لبث

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-ب-ثالصيغ: ١٥ · الجذور المجاورة: ٣٥ · الآيات: ٢٧ · السور: ١٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قولبعضلَبِثَلَبِثْتُمْعجللبثسنهقلللَبِثْتَفَلَبِثْتَلَابِثِينَيوملَبِثْنَاعمرسألدللسوععلم

الجذرالصيغ ١٥الآيات ٢٧السور ١٧المجاورة ٣٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

لبث

ل - ب - ث

جذر
  • الورود: ٣١
  • الآيات: ٢٧
  • الصيغ: ١٥
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Kaldınız

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٩٢
باب الثاء واللام والباء معهما ل ب ث، ث ل ب، ب ل ث مستعملات لبث: اللَّبْث: المُكْثُ، ولَبِثَ لَبْثاً. واللَّبِثُ: البطيءُ. ثلب: الثِّلْبُ: البعيرُ الهَرِمُ. والثِّلْبُ: الشِّيْخ، هُذَلية. والأَثْلْبُ: التُّرابُ، وفي لغةٍ: فُتاتُ الحِجارة. وفي الحديث: وللعاهر الأَثْلَبُ. والثَّلبُ: شِدَّة اللَّوْمِ، والأخْذُ باللسانِ. وهو المِثْلَبُ يَجري في العُقوبات. بلث: البَلث: الحرك، الواحدة بَلْثة.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٥٣
اللَبْثُ: واللَباثُ: المُكْثُ. وقد لَبِثَ يَلْبَثُ لَبْثاً على غير قياس، لأن المصدر من فَعِلَ بالكسر قياسه التحريك إذا لم يتعدّ، مثل تَعِبَ تَعَباً. وقد جاء الشِعر على القياس، قال جرير: وقد أكون على الحاجات ذا لَبَثٍوأَحْوَذِيًّا إذا انْضَمَّ الذَعـالـيبُ فهو لابثٌ ولَبِثٌ. وقُرِئ: "لَبِثينَ فيها أحقاباً". وأَلْبَثْتُهُ أنا، ولَبَّثْتُهُ تَلبيثاً.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٧٥٨
ث ل ب ثلب ، ثبل ، بثل ، لبث . ثلب : قال اللَّيْثُ : الثِّلْب البَعيرُ الهَرِم . والثِّلْب : الشَّيخ ، بلغة هُذَيل . أبو عُبيد : الأَثْلب : الْحَجر . وقال شَمِرٌ : الأَثْلبُ ، بلغة أهل الحجاز : الحجر ؛ وبلُغة بني تميم : التّراب . وقال الفرَّاء : يُقال : بفِيه الإثْلبُ . والكلامُ الكثير : الأَثْلب ، وهو التراب والحجارة ؛ قال رُؤبة : وإن تُنَاهبه تَجدْه مِنْهَبا تَكْسُو حُروفَ حاجِبَيْه الأثْلَبا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٠٢٤
(باب اللام والباء وما يثلثهما) (لبث) اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35]. (لبج) اللام والباء والجيم كلمتان لا تنقاسان. فالأولى قولهم: لُبِجَ به، إذا صُرِع: وحَيٌّ لَبِيجٌ، للحيِّ إذا نَزَل واستقرَّ مكانَه. قال: كأن ثِقالَ المُزْنِ بين تُضارعٍ *** وشَابَةَ بَرْكٌ من جُذامَ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣١٢
- لبث بالمكان: أقام به ملازما له. قال تعالى: ﴿فلبث فيهم ألف سنة﴾ [العنكبوت/14]، ﴿فلبثت سنين في أهل مدين﴾ [طه/40]، قال: ﴿كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم﴾ [الكهف/19]، ﴿لم يلبثوا إلا عشية﴾ [النازعات/46]، ﴿لم يلبثوا إلا ساعة من نهار﴾ [الأحقاف/35]، ﴿ما لبثوا في العذاب المهين﴾ [سبأ/14].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٥٤
ل ب ث لبث بالمكان لبثاً ولبثاً ولباثاً وهو قليل اللباث وتلبّث ويقال‏:‏ الماء إذا طال لبثه ظهر خبثه‏.‏ وما ألبث وما لبثك وما لبث أن فعل ذلك‏.‏ وإ الله لخبيث لبيث‏.‏ ويقال‏:‏ ألبث عن فلان وأوقف عنه وأقرّ عنه أي انتظره حتى يبدي انتظارك إيّاه خطأ رأيه‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٩٧٠
اللَّبْث و اللَّبَاثُ : المُكْثُ . قال الله تعالى : ﴿لابثين فيها أَحقاباً﴾ الفرَّاء : الناس يقرأون لابثين وروي عن علقمة أَنه قرأَ لبثين قال : وأَجود الوجهين لابثين لأَن لابثين إِذا كانت في موضع ... . . فَتَنْصِبُ كانت بالأَلِف مثلَ الطامِعِ والباخل . قال : و اللَّبِثُ البطيءُ وهو جائز كما يقال : طامِعٌ وطمِعٌ بمعنى واحد . ولو قلت : هو طمِعٌ فيما قِبَلَك كان جائزاً . قال أَبو منصور : يقال لَبِثَ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٣٨
* ل ب ث * * لَبِثَ * أي مكث وبابه فهم و * لَبَاثاً * أيضا بالفتح فهو * لابِثٌ * و * لَبِثٌ * أيضا بكسر الباء وقرئ ﴿لَبِثِين فيها أحقابا﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٦٦٣
اللبث بالفتح ويضم ، وهما غير مقيسين، واللبث محركة ، وهو المقيس، واللباث كسحاب واللباث ، كغراب، واللباثة كسحابة، واللبيثة ، كسفينة، وهؤلاء كلها غير مقيسة، ومعنى الكل : المكث . وقال ابن سيده: لبث بالمكان كسمع يلبث لبثا ولبثا ولبثانا ولباثة ولبيثة. فزاد لبثانا كسحبان قال الجوهري: مصدر لبث لبثا، وهو نادر أي مخالف للقياس، لأن المصدر من فعل بالكسر قياسه أن يكون بالتحريك إذا لم
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٧٨٧
لَبِثَ 1 لَبِثَ ذ , aor. لَبَثَ , inf. n. لَبْثٌ (which is contr. to analogy, because the inf. n. of an intrans. v. of the measure فَعِلَ is, accord. to rule, of the measure فَعَلٌ, S,) and لَبَيثٌ (agreeably with analogy, occurring in a verse of Jereer, S,) and لَبَاثٌ (S, K) and لُبْثٌ (which is the first form given by ISd) TA, [and the most common,]) and لُبَاثٌ and لَبَاثَةٌ and لَبِيثَةٌ,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٣٠
لَبِثَ لَبِثَ A ( n. ac. لَبْث 1 , لُبْث 3 , لَبَث 4 , لِبَاْث 23 , لُبَاْث 24 , لُبَاْثَة 24t , لَبِيْثَة 25t ) a. [ Bi ], Stopped, tarried, stayed in. b. Waited, paused. c. [ 'An ], Waited for. لَبَّثَ لَبَّثَ II , أَلْبَثَ IV a. [ acc. & Bi ], Detained in, at. تَلَبَّثَ تَلَبَّثَ V , a. see I (a) , ( b ). اِسْتَلْبَثَ اِسْتَلْبَثَ X , a. Deemed slow. لَبْثَة لَبْثَة 1t a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬١٠٩
لبث لَبِثَ - يَلْبَثُ - لابِث - لابِثِيْن - تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ لَبِثَ - يَلْبَثُ + كائن + أمداً (يوماً - شهراً) + في مكان أو في فعل شيء: يمضي ويستغرق وقتاً في المكان أو في فعل الشيء لابِث: اسم فاعل صفة مشبهة من " لَبِثَ - يَلْبَثُ ": الباقي والمستمر في مكان أو في فعل شيء أمداً من الوقت لابِثِيْن: جمع " لابِث " تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ:
رابط المدخل

لبث لَبِثَ - يَلْبَثُ - لابِث - لابِثِيْن - تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ لَبِثَ - يَلْبَثُ + كائن + أمداً (يوماً - شهراً) + في مكان أو في فعل شيء: يمضي ويستغرق وقتاً في المكان أو في فعل الشيء لابِث: اسم فاعل صفة مشبهة من " لَبِثَ - يَلْبَثُ ": الباقي والمستمر في مكان أو في فعل شيء أمداً من الوقت لابِثِيْن: جمع " لابِث " تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ: على وزن " تفعَّل " من " لَبِثَ - يَلْبَثُ ": يقوم بفعل " لَبِثَ - يَلْبَثُ " على وجه التكرار والشدة وبشكل ذاني: يرغم نفسه بنفسه للبقاء في مكان او للاستمرار في عمل واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الإقامة في موقع مدة قصيرة"، وهي: لَبَثُ - يَلْبَثُ، مَكَثَ - يَمْكُثُ، عَمَر - يَعْمُرُ، سَكَنَ - يَسْكُنُ (المتعدي)، زارَ - يَزوْرُ، بَاتَ - يَبيْتُ لبثتم ﴿يتخافتون بينهم إن لبثتم إلا عشرا (103)﴾ طه ﴿وقال الذين أوتوا العلم والإيمان لقد لبثتم في كتاب الله إلى يوم البعث فهذا يوم البعث ولكنكم كنتم لا تعلمون(56)﴾ الروم ﴿ويوم يحشرهم كأن لم يلبثوا إلا ساعة من النهار يتعارفون بينهم قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله وما كانوا مهتدين(45)﴾ يونس ﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف ﴿ويوم تقوم الساعة يقسم المجرمون ما لبثوا غير ساعة كذلك كانوا يؤفكون(55)﴾ الروم ﴿كأنهم يوم يرونها لم يلبثوا إلا عشية أو ضحاها (46)﴾ النازعات ﴿نحن أعلم بما يقولون إذ يقول أمثلهم طريقة إن لبثتم إلا يوما (104)﴾ طه ﴿قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم فاسأل العادين (113)﴾ المؤمنون ﴿يوم يدعوكم فتستجيبون بحمده وتظنون إن لبثتم إلا قليلا(52)﴾ الإسراء ﴿قال كم لبثتم في الأرض عدد سنين (112)﴾ المؤمنون ﴿قال إن لبثتم إلا قليلا لو أنكم كنتم تعلمون (114)﴾ المؤمنون ﴿قل لو شاء الله ما تلوته عليكم ولا أدراكم به فقد لبثت فيكم عمرا من قبله أفلا تعقلون(16)﴾ يونس ﴿قال ألم نربك فينا وليدا ولبثت فينا من عمرك سنين (18)﴾ الشعراء ﴿وقال للذي ظن أنه ناج منهما اذكرني عند ربك فأنساه الشيطان ذكر ربه فلبث في السجن بضع سنين (42)﴾ يوسف ﴿إذ تمشي أختك فتقول هل أدلكم على من يكفله فرجعناك إلى أمك كي تقر عينها ولا تحزن وقتلت نفسا فنجيناك من الغم وفتناك فتونا فلبثت سنين في أهل مدين ثم جئت على قدر ياموسى(40)﴾ طه ﴿للبث في بطنه إلى يوم يبعثون (144)﴾ الصافات ﴿أو كالذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها قال أنى يحيي هذه الله بعد موتها فأماته الله مائة عام ثم بعثه قال كم لبثت قال لبثت يوما أو بعض يوم قال بل لبثت مائة عام فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه وانظر إلى حمارك ولنجعلك آية للناس وانظر إلى العظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما فلما تبين له قال أعلم أن الله على كل شيء قدير(259)﴾ البقرة ﴿وكذلك بعثناهم ليتساءلوا بينهم قال قائل منهم كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم فابعثوا أحدكم بورقكم هذه إلى المدينة فلينظر أيها أزكى طعاما فليأتكم برزق منه وليتلطف ولا يشعرن بكم أحدا(19)﴾ الكهف ﴿وكذلك بعثناهم ليتساءلوا بينهم قال قائل منهم كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم فابعثوا أحدكم بورقكم هذه إلى المدينة فلينظر أيها أزكى طعاما فليأتكم برزق منه وليتلطف ولا يشعرن بكم أحدا(19)﴾ الكهف ﴿قل الله أعلم بما لبثوا له غيب السماوات والأرض أبصر به وأسمع ما لهم من دونه من ولي ولا يشرك في حكمه أحدا(26)﴾ الكهف ﴿ولبثوا في كهفهم ثلاث مائة سنين وازدادوا تسعا (25)﴾ الكهف ﴿ثم بعثناهم لنعلم أي الحزبين أحصى لما لبثوا أمدا (12)﴾ الكهف ﴿ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما فأخذهم الطوفان وهم ظالمون(14)﴾ العنكبوت ﴿فلما قضينا عليه الموت ما دلهم على موته إلا دابة الأرض تأكل منسأته فلما خر تبينت الجن أن لو كانوا يعلمون الغيب ما لبثوا في العذاب المهين (14)﴾ سبأ ﴿ولقد جاءت رسلنا إبراهيم بالبشرى قالوا سلاما قال سلام فما لبث أن جاء بعجل حنيذ (69)﴾ هود ﴿وإن كادوا ليستفزونك من الأرض ليخرجوك منها وإذا لا يلبثون خلافك إلا قليلا (76)﴾ الإسراء لابثين ﴿لابثين فيها أحقابا (23)﴾ النبأ تَلَبَّثُوا ﴿وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلَّا يَسِيرًا(14) (14)﴾ الأحزاب مختار الصحاح ● [لبث] ل ب ث: لَبِثَ أي مكث وبابه فهم و لَبَاثاً أيضا بالفتح فهو لابِثٌ و لَبِثٌ أيضا بكسر الباء وقرئ ﴿لَبِثِين فيها أحقابا﴾ الراغب لبث - لبث بالمكان: أقام به ملازما له. قال تعالى: }فلبث فيهم ألف سنة﴿[العنكبوت/14]،﴾فلبثت سنين في أهل مدين﴿[طه/40]، قال:﴾كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم﴿[الكهف/19]،﴾لم يلبثوا إلا عشية﴿[النازعات/46]،﴾لم يلبثوا إلا ساعة من نهار﴿[الأحقاف/35]،﴾ما لبثوا في العذاب المهين{ [سبأ/14]. مقاييس اللغة: (لبث) اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35]. القاموس المحيط: اللَّبْثُ، ويُضَمُّ، واللَّبَثُ مُحَرَّكَةً واللِّباثُ واللُّباثُ واللُّباثَةُ واللَّبيثَةُ المُكْثُ. لَبِثَ، كَسَمِعَ، وهو نادرٌ، لأنّ المصدرَ من فَعِلَ بالكسر، قِياسُهُ بالتحريكِ إذا لم يَتَعَدَّ، وهو لابِثٌ ولَبِثٌ، وألْبَثَهُ ولَبَّثَهُ. واللُّبْثَةُ، بالضمِّ التَّوَقُّفُ كالتَّلَبُّثِ. واسْتَلْبَثَهُ اسْتَبْطأَهُ. وخَبيثٌ لَبيثٌ نَبيثٌ إتْباعٌ. وفَرَسٌ لَباثُ، كسَحابٍ: بَطيئةٌ. ولَبيثَةٌ من الناس: جمَاعةٌ من قَبائِلَ شَتَّى. تاج العروس: ل - ب - ث " اللَّبْثُ " بالفَتْح " ويُضَمُّ " وهما غير مَقِيسَيْنِ " واللَّبَثُ مُحَرَّكَةَ " وهو المَقِيس " واللَّبَاثُ " كسَحَابٍ " واللُّبَاثُ " كغُرَاب " واللَّبَاثَةُ " كسَحَابَة " واللَّبِيثَةُ " كسَفِينَة وهؤلاءِ كلّها غيرُ مَقيسة ومعنَى الكلّ " : المُكْثُ " . وقال ابنُ سِيدَه : " لَبِثَ " بالمكان " كسَمِعَ " يَلْبَثُ لَبْثاً ولُبْثاً ولَبَثَاناً ولَبَاثَةً ولَبِيثَةً . فزاد لَبَثَاناً كسَحبَانٍ قال الجوهريّ : مصدر لَبِثَ لَبْثاً " وهو نادِرٌ " أَي مخالفٌ للقياس " لأَنَّ المصدَرَ من فَعِلَ بالكَسْرِ قِياسُه " أَن يكونَ " بالتَّحْرِيكِ إِذا لم يَتَعَدّ " مثل تَعِبَ تَعَباً قال : وقد جاءَ في الشِّعْرِ على القياس قال جرير : وقد أَكُونُ على الحَاجَاتِ ذا لَبَثٍ ... وأَحْوَذِيّا إِذا انْضَمَّ الذَّعالِيبُ وفي عبارة المُصَنّف قَلاقَةٌ ظاهِرَةٌ وتَخْلِيطُ المصادِر القِياسِيّة على غيرها كما لا يَخْفَى . " وهو لابِثٌ ولَبِثٌ " أَيضاً قال الله تعالى " لابِثِينَ فيهَا أَحْقَاباً " قال الفراءُ : النّاس يقرءُونَ : لابِثِينَ ورُوِى عن علقَمَةَ أَنه قَرَأَ : لَبِثينَ قال : وأَجودُ الوَجْهيْن لابِثِينَ قال : واللَّبِثُ : البَطِئُ وهو جائزٌ كما يُقَال : طَامِعٌ وطَمِعٌ بمعنىً واحدٍ ولو قلت : هو طَمِعٌ فيما قِبَلَكَ كان جائزاً . قال ابن سيده : ولَبِث لَبْثاً " وأَلْبَثَهُ ولَبَّثَهُ " تَلْبِيثاً وتَلَبَّثَ : أَقامَ . لي علَى هذا الأَمرِ لُبْثَةٌ " اللُّبْثَةُ بالضَّمّ : التَّوَقُّفُ كالتَّلَبُّثِ " . وقد تَلَبَّثَ تَلَبُّثاً فهو مُتَلَبِّثٌ أَي تَوقَّفَ وأَقامَ . في الحديث : " فاسْتَلْبَثَ الوَحْىُ " . يقال : " اسْتَلْبَثَهُ " إِذا " اسْتَبْطَأَهُ " وهو استَفْعَلَ من اللَّبْثِ وهو الإِبطاءُ والتَّأَخُّر . " وخَبِيثٌ لَبِيثٌ نَبِيثٌ " كلّ ذلك " إِتْبَاعٌ " وفي اللّسان : وقالوا : نَجِيثٌ لَبِيثٌ . وإِتْباع . " وفرس لَبَاثٌ كسَحَاب " هكذا في نسختنا وصوابه وقَوْسٌ بدل فَرَسٍ كما في نسخة أُخرى ففي اللسان : قَوْسٌ لَبَاثٌ " بَطِيئةٌ حكاه أَبو حنيفةَ وأَنشد : يُكَلِّفُنِي الحَجّاجُ دِرْعاً ومِغْفَراً ... وطِرْفاً كَريماً رائعاً بثَلاثِ وسِتّينَ سَهْماً صِيغَةً يَثْرِبِيَّةً وقَوْساً طَرُوحَ النَّبْلِ غَيْرَ لَباثِ إِنّ المَجْلِسَ ليجمعُ " لَبِيثَةً من النَّاسِ " أَي جَمَاعَةً إِذا كانُوا " من قَبَائِلَ شَتَّى " ليسوا من قَبيلةٍ واحدةٍ ومما يستدرك عليه : أَلْبِثْ عن فُلانٍ أَي انْتَظِرْه حتى يُبْدِىَ انْتِظارُك إِيّاهْ خَطَأَ رَأْيِهِ نقله الصاغَانيّ

الصيغ(١٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٥ (الإجمالي: ١٨٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سنه

    الآيات المشتركة: ٧ · Seneler

  2. يوم

    الآيات المشتركة: ١١ · “Yemm” durgun akan su demektir

  3. بعث

    الآيات المشتركة: ٥ · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir

  4. دلل

    الآيات المشتركة: ٢ · Dell : Delv kova demektir

  5. عوم

    الآيات المشتركة: ٢ · Yıl

  6. مأه

    الآيات المشتركة: ٢ · Yüz

  7. سوع

    الآيات المشتركة: ٣ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  8. قول

    الآيات المشتركة: ١٣ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  9. عمر

    الآيات المشتركة: ٢ · “U’mare” katlı bina demektir

  10. قلل

    الآيات المشتركة: ٣ · Az

  11. بعض

    الآيات المشتركة: ٣ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  12. علم

    الآيات المشتركة: ٨ · Dağın sivri noktası demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٧)

  1. يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ وَتَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا

    Kaldınız

  2. وَكَذَلِكَ بَعَثْنَاهُمْ لِيَتَسَاءَلُوا بَيْنَهُمْ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالُوا رَبُّكُمْ …

    Kaldınız

  3. … يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالُوا رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هَذِهِ إِلَى الْمَدِينَةِ فَلْيَنْظُرْ أَيُّهَا …

    Kaldınız

  4. يَتَخَافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا عَشْرًا

    Kaldınız

  5. نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْمًا

    Kaldınız

  6. قَالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ

    Kaldınız

  7. قَالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

    Kaldınız

  8. وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالْإِيمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْبَعْثِ فَهَذَا يَوْمُ الْبَعْثِ وَلَكِنَّكُمْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

    Kaldınız

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökلبث
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمكث, قيم, خلد, أخر
Zıt Kökظعن
Çekirdek Özet 1Bir mekânda veya halde durup beklemek, tutunup kalmak ve zaman geçirmek
Çekirdek Özet 2Zamansal sürenin bir halde geçirilmesi; öznel zaman algısı ile nesnel sürenin karşıtlığı
Çekirdek Özet 3Zamanın nesnesi olma durumu, varoluşsal durağanlık ve sürenin tükeniş dinamiği
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir mekânda oturmak veya coğrafi ikamet sanmak; Kur'an'daki zamansal süre ve algı boyutunu ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لبBir şeyin özüne yerleşme, yapışıp ayrılmama, toplanıp tutunma (karşılaştır: لبب, لبد, لبس, لبن)ثSabitlenme ve tutunma eyleminin zamansal bir boyuta yayılarak uzaması, durağanlaşma, gecikme ve sürenin bir halde geçirilmesi anlamı eklenmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlamaHareketi belirli bir hedefe, mekâna veya sınıra sevk etme ve bağlama yönelimi.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir sınırın, hacmin veya mekânın içine girip orada tutunma ve yerleşme.
ثİşaret, çarpı (ikiz harfi ت temelinde türetme imge); duraklama, sınırYerleşilen sınırda sabitlenerek yayılma, durup bekleme ve süreci zamana yayma.
لبثBir alana yönelip içine yerleşerek orada belirli bir süre boyunca durup kalmaNesnenin veya öznenin yöneldiği sınırlı bir mahalde duraklayarak süreyi tüketmesi hareketi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir yerde kıpırdamadan durup beklemek, suyun akmayıp bir çukurda uzun süre beklemesi sebebiyle bozulması, işi ağır ve yavaş yapmak.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr bir beytinde kökü acele etmeyip sabırla bekleme ve işi ağırdan alma niteliği olarak zikreder: وَقَدْ أَكُونُ عَلَى الحَاجَاتِ ذَا لَبَثٍ / وَأَحْوَذِيّاً إِذَا انْضَمَّ الذَّعَالِيبُ

المصدر Lisânü’l-ʿArab, Asâsü’l-Belâga, Kitâbü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça لبث kökü, güneybatı Sami sahasında ve özellikle klasik Arapçada belirginleşmiş, zaman geçirmek, bir yerde kalmak ve gecikmek anlamlarını taşıyan bir köktür. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan aynı fonetik ve semantik örüntüyü taşıyan bir karşılık sınırlı olup, kökün ana morfolojik çekirdeği olan لب kökü 'öz, kalp, merkezde toplanma' dairesinde ortak Sami mirasına aittir. Arapçada son harf olan ث foneminin katılımıyla kök, bir özde veya mahalde toplanıp kalmanın zamansal boyutuna yönelmiş, göçebelik karşıtı durağanlığı ve süreyi tüketmeyi ifade eden özgül bir anlamsal uzmanlaşma kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisânü’l-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir mahalde ikamet etmek, ağır davranmak, süreyi tüketmekKök, durağanlaşma ve sürenin akışı içinde bir halde sabit kalma hareketini gösterir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami dillerinde kalış ve gecikme nüanslarıTemel لب çekirdeği ortak olmakla birlikte üçlü form Arapçada zamansal ikamet için özelleşmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök katmanında durma ve toplanma kalıplarıBelirgin bir dış ödünçleme tespit edilmemiş olup iç Sami türetimidir.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لبثAnlamlıKalmak, beklemek, süre geçirmekBir yerde veya halde belirli bir müddet duraklamak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
لثبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez.
بلثAnlamlıBir tür bitki veya hareketSözlükte hafif kıpırdanış veya belirli bir bitki türü olarak kaydedilir.Kitâbü'l-ʿAyn müsta'mel sayar; Kur'an'da geçmez.
بثلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTerkibi Arapçada kök olarak kullanılmaz; Kur'an'da geçmez.
ثلبAnlamlıYaşlılık, kınama, eksiltmeYaşlı deve, ayıplama, dille yerme veya taş kırıntısı.Zamanın yıpratıcı sonucunu taşır; Kur'an'da geçmez.
ثبلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTerkibi Arapçada kök olarak kullanılmaz; Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لبثMerkezSüre geçirme, kalmaZamansal sürecin bizzat yaşanması ve sürenin tükenmesi.Bir mekânda veya halde geçirilen nesnel ve öznel vakit.
مكثKomşuSabit durma, beklemeAğırlıkla bir noktada hareketsiz durup intizar etmeyi öne çıkarır.Hareketsizlik ve duraklama ön plandadır.
قيمKomşuİkamet etme, yerleşmeMekânda düzen kurarak sürekli oturmayı ve yerleşikliği bildirir.Toplumsal ve mekânsal yerleşiklik esastır.
خلدKomşuSonsuz kalış, ebediyetZamanın tükenmeyecek biçimde sonsuza uzanmasını ifade eder.Sonu gelmeyen, bozulmayan kalıcılık.
أخرKomşuGecikme, sonraya kalmaZaman diziliminde önde değil geride kalmayı anlatır.Sıralamadaki erteleme ve gecikme.
ظعنZıtGöç etme, ayrılmaBir mahalli terk edip yola çıkmayı ve göçmeyi bildirir.Mekânda kalmanın tam zıddı olan hareket ve intikal.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلبثKalmak, beklemekBir mekânda veya halde belirli bir vakti tüketmek.Kesin
Latincemanere, morariKalmak, oyalanmak, gecikmekManere kalıcılığı, morari ise duraklayıp vakit geçirmeyi karşılar; öznel zaman algısını kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto tarry, to linger, to remain, to abideKalmak, süre geçirmek, oyalanmakTarry ve linger gecikme ve sürenin algılanışını iyi verirken remain daha çok nesnel kalışı anlatır.Kesin
Almancaverweilen, bleibenVakit geçirmek, kalmakVerweilen bir halde belirli bir müddet durup zaman geçirmeyi oldukça yakın karşılar.Güçlü
Fransızcademeurer, s'attarderKalmak, oyalanmak, vakit geçirmekS'attarder gecikmeyi, demeurer ise bir yerde oturup kalmayı ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَبِثْتُمْ / يَلْبَثُواDünyada geçirilen sürenin kısalığını algılamaAhirette diriliş günü insanların dünyada veya kabirde yalnızca bir gün yahut bir saat kaldıklarını zannetmeleri (Tâhâ 20:103, Mü'minûn 23:112, Rûm 30:56, Yûnus 10:45, Nâziât 79:46).
لَبِثْتَ / لَبِثْنَاMucizevi bilinç kesintisi ve uyku süresiAshâb-ı Kehf'in mağaradaki uykusu veya yüz yıl ölü bırakılan kişinin zamanı algılayamaması bağlamı (Bakara 2:259, Kehf 18:19).
فَلَبِثَ / لَبِثْتَTarihsel ömür ve elçilik süreciNûh'un kavmi arasında dokuz yüz elli yıl kalması veya Mûsâ'nın Medyen'de yıllarca ikamet etmesi (Ankebût 29:14, Tâhâ 20:40).
لَابِثِينَAzap içinde çağlar boyu kalışHaddi aşanların cehennemde devirler ve çağlar boyunca kalacakları uyarısı (Nebe' 78:23).
فَمَا لَبِثَHiç gecikmeksizin hemen yapmaİbrâhim'in misafirlerine hiç vakit kaybetmeden hemen kızartılmış buzağı getirmesi (Hûd 11:69).
تَلَبَّثُواKararsız kalıp oyalanmaKalplerinde hastalık bulunanların fitne teklif edildiğinde duraksamadan hemen katılacakları yergisi (Ahzâb 33:14).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKabir hayatı (berzah) ve diriliş süresiİnsanın ölüm ile diriliş arasında geçen süreyi idrak edememesi; zamanın izafiyeti ve ruhun zamanla ilişkisi.Zaman algısının sübjektifliği ve ahiret karşısında dünya süresinin sıfırlanması.
Fıkıhİtikâf, seferilik ve duraklama hükümleriBir mekânda kalma süresinin ibadetin veya seferilik hükmünün geçerliliğine etkisi; bekleme süresinin sınırları.Belirli bir mekânda fiilen geçirilen asgari veya azami müddet.
TefsirAshâb-ı Kehf ve kıyamet sahneleriAyetlerdeki 'ne kadar kaldınız?' sorusunun insanın kozmik ve ilahi zaman karşısındaki aczini göstermesi.İzafi süre ile ilahi takdir arasındaki ontolojik fark.
HadisDünyanın faniliği ve yolculuk istiareleriMüminin dünyadaki durumunun bir ağaç altında bir süre dinlenip sonra yoluna devam eden yolcuya benzetilmesi.Dünyada kalışın geçiciliği, oyalanmama ve asıl hedefe odaklanma.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniDünya-ahiret dengesiİmtihan süresiGeçici durakDünyada kalış mutlak değil, sınırlı bir süredir; kalışın algısı ahirete nispetle bir an gibidir.Kesin
İlmiFiziksel ve algısal zamanİzafi zamanSüreç ölçümüZamanın nesnel akışı ile bilincin zamanı algılama biçimi arasındaki farkın tespiti.Güçlü
SiyasiHükümranlık ve iktidar dönemiİktidar süresiDönemsel meşruiyetYeryüzündeki hiçbir siyasi otoritenin kalıcı olmadığı, iktidarların belirli bir süreye bağlı kaldığı ilkesi.Güçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve sermaye devriBekleme maliyetiDolaşım hızıSermayenin veya malın bir yerde atıl kalmaması, iktisadi akışın geciktirilmeden sürdürülmesi gereği.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGecikme süresi ve duraklama aralığı (time delay / latency)Fizik ve sistem dinamiğinde bir parçacığın veya sinyalin bir ortamda emilip tutulması ve belirli bir süre sonra serbest kalması durumu.Güçlü
Beşeri bilimlerPsikolojik zaman algısı (zaman yanılsaması)Sosyoloji ve psikolojide travma, derin uyku veya yoğun tecrübeler esnasında bilincin nesnel kronolojik süreyi olduğundan çok daha kısa idrak etmesi.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece bir adreste fiziken ikamet etmek, nüfusa kayıtlı olmak veya bir evde barınmak anlamında coğrafi bir yerleşime indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, salt mekânsal bulunmayı değil, doğrudan 'zamanın tecrübe edilişini', bir halin veya bilincin içinde geçirilen süreyi ve bu sürenin hakikatine dair yanılsamayı kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDiriliş sahnelerindeki zaman sorgulamaları kavranamaz; insanın dünya hayatını 'bir saat' gibi algılamasının ontolojik sebebi ıskalanarak ayetler sadece basit bir şaşkınlık ifadesi zannedilir.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın zaman felsefesini, dünya hayatının geçiciliğini ve insan bilincinin zaman algısındaki zaafını doğrudan bu kök üzerinden inşa etmesi sebebiyle hayati bir anahtardır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mahşer sorgulamalarının yer aldığı eskatolojik ayetlerde (Tâhâ, Rûm, Mü'minûn), Ashâb-ı Kehf kıssasında (Kehf) ve peygamberlerin tebliğ sürelerinin anlatıldığı tarihsel anlatılarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyayı ebedi veya çok uzun bir varoluş alanı zanneden gaflet halini, ölümden sonraki bekleyişin insan bilincince algılanma biçimini ve sürenin mutlak değil izafi olduğunu ortaya koyarak düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir mekânda durup beklemek, hareket etmeksizin süreyi tüketmek ve suyun bir yerde kalıp durağanlaşması.
  • Soyut anlamVarlığın belirli bir durum, mekân veya bilinç hali içinde zamanın akışına maruz kalarak geçirdiği izafi süre.
  • Sistematik karşılıkNesnel kronolojik akış ile öznel algılanan zaman arasındaki uyumsuzluktan doğan geçicilik farkındalığı.
  • LaTeX modeliTalgı=f(t2−t1)≪ΔTmutlak
  • LaTeX açıklamasıFormülde t2−t1 nesnel başlangıç ve bitiş anları arasındaki fiziksel zaman aralığını temsil eder. Talgı öznenin bilinç veya ölüm halinde tecrübe ettiği sübjektif kalış süresidir. Model, tecrübe edilen sürenin mutlak kozmik süreye (ΔTmutlak) kıyasla ihmal edilecek kadar küçük (f(t2−t1)≪ΔTmutlak) algılandığını, yani Kur'an'daki 'ancak bir saat veya bir günün bir kısmı kadar kaldınız' hakikatini simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل