مشي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ش-يالصيغ: ١٢ · الجذور المجاورة: ٣٥ · الآيات: ٢٠ · السور: ١٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سوقتَمْشِيقرنيَمْشُونَمَشَوْاجعلمشيفتنمرحفَامْشُواتَمْشِكفلامْشُوامَشَّاءٍأكليَمْشِيطعمعين

الجذرالصيغ ١٢الآيات ٢٠السور ١٤المجاورة ٣٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

مشي

م - ش - ي

جذر
  • الورود: ٢٣
  • الآيات: ٢٠
  • الصيغ: ١٢
  • المعاجم: ١١

معناه في القرآن: Yürür

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: مشى

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٥٦٨
باب الشين والميم و و ا ي ء معهما و ش م، ش ي م، م ش ي، م ي ش، ش أ م، م أ ش مستعملات وشم: الوشم: أن تَشِمَ المرأةُ يدها بنؤورٍ أو نيل.. وشمت الجارية، واستوشمت. وفي الحديث: "لعن الله الواشمة والمُستوشمة والمتشمة". وأوشمت الأرض: ظهر شيء من نباتها، متفرق، شبِّه بالوشم، وجمعه: وُشُوم. شيم: شيمةُ الإنسان: خلقه. والأشيم من كلِّ شيء: الذي به شامة. والشّامةُ: علامة مخالفة لسائر اللّون والأنثى، شيماء.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٧٥٢
المدخل: مشىش م ( و ا ي ء ) شأم ، شام ، شيام ، وشم ، ومش ، ماش ، مشى ، شما . شما : أهمله الليث . وروى أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : شما ، إذا علا أمرُه ، قال : والشَّمَا : الشمَع . ومش : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : الوَمْشَة : الخالُ الأبيض . وشم : روي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه لَعَن الواشِمة والمسْتَوشِمة ، وبعضهم يرويه : ( المُؤتشِمة ) . قال أبو عُبيد : الوَشْمُ في
رابط المدخل

ش م ( و ا ي ء ) شأم ، شام ، شيام ، وشم ، ومش ، ماش ، مشى ، شما . شما : أهمله الليث . وروى أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : شما ، إذا علا أمرُه ، قال : والشَّمَا : الشمَع . ومش : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : الوَمْشَة : الخالُ الأبيض . وشم : روي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه لَعَن الواشِمة والمسْتَوشِمة ، وبعضهم يرويه : ( المُؤتشِمة ) . قال أبو عُبيد : الوَشْمُ في اليد ، ذلك أنّ المرأة كانت تَغْرِزُ ظهر كفّها ومِعْصمها بإبرة أو بمِسلّة حتى تؤثر فيه ، ثم تحشوه بالكحل ، أو بالنَّؤُر فيخضرّ ، تفعل ذلك بدَاراتٍ ونقوش . يقال : وَشَمَتْ تَشِمُ وشْماً ، فهي واشِمَةٌ ، والأخرى موشومة ومُسْتَوشِمة ، وأنشد : كما وُشِمَ الرَّوَاهِشُ بالنَّؤُورِ والنَّؤُور : دُخَان الشّحْم . ابن شُمَيل : يقال : فلان أعظم في نَفْسه من المتَّشِمة ، وهذا مَثَل ، والمتّشمة امرأة وشمت اسْتَها ، ليكون أحسنَ لها . وقال الباهليّ : من أمثالهم : لَهُوَ أَخْيَلُ في نفسه من الواشمة . قلت : والمتّشمة في الأصل مُوتشمة ، وهو مثل المتّصل ، أصله ( موتصل ) ، فأدغمت الواو أو الهمزة في التاء وشدّدت . أبو عُبيد عن الأصمعيّ : أوْشَمَت السماء ، إذا بَدَا منها بَرق ، وأنشدنا : حَتى إذا ما أوشمَ الرواعدُ ومنه قيل : أوشَم النَّبْت ، إذا أبصَرْتَ أولَه . وقال الليث : أوشمت الأرض ، إذا ظهر شيء من نَبَاتها . أبو عُبيد ، عن الفرّاء : ما عصيتُك وَشْمة ، أي طرفَة عَيْن . وقال غيره : أوشم فلان في ذلك الأمر إيشاماً ، إذا نظر فيه ، وأوشمت الأعناب ، إذا لانتْ وطابَتْ . وقال ابن شُميل : الوُشُوم والوُسُوم : العلامات . شيم : أبو عُبيد ، عن أبي عُبيدة : شِمتُ السيفَ ، أغمدته ، وشِمْتُه سَلَلْته . قال شَمر : أبو عبيد في شِمْتُه ، بمعنى سَللْتُه . قال شَمر : ولا أعرفه أنا . وقال أبو حاتم في الأضداد : يقال : شامَ سَيفه ، إذا سلّه ، وشامه إذا أغمَدَه ، وأنشد قول الفرزدق في الشَّيْم بمعنى السلّ : إذا هي شِيمَتْ فالقوائم تحتها وإن لم تُشَمْ يوماً عَلَتْها القوائم قال : أراد سُلَّت ، والقوائم مَقَابضُ السيوف . ثعلب ، عن ابن الأعرابي : شام السيف : غَمَدَه ، وشامه ، جَرّدَه ، وشام البرقَ : نظر إليه ، وشام الرّجل يَشِيم شَيْماً وشُيُوماً ، إذا حَقَّقَ الحمْلَة في الحرب ، وشَامَ أبا عُمَير ، إذا نال من البِكْر مرادَه ، وشام يَشِيمُ ، إذا ظهرت بجلدته الرّقمة السوداء ، وشام يَشِيم إذا غبّر رجليه بالشِّيام ، وهو التراب ، وشام إذا دَخَلَ . وقال الليث : شِمْتُ البرق والسَّحاب ، إذا نظرت أين يَقْصِد وأين يمطر . وقال أبو زيد : شِمْ في الفرس ساقَك ، أي أركُلْها بساقك وأَمِرَّها . وقال أبو مالك : شِمْ ، أَدخِلْ ، وذلك إذا أَدخَلَ رجلَهُ في بطنها يضربُها وأشام في الشيء ، دخل فيه . أبو عبيد ، عن الكسائيّ : رجل مَشِيم ومَشْيُوم ومَشُوم ، من الشامَة . وقال الطِّرِمّاح : كم بها من مَكْوِ وَحْشِيةٍ قِيضَ من مُنْتَثِلٍ أو شِيَامِ قال أبو سعيد : سمعت أبا عمرو ينشده أو شَيَام يفتح الشين ، وقال : هي الأرض السهلة . قال أبو سعيد : وهو عندي ( شِيام ) بالكسر ، وهو الكِناس ، سُمِّي ( شِياماً ) لأن الوَحْش تنشام فيه ، أي تدخل . قال : والمُنْتَثِلُ : الذي كان اندَفَنَ ، فاحتاج الثَّورُ إلى انتثاله ، أي استخراج تُرابه ، والشِّيام ، الذي لم يندَفن ولا يحتاج إلى انتثاله ، فهو يَتْشام فيه ، كما يقال : لِباسٌ لا يُلْبس . قال : ويقال حَفَرَ فَشَيم ، وقال : الشَّيْم : كلّ أرض لم يُحْفَرْ فيها قبل ، فالحفْر على الحافر فيها أشَدُّ . وقال الطِّرِمّاح أيضاً ، يصف ثَوْراً : غَاصَ حَتَّى اشتباث من شَيَمِ الأرْض سَفَاةً من دوتها ثَأَدُهْ والمَشِيمَة هي للمرأة التي فيها الوَلَد ، والجميع مَشِم ومَشائم . قاله التَّوزيّ ، وأنشد لجرير : وذاك الفحلُ جاء بشرِّ نَجْلٍ خبيثاتِ المثَابِرِ والمَشِيم ثعلب ، عن ابن الأعْرابي ، يقال : لما يكون فيه الولد : المَشِيمة والكِيسُ والْحَوْرَان والقميص . وقال الليث : الأشْيَمُ من الدواب ومن كلُّ شيءَ : الذي به شامَة ، والشامَة علامة مخالِفَة لسائر اللَّون ، والأنثى شَيْمَاء . وقال أبو عُبَيدة : ممّا لا يقال له بَهِيم ولاشِيَةَ له : الأبرش ، والأشْيَم . قال : والأشْيَم أن تكون به شامَةٌ ، أو شامٌ في جَسَده . وقال ابنُ شُمَيْل : الشَّامة : شامةٌ تخالف لونَ الفرس على مكان يُكْرَه ، ربّما كانت في دَوَابِرها . أبو زيد : رجل أشيم بيِّن الشَّيَم ، للّذي به شامة ، ولم يعرف له فِعل . قال ابن الأعرابيّ : الشَّامة : النّاقة السوداء ، وجمعها شام ، والشِّيمُ : الإبل السُّود ، والحِضار البيض . وقال أبو ذؤيب : بنات المخاضِ شِيمُها وحِضَارُها ويُرْوَى : ( شُومها ) أي سُودُها وبيضها ، قال ذلك أبو عَمْرو . ابن الأعرابيّ : الشِّيام بالكسر : الفأر . والشِّيَام : التّراب . شأم : قال الليث : الشَّأم : أرض : سمِّيَتْ بها لأنها عن مَشْأمَة القبلة . ويقال : شأمْتُ القومَ ، أي يَسَرْتُهم . والمشْأَمَةُ من الشُّؤْم ، يقال : رجل مشئوم ، وقد شُئِمَ . ويقال : شَأَمَ فلانٌ أصحابَه ؛ إذا أصابَهُم شُئُوم من قِبلَه . ويقال : هذا طائر أشأم ، وطير أشأَم ، والجميع الأَشائم . وأنشد أبو عُبيدة : فإذا الأشائم كالأيا مِنِ والأيامِنُ كالأشَائمْ وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم أنَّه قال : العَرَبُ تقول : أَشأَمُ كُلِّ امرىء بين لحْيَيْه . قال : أشأَم ، في مَعْنى الشؤم ، يعني اللسان ، وأَنشد : فَتُنْتِجْ لكُمْ غِلْمَانَ أشْأَمَ كُلُّهُمْ كأحْمَرِ عادٍ ثم تُرْضِعْ فَتَفْطِم قال : ( غلمان أشأمَ ) ، أي غلمان شؤم . وقال ابن السِّكِّيت : يقال : يامِنْ بأصحابك أي خذْ بهم يَمْنَةً ، وشائِمْ بهم ، أي خُذْ بهم شَأْمَة ، أي ذات الشمال ، ولا يقال : تيامنْ بهم . ويقال : قعد فلان يَمْنَةً ، وقعد فلان شَأْمَةً . وتقول : قد يُمِن فلانٌ على قومه ، فهو ميمونٌ عليهم . وقد شُئِمَ عليهم فهو مَشْئوم عليهم ، بهمزة بعدها واو . وقوم مشائيم ، وقوم مَيَامِين ، وقد أشأم القوم ، إذا أتوا الشأم ، ورجل شآمٍ وتَهامٍ ، إذا نُسب إلى تهامة والشأم ، وكذلك رجل يمانٍ ، زادوا ألفاً وخفّفوا ياء النّسْبَة . وفي الحديث : ( إذا نشأَتْ بَحْرِيةً ثم تشاءَمتْ فتلك عينٌ عَذِيقة ) ، تشاءمتْ : أخذت نحو الشأم . قال : تشاءم الرجل ، إذا أخذ نحو الشأم ، وأشأم ، إذا أتى الشأم ، ويامَنَ القوم وأيمنوا ، إذا أتوا اليَمَن . ميش : قال اللّيث : الميْش : أن تمَيش المرأة القطنَ بيدها ، إذا أزبدته بعد الحلْج ، وأنشد : إليَّ سِرّاً فاطْرُفِي وَمِيشي قلت : المَيْش : خَلْط الشَّعر بالصوف ، كذلك فَسَّره الأصمعيّ وابن الأعرابيّ وغيرهما . ويقال : مَاشَ فلانٌ ، إذا خَلَطَ الصدق بالكذب . أبو عبيد عن الكسائيّ ، قال : إذَا أخْبر الرَّجُل ببعض الخبر ، وكتم بعضه قيل : مَذَع ، وماش يَمِيش . وقال النابغة : وَمَاشَ مِنْ رَهْطِ رِبِعِيّ وَحَجَّارِ ورَوَى ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : يقال : ماش يميش مَيْشاً ، إذا خَلَطَ اللَّبن الحلو بالحامض ، أو خَلَطَ الصُّوف بالوبرَ ، أو خَلَط الجِدَّ بالهزْل . قال : وماش كَرْمَه يَمُوشة مَوْشاً ، إذا طلب باقي قُطُوفه . قال : والماش قماش البيت ، وهي الأوقَابُ والأوغابَ والثَّوى . قلت : ومِنْ هذا قولهم : ( الماش خير من لاَش ) ، أي ما كان في البيت من قماش خير لا قيمةَ له ، خيرٌ من بيت فارغ لا شيء فيه ، مخفف ( لا شيء ) ؛ لازدواجه مع ( ماش ) . أبو عُبَيد عن أبي عمرو : مِشْتُ الناقة أَمِيشُها ، وهو أن تحلبَ نصفَ ما في ضَرْعِها ، فإذا جُزْتَ النِّصْف فليس بميْش . وقال اللَّيث : ماش المطر الأرض ، إذا سحاها . وأنشد : وقلتُ يوم المطر الميشِ أقاتلي جبيلة أم مُعيشي مشى : قال اللّيث : المِشْيَةُ : ضرب من المَشْي إذا مشى . قال : والمَشَاء ممدود ، وهو المَشُوْ والمَشِيُّ . يقال : شربت مَشُوّاً ومَشِيّاً وَمَشَاءً ، وهو استطلاق البُطْن ، والفعل استَمشى إذا شرب المَشيَّ ، والدواء يُمْشِيهِ . وقال ابن السكِّيت : يقال : شربت مَشُوّاً ومَشاءً ، وهو الدّواء الذي يسهل ، مثل : الحَسُوّ والحَسَاء ، قاله بفتح الميم ، وذكر المشيَّ أيضاً ، وهو صحيح . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : مَشى الرجل يمشي ، إذا أنْجى ، داواؤه ، قال : ومشى يمشي بالنَّمائم . وقال الليث : المَشَاء ، ممدود : فِعل الماشية ، تقول : إنّ فلاناً لذو مَشاءٍ وماشية . وأمشى فلان ، كثرت ماشِيتُه ، وأنشد : وكلُّ فتىً وإن أمْشى فأثرَى ستخِلجُه عن الدّنيا المنونُ وقال الحُطيئة : فَيبْني مَجْدَهَا وَيُقيمُ فيها ويَمْشِي إنْ أُرِيد بِها المَشاءُ قال أبو الهَيْثَم : يمشي : يكثر يقال : مشت إبلُ بنِي فلان تمشي مَشاءً ، إذا كثرت والمشَاء : النَّماءِ ، ومنه قيل : الماشية . وقال غيره : كلّ مالٍ يكون سائمةً للنَّسل والقُنْية من إبل وبقر وشاءٍ ، فهي ماشية ، وأصل الشاء النّماءِ والكثرة والتناسل . وقال الراجز : الْعَنْزُ لاَ تَمْشِي مَعَ الْمَمَلَّعِ ابن السّكّيت : الماشية تكون من الإبل والغَنَم ، يقال : قد أمشى الرجل ، إذا كَثُرت ماشيتُه ، وقد مَشِيَت الماشية ، إذا كثرت أولادُها . وناقة ماشية : كثيرة الأولاد . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : المَشاء الجَزَرُ الذي يؤكل ، وهو الإصطفلين . أبو زَيد : شَرِبتُ مَشيّاً ، فمشيْتُ عنه مَشياً كثيراً .

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٤٠٣
(باب الميم والشين وما يثلثهما) (مشط) الميم والشين والطاء كلمةٌ واحدة وهي المُشْط. ومَشَط شَعره مَشْطاً. والمُشَاطة: ما سقَط من الشعر إذا مُشِط. ويقال على معنى التَّشبيه لسُلاَمَيات ظهرِ القدم: مُشْط. (مشظ) الميم والشين والظاء كلمةٌ واحدة. مَشِظَت يدُه: دخلت فيها شَظِيَّةٌ من قَصَبة. (مشع) الميم والشين والعين فيه كلماتٌ على غير قياس. يقولون المَشْع: ضربٌ من الأكل، كأكلِكَ القِثَّاء إذا مضغتَها.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٥٧١
المدخل: مشى- المشي: الانتقال من مكان إلى مكان بإرادة. قال الله تعالى: ﴿كلما أضاء لهم مشوا فيه﴾ [البقرة/20]، وقال: ﴿فمنهم من يمشي على بطنه﴾ [النور/45]، إلى آخر الآية. ﴿يمشون على الأرض هونا﴾ [الفرقان/63]، ﴿فامشوا في مناكبها﴾ [الملك/15]، ويكنى بالمشي عن النميمة. قال تعالى: ﴿هماز مشاء بنميم﴾ [القلم/11]، ويكنى به عن شرب المسهل، فقيل: شربت مشيا ومشوا، والماشية: الأغنام، وقيل: امرأة ماشية: كثر أولادها. * مصر -
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٩٩
م ش ي مشيت ومشّيت وتمشّيت وماشيته وتماشوا وهي حسنة المشية والمشي ورجل مشّاء إلى المساجد ‏"‏ بشر المشّائين ‏"‏‏.‏ وقال النابغة‏:‏ سهل الخليقة مشاء بأقدحه إلى أولات الذرى حمّال أثقال وجاء الحاج حتى المشاة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ مشى بطنه وأمشاه الدّواء واستمشيت بالدواء وشربت مشواً ومشيت مشياً كثيراً من الدواء ومنه‏:‏ مشت المرأة‏:‏ كثرت أولادها مشاءً‏.‏ وناقة ماشية‏:‏ ولادة ومنه‏:‏ الماشية والمواشي على
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬١٠٤
المَشي: معروف، مَشى يَمْشي مَشْياً، والاسم المِشْية؛ عن اللحياني، وتَمَشَّى ومَشَى تَمْشِيةً؛ قال الحطيئة: عَفا مُسْحُلانٌ من سُلَيْمى فحامِرُهْ، تَمَشَّى به ظِلْمانُه وجَآذِرُهْ وأَنشد الأَخفش للشماخ: ودَوِّيَّةٍ قَفْرٍ تَمَشَّى نَعامُها، كمَشْيِ النَّصارى في خِفافِ الأَرَنْدَجِ وقال آخر: ولا تَمَشَّى في فضاءٍ بُعْداً قال ابن بري: ومثله قول الآخر: تَمَشَّى بها الدَّرْماءُ تَسْحَبُ قُصْبَها،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢١٨
* م ش ي * * مَشَى * من باب رمى و * مَشَّى تَمْشِيةً * مثله و * مَشَّاهُ * أيضا و * أمْشَاهُ * بمعنى و * تَمَشَّتْ * فيه حُميا الكأس ويُقال * اسْتَمْشَى * و * أمْشَاهُ * الدواء و * المَاشِيةُ * معروفة والجمع * المَواشِي
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٣٠٨
: ( ي ( *!مَشَى *!يَمْشِي ) *!مَشْياً : ( مَرَّ ) . ( قال الراغبُ : *!المَشْيُ الانْتِقالُ مِن مَكانٍ إلى مَكانٍ بإرادَةٍ . ( *!كمَشَّى *!تَمْشِيَةً ) . ) قالَ الجَوْهرِي : وأَنْشَدَ الأخْفَش أي للشمَّاخ : ودَوِّيَّةٍ قَفْرٍ *!تَمَشَّى نَعامُها كمَشْيِ النَّصارَى في خِفافِ الأَرْنْدَجِوقالَ آخَرُ : ولا تَمَشَّى في فَضاءٍ بُعْداً قُلْتُ : ومثْلُه قولُ الحُطَيْئة : عَفى مُسْحُلانٌ من
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٤٦٤
المدخل: مشىمَشَى 1 مَشَى ذ He walked, went, or went along; (MA, KL;) [in its primary sense] He went any pace upon his feet, afoot, or on foot; he footed; whether quickly or slowly: (Mgh, Msb:) he removed from place to place at pleasure: (Er-Rلghib:) walked; went along, marched; travelled; trod; paced; stepped. See 5. ― -b2- مَشَى also signifies He went on, or continued, in his course of action, &c. (Mughnee
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٣٧
مَشَى مَشَى I ( n. ac. مَشْي 1 , تِمْشَآء ), a. Walked, went; journeyed, travelled; marched. b. [ Bi & La ], Took, brought to. c. [ Bi & Fi ], Slandered to. d. ( n. ac. مَشآء [ مَشَاْي 22A ]), see VIII . مَشَّيَ مَشَّيَ II , a. see I (a) . b. Made to walk &c.; set going; sent off. c. calumniated. مَاْشَيَ مَاْشَيَ III , a. Walked with. أَمْشَيَ أَمْشَيَ IV , a. see II (b) &
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٤٬٥١٢
مشي مَشَى - يَمْشِي - مَشَّاء مَشَى - يَمْشِي + الكائن أو الأمر: ينتقل من مكان لآخر ببطء: يتحرك الكائن على سطح الأرض مستخدماً أرجله أو عضلات بطنه للانتقال ببطء من مكان إلى مكان مَشَى - يَمْشِي + الكائن + في مكان ﴿مال هذا الرسول يأكل الطعام ويمشي في الأسواق﴾ مَشَى - يَمْشِي + الكائن + في ضياء ﴿يكاد البرق يخطف أبصارهم كلما أضاء لهم مشوا فيه﴾
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٥ (الإجمالي: ١٥٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. مرح

    الآيات المشتركة: ٢ · Derlenmiş hasattır

  2. كفل

    الآيات المشتركة: ٢ · Üstüne oturulan keçe demektir

  3. سوق

    الآيات المشتركة: ٢ · Sevk bacak demektir

  4. أكل

    الآيات المشتركة: ٣ · Ekel pas demektir

  5. قرن

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir

  6. قدر

    الآيات المشتركة: ٣ · Kıdr kazandır

  7. طعم

    الآيات المشتركة: ٢ · Yiyecek demektir

  8. بصر

    الآيات المشتركة: ٣ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  9. أرض

    الآيات المشتركة: ٥ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  10. فتن

    الآيات المشتركة: ٢ · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir

  11. سمع

    الآيات المشتركة: ٣ · İşiten

  12. عين

    الآيات المشتركة: ٢ · Ayn göz, “evya” göze demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٠)

  1. أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ …

    Yürür

  2. وَاللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ مَاءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى بَطْنِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى رِجْلَيْنِ وَمِنْهُمْ …

    Yürür

  3. … مَاءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى بَطْنِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى رِجْلَيْنِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى أَرْبَعٍ يَخْلُقُ …

    Yürür

  4. … بَطْنِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى رِجْلَيْنِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى أَرْبَعٍ يَخْلُقُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ إِنَّ اللَّهَ …

    Yürür

  5. أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

    Yürür

  6. أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

    Yürür

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökمشي
YapıÜçlü kök
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerسعي, ذهب, سير
Zıt Kökوقف
Çekirdek Özet 1Canlının ayakları veya uzuvları üzerinde dengeli, sıralı adımlarla yer değiştirerek ilerlemesi; bu hareketin getirdiği doğal akışkanlık, üreme ve çoğalma
Çekirdek Özet 2İnsanın yeryüzündeki ontolojik durumu, iradi eylemlerinin bütünü, ahlaki tutumu ve istikamet üzere aşama aşama ilerleyişi
Çekirdek Özet 3Varlık mertebelerinde amaçlı hareket, süreklilik arz eden davranış disiplini ve amelî varoluşun amaca yönelmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca mekanik bir yer değiştirme (adımlama) eylemine indirgeyip, Kur'an'ın bu eyleme yüklediği ahlaki tavır, kibir-tevazu karşıtlığı ve istikamet bilincini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مشBir şeyin içinden bir şeyi çıkarma, sıvıyı veya unsuru seyreltip akıtma, ayrışarak yayılma ve karışıp çoğalma hareketi; nitekim aynı çekirdeği paylaşan köklerden مشج sıvıların birbiri içine girip karışmasını, مشر bitkinin dallanıp budaklanarak yayılmasını ifade ederيYayılma ve akış hareketine irade, süreklilik ve canlı uzuvlarıyla yön verilerek doğrusal veya ritmik bir yer değiştirme (yürüme) ile canlının döl verip soyunu çoğaltması (mâşiye) boyutunun kazandırılması

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSuDalgalanma, kesintisiz akış, canlılığın sürekliliği ve içten gelen hareket gücü
شDişKeskin temas, zemine basma, kuvvet uygulama ve art arda gelen temaslar
يEl ve kolİradi yönelim, eylem yapma, uzanma ve amaca doğru mesafe katetme
مشيSu gibi sürekli akan bir gücün, zemine art arda basarak iradi bir amaca doğru ilerlemesiCanlının içsel enerjisini basamaklı ve sıralı temaslarla zemine aktararak bir gaye doğrultusunda mesafe alması ve bu hareketin sağladığı canlılık bereketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki veya dört ayak üzerinde dengeli adımlarla ilerlemek; karnın gevşeyip içindekini kolayca dışarı atması (ishal edici ilaca da bu sebeple meşiyy denir); hayvanların döl tutup sürünün doğal bir akışla çoğalması (mâşiye)
Cahiliye şiiri kullanımıŞair en-Nâbiğa el-Ca‘dî cömertliğini anlatırken kökü mecliste kadehlerle dolaşıp ikramda bulunma anlamında kullanmıştır: سَهْلُ الخَلِيقَةِ مَشَّاءٌ بِأَقْدُحِهِ / إِلَى أُولاَتِ الذُّرَى حَمَّالُ أَثْقَالِ
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Hutey’a terk edilmiş yurdun yaban hayvanlarınca adımlandığını tasvir ederken şöyle demiştir: عَفَا مُسْحُلاَنٌ مِنْ سُلَيْمَى فَحَامِرُهْ / تَمَشَّى بِهِ ظِلْمَانُهُ وَجَآذِرُهْ

المصدر Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça مشي kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde canlı varlığın uzuvları vasıtasıyla yer değiştirmesini, adım atmasını ve bir hat boyunca ilerlemesini ifade eden arkaik bir eylem köküdür. Kökün en ilksel katmanında bedenin fiziki olarak hareket etmesi ile bir akışkanın yol alması arasındaki semantik geçişkenlik dikkat çeker; bu durum Klasik Arapçada hem adımlama hem de ilacın karındaki tortuları akıtıp yürütmesi anlamında korunmuştur. İbranicede doğrudan ses denkliği gösteren bir yürüyüş kökü bulunmamakla birlikte, kökün semantik matrisi benzer kökler üzerinden yer değiştirme ve akış düzleminde şekillenir; Arapça bu kökü özgülleştirerek sadece alelade yer değiştirmeyi değil, adımların tarzını, tavrını ve bu hareketin semeresi olan sürü çoğalmasını (el-mâşiye) tek bir semantik eksende birleştirmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönمشي kökünden türeyen yürüme, sürme, döl verme ve çoğalmaKök adımlama eyleminden hayvan sürülerinin yayılmasına ve ahlaki yürüyüşe doğru semantik genişleme göstermiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça ortak leksikal katmanıBedenin uzuvlarla yer değiştirmesi ve akışkan hareket kavramı bu katmanda yerel olarak belirginleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik hareket ve ilerleme kökleriTemel hareket fiillerinde gözlemlenen ikili çekirdek benzerlikleri dışında doğrudan eşsesli kök tespit edilememiştirMuhtemel

المصدر HALOT, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مشيAnlamlıAdımlamak, yürümek, çoğalmakCanlının ayaklarıyla hareket etmesi; sürünün üreyip artması; karnın akmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
ميشAnlamlıPamuğu didiklemek, ayırmak, karıştırmakÇırpılmış pamuğu elle ayırıp inceltmek; laf taşıyıp arasını bozmakZıtlaşma ve ayrıştırma; Kur'an'da geçmez
شميAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişle müstakil bir kök kullanımı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
شيمAnlamlıHuy, fıtrat; kılıcı kınına sokmakİnsanın tabiatına yerleşen karakter; bir şeyi örtüp içine sokma eylemiİçsel karakter (hedef kökün dışsal tavrına mukabil); Kur'an'da geçmez
يمشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu harf dizilişi fonotaktik kurallar gereği Arapçada kök olarak teşekkül etmemiştirKur'an'da geçmez
يشمAnlamlıYeşim taşıBaşka dilden Arapçalaşmış kıymetli taş ismi (yeşm/yeşeb)Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مشيMerkezİntikal, yürüyüş, tavırCanlının olağan adımlarla, kendi tabii ritminde ilerlemesi ve bu esnada sergilediği ahlaki duruşDengeli, sakin ve bedensel ayak hareketinin esas olduğu doğal ilerleyiş
سعيKomşuGayretli ve hızlı hareketBir maksada hızla ulaşmak için harcanan yoğun çaba ve adımları hızlandırmaمشي tabii seyir iken سعي kastın ve hedefin şiddetlendiği tempolu koşmadır
ذهبKomşuAyrılma ve gitmeBir noktadan uzaklaşıp başka bir yöne intikal etme; varlığın geçip gitmesiVasıtaya bakılmaksızın yönelme ve ayrılma esastır; adımlama şart değildir
سيرKomşuYolculuk, akışUzun mesafeli, sürekli ve genellikle bir yol takip eden genel hareketسير geniş bir güzergâhı ve toplu intikali kapsar, مشي ise bizzat ayakların yere basmasıdır
وقفZıtDurma, hareketsizlikHareketi kesme, adımı durdurma, bir noktada sabit kalmaİlerlemenin, adımlamanın ve süregiden tavrın tamamen kesintiye uğramasıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمشيYürümek, adımlamak, yol almakHem fiziksel adımlamayı hem de ahlaki/ontolojik gidişatı ve canlılık üremesini kapsarKesin
Latinceambulare, gradiorYürümek, adım adım ilerlemekBedensel adım atmayı karşılar; kökün bereket ve çoğalma (mâşiye) boyutunu taşımazGüçlü
İngilizceto walk, to tread, conductYürümek, adım basmak, hal ve gidişatFiziki hareketi eksiksiz verir; mecazi olarak ahlaki tutumu kısmen karşılarGüçlü
Almancagehen, schreitenYürümek, adımlamakBedenin ayaklar üzerinde intikalini verir; ontolojik yönelim boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcamarcher, cheminerYürümek, yol almak, işlemekYürüme eylemini ve bir düzen içinde ilerlemeyi karşılar; kökün üreme anlam katmanını kapsamazGüçlü

المصدر Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَكُونَ لَهُ نُورٌ يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِİman, hidayet ve basiretle yaşamakManevi aydınlanma, hakikat üzere bilinçli ve istikametli hayat sürme; En‘âm 6:122
وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًاTevazu, vakar ve sekinet ile davranmakMüminlerin yeryüzündeki ahlaki tutumu, kibrin reddi; Furkān 25:63
وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًاKibir, gurur ve haddi aşmaBoş böbürlenme, bedensel tavırla üstünlük taslama yasağı; İsrâ 17:37, Lokmân 31:18
فَجَاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍHayâ, edep ve iffet ölçüsüToplumsal karşılaşmalarda beden dilinin edep üzere korunması; Kasas 28:25
أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّاFıtrata aykırılık ile dosdoğru istikamet karşıtlığıİnkârın getirdiği baş aşağı körlük ile imanın sağladığı dik ve dengeli duruş; Mülk 67:22
كُلَّمَا أَضَاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِTereddütlü, fırsatçı ve duruma göre adım atmaMünafıkların çıkar ve aydınlık anında adım atıp zorlukta duraklamaları; Bakara 2:20
وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى بَطْنِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَى رِجْلَيْنِCanlıların biyolojik hareket tarzlarıYaratılış çeşitliliği, fiziki yer değiştirme biçimleri; Nûr 24:45
هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍFesatçılık, laf taşıma ve nifak yaymaKötülük peşinde sürekli gidip gelme, ahlaksız çaba; Kalem 68:11

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstikamet, hidayet ve dalalet temsilleriKafirlerin yüzükoyun sürünerek (مكبا على وجهه), müminlerin ise dosdoğru yürümesi (سويا) üzerinden cebir, ihtiyar ve ahiret hallerinin temellendirilmesiYürüyüşün ontolojik yönelimi ve imanın ruhi koordinatları simgelemesi
Fıkıhİbadetlere gidiş adabı, hac menasiki ve ahlaki mükellefiyetlerNamaza ve camiye yürüyerek gitmenin fazileti, hacda tavaf ve sa‘y esnasındaki yürüme kuralları, sokakta tevazu ile yürümenin ahlaki-hukuki boyutuEylemin ibadi değere dönüşmesi ve yürüyüş tarzının şeriat adabıyla çerçevelenmesi
TefsirTemsili ve ahlaki ayetlerin beyanıهونا ve مرحا ifadeleri bağlamında insanın beden dilinin ruh halini ve inanç seviyesini doğrudan dışa vurması tahliliAhlaki durumun adımlara ve bedenin duruşuna yansıyan somut tezahürü
HadisCemaate devam, faziletli ameller ve ahlakKaranlıklarda mescitlere yürüyenlere müjde verilmesi; laf taşıyıcıların kınanması; tevazu ile yürüme sünnetiAdımların günahlara kefaret olması veya fesat vasıtası haline gelmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki ve ameli istikametFıtri yürüyüş ve kulluk edebiKulun ilahi iradeye boyun eğerek yeryüzünde vakarla mesafe katetmesini sağlarKibirli yürüyüş imanın zıddı sayılmış, sekinetle yürüyüş kulluğun esası kılınmıştırKesin
İlmiYöntem ve tedrici ilerlemeBasamaklı metodolojiBilgiye ve hedefe adım adım, sırasını bozmadan ulaşmayı temin ederHakikat yolunda acelecilik veya duraklama yerine dengeli adımlarla ilerleme ilkesidirGüçlü
SiyasiToplumsal adalet ve iktidar tavrıYöneticinin tevazu ve adaletiGüç sahiplerinin halka tepeden bakmasını ve tahakküm kurmasını engellerYeryüzünde böbürlenerek yürümenin yasaklanması siyasal kibrin kökten reddidirGüçlü
İktisadiÜretim, ticaret ve canlı varlıkTicari dolaşım ve hayvan varlığı (mâşiye)Zenginliğin dolaşımını ve biyolojik sermayenin üreyip artmasını ifade ederRızık için yeryüzünde yürümek (فامشوا في مناكبها) ve canlı hayvan bereketi iktisadın temelidirKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık adımlı dinamik sistemler (discrete step progression)Bir sistemin sürekli bir sıçrama yerine, belirli zaman ve uzay aralıklarında ardışık temaslar (adımlar) vasıtasıyla durum değiştirmesi ve ivme kazanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerHabitus ve davranışsal beden diliBireyin içselleştirdiği ahlaki, sınıfsal ve kültürel normların fiziksel hareketlerine, yürüme stiline ve mekânı kullanma biçimine kendiliğinden yansımasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bacakların mekanik hareketinden ibaret basit bir biyolojik ulaşıma indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamBedensel adımlamanın ötesinde insanın dünya görüşünü, fıtri tutumunu, ahlaki seviyesini (tevazu-kibir) ve varoluşsal rotasını temsil etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYürüyüşle ilgili ayetleri sadece dışsal bir görgü kuralı sanıp, bunların doğrudan inanç, kalp ameli ve ontolojik duruşla olan irtibatını koparmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an soyut ahlaki ve akidevi ilkeleri somut bedensel eylemler üzerinden somutlaştırır; مشي insanın iç dünyasındaki niyet ve kibrin yeryüzündeki dolaysız aynasıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadü'r-Rahmân'ın vasıflarını bildiren Furkān suresinde, Lokmân ve İsrâ surelerindeki ahlaki nehiylerde ve Mülk suresindeki istikamet temsillerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın yalnızca zihinsel kabulden ibaret olduğu yanılgısını yıkar; imanın bedenin hareket tarzına, sokağa çıkışına ve yeryüzündeki adımlarına yansıyan bir disiplin olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamCanlının bacak veya ayaklarıyla zemine basarak dengeli, sıralı adımlarla yer değiştirmesi; akışkanın yavaşça ilerlemesi ve canlı hayvan sürüsünün üreyip çoğalması.
  • Soyut anlamİnsanın yeryüzündeki ahlaki yönelimi, bilinçli istikameti, fıtri dengesi veya bu dengeden saparak kibre ve savrulmaya düşmesi.
  • Sistematik karşılıkBir hedefe doğru zamana ve mekâna yayılan ardışık, kontrollü ve kesintisiz iradi eylemler bütünü.
  • LaTeX modeliM=∑i=1ns⃗i⋅cos⁡(θi)
  • LaTeX açıklamasıFormülde M nihai yürüyüşü ve ahlaki hasılayı temsil eder. s⃗i atılan her bir ayrık adımı ve fiziki/iradi eylemi, n bu adımların toplam sayısını ifade eder. θi ise atılan adımın hakiki istikamet ekseniyle (sırat-ı müstakîm) yaptığı sapma açısıdır; cos⁡(θi) çarpanı, istikamete uygun adımların pozitif değer üretmesini, kibre veya sapmaya yönelen açıların ise yürüyüşün değerini sıfırlamasını ya da negatifleştirmesini simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م