عهد
ع - ه - د
جذر- الورود: ٤٦
- الآيات: ٣٦
- الصيغ: ٢٧
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Söz
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٠٣٠باب العين و الهاء والدال
)ع ه د، ع ده، د ه ع مستعملات( عهد: العَهْدُ: الوَصِيِّةُ والتقَدُّمُ إلى صاحبك بشيء، ومنه اشتُقَّ العَهْدُ الذي يكتب لِلْوُلاةِ، ويُجْمَعُ على عُهودٍ. وقد عَهِدَ إليه يَعْهَدُ عَهْداً. والعَهْدُ: المَوْثِق وجمعُه عُهُود. والعَهْدُ: الالْتِقاءُ والإلمامُ الإلتقاءُ والإلمامُ يقال: مالي عَهْدٌ بكذا، وإنَّه لقريبُ العَهْد بهِ. والعَهْدُ: المنزلُ الذي لا يكادُ القوم إذا
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٥٠٠العَهْدُ: الأمانُ، واليمينُ، والموثقُ، والذمّةُ، والحِفاظُ، والوصيةُ. وقد عَهِدْتُ إليه، أي أوصيته. ومنه اشتُقَّ العَهْدُ الذي يكتب للوُلاةِ. وتقول: عليَّ عَهْدُ الله لأفعلنَّ كذا. وفي الأمرِ عُهْدَةٌ، بالضم، أي لم يُحْكَم بعد. وفي عقله عُهْدَةٌ، أي ضعفٌ. وقولهم لا عُهْدَةَ، أي لا رَجعةَ. يقال: أبيعك المَلَسى لا عُهْدَةَ، أي يَتَمَلَّسُ وينفلتُ فلا يرجع إليَّ. والعُهْدَةُ: كتابُ الشراءِ. ويقال:
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٢٨٣باب العين والهاء مع الدال
عهد ، عده ، هدع ، دهدع
استعمل من وجوهه : عهد ، عده ، هدع ، دهدع
عهد : وفي الحديث أن عجوزاً زارت النبي ( صلى الله عليه وسلم ) بالمدينة ، فأقبل عليها وتخفَّى بها ، فعاتّبتْهُ عائشةُ في إقباله عليها فقال : ( إنها كانت تأتينا أزمانَ خديجة ، وإنَّ حُسْنَ العهد من الإيمان ) . قال أبو عبيد : العهد في أشياء مختلفة : فمنها الحِفاظ ورعاية الحرمة ، وهو هذا الذي في هذا الحديث . قال
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٣٤٣(باب العين والهاء وما يثلثهما)
(عهب) العين والهاء والباء كلمةٌ واحدة إن صحَّت. قال الخليل: العَيْهَب: الضَّعيف من الرِّجال عن طلب الوِتْر. قال الشاعر([1]) :
حللت به وِتْرِي وأدركتُ ثُؤْرَتي *** إذا ما تناسى ذَحْلهُ كلُّ عَيهبِ([2])
فأمّا الذي يُروَى عن الشَّيباني: كانَ ذلك على *عِهِبَّى فلانٍ، أي في زمانه. وأنشد:
عهدي بسَلمَى وهي لم تَزَوَّجِ *** على عِهِبَّى عيشِها المخرفَجِ([3])
فقد قيل،
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٤٧٢- العهد: حفظ الشيء ومراعاته حالا بعد حال، وسمي الموثق الذي يلزم مراعاته عهدا. قال: ﴿وأوفوا بالعهد إن العهد كان مسئولا﴾ [الإسراء/34]، أي: أوفوا بحفظ الأيمان، قال: ﴿لا ينال عهدي الظالمين﴾ [البقرة/124]، أي: لا أجعل عهدي لمن كان ظالما، قال: ﴿ومن أوفى بعهده من الله﴾ [التوبة/ 111]. وعهد فلان إلى فلان يعهد (انظر: الأفعال 1/306)، أي: ألقى إليه العهد وأوصاه بحفظه، قال: ﴿ولقد عهدنا إلى آدم﴾ [طه/115]، {ألم
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٧٧ع ه د
عهد إليه.
واستعهد منه إذا وصّاه وشرط عليه.
والرجل العهد: المحب للولايات والعهود.
قال جرير: وما استعهد الأقوام من زوج حرّة من الناس إلا منك أو من محارب وقال الكميت: نام المهلب عنها في إمارته حتى مضت سنة لم يقضها العهد وبينهما عهد أي موثق ومالي عهدٌ بكذا وإنه لقريب العهد به.
وهذا عهيدك أي معاهدك.
قال نصر بن سيّار: وللترك أوفى من نزار بعهدها فلا يأمننّ الغدر يوماً
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١١٬١٣٦قال الله تعالى: وأَوفوا بالعهد إِن العهدَ كان مسؤولاً؛ قال الزجاج: قال بعضهم: ما أَدري ما العهد، وقال غيره: العَهْدُ كل ما عُوهِدَ اللَّهُ عليه، وكلُّ ما بين العبادِ من المواثِيقِ، فهو عَهْدٌ. وأَمْرُ اليتيم من العهدِ، وكذلك كلُّ ما أَمَرَ الله به في هذه الآيات ونَهى عنه. وفي حديث الدُّعاءِ: وأَنا على عَهْدِكَ ووَعْدِكَ ما استَطَعْتُ أَي أَنا مُقِيمٌ على ما عاهَدْتُك عليه من الإِيمان بك والإِقرار
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٩٥* ع ه د * * العَهْدُ * الأمان واليمين والموثق والذمة والحِفاظ والوصية و * عَهِدَ * إليه من باب فَهِم أي أوصاه ومنه اشتق * العَهْدُ * الذي يُكتب للولاة وتقول علي عهد الله لأفعلن كذا و * العُهْدَةُ * كتاب الشراء وهي أيضا الدَّرك و * العَهْدُ * و * المَعْهَدُ * المنزل الذي لا يزال القوم إذا انتأوا عنه رجعوا إليه والمَعْهد أيضا الموضع الذي كُنت تعهد به شيئا و * المَعْهُودُ * الذي عُهد وعُرف و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٦١٤العهد: الوصية والأمر، قال الله عز وجل: ألم أعهد إليكم يا بني آدم ، وكذا قوله تعالى وعهدنا إلى إبراهيم وإسماعيل ، وقال البيضاوي، أي أمرناهما، لكون التوصية بطريق الأمر. وقال شيخنا: وجعل بعضهم العهد بمعنى الموثق، إلا إذا عدي بإلى، فهو حينئذ بمعنى الوصية. قلت: وفي حديث علي، كرم الله وجهه. عهد إلي النبي الامي صلى الله عليه وسلم ، أي أوصى. والعهد: التقدم إلى المرء في الشيء. والعهد الموثق، واليمين
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ١٩٬٥٠٩عَهِدَ اـِلَيْهِ
1 عَهِدَ اـِلَيْهِ ذ , (S, A, &c.,) aor. عَهَدَ , (Msb,) inf. n. عَهْدٌ, (TA,) He enjoined, charged, bade, ordered, or commanded, him; (S, A, Mgh, O, Msb, K, TA;) as also مِنْهُ ↓ استعهد. (A.) One says, عَهِدْتُ اـِلَيْهِ بِالأَمْرِ I enjoined him, or charged him, &c., to do the thing. (Msb.) And it is said in the Kur [xxxvi. 60], أَلَمْ أَعْهَدْ اـِلَيْكُمْ يَا بَنِى آدَمَ أَنْ
عَهِدَ اـِلَيْهِ 1 عَهِدَ اـِلَيْهِ ذ , (S, A, &c.,) aor. عَهَدَ , (Msb,) inf. n. عَهْدٌ, (TA,) He enjoined, charged, bade, ordered, or commanded, him; (S, A, Mgh, O, Msb, K, TA;) as also مِنْهُ ↓ استعهد. (A.) One says, عَهِدْتُ اـِلَيْهِ بِالأَمْرِ I enjoined him, or charged him, &c., to do the thing. (Msb.) And it is said in the Kur [xxxvi. 60], أَلَمْ أَعْهَدْ اـِلَيْكُمْ يَا بَنِى آدَمَ أَنْ لَا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ [Did I not enjoin you, or charge you, &c., O sons of Adam, that ye should not serve the Devil? or, saying, Serve not ye the Devil?]. (O, Msb.) [And in the same, ii. 119, وَعَهِدْنَا اـِلَى اـِبْرٰهِيمَ وَاـِسْمٰعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِى And we enjoined, or charged, &c., Abraham and Ishmael, saying, Purify ye my house.] And one says also, عَهِدَ اـِلَيْه فِيهِ, meaning تَقَدَّمَ [i. e. He enjoined him, or charged him, &c., respecting it, or to do it]. (TK.) And He obliged him to do it. (L in art. عقد.) ― -b2- Also He imposed a condition, or conditions, upon him; (A;) and so مِنْهُ ↓ استعهد: (A, K:) which latter signifies (O, K) also (K) he wrote a statement of a compact, covenant, confederacy, or league, as binding upon him. (O, K.) ― -b3- And He made a compact, contract, covenant, or the like, with him; or a promise to him. (MA.) [See also 3.] ― -b4- And عَهِدَ اـِلَىَّ فُلَانٌ فِى كَذَا Such a one was, or became, or made himself, responsible, answerable, accountable, amenable, surety, or guarantee, to me, for, or in respect of, such a thing. (TK.) -A2- عَهِدَ وَعْدَهُ, inf. n. عَهْدٌ, He fulfilled his promise. (TK.) ― -b2- And عَهِدَ الحُرْمَةَ, inf. n. as above, He was mindful, regardful, or observant, of that which should be sacred, or inviolable; or of that which was entitled to reverence, respect, honour, or defence. (TK.) -A3- عَهِدَهُ, (S, Mgh, Msb,) inf. n. عَهْدٌ, (Msb, K,) He met, or met with, him, or it, (S, Mgh, Msb, K, *) بِمَكَانِ كَذَا in such a place. (S, Mgh, Msb.) [See also عَهْدٌ below.] ― -b2- And He knew, or was acquainted with, him, or it, (Msb, K, * TA,) عَلَى حَالٍ in a state, or condition, or فِى مَكَانٍ in a place. (TA.) And عُهِدَ He, or it, was known. (S, O.) One says, الأَمْرُ كَمَا عَهِدْتَ The affair, or case, was as thou knewest. (Msb.) And the saying of Umm-Zara, وَلَا يَسْأَلُ عَمَّا عَهِدَ (O, TA,) means Nor used he to ask respecting that which he saw, (O,) or that which he knew, (TA,) in the tent, or house, by reason of his liberality. (O, TA.) [See, again, عَهْدٌ below.] -A4- عُهِدَتِ الأَرْضُ, (S,) or الرَّوْضَةُ, (A,) The land, or the meadow, was rained upon (S, A) by the rain called عَهْدَة [or عَهْد]: (A:) and عُهِدَ المَكَانُ [in the CK بالمَكَانِ] the place was rained upon by the rain called عهْد, i. e. the first of the rain called الوَسْمِىّ: (K:) or was altogether rained upon. (TA.)
مُعَاهَدَةٌ 3 مُعَاهَدَةٌ ذ is between two persons; (O;) signifying The uniting with another in a compact, a contract, a covenant, an agreement, a confederacy, a league, a treaty, or an engagement, (Msb,) عَلَى كَذَا [respecting, or to do, such a thing]. (MA.) You say, يُعَاهِدُكَ وَتُعَاهِدُهُ [He makes a compact, &c., with thee, and thou makest a compact, &c., with him]. (S, O.) [See also عَهِدَ اـِلَيْهِ.] ― -b2- And عاهدهُ He swore to him. (K in this art., and Mgh in art. وثق.) -A2- See also 5.
أَنَا أُعْهِدُكَ مِنْ اـِبَاقِهِ 4 أَنَا أُعْهِدُكَ مِنْ اـِبَاقِهِ ذ , (ISh, O, K,) inf. n.اـِعْهَادٌ, (K,) I hold thee clear of responsibility for his running away: (ISh, O, K, TA:) said by one who has purchased a slave. (TA.) And in like manner, أَنَا أُعْهِدُكَ مِنْ هَذٰا الأَمْرِ I hold thee, or make thee, secure from this thing. (TA.) Hence the term ↓ عُهْدَةٌ. (TA.) And the latter phrase signifies [also] I am responsible for thy security from this thing. (ISh, O, K.)
تعهّدهُ 5 تعهّدهُ ذ He renewed his acquaintance with it, or his knowledge of it; (S, O, L, Msb, K;) this is the proper signification; (Msb;) as also ↓ اعتهدهُ; (O, * L, K;) and ↓ تعاهدهُ; (L, K;) and ↓ عاهدهُ, inf. n. مُعَاهَدَةٌ: (L:) and he sought it, or sought for it or after it, it being absent from him; syn. تَفَقَّدَهُ; as also ↓ تعاهدهُ, and ↓ اعتهده: (K:) or تعهّدهُ and تفقّدهُ are used, by some, each in the place of the other; but accord. to Er-Rلghib and many others, the former signifies he sought, or sought leisurely or repeatedly, to obtain knowledge of it, having known of it before; and the latter, he sought, or sought leisurely or repeatedly, to obtain knowledge of it, having lost it: (MF in art. فقد:) or تعهّدهُ signifies he renewed his acquaintance with it, or his knowledge of it, and sought, or sought leisurely or repeatedly, to find means of rectifying it, reforming it, or putting it into a good or right or proper state: (IDrst, TA:) or he came to it, and rectified it, reformed it, or put it into a good or right or proper state: (Mgh:) or as first expl. above, and also he returned to it time after time, or went frequently to it, and rectified it, reformed it, or put it into a good or right or proper state: (Msb:) or, simply, [as also ↓ تعاهدهُ,] he returned, or recurred, to it time after time, [see an instance voce أَخْرَقُ,] or went frequently to it: (Et-Tedmuree, TA:) and also [i. e. both signify also he paid repeated, or frequent, attention to it; or] he was careful, or mindful, of it; or attentive to it. (S, O, Msb. *) One says also, تَعَهَّدْتُ فُلَانًا [I renewed my acquaintance with such a one; repaired, or betook myself, to him frequently; paid frequent attention to him; or simply paid attention to him]. (S, O.) And تَعَهَّدْتُ ضَيْعَتِى, (S, O, Mgh,) properly signifying I renewed my acquaintance with, or my knowledge of, my estate, is used as meaning I came to my estate, and put it into a good or right or proper condition: (Mgh:) [or I paid repeated, or frequent, or much, attention to it, taking good and effectual care of it; I husbanded it well:] or, accord. to IDrst, the verb here has the meaning given above on his authority: or, accord. to Ed-Tedmuree, the meaning is that given above as his explanation; and is from عَهْدٌ as signifying “ rain that falls after other rain, ” or from the same word as signifying “ a place of abode in which one has known a thing: ” (TA:) and one may say also ↓ تَعَاهَدْتُ; (Fr, ISk, Mgh;) but تَعَهَّدْتُ is more chaste, (El-Fل- rلbee, S, O, Msb,) because ↓ تَعَاهُدٌ is only between two [or more]: (S, O:) or تعاهدت is not allowable, (AZ, AHلt, Th, IF, Msb,) for the reason just mentioned: (IF, Msb:) AZ says that six Arabs of the desert, of chaste speech, being asked in the presence of himself and of Yoo, one after another, whether they said تعهّدت ضيعتى or ↓ تعاهدت, all answered, تعهّدت. (AHلt, TA.) One also says, of a man, يَتَعَهَّدُهُ صَرْعٌ [Epilepsy befalls him repeatedly, or time after time]. (S, O.)
تعاهدوا 6 تعاهدوا ذ They united in a compact, a contract, a covenant, an agreement, a confederacy, a league, a treaty, or an engagement, [عَلَى كَذَا respecting, or to do, such a thing;] syn. تَعَاقَدُوا, (S and K in art. عقد,) and تَحَالَفُوا. (S and K in art. حلف.) -A2- See also 5, in six places.
8 اـِعْتَهَدَ see 5, near the beginning, in two places.
10 اـِسْتَعْهَدَ see 1, former half, in two places. ― -b2- One says also, اسْتَعْهَدْتُهُ مِنْ نَفْسِهِ, meaning I made him responsible for accidents [arising, or that might arise,] from himself. (O, K. *)
عَهْدٌ عَهْدٌ ذ [an inf. n. of 1, q. v.: used as a simple subst.,] An injunction, a charge, a bidding, an order, or a command. (S, A, Mgh, O, Msb, K, TA.) [Pl. in this and other senses عُهُودٌ.] عَهْدِى أَنْ لَا آخُذَ مِنْ رَاضِعٍ شَيْئًا, occurring in a trad., is a phrase tropically abridged, meaning (tropical:) It is in the injunction, or charge, prescribed as obligatory on me [that I should not take anything from a suckling]. (Mgh.) ― -b2- A compact, a contract, a covenant, an agreement, a confederacy, a league, a treaty, an engagement, a bond, an obligation, or a promise: (S, A, Mgh, O, L, Msb, K, TA:) pl. عُهُودٌ: or, accord. to AHeyth, ↓ عَهْدَةٌ has this this meaning, and عَهْدٌ is its pl. [or rather a coll. gen. n.]. (TA.) Hence وَلِىُّ عَهْدٍ The suc- cessor by virtue of a covenant of a Khaleefeh [or King]. (TA.) [And وِلَايَةُ عَهْدٍ The succession by virtue of a covenant.] ― -b3- Protection, or safeguard; a promise, or an assurance, of security or safety; responsibility, or suretiship; syn. أَمَانٌ; and ذِمَّةٌ; (Sh, S, A, O, Msb, K;) and ضَمَانٌ; (O, K;) as also ↓ عُهَّيْدَى [in the O ↓ عُهَيْدَى] and ↓ عِهْدَانٌ [which last is said in the S and O to be syn. with عَهْدٌ, but in what sense is not there specified]. (K.) Hence, ذُو عَهْدٍ, an appel-lation given to a Christian, and a Jew, [and a Sabian, who is a subject of a Muslim government,] meaning One between whom and the Muslims a compact, or covenant, subsists, whereby the latter are responsible for his security [and freedom and toleration] as long as he acts agreeably to the compact [by living peaceably with them and paying a poll-tax]; (Mgh, * Msb, * TA;) [i. e. a free non-Muslim subject of a Muslim government;] as also ↓ مُعَاهِدٌ and ↓ مُعَاهَدٌ, the act. and pass. forms being both applied to such a person because the compact is mutual; (Msb;) both syn. with ذِمِّىٌّ: (S:) persons of this description are called collectively أَهْلُ العَهْدِ. (TA.) ― -b4- An oath: (S, A, O, K:) pl. عُهُودٌ: or, accord. to AHeyth, ↓ عَهْدَةٌ signifies an oath whereby one secures himself against him with whom he makes a compact, contract, covenant, or the like, and عَهْدٌ is its pl. [or rather a coll. gen. n.]. (TA.) [But it is generally used as a sing.: hence,] one says, عَلَىَّ عَهْدُ اللّٰهِ لَأَفْعَلَنَّ كَذَا [The oath by attestation of God is binding on me that I will assuredly do such a thing]. (S, O.) ― -b5- A writ, or diploma, of appointment to the office of a prefect or governor or the like: (S, O, K:) pl. عُهُودٌ. (TA.) ― -b6- Defence of those persons, or things, that should be sacred, or inviolable, or that are entitled to reverence, respect, honour, or defence; (S, A, O, K;) and mindfulness, regard, or observance, (S, K,) of such things, (K,) or of love, or affection; occurring in this sense in a trad., in which it is said that generosity therein is a point of religion. (S.) ― -b7- Fulfilment of a promise or the like. (O, K.) So in the Kur vii. 100. (O.) ― -b8- The assertion of the unity of God: whence, اـِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمٰنِ عَهْدًا [Except such as hath made a covenant with the Compassionate to assert his unity], (O, K,) in the Kur [xix. 90]: (O:) and the words of a trad. relating to prayer, أَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ I am persevering in the observance of my covenant and promise to Thee to believe in Thee and to assert thy unity incessantly [as far as I am able]. (TA.) -A2- Also A time; (S, * A, K;) and so ↓ عِهْدَانٌ. (A, TA.) One says, كَانَ عَلَى عَهْدِ فُلَانٍ and ↓ عِهْدَانِهِ It was in the time of such a one. (A.) And كَانَ ذٰلِكَ فِى عَهْدِ شَبَابِى That was in the time of my youth, or young manhood. (TK.) And أَتَى عَلَيْهَا عَهْدٌ طَوِيلٌ [Over which a long time has passed]. (S, in explanation of قَرْيَةٌ عَهِيدَةٌ meaning قَدِيمَةٌ.) ― -b2- One says also, عَهْدِى بِهِ قَرِيبٌ i. e. My meeting [with him, or it, was a short time ago]. (S, * Msb.) And هُوَ قَرِيبُ العَهْدِ بَكَذَا He knew, or was acquainted with, such a thing, and was in such a state, or condition, recently, or a short time ago. (Msb. [And in like manner one says حَدِيثُ العَهْدِ and حَدِيثُ عَهْدٍ.]) And عَهْدِى بِهِ بِمَوْضِعِ كَذَا, (K, TA,) and فِى حَالِ كَذَا, (TA,) I met, or met with, or I knew, [or I saw,] him, or it, in such a place, (K, TA,) and in such a state, or condition. (TA.) And مَا لِى عَهْدٌ بِهِ [I have not any knowledge of, or acquaintance with, him, or it]. (A.) And مَتَى عَهْدُكَ بِفُلَانٍ When didst thou meet, or meet with, such a one? (Mgh:) or see such a one? (TA.) And مَتَى عَهْدُكَ بِالخُفِّ When didst thou wear the boots? (Mgh.) And مَتَى عَهْدُكَ بِأَسْفَلِ فِيكَ [When didst thou see the lower part of thy mouth?]: a prov.; said in asking a person respecting an old affair of which he has no knowledge. (L.) The saying of the poet, (Aboo-Khirلsh El-Hudhalee, TA, and so in a copy of the S,) فَلَيْسَ كَعَهْدِ الدَّارِ يَا أُمَّ مَالِكٍ وَلٰكِنْ أَحَاطَتْ بِالرِّقَابِ السَّلَاسِلُ [And it is not like the formerly-known state of the abode, O Umm-Mلlik; but chains have surrounded the necks;] is expl. as meaning, the case is not as thou knewest it; but El-Islلm has come, and has subverted that case. (S, TA.) [Hence, لِلْعَهْدِ and ↓ لِلْمَعْهُودِ, said of the article اَلْ; meaning Used to distinguish a noun as known to the hearer, or reader, in a particular sense.] -A3- Also A first rain; the rain immediately following which is called وَلْىٌ: (TA:) or the first of the rain called الوَسْمِىُّ; (IAar, M, K;) and so ↓ عَهْدَةٌ and ↓ عِهْدَةٌ and ↓ عِهَادَةٌ, (M, K, TA,) or, as in some copies of the K [and in the CK], ↓ عِهَادٌ, which is pl. of عَهْدٌ. (TA.) ― -b2- And Rain that falls after other rain, (AHn, S, K,) while the moisture of the former yet remains; (AHn, K;) as also ↓ عَهْدَةٌ and ↓ عِهْدَةٌ: (TA:) pl. عِهَادٌ and عُهُودٌ: (S:) or عِهَادٌ, accord. to some, signifies recent rains; app. from the saying, أَصَابَتْنَا دِيمَةٌ بِعْدَ دِيمَةٍ عَلَى عِهَادٍ غَيْرِ قَدِيمَةٍ [A continuous and still rain fell upon us after a continuous and still rain following upon عهاد not long anterior]: (AHn, TA:) or عِهَادٌ signifies rains of the [season called] رَبِيع [here meaning autumn, as is shown voce نَوْءٌ], after the rain called الوَسْمِىّ: (A:) or weak, fine rain, of that which is called وَسْمِىّ. (IAar, TA.) ― -b3- And عَامُ العُهُودِ means The year of few rains. (TA.) -A4- See also عُهْدَةٌ, near the middle, in two places: -A5- and see مَعْهَدٌ, in three places.
عَهِدٌ عَهِدٌ ذ A man who applies himself repeatedly to affairs, and to prefectures or governments or the like; or who applies himself repeatedly thereto, and to the reforming thereof; expl. by the words يَتَعَاهَدُ الأُمُورَ وَالوِلَايَاتِ: (S, K:) or one who loves prefectures or the like, and writs of appointment thereto; expl. by مُحِبٌّ لِلْوِلَايَاتِ وَالعُهُودِ. (A.)
عَهْدَةٌ عَهْدَةٌ ذ : see عَهْدٌ, former half, in two places: -A2- and again, in the last quarter, in two places. -A3- عهدة [thus written, without any syll. sign], in a verse cited by AHeyth, [the measure of which shows it to be عَهْدَةٌ or ↓ عُهْدَةٌ or ↓ عِهْدَةٌ, and in which it is applied to the depository of a secret,] is expl. as signifying [properly] A place on which the sun does not come. (TA.)
عُهْدَةٌ عُهْدَةٌ ذ A written statement of a purchase or sale: (S, Msb, K:) so called because one recurs to it on an occasion of doubt. (Msb.) And A written statement of a confederacy, league, compact, or covenant. (K.) ― -b2- Also A return [to claim an indemnification for a fault or the like in a thing purchased]; syn. رَجْعَةٌ: so in the saying, لَا عُهْدَةَ [There shall be no return to claim an indemnification]: (S, O, K:) one says, أَبِيعُكَ المَلَسَى لَا عُهْدَةَ i. e. [I sell to thee on the condition that] thou shalt get thee away, and not return to me, (S in this art., and S and Msb and K in art. ملس,) nor have any claim upon me for indemnification: (Msb in art. ملس:) عُهْدَةٌ with respect to an article of merchandise being when it is sold in a faulty state or subject to a claim on the part of its owner. (TA. [See more voce مَلَسَى.]) One says also, عَلَيْكَ فِى هٰذِهِ عُهْدَةٌ لَا تَتَفَصَّى مِنْهَا Thou art subject to a claim for acting unjustly [in respect of this, from which thou wilt not liberate thyself]. (A, TA.) And عُهْدَةُ الرَّقِيقِ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ The claim for indemnification for a fault in a slave, from the property of the seller, if he have sold him without making it a condition that he is clear of responsibility for any fault, is during three days, and the purchaser may return him without proof; but if he find a fault after three days, he may not return him without proof. (TA, from a trad.) And ↓ عَهْدٌ and عُهْدَةٌ signify the same: (TA:) you say, بَرِئْتُ اـِلَيْكَ مِنْ عُهْدَةِ هٰذَا العَبْدِ [and ↓ مِنْ عَهْدِهِ], meaning I am clear of responsibility to thee for any fault that thou mayest find in this slave known to exist in him while he was with me. (AHeyth, Mgh, TA.) See 4. And you say also, عُهْدَتُهُ عَلَى فُلَانٍ The responsibility for the rectification of any fault that may be found in him, or it, is upon such a one. (S, * Mgh, Msb, * K, * TA.) And فِى الأَمْرِ عُهْدَةٌ In the affair is an occasion for reverting to it for the purpose of its rectification; (Msb;) i. e. the affair is not yet performed soundly, thoroughly, or well, (S, O, Msb,) and the manager thereof has to revert to it in order to render it so. (Msb.) And فِيهِ عُهْدَةٌ In it is a fault, a defect, or an imperfection. (TA.) And فِى عَقْلِهِ عُهْدَةٌ In his intellect is a weakness. (S, A, O, K.) And فِى خَطِّهِ عُهْدَةٌ In his handwriting is a weakness: (K:) or badness: (A:) or faulty formation of the letters. (O.) -A2- See also عَهْدَةٌ.
عِهْدَةٌ عِهْدَةٌ ذ : see عَهْدٌ, last quarter, in two places: -A2- and see also عَهْدَةٌ.
عِهْدَانٌ عِهْدَانٌ ذ : see عَهْدٌ, in three places.
عِهَادٌ عِهَادٌ ذ : see عَهْدٌ, near the end of the paragraph. ― -b2- Also Parts of land upon which the rain called الوَسْمِىّ has fallen. (TA.)
عَهِيدٌ عَهِيدٌ ذ One who makes, and with whom is made, a compact, a contract, a covenant, an agreement, a confederacy, a league, a treaty, or an engagement; [a confederate;] (S, O;) i. q. ↓ مُعَاهِدٌ [and ↓ مُعَاهَدٌ]. (A, K.) -A2- Also Old, or ancient. (K.) قَرْيَةٌ عَهِيدَةٌ means An old, or ancient, town or village. (S, O.)
عِهَادَةٌ عِهَادَةٌ ذ : see عَهْدٌ, last quarter.
عُهَيْدَى عُهَيْدَى ذ and عُهَّيْدَى: see عَهْدٌ, first quarter.
مَعْهَدٌ مَعْهَدٌ ذ A place in which one used to know, or be acquainted with, or meet with, a thing; (S, A, O;) a place in which a thing is, or has been, known, or met with; as also ↓ عَهْدٌ; (K;) the latter originally an inf. n.: (TA:) an abode in which one used to know love, or desire: (TA:) and, as also ↓ عَهْدٌ, a place of abode to which people return: (A:) or a place of abode to which people, when they have gone far away from it, always return: (S, O:) pl. of the former مَعَاهِدُ. (A.) One says, الأَحِبَّةِ ↓ اِسْتَوْقَفَ الرَّكْبَ عَلَى عَهْدِ and عَلَى مَعْهَدِهِمْ [He asked the company of riders to stop at the place where he used to know, or meet, the objects of love; or] at the abode to which the objects of love used to return. (A.)
أَرْضٌ مُعَهَّدَةٌ أَرْضٌ مُعَهَّدَةٌ ذ Land upon which a partial rain has fallen. (AZ, O, K. *)
مَعْهُودٌ مَعْهُودٌ ذ Known. (S, O.) مَعْهُودٌ وَمَشْهُودٌ وَمَوْعُودٌ, as meaning Past and present and future, are applied to denote the tenses of a verb. (Kh, L.) See also عَهْدٌ, last quarter. -A2- Also, applied to a place, (K,) and, with ة, to a land, (أَرْضٌ, S,) and to a meadow, (رَوْضَةٌ, A,) Rained upon by the rain called عَهْدٌ (S, * K) or عَهْدَةٌ. (A.)
مُعَاهِدٌ مُعَاهِدٌ ذ and مُعَاهَدٌ: see عَهِيدٌ: and see also عَهْدٌ, former half. معاهد [i. e. either the act. or the pass. part. n.] is mostly applied in the trads. to A person of the class called أَهْلُ الذِّمَّةِ [or أَهْلُ العَهْدِ, expl. voce عَهْدٌ]: but sometimes it is applied also to any other of the unbelievers with whom one is on terms of peace, or with whom peace has been made, for a definite time. (L.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٣٨٨عَهِدَ
عَهِدَ A ( n. ac. عَهْد 1 )
a. [ Ila ], Enjoined, charged, bade to.
b. [ Ila ], Stipulated with; made a covenant with; bequeathed, left by will to.
c. [ Ila & Fī ], Conferred, bestowed upon; guaranteed, secured to.
d. [ acc. & Bi ], Met, saw, visited at.
e. Knew, believed.
f. Was mindful, heedful of, kept faithfully; respected, reverenced.
عَاْهَدَ
عَاْهَدَ III ,
a. Visited;
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٤٥٬٤٧٩عهد
عَهِدَ - يَعْهَدُ - عَهْد - عَاهَدَ - يُعَاهِدُ
عَهِدَ - يَعْهَدُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً: يضع عنده شيئاً لحفظه ورعايته: يجعله في عهدته ومسؤوليته وتبعيته: يكون مسؤولاً عنه فيملكه ملكية تبع واختصاص وحراسة، دون ملك الملك أو ملك الأمر
عَهِدَ - يَعْهَدُ + كائن + شيئاً + عند كائن: يضعه عنده لحفظه ورعايته
عَهِدَ - يَعْهَدُ + كائن +
الصيغ(٢٧)
- بِعَهْدِSözü(بِفَعْلِ)×٤
- عَاهَدُواSözleştiler(فَاعَلُوا)×٤
- عَاهَدْتُمْSözleştiniz(فَاعَلْتُمْ)×٤
- عَهْدًاSöz(فَعْلًا)×٤
- عَهِدَSöz verdiمعانٍ أخرى: ١(فَعِلَ)×٣
- بِعَهْدِهِOnun sözünü(بِفَعْلِهِ)×٢
- عَاهَدَSözleşti(فَاعَلَ)×٢
- عَهْدَSöz(فَعْلَ)×٢
- عَهْدَهُمْOnların sözü(فَعْلَهُمْ)×٢
- وَعَهْدِهِمْVe onların sözü(وَفَعْلِهِمْ)×٢
الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٧ (الإجمالي: ٢٠٤)
- وفي
الآيات المشتركة: ٩ · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
- نقض
الآيات المشتركة: ٥ · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır
- عند
الآيات المشتركة: ٧ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
- يتم
الآيات المشتركة: ٣ · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
- شري
الآيات المشتركة: ٣ · Satın aldılar
- نكث
الآيات المشتركة: ٢ · Bozulmuş iptir
- وثق
الآيات المشتركة: ٣ · Anlaşma
- رعي
الآيات المشتركة: ٢ · Otlak yerdir
- وصل
الآيات المشتركة: ٢ · Birleştirirler
- مول
الآيات المشتركة: ٤ · Onların malları
- بيع
الآيات المشتركة: ٢ · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır
- حبب
الآيات المشتركة: ٤ · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
الآيات التي ورد فيها(٣٦)
إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ …
Sözü
الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَلَا يَنْقُضُونَ الْمِيثَاقَ
Sözü
وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ
Sözü
وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
Sözü
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عهد |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عقد, وثق, وعد |
| Zıt Kök | نقض |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi sürekli gözetmek, halden hale takip etmek ve terk etmeyip periyodik olarak yoklamak |
| Çekirdek Özet 2 | Allah ile insan veya insanlar arası süreklilik ve sadakat gerektiren bağlayıcı taahhüt |
| Çekirdek Özet 3 | Zaman içinde yenilenen, gözetilmeyi ve karşılıklı sorumluluğu şart koşan ahit düzeni |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca tek seferlik kuru bir söze veya hukuki imzaya indirgeyip sürekli gözetim ve sadakat boyutunu yok saymak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عه | Sürekli temas, yumuşak bağlanma veya kalıcılık arayışı; nitekim aynı çekirdeği paylaşan عهن kökünde boyanmış yünün lif lif birbirine tutunması ve esnekliği mevcuttur | د | Kapı, giriş ve sınır bildiren harfin eklenmesiyle soyut temas ve tutunma eylemi, belirli sınırlara, kurallara ve bağlayıcı bir eşiğe oturtularak kurumsal ve hukuki bir gözetime dönüştürülmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Nesneyi veya muhatabı sürekli bakış altında tutma, gözlemleme ve farkında olma |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, nefes, canlılık | Gözetilen şeyin canlı tutulması, her an diri bir dikkatle karşılanması ve yenilenmesi |
| د | Kapı; geçiş, hareket, sınır | Takip ve dikkatin belirli bir sınır ve çerçeve içinde sabitlenmesi, taahhüt eşiği oluşturulması |
| عهد | Gözetilen ve diri tutulan sınır | Bir ilişkinin veya sorumluluğun sürekli göz önünde tutularak, diri bir dikkatle belirli sınırlar dahilinde korunması ve halden hale takip edilmesi hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir yeri veya nesneyi aralıklarla ziyaret edip durumunu yoklamak; göçebelerin dönüp dolaşıp tekrar konakladıkları su veya yurt yeri (el-ma‘hed); kuraklıktan sonra peş peşe yağıp toprağın nemini koruyan ardışık yağmur (el-ahd). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ru‘be b. el-Accâc beytinde terk edilmiş yurdun zaman içinde silinmeye yüz tutmuş ama hala dönüp gelinen izlerini tasvir ederken şöyle der: هل تعرف العهد المحيل أرسمه / عفت عوافيه وطال قدمه |
| Erken Arapça kullanım | Yöneticilere verilen talimatname ve görev belgesi için (el-ahd ile’l-vâlî) kullanımı; bir kimsenin birine belirli aralıklarla vasiyet ve tembihte bulunması; bir olaya yakın zaman önce şahit olmayı bildiren قريب العهد deyimi. |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Ru‘be.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça عهد kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle ardışık takip, bilgi tazeleme ve gözetim alanı etrafında gelişmiş görünmektedir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce) bu kök morfolojik olarak doğrudan aynı üçlü biçimle baskın bir antlaşma terimi olarak yer almaktan ziyade, bağlama ve ilişkilendirme alanındaki paralel yapılarla veya biliteral taban düzeyinde temas gösterir; nitekim İbranicede antlaşma anlamını berît kavramı üstlenmiştir. Arapçada kökün sergilediği özgün semantik yönelim, salt soyut bir ahitleşme değil, fiziksel bir gözetim, periyodik dönüş ve halden hale koruma (hıfz) karakteridir. Bu durum, kökün Arap çöl yaşantısında mevsimlik su kaynaklarının ve yurtların (ma‘hed) unutulmayıp düzenli olarak yoklanması pratiğinden doğup oradan hukuki ve ahlaki taahhüt düzeyine yükseldiğini göstermektedir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Ziyaret edilen menzil ve ardışık yağmur | Fiziksel olarak bir yere dönüp durma ve bir şeyi gözden kaçırmama anlamından hukuki taahhüde geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Merkezi Sami alanı | Sözleşme ve sadakat bağlamlarının kabileler arası güven ve eman sistemleriyle paralel gelişimi | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik bağlantılar | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عهد | Anlamlı | Gözetmek, taahhüt etmek | Bir şeyi halden hale takip edip korumak, sözleşmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عده | Anlamlı | Aşmak, tecavüz etmek, yönelmek | Bir sınırdan öteye geçmek veya bir durumdan başkasına atlamak | عدو ile fonetik akrabadır; Kur'an'da geçmez |
| هعد | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| هدع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| دعه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Kullanım dışı bırakılmış veya tespit edilmemiştir | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| دهع | Anlamlı | Hızlı gitmek, dolup taşmak | Suyun veya devenin süratle ve dolgun bir akışla yol alması | Nadir kullanım; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عهد | Merkez | Sürekli gözetilen taahhüt | Sözün zamana yayılarak halden hale takip edilmesi ve korunması | Hem ilahi hem beşeri ilişkide gözetim ve sadakati kapsar |
| عقد | Komşu | Düğümlemek, bağlamak | İki ucu birbirine bağlayıp çözülmez hale getirme vurgusu öndedir | Hukuki bağın sağlamlığına ve şekline odaklanır |
| وثق | Komşu | Sağlamlaştırmak, pekiştirmek | Güven ve sarsılmaz teminat oluşturma niteliği belirgindir | Karşılıklı emniyet ve bağlayıcı teminata dayanır |
| وعد | Komşu | Geleceğe dönük söz verme | İleriye dönük bir vaatte bulunma veya bir eylemi üstlenme bildirir | Sürekli gözetimden ziyade vadenin dolması esastır |
| نقض | Zıt | Bozmak, çözmek | Bir yapıyı, bükülmüş ipi veya bağı lif lif ayırıp iptal etmek | Ahdi ve taahhüdü ortadan kaldırıp bağı koparma eylemidir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عهد | Sürekli gözetilen bağlayıcı taahhüt | Sorumluluğun zamana yayılarak titizlikle takip edilmesini ve korunmasını bildirir | Kesin |
| Latince | Foedus, Pactum | Antlaşma, sözleşme, pakt | Hukuki ve siyasi mutabakatı iyi karşılar ancak içsel gözetim nüansı dışarıda kalır | Güçlü |
| İngilizce | Covenant, Solemn pledge | Ahit, kutsal sözleşme, bağlayıcı taahhüt | Covenant kelimesi teolojik derinliği ve sürekliliği tam olarak karşılar | Güçlü |
| Almanca | Bund, Verpflichtung | Ahit, bağlayıcı taahhüt | Bund kavramı birliktelik ve sadakat bağını yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Alliance, Pacte | İttifak, pakt, ahit | Taraflar arasındaki sürekli bağı ve teolojik ittifakı ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Webster’s Third New International Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Fıtrat ve tevhid ahdi | Yaratılışta insanın Rabbine verdiği asli bağlılık taahhüdü | İnsanın varoluşsal yükümlülüğü ve fıtrî sorumluluğu bağlamında (A‘râf 7:172, Yâsîn 36:60) |
| Şeriat ve vahiy emirleri | Allah’ın kullarına yüklediği ilahi emirler, nehiyler ve helal-haram sınırları | Vahyin yüklediği sorumlulukları gözetme ve koruma bağlamında (Bakara 2:27, Bakara 2:80, Ra‘d 13:20) |
| Toplumsal ve siyasi antlaşmalar | Müminler ile diğer topluluklar veya bireyler arasında yapılan bağlayıcı sözleşmeler | Barış, emân, ticaret ve karşılıklı ilişkilerin hukuki çerçevesi bağlamında (Tevbe 9:1, Tevbe 9:4, Enfâl 8:56) |
| Karşılıklı sadakat ve ahlaki söz | Müminlerin kendi aralarında veya Allah’a karşı verdikleri özel adak ve sözler | Müminlerin vasıfları, emanete riayet ve cihada sebat bağlamında (Mü’minûn 23:8, Ahzâb 33:23, İsrâ 17:34) |
| Peygamberlere verilen özel görev | Allah’ın elçilerine tebliğ, arınma ve ibadet mekânlarını koruma hususundaki buyruğu | İbrahim ve diğer elçilerin risalet ve inşa sorumluluğu bağlamında (Bakara 2:125, Tâhâ 20:115) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mîsak ve fıtrat doktrini | Bezm-i elestteki ahdin ontolojik ve ahlaki bağlayıcılığı, insanın sorumluluk temeli | İnsanın doğuştan Allah’ı tanıma ve tevhide sadık kalma mecburiyeti |
| Fıkıh | Sözleşmeler hukuku ve muâhedât | Gayrimüslimlerle yapılan barış ve emân sözleşmeleri (ehl-i ahd/muâhed), akitlerin ifası | Taahhütlerin bağlayıcılığı ve hıyanetin haramlığı |
| Tefsir | Ahdin kapsamı ve çeşitleri | Ayetlerdeki ahdin genel emirleri mi yoksa özel sözleşmeleri mi ifade ettiği | Bütün ilahi tekliflerin ve beşeri sözlerin gözetilmesi gereken birer ahit olduğu |
| Hadis | Muâhedin hakları ve eman | Müslümanların himayesindeki bir ahit sahibini haksız yere öldürmenin vebali | Ahde vefasızlığın ve gadir yapmanın nifak alameti sayılması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul ile Yaratıcı ilişkisi | Fıtrî ve vahiy temelli kulluk misakı | İnsanın varoluş gayesini sürekli canlı tutmak | İnsan bu bağı her namazda ve amelinde yenileyerek gözetir | Kesin |
| İlmi | Bilgi ahlakı ve hakikat sadakati | Hakikate ve metodolojiye bağlılık yemini | Bilgiyi tahriften korumak ve emanet bilinciyle taşımak | Âlimin bildiğiyle amel etmesi ve gerçeği gizlememesi bir ahittir | Güçlü |
| Siyasi | Devletlerarası ilişkiler ve toplumsal sözleşme | Uluslararası barış antlaşması ve anayasal meşruiyet | Çatışmayı durdurmak, hukuki güven ve istikrar tesis etmek | Siyasi otoritenin meşruiyeti ve gayrimüslim tebaa ile bağlar ahitle yürür | Kesin |
| İktisadi | Ticari akitler ve borç ilişkileri | İfa zorunluluğu ve işlem güvenliği | Piyasa belirsizliğini gidermek ve güven sermayesi üretmek | Sözleşmelere riayet edilmediğinde iktisadi çöküş ve niza doğar | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Geri beslemeli denetim döngüsü (Closed-loop feedback control) | Sistemin çıktısının sürekli ölçülüp referans değerle karşılaştırılması ve durumun periyodik olarak düzeltilmesi gibi, kökün özündeki halden hale gözetim de sapmaları önleyen dinamik bir kontrol işlevi görür | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal güven ve toplumsal sözleşme (Social contract) | Toplumu oluşturan bireylerin hak ve ödev dengesini tek seferlik bir metinle değil, kurumlar aracılığıyla her an yeniden teyit edip yaşatmaları kökün dinamik taahhüt yapısıyla tam örtüşür | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Ahit kelimesini yalnızca tarihsel bir teolojik mitos (elest bezmi) veya salt kağıt üzerindeki resmi bir diplomatik belge olarak görmek; kökün içerdiği diri, sürekli ve pratik murakabe boyutunu unutmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın fıtratından başlayarak aklına, ahlakına, ailevi sorumluluklarına, ticari dürüstlüğüne ve uluslararası ilişkilerine kadar hayatın her anında Allah’ın murakabesi altında yaşama bilinci |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ahit kavramı daraltıldığında, gündelik hayattaki sözler, iş ahlakı, emanetler ve sosyal sorumluluklar ahit kapsamı dışına çıkarılır; böylece din soyut bir inanç bildirisine dönüşür ve toplumsal güven tamamen çöker |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an’ın insan tasavvuru, başıboş bırakılmış bir varlık değil, ezelden ebede uzanan çok katmanlı bir taahhüt ağının öznesi olan insandır; din bütünüyle bu ahdin korunmasından ibarettir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Müminlerin temel ahlaki vasıflarını bildiren ayetlerde (Mü’minûn, Meâric), müşriklerle ve Ehl-i Kitap ile yapılan antlaşmaların kurallarını koyan hukuk ayetlerinde (Tevbe, Bakara) ve fıtratı anlatan ayetlerde (A‘râf) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığı sadece bireysel ibadetlere hapseden, gayrimüslimlerle veya hasımlarla yapılan anlaşmalarda hileye kapı aralayan pragmatist anlayışı kökten reddeder; antlaşmaya sadakati imanın ayrılmaz şartı kılar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBelirli aralıklarla gidilip yoklanan konak yeri, kurak toprağı sürekli nemli tutan ardışık yağmur ve halden hale korunan bağ.
- Soyut anlamİki taraf arasında kurulan, zamana yayılan, sürekli takip, gözetim ve sadakatle diri tutulması gereken bağlayıcı yükümlülük.
- Sistematik karşılıkDinî, ahlakî, siyasî ve iktisadî düzeni ayakta tutan, bozulması sistemik iflasa yol açan temel güven ve taahhüt parametresi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , sistemde zaman içinde canlı tutulan kümülatif ahit durumunu temsil eder. verilen taahhüdün ve ilkenin mevcudiyetini, bu taahhüdü zamana bağlı olarak sürekli denetleyen, yoklayan ve koruyan gözetim fonksiyonunu simgeler. ise ahdi zedeleyen gevşeklik, ihlal veya taahhüdü bozma eğilimini gösterir. Ahdin geçerliliği ve diriliği, tek bir andaki söze değil, zaman boyunca () kesintisiz bir gözetim çarpımıyla () beslenmesine bağlıdır.