bağlanarak çözüme kavuşturulması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca botanik bir bitki türüne indirgeyip çatallanma, iç içe geçme ve ihtilaf dinamizmini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شجYarma, kollara ayrılma, iç içe geçme ve açılma; nitekim شجج kafayı yarıp açmayı, شجن birbirine dolanmış dalları ve dolaşık dertleri, شجو ise boğaza takılıp tıkayan şeyi ifade ederرÇatallanma ve birbirine girme eylemine ر harfinin getirdiği dikey yükselme, baş verme ve yayılma dinamiği eklenmiş; böylece hareket hem dik bir gövdeye hem de yukarı doğru iç içe dallanan bir forma kavuşmuştur

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDişIsırma, parçalama, keskin hatlarla birden fazla kola ve çatala ayrılma hareketini temsil eder
جDeğnek, deveTaşıma, toparlama, dik durma ve bir gövde üzerinde yükü taşıyıp yükseltme gücünü ifade eder
رİnsan başıBaş verme, yukarı yönelme, en üst noktada dallanıp tepe tacı oluşturma fonksiyonunu gösterir
شجرSağlam bir gövde üzerinde yukarıya doğru yükselen, baş veren ve tepede keskin hatlarla birçok kola ayrılarak birbirine giren yapı

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKökün ilk somut anlamı, kışın ayakta kalan sert bir gövdesi (sak) bulunan ve dalları birbirine giren ağaçtır. Bedevî dilinde ayrıca insanın çene kemiklerinin birleşip ayrıldığı ağız çatısına ve iki çene arasına şecrü’l-fem (شَجْر الفَم) denir.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde ve kabile dilinde kök, ağaçların birbirine dolanması yanında savaşta mızrakların birbirine çatılması (تشاجر بالرماح) ve develerin otların kurumasından sonra çalı ve ağaç yapraklarına yönelmesi anlamında kullanılmıştır. Lisānü’l-ʿArab’da şive farkını gösteren şu erken beyt zikredilir: تَحْسَبُه بين الأَكامِ شِيَرَهْ
Erken Arapça kullanımDevenin üzerindeki havut veya heydirenin birbirine çatılan ahşap çatısına (شجار الهودج) denilmiştir. Bir meselede sözlerin ve iddiaların birbirine dolanarak karmaşık hale gelmesine teşâcür (تشاجر) denilmiş; hadis rivayetinde de evlilik velayetinde anlaşmazlık çıkması durumu aynı kökle ifade edilmiştir: فإن اشتجروا فالسلطان ولي من لا ولي له

المصدر Lisānü’l-ʿArab, Maqāyīsü’l-Luğa, Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde ağaç ve odunsu gövdeli bitkiler için yaygın olarak Batı Sami sahasında *ʿ-ṣ- (Arapça عضه, İbranice ʿēṣ, Ugaritçe ʿṣ) kökü kullanılırken; Arapça شجر kökü, bitkinin salt odunsu maddesine değil, dallanma, birbirine geçme ve çatallanma eylemine dayanan özgün bir morfo-semantik gelişim gösterir. Doğu ve Güney Sami dillerinde bu kök, birbirine dolanma, örgü yapma ve dallanma sahalarıyla semantik irtibat halindedir. Aramice ve Süryanice katmanında š-g-r kökü dolanmak, birbirine karışmak, tutuşup yayılmak anlam alanlarıyla yakınlık arz eder. Arapça bu kökte iki somut fiziksel ekseni birleştirmiştir: Birincisi dikey yükselip dallanan bitki (ağaç), ikincisi ise dalların iç içe girmesi gibi insanların iddia ve sözlerinin birbirine girmesi (ihtilaf ve dava). Bu semantik transfer, kökün hem botanik hem de hukuki-toplumsal terminolojide merkezi bir yere oturmasını sağlamıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Lexicon, Maqāyīsü’l-Luğa.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBirbirine girme (tedâhül) ve dikey yükselme (irtifâ)Kökün dallanıp budaklanan bitki ile çene kemiklerinin çatallandığı ağız açıklığını aynı kökte buluşturması iç semantik birliğin kanıtıdırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÇatallanma, örgüleşme ve dolanma matrisiAkraba dillerdeki yayılma ve sarmaşıklaşma semantiği Arapçada gövdeli ağaç ve mızrak çatışması biçiminde kristalleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sahadaki çalı ve bitki kökleriÇöl ekolojisinde sert ve kışa dayanan gövdeli bitkiler ile yayılıcı çalılar arasındaki ayrıma işaret eden ortak leksikal tabakaMuhtemel

المصدر Maqāyīsü’l-Luğa, Lisānü’l-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شجرAnlamlıDallanıp yükselmek, birbirine girmekGövdeli ağaç, ihtilaf etmek, çene çatallanmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
شرجAnlamlıBirbirine geçirmek, dikmek, bağlamakİki şeyi birbirine raptetmek, sepet örmek, su yarığıOrtak örgü ve geçişme çekirdeği; Kur'an'da geçmez
جشرAnlamlıDışarı çıkmak, yayılmakHayvanları gece gündüz merada açıkta bırakmakDallanıp dışarı yayılma ile mekânsal irtibat; Kur'an'da geçmez
جرشAnlamlıKabaca kırmak, sıyırmak, ufalamakDaneyi tam öğütmeyip iri parçalamakSertlik ve parçalama ilişkisi; Kur'an'da geçmez
رشجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
رجشAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شجرMerkezGövdeli bitki ve dallanmaKendi gövdesi üzerinde yükselen ve yukarıda kollara ayrılarak karmaşıklaşan yapıHem botanik varlığı hem de çözülmesi gereken çatallı ihtilafları içerir
نبتKomşuTopraktan çıkışGövdeli olsun veya olmasın yerden biten her türlü canlı için genel terimdirشجر ise yalnızca gövdesi dikilip dal budak salan sınıfa aittir
فرعKomşuDallanma ve türemeBir asıldan ayrılan tekil uzantıyı ve ikincil dereceyi gösterirشجر dalın kendisi değil, dalları üzerinde toplayan bütünsel organizmadır
حكمKomşuDüğümleme ve çözmeİhtilafı engelleyecek kesin hükmü koyma eylemidirشجر ihtilafın doğuşunu ve çatallanmasını ifade ederken حكم onun ilacıdır
نجمZıtGövdesiz bitkiSapı ve dik gövdesi olmayıp toprak yüzeyine yayılan nebatRahman 55:6'da doğrudan شجر kökünün zıddı olarak konumlandırılmıştır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشجرAğaç, dallanma, ihtilafGövde üzerinde yükselip dallara ayrılmayı ve sözlerin çatallanmasını bir arada tutarKesin
Latincearbor, ramus, controversiaAğaç, dal, çatışmaArbor salt botanik nesneyi, ramus dallanmayı, controversia ise ayrışmayı karşılar; tek kökte birleşmezGüçlü
İngilizcetree, branching, disputeAğaç, çatallanma, ihtilafTree ağacı adlandırır, ramification yapıyı açıklar, dispute çekişmeyi ifade ederGüçlü
AlmancaBaum, Verzweigung, StreitfallAğaç, dallanma, dava konusuBaum bitkiyi, Verzweigung iç içe geçen kolları, Streitfall ise hukuki uyuşmazlığı karşılarGüçlü
Fransızcaarbre, ramification, litigeAğaç, dallara ayrılma, uyuşmazlıkArbre somut nesneyi, ramification morfolojik dağılımı, litige ise mahkemeye taşınan ihtilafı verirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الشَّجَرَةِ / كَشَجَرَةٍSomut ağaç ve fıtrî düzenCennetteki yasak ağaç, secde eden ağaçlar ve misal olarak getirilen güzel/kötü ağaç bağlamı; Bakara 2:35, A‘râf 7:20, İbrâhîm 14:24, Rahmân 55:6
شَجَرَ بَيْنَهُمْAnlaşmazlık, dava ve çatışmaMüminlerin kendi aralarında ortaya çıkan karmaşık çekişmeleri Resûlullah’ın hakemliğine götürme zorunluluğu; Nisâ 4:65
شَجَرَةِ الزَّقُّومِCehennem azap unsuru ve fitneİnkârcıların karınlarını dolduracağı zakkum ağacı ve saptırıcı ceza metaforu; İsrâ 17:60, Sâffât 37:64, Duhân 44:43, Vâkı‘a 56:52
شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍTevhid, nur ve bereket kaynağıNe doğuya ne batıya ait olan bereketli zeytin ağacı ve ilahi vahyin tecelli ettiği mukaddes vadi; Nûr 24:35, Kasas 28:30
بَيْعَةِ الشَّجَرَةِSadakat ve ahit mekânıHudeybiye’de müminlerin Resûlullah’a bağlılık andı içtiği tarihsel ve simgesel ağaç; Feth 48:18

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYasak ağaç ve şecere-i zakkumÂdem’in imtihan vesilesi olan ağacın mahiyeti ve cehennemdeki zakkumun fiziksel mi sembolik mi olduğu tartışmasıİmtihanın somutlaştığı sınır çizgisi ve ilahi adaletin tecelli vasıtası
FıkıhYargılama hukuku ve hakemlikNisâ 4:65 gereğince müminler arasında patlak veren ihtilafların (şecerat) şer‘î yargıya götürülüp içten teslimiyetle kabulüDava konusu olan karmaşık çekişmeler ve bağlayıcı hükmün otoritesi
TefsirTemsil ve teşbih ayetleriİbrâhîm suresindeki kelime-i tayyibenin kökü yerde dalları gökte olan bir ağaca (kelime-i tevhîd) benzetilmesiKökü sağlam (asl), dalları semaya uzanan üretken sistem
HadisBirlik, sadakat ve fitneSahâbîler arasında meydana gelen ihtilaflar için teşâcür lafzının kullanılması ve Hudeybiye biatının yapıldığı ağacın tevhid hassasiyetiyle anılmasıİhtilafın fitneye dönüşmeden ilahi hakemlikle yatıştırılması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve şirk ayrımıAslî kök ve yan kollarİnanç sistemini besleyen merkezi gövdeTevhid kökü sabit dalları gökte bir ağaçtır; şirk ise köksüz, rüzgârda savrulan çürük yapıdırKesin
İlmiBilgi tasnifi ve metodolojiTaksonomik şecereBilgilerin bir asıldan dallara ayrılmasıUsûl ilmi ağacın gövdesi, fürû‘ ise bu gövdeden türeyen çatallı dallardırGüçlü
SiyasiYargı ve kamu otoritesiHukuki hakemlikÇatışan iradeleri merkezi otoritede birleştirmeKendi başına bırakıldığında çatışan taraflar (teşâcür), adil bir hakemin hükmüyle düzene girerKesin
İktisadiÜretim ve mülkiyet sermayesiKalıcı sermaye ve faizsiz getiriMevsimlik olmayan, kışın da ayakta kalan ana malKökü sabit sermaye (asl), her mevsim ürün veren dallar (semere) vasıtasıyla sürekli katma değer üretirGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGraf teorisinde ağaç veri yapısı ve fraktal dallanmaBir kök düğümden (root node) başlayıp döngü içermeksizin çatallanan ve her bir dalı ana gövdeye hiyerarşik bağlanan matematiksel modelKesin
Beşeri bilimlerÇatışma çözümü ve kurumsal hiyerarşi teorisiBireysel çıkarların birbirine girip tıkandığı noktada (ihtilaf), çatallanmayı yönetmek için tarafsız bir üst hakeme ihtiyaç duyulmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü salt botanik bir bitki türüne (ağaç) indirgemek ve Nisâ 4:65'teki شَجَرَ بَيْنَهُمْ fiilini rastgele bir "ortaya çıkış" veya basit bir "anlaşmazlık" sanmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, dallanarak yükselen, dalları birbirine girdiği için karmaşıklaşan ve çözümü ancak köke/asla veya yetkili bir merkeze rücu etmekle mümkün olan dinamik bir süreçtir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplumsal ihtilafların doğasını (dalların iç içe geçmesi gibi kaçınılmaz olduğunu) kavrayamamak; hakemliğin ve yargının yalnızca ceza değil, dolaşmış bağları çözme sanatı olduğunu gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kök, kâinattaki organik nizam (ağaç) ile toplumsal hayattaki ilişkiler ağının (ihtilaf ve dava) aynı morfolojik mantıkla çalıştığını gösterir; hayat dallanıp budaklandıkça merkeze bağlılık hayati hale gelir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmanın kök ve meyve ilişkisiyle anlatıldığı temsil ayetlerinde (İbrâhîm 14:24-26), yargı ve imanın sıhhati şartının bağlandığı teşri ayetinde (Nisâ 4:65) ve cennet imtihanının başlangıcında (Bakara 2:35).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çatışmanın mutlak bir yok oluş değil, fıtrî dallanmanın kontrolsüz kalmasından kaynaklandığını; adaletin ise dalları kesmek değil, onları adil bir gövdeye bağlamak olduğunu anlamayı sağlar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKışın ayakta kalan sert bir gövde üzerinde yükselerek tepe noktasında birbirine giren çoklu dallar meydana getiren ağaç ve insanın iki çene kemiğinin çatallandığı ağız boşluğu.
  • Soyut anlamBir asıldan çıkan fikir, iddia veya çıkarların çoklu kollara ayrılarak karmaşık bir örgü oluşturması; bu örgü içinde tarafların birbirine dolaşması ve ihtilaf hali.
  • Sistematik karşılıkÇatallanan çokluğun (dalların) ana gövdeye (merkeze/hakeme) tabi kılınarak kaosun düzene dönüştürüldüğü hiyerarşik yargı ve idare modeli.
  • LaTeX modeliT=(V,E)iler∈V  ⟹  ∀vi∈V, ∃! p(r,vi)
  • LaTeX açıklamasıModelde T dallanan sistemi (şecere/ağaç yapısını), V ihtilaf eden tarafları veya dallanma noktalarını (düğümleri), E taraflar arasındaki ilişkileri ve bağıntıları (kenarları), r ise meşru merkezi otoriteyi, kökü veya adil hakemi (root node) temsil eder. Formül, sistemde ortaya çıkan her bir çatallanmanın (vi) merkeze (r) bağlanan tek ve kesin bir yolla (p) çözüme kavuşturulduğunu, böylece döngüsel kaosun (şitâcâr) hiyerarşik ve adil bir düzene bağlandığını matematiksel olarak simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ش