وطأ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: و-ط-أالصيغ: ٦ · الجذور المجاورة: ٦٠ · الآيات: ٥ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رغبيَطَئُونَتَطَئُوهُمْمَوْطِئًاوطأحللصوبلِيُوَاطِئُواوَطْئًاتَطَئُوهَازيلحرمعكف

الجذرالصيغ ٦الآيات ٥السور ٤المجاورة ٦٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

وطأ

و - ط - أ

جذر
  • الورود: ٦
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٦
  • المعاجم: ١٣

“Vita” minder demektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: وطء · وطئ

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Vita” minder demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٬٠٥٣
باب اللفيف من الطاء ط ي أ، ط و ي، و ط أ، و ط و ط، ط و ط، أ ط، أ ط ي ط، ط أ ط أ، ط ا ي، و ا ط مستعملات طاء: الطّاءُ: حرفٌ من حُروفِ العربيّة، ترجعُ أَلِفُها إلى الياء، إذا هجّيته جَزَمته، كما تقول: طاء مُرْسَلة اللّفظ بلا إعْرابٍ، فإذا وَصَفتَه وصيّرته اسماً أَعْرَبْتَهُ كإعراب الإسم، تقول: هذه طاءٌ مكتوبة طويلة، لمّا وصفته أعربته. طوي: تقول: طَوَيْتُ الصَّحيفةَ أطويها طيّاً، فالطّيّ: المصدر،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٤٤
وطِئْتُ الشيءَ برِجلي وطأً، ووطيءَ الرجُلُ امرأتَهُ، يطَأُ فيها. وقد تَوَطَّأتُهُ برجلي، ولا تقل تَوَطَّيْتُهُ. والواطِئَةُ الذين في الحديث، هم السابلَةُ، سمُّوا بذلك لوطْئِهِمُ الطريقَ. ووَطُؤَ الموضع يوطَؤُ وَطاءةً، أي صار وطيئاً. ووطَّأْتُهُ أنا توطِئَةً، ولا تقل وَطَّيْتُ. وفلانٌ قد استوطأَ المركبَ، أي وجده وطيئاً. وشيءٌ وَطيءٌ: بيِّن الوَطاءةِ والطِئَةِ والطَأَةِ. قال الكميت: أغْشى المكارهَ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٥٢٣
باب اللفيف من حرف الطاء طاء ، طوي ، وطأ ، طاط ، وطوط ، طوط ، أطأ ، طأطأ ، أطط ، طيا . طاء طوي : قال الخليل بن أحمد : الطاءُ حرْف من حروف العربية ألفُها ترجع إلى الياء ، إذا هَجَّيْتَه جزمْتَه ولم تُعْرِبْهُ كما تقول : طَ . دَ . مرْسَلَة اللّفْظ بلا إعراب ، فإذا وصَفْتَه وصيّرْتَه اسماً أعربتَه ، كما يعرب الاسم فيقال : هذه طاء طويلة ، لما وصفته أعربته . وتقول : طويتُ الصحيفة أطوِيها طيّاً فالطيُّ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٥٦٦
(باب الواو والطاء وما يثلثهما) (وطف) الواو والطاء والفاء: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على طول شيء ورَخَاوته. من ذلك: الوَطف: طُول الأشفار وتَهدُّلُها. والوطف: انهمالُ المطر. والأوطف: البعير القصيرُ شعر الأُذنينِ والعينَين. وإنّما يُراد بهذا أنّه لا يبلغ به وَطَفُه أن يكونَ أزبّ، لأنَّ كلَّ أزَبَّ نَفور. فهذا دونَ الأزبّ، وإلاَّ فهو تامُّ الشعر. ويستعار فيقال: هو في عيشٍ أوْطَف، أي واسعٍ رخِيّ.‏ (وطن) الواو
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٧٩
- وطؤ الشيء فهو وطيء بين الوطاءة، والطأة والطئة، والوطاء: ما توطأت به، ووطأت له بفراشه. ووطئته برجلي أطؤه وطأ ووطاءة، وتوطأته. قال الله تعالى: ﴿إن ناشئة الليل هي أشد وطأ﴾ [المزمل/6] وقرئ: ﴿وطاء﴾ (وهي قراءة أبي عمرو وابن عامر. الإتحاف ص 426) وفي الحديث: (اللهم اشدد وطأتك على مضر) (الحديث عن أبي هريرة قال: كان النبي يدعو في القنوت: (اللهم أنج سلمة بن هشام، اللهم أنج الوليد بن الوليد، اللهم أنج عياش
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٢٨
المدخل: وطئو ط ئ وطئه برجله وطأً وطئةً ورايت موطئ قدمه ومواطئ أقدامهم وتوطؤوه بالأقدام حتى قتلوه‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ وإنا لحيّ ما تزال جيادنا توطّأ أكباد الكماة وتأسر وأوطأته دابتي حتى وطئته‏.‏ ووطّات الفراش توطئة ووطؤ وطاءة وفراش وطئ وما له وطاءٌ ولا غطاء وواطأه على الأمر مواطأة وتواطأوا عليه وكلّ أحد يخبر عن رسول الله صلى الله تعالى عليه وسلم من غير تواطؤ‏.‏ وأوطأ في شعره إيطاء وهو اتفاق القافيتين من
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٤٥٢
وَطِئَ الشيءَ يَطَؤُهُ وَطْأً: داسَه. قال سيبويه: أَمـّا وَطِئَ يَطَأُ فمثل وَرِمَ يَرِمُ ولكنهم فتحوا يَفْعَلُ، وأَصله الكسر، كما قالوا قرَأَ يَقْرَأُ. وقرأَ بعضُهم: طَهْ ما أَنْزَلْنا عليكَ القُرآن لِتَشْقَى، بتسكين الهاء. وقالوا أَراد: طَإِ الأَرضَ بِقَدَمَيْكَ <ص:196> جميعاً لأَنَّ النبيَّ، صلى اللّه عليه وسلم، كان يَرْفَعُ إِحدى رِجْلَيْه في صَلاتِه. قال ابن جني: فالهاء على هذا بدل من همزة
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٥٤
* و ط أ * * وَطِئَ * الأرض ونحوها يطأ و * وَطُؤ * الموضع صار * وَطيئاً * وبابه ظرُف و * وَطَّأَهُ تَوْطِئَةً * و * الوَطْأَةُ * كالضربة موضع القدم وهي أيضا كالضغطة وفي الحديث ﴿اللهم اشدُد وطأَتك على مُضَر﴾ و * الوِطَاءُ * بالكسر ضد الغِطاءُ و * الوَطِيئَةُ * على فعيلة شيء كالغرارة وفي الحديث ﴿أَخَرَج ثلاث أُكل من وطِيئَةٍ﴾ أي ثلاث قُرَصٍ من غِرارة و * وَاطَأَهُ * على الأمر * مُوَإاطَإأًَ *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٨٧٦
وطئه، بالكسر، يطؤه وطأ: داسه برجله، ووطئنا العدو بالخيل، أي دسناهم، قال سيبويه: وأما وطئ يطأ فمثل ورم يرم، ولكنهم فتحوا يفعل وأصله الكسر، كما قالوا: قرأ يقرأ، وقرأ بعضهم طه وما أنزلنا عليك القرآن لتشقى بتسكين الهاء، وقالوا: أراد طإ الأرض بقدميك جميعا، لأن النبي صلى الله عليه وسلم كان يرفع إحدى رجليه في صلاته، قال ابن جني: فالهاء على هذا بدل من همزة طأ، كوطأه مضعفا، قال شيخنا: التضعيف للمبالغة،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٦٦٥
وَطِئَ 1 وَطِئَ ذ , aor. يَطَأُ; (S, K;) the و, falls out from the aor. of this verb, and from that of وَسِعَ, because they are transitive; for other verbs of the class فَعِلَ, having the aor. of the measure يَفْعَلُ, and the first radical letter infirm, are intransitive; and as these two differ from their class in being transitive, they are also made to differ in the aor.; (S;) or يَطَأُ was
رابط المدخل

وَطِئَ 1 وَطِئَ ذ , aor. يَطَأُ; (S, K;) the و, falls out from the aor. of this verb, and from that of وَسِعَ, because they are transitive; for other verbs of the class فَعِلَ, having the aor. of the measure يَفْعَلُ, and the first radical letter infirm, are intransitive; and as these two differ from their class in being transitive, they are also made to differ in the aor.; (S;) or يَطَأُ was originally يَطِئُ, and therefore the و, falls out from it; (TA;) inf. n. وَطْءٌ, (TA) [and طِئَةٌ, q.v. infra]; and ↓ وطّأ, (K, but this has an intensive signification, MF;) and ↓ توطّأ (S, K) He trod; trod upon; (بِرِجْلِهِ with his foot; S) trod under foot; trampled upon: (S, K, TA:) or وَطِئَهُ signifies he pressed, or bore, upon him, or it, with his hand or his foot. (TA, in art. ثطأ.) [See also وَطْأَةٌ.] ― -b2- طه, at the commencement of the 20th ch. of the Kur, is read by some طَهْ, and said to be for طَأْ, (the ه being substituted for ء,) and to signify Tread upon the ground with the soles of both thy fect; because Mohammad raised one of his feet in prayer. (TA.) ― -b3- هُمْ يَطَؤُهُمُ الطَّرِيقُ (tropical:) They (i. e. the sons of such a one) sojourn, or encamp, near the road, so that its passengers tread upon them [i. e., became their guests]: (Sb, K:) a tropical phrase, in which الطريق is put for أَهْلُ الطَّرِيقِ; this being done to give greater force to the phrase, as it is one expressive of praise; for the road is a thing that is constant; whereas its passengers are sometimes upon it, and sometimes absent. (L.) [It means They are a people who take up their abode near the road in order that many passengers may enjoy their hospitality.] ― -b4- [See also طَرِيقٌ.] ― -b5- Of the same kind is the phrase أَخَذْنَا عَلَى الطَّرِيقِ الوَاطِئِ لِبَنِى فُلَانٍ (tropical:) [We look to the road whose passengers tread on (i. e., make themselves the guests of,) the sons of such a one]. (IJ.) ― -b6- So too, مَرَرْنَا بِقَوْمٍ مَوْطُوئِينَ بِالطَّرِيقِ (tropical:) [We passed by a people trod on (i. e., resorted to for their hospitality,) by the passengers of the road]. (IJ.) ― -b7- Also, يَا طَرِيقُ طَأْ بِنَا بَنِى فُلَانٍ (tropical:) O road, bring us near to [or, lit., make us to tread on, i. e., make us the guests of,] the sons of such a one ! (IJ.) ― -b8- وَطِئَ, (S, K,) aor, as above, (S,) Inivit feminam. (S, K.) ― -b9- وَطَأَ, inf. n. طِئَةٌ, (assumed tropical:) He trod under foot, and despised. Ex. نَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنْ طِئَةِ الذَّلِيلِ We put our trust in God for protection from the vile person's treading us under foot, and despising us. (Lh.) ― -b10- وَطَأَ and ↓ وطّأ (in MF's copy of the K واطأ) He prepared, and made plain, smooth, or soft. (K.) ― -b11- وَطَيْتُ; for وَطَأْتُ, is disallowed. (TA.) ― -b12- وَطُؤَ, aor. يَوْطُؤُ, inf. n. وطأ, [so in the TA: probably a mistake for وَطَآءَةٌ: see طِئَةٌ below:] He (a horse &c.) was, or became, easy to ride upon. (TA.) ― -b13- وَطُؤَ, aor. يَوْطُؤُ, inf. n. وَطَآءَةٌ (S, K) and وُطُوْءَةٌ (TA) and طَأَةٌ (TA, as from the K) [and, app., طِئَةٌ, q.v. infra], It (a place, S) was plain, level, smooth, soft, or easy to be travelled, or to walk, or ride or lie upon. (S, K, TA.) -A2- كُنْتُ أَطَأُ ذِكْرَهُ (assumed tropical:) I used to conceal the mention of him, or it. (TA, from a trad.)

2 وَطَّاَ See 1, in two places. ― -b2- وطّأ, inf. n. تُوْطِئَةٌ, He made plain, level, smooth, soft, or easy to be, travelled, or to walk or ride or lie upon. (S, K.) He made a beast of carriage easy to ride upon; trained, or broke, it (M, voce رَاضَ.) ― -b3- Also, (TA,) and ↓ توطّأ, (L,) He prepared (L, ubi supra, and TA,) a bed, or a chamber. (TA.) ― -b4- He arranged, or facilitated, an affair. (TA.) وَطَّيْتُ [for وَطَّأْتُ] is disallowed. (S.) ― -b5- وطّأ He (i. e. God) rendered a land plain, level, smooth, soft, or easy to walk or ride or lie upon. (TA.) ― -b6- Also, He (God,) rendered a land depressed. (K.) -A2- See 4.

وَاطَأَهُ عَلَى أَمْرٍ 3 وَاطَأَهُ عَلَى أَمْرٍ ذ , (AZ, S, K,) inf. n. مُوَاطَأَةٌ (S) and وِطَآءٌ; (TA;) and ↓ تواطأهُ and ↓ توطّأهُ; (K;) (tropical:) He agreed, or concurred, with him respecting a thing. (S, K.) The radical signification of واطأ is said to be He trod in the footsteps of another: and the signification of agreement is therefore figurative. (MF.) ― -b2- فُلَانٌ يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِى (tropical:) [Such a one's name agrees, or is the same, with mine]. (S.) ― -b3- لِيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰه (tropical:) [That they may agree in the number of (the mouths) which God hath made sacred: Kur, ix. 37]. (S.) ― -b4- أَشَدُّ وِطَآءٌ, as some read, [in the Kur, lxxiii. 6,] signifies (tropical:) More, or most, suitable; (S;) [i. e., prayer, and the recitation of the Kur-لn]: but some read وَطْأً, in the sense of قِيَامًا: see نَاشِئَةٌ. (S, L.) See 4.

اوطأهُ غَيْرَهُ 4 اوطأهُ غَيْرَهُ ذ He made another to tread, or trample, upon him. (TA.) ― -b2- اوطأه فَرَسَهُ He made his horse to tread, or trample, upon him. (K, TA.) ― -b3- اوطأهُ الأرضَ He made him to tread upon the ground. (Msb.) ― -b4- أَوْطَؤُوهُمْ (assumed tropical:) They overcame them, or prevailed over them, in a contention, or dispute. (TA.) ― -b5- In a trad. it is said, that the pastors of the camels, and the shepherds, boasted, one party over the other, and the former overcame the latter (اوطؤوهم). (TA.) The verb is used in this sense because it originally signifies, with the annexed pronoun, they made (others) to tread, or trample, upon them: (K, TA:) for him with whom you wrestle or fight, and whom you throw down, you trample upon, and make to be trampled upon by others. (TA.) ― -b6- اوطأهُ العَشْوَةَ, (K,) and عَشْوَةً, (S, K,) He made him to pursue a course without being rightly directed. (K *, TA.) See art. عشو. ― -b7- اوطأ فِى الشِّعْرِ, (S, K,) inf. n. اِيطّآءٌ; (TA;) and اوطأ الشِّعْرَ, and فِيهِ ↓ واطأ, and ↓ وطّأهُ, and أَطَّأَهُ, and آطَأَهُ, (K,) in which last the و is changed into ا; (TA;) He repeated a rhyme in a poem, (S, K,) using the same word in the same sense: (Akh, K:) when the word is the same, but the meaning different, the repetition is not called ايطاء [but جِنَاسٌ تَامٌّ]. (TA.) This repetition (ايطاء) is deemed by Arabs a fault: or it is only deemed a fault if it occur two, or three, or more, times. (TA.)

5 تَوَطَّاَ See 1, 2, 3. ― -b2- تَوَطَّيْتُ for تَوَطَّأْتُ is incorrect. (S.) ― -b3- توطّأ He, or it, was, or became, prepared. (K.) [See also 8.]

تَوَاطَؤُوا 6 تَوَاطَؤُوا ذ (assumed tropical:) They agreed together. (S.) ― -b2- تواطؤوا عَلَيه (assumed tropical:) They agreed together, or concurred, respecting it. (TA.) [See 3.]

اِتَّطَأَ 8 اِتَّطَأَ ذ It was prepared, and became plain, smooth, or soft. (K.) [See also 5.] ― -b2- اِتَّطَأَ العِشَآءُ (in a trad.) The evening became completely dark: [or the period of nightfall fully came:] also read اِيتَطَى, accord. to the dial. of the tribe of Keys, and explained as signifying the period of nightfall came. The latter verb also signifies “ concurrence, or concord, and agreement, with another. ” (TA.) ― -b3- اِيتَطَأَ الشَّهْرُ [About half the month has elapsed]. This is said a day before the half, and a day after the half. (AZ.) ― -b4- اِتَّطَأَ, (as in the CK,) or اِيتَطَأَ, (as in a MS. copy of the K,) measure اِفْتَعَلَ [in the TA written اِسْتَطَأَ, which is doubtless a mistake,] It was right, and attained its full period; was perfect, or complete. (K.)

استوطأ 10 استوطأ ذ He found, or deemed, a thing plain, level, smooth, soft, or easy to walk or ride or lie upon. (K, TA.) ― -b2- He found, or deemed, the thing on which he rode smooth, soft, or easy to ride upon. (S.)

وَطْءٌ وَطْءٌ ذ and ↓ وَطَآءٌ and ↓ مِيطَأٌ (measure مِفْعَلٌ, as shown in the TA; but in the CK, ميطَآءٌ;) Depressed land, or low ground, between eminences نِشَاز [in the CK نَشاز] and أَشْرَاف [in the CK اِشْراف]): (K:) نشاز, is pl. of نَشَزٌ, and اشراف is pl. of شَرَفٌ; and both signify “ eminences. ” (TA.)

طَأَةٌ طَأَةٌ ذ : see طِئَةٌ.

طِئَةٌ طِئَةٌ ذ and ↓ طَأَةٌ (in both of which the final ة is a substitute for the incipient و, S) and ↓ وَطَآءَةٌ (S, K) and ↓ وُطُوءَةٌ (K) Plainness, levelness, smoothness, softness, or state of being easy to walk or ride or lie upon. (S, K, TA.)

وَطْأَةٌ وَطْأَةٌ ذ [A tread, or a treading. ― -b2- And hence,] (tropical:) A pressure; oppression; affliction; violence: (S, K:) or a vehement assault, or punishment; syn. أَخْذَةٌ شَدِيدَةٌ: (K:) also, a hostile expedition or engagement; battle, fight, or slaughter. (TA.) ― -b3- اللّٰهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ, in a trad., O God, make thy punishment of Mudar severe. (S, TA.) ― -b4- وَطِئَنَا العَدُوُّ وَطْأَةً شَدِيدً (tropical:) [The enemy assaulted, or punished, us with a very vehement assault, or punishment]. (TA.) آخِرُ وَطْأَةٍ وَطِئَهَا اللّٰهُ بِوَجٍّ, in a trad., (tropical:) The last assault, or conflict, which God caused to befall (the unbelievers was) in Wejj [a valley of Et-Tلïf]. (TA.) ― -b5- وَطْأَةٌ and ↓ مَوْطَأٌ (K) and ↓ مَوْطِئٌ (S, K) A place on which the sole of the foot is placed; a footstep, or footprint. (S, K.)

وَطَآءٌ وَطَآءٌ ذ : see وِطَآءٌ, and وَطْءٌ.

وِطَآءٌ وِطَآءٌ ذ (S, K) and ↓ وَطَآءٌ, (K,) the former is the word commonly known and approved; the latter disapproved by many; (TA;) The contr. of غِطَآءٌ (a covering); [what is placed, or spread, beneath one, to sit or lie upon]: (S, K:) pl. اوْطِئَةٌ. (TA, in art. خور.)

وَطِىْءٌ وَطِىْءٌ ذ Plain, level, smooth, soft, or easy to be travelled, or to walk or ride or lie upon. (S, K, TA.) ― -b2- دَابَّةٌ وَطِىْءٌ (IAar) A beast easy to ride upon. (TA.) ― -b3- عَيْشٌ وَطِىْءٌ [An easy life]. (TA.) ― -b4- وَطِىْءُ الخُلُقِ Easy in nature, or dispositon. (TA.)

وَطَآءَةٌ وَطَآءَةٌ ذ : see طِئَةٌ.

وُطُوْءَةٌ وُطُوْءَةٌ ذ : see طِئَةٌ.

وَطِيْئَةٌ وَطِيْئَةٌ ذ A certain kind of food, (S,) i. q. حَيْسَةٌ: (IAar:) or dates of which the stones are taken out, and which are kneaded with milk: or what is called أَقِط, with sugar: (K:) or a food of the Arabs, prepared with dates, which are put into a stone cooking-pot; then water is poured upon them, and clarified butter if there be any; (but no اقط is mixed up with them;) and then it is drunk, like حيسة: (T:) or it is like جَيْس; dates and اقط kneaded together with clarified butter: (ISh:) or a certain kind of food, also called وَطِىْءٌ; a thin عَصِيدَة: when it is thickened, it is called نَفِيتَة; when a little more thick, نَفِيثَة; when a little thicker, لَفِيتَة; and when so thick that it may be chewed, عصيدة. (El-Muffaddal.) ― -b2- Also, (as some say, TA,) A thing like [the kind of sack called] a غِرَارَة: (S:) or a غرارة containing dried meat (قَدِيد) and كَعْك (K) and other things: (TA:) ― -b3- أَخْرِجْ اِلَيْنَا ثَلَاثَ أُكَلٍ مِنْ وطيئةٍ Take forth and give us three cakes of bread from a غرارة. (S, TA, from a trad.) ― -b4- [See also وَاطِئَة and مُوَطَّأٌ.]

وَاطِئَةٌ وَاطِئَةٌ ذ Fallen dates. (K.) An act. part. n. in the sense of a pass.: (K:) [such dates being so called] because they are trodden under foot. (TA.) Or [it is changed] from وَطَايَا, pl. of وَطِيْئَةٌ, [which is] from وَطَأَ; [and such dates are] so called because their owner has despised them, or trampled upon them, (ذللّها,) and spread them about, for those who may take them; wherefore they are not included in the conjectural estimate of the produce of the tree [made by the collector of the legal alms]. (TA.) ― -b2- وَطَأَةٌ (K) [pl. of واطِئٌ] and واطِئَةٌ (S, K) Travellers; wayfarers: (S, K:) so called from their treading the road. (S.)

لَا يُتَوَضَّأُ مِنْ مَوْطَاـٍ لَا يُتَوَضَّأُ مِنْ مَوْطَاـٍ ذ One is not to perform وضوء (i. e., to repeat it,) on account of treading on filth in the road: but this does not mean that one is not to wash off the filth. (TA, from a trad.) ― -b2- See وَطْأَةٌ.

مَوْطِئٌ مَوْطِئٌ ذ : see وَطْأَةٌ.

مِيطَأٌ مِيطَأٌ ذ : see وَطْءٌ.

آثَارٌ مَوْطُوْءَةٌ آثَارٌ مَوْطُوْءَةٌ ذ (in a trad. respecting destiny) Tracks trodden [as it were] by past predestined events, good and evil. (TA, from a trad.)

مُوَطَّأُ الأَكْنَافِ مُوَطَّأُ الأَكْنَافِ ذ , (K,) and الاكناف ↓ وَطِىْءُ, (TA,) A man of easy nature, or disposition, generous, and very hospitable: or one in whose vicinity his companion is possessed of power, authority, or dignity; not harmed, nor inconveniently situated. (K.) ― -b2- اللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ مُوَطَّأَ العَقِبِ (assumed tropical:) O God, make him to be (a Sultلn, followed by many dependants, and) one whose heels shall be trod upon: (K *, TA:) an imprecation, occurring in a trad. respecting a man who had been secretly informed against to 'Omar, who said this with reference to the informer if a liar. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٣٠٣
المدخل: وطءوَطَأَ وَطَأَ a. [ يَطَأُ ] ( n. ac. وَطْء 1 ), Levelled, evened. وَطِىَ waTiY^a a. [ يَطَأُ ] ( n. ac. وَطْء 1 ) [ acc. & Bi ], Trod, stamped, trampled with ( his feet ). b. Mounted ( horse ). وَطُؤَ وَطُؤَ U ( n. ac. وَطَاْءَة 22t , وُطُوْءَة 27t ), a. Was level, smooth. وَطَّأَ وَطَّأَ II , a. see I & ( وَطَئَ ) ( a ). c. Facilitated. e. [ coll. ], Lowered. وَاْطَأَ وَاْطَأَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٤٬٨٧٥
المدخل: وطءوطء وَطِئَ - يَطَأُ - وَطْء - مَوْطِئ - وَاطَأَ - يُوَاطِئُ وَطِئ - يَطَأُ + كائن + مكاناً أو شيئاً: يدوسه بقدمه وثقله: يضع قدمه أو وسيلة ارتكازه ووقوفه على الأرض في موضع محدد ويرخي بثقله فوق هذا الموضع وَطِئَ - يَطَأُ + كائن + كائناً: يدوسه بقدمه وثقله: كناية عن الغلبة والقهر والإذلال وَطْء: اسم فعل " وَطِئَ - يَطَأُ ": الضغط والارتكاز على
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٠ (الإجمالي: ٧٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حلل

    الآيات المشتركة: ٢ · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  2. صوب

    الآيات المشتركة: ٢ · Sağanak yağmur demektir

  3. خمص

    الآيات المشتركة: ١ · Hames yumuşak toprağa ayak basılınca toprakta meydana gelen…

  4. زيل

    الآيات المشتركة: ١ · Birbirinden ayrıldılar

  5. عرر

    الآيات المشتركة: ١ · “U’ryan” çıplak, “mu’terre” yoksul anlamında çıplak demektir

  6. نسأ

    الآيات المشتركة: ١ · Dinlenme yeridir

  7. حرم

    الآيات المشتركة: ٢ · Hiram keçe demektir

  8. ظمأ

    الآيات المشتركة: ١ · Susamak

  9. كفر

    الآيات المشتركة: ٣ · Hufre, çukur demektir

  10. عوم

    الآيات المشتركة: ١ · Yıl

  11. رغب

    الآيات المشتركة: ١ · Sel yığıntısı alüvyonlu topraktır

  12. عكف

    الآيات المشتركة: ١ · Örgülü saç demektir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَأَرْضًا لَمْ تَطَئُوهَا وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرًا

    Onu ezersiniz

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökوطأ
YapıÜçlü
Özel DurumMisal ve mehmûzül-lâm
Bağlamsal Yakın Köklerداس, ثبت, مهد, وفق
Zıt Kökنفر
Çekirdek Özet 1Ayağın veya ağırlığın zemine tam oturarak basması, zemini çiğneyip düzleştirmesi ve yaygı sererek kolaylaştırma
Çekirdek Özet 2Fiziksel ayak basma ve çiğnemenin ötesinde; kalp, dil ve amel uyumunun zemine oturması ile sayısal ve hükmi denklik kurma
Çekirdek Özet 3Eylemlerin, ilkelerin ve zeminlerin birbirine tam intibakı; içsel konsantrasyonun ve dışsal hukukun sarsılmaz bir mutabakat tabanına kavuşması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel ayak basmaya veya ezmeye indirgeyerek gece ibadetindeki içsel denkliği ve takvim tahrifatındaki biçimsel hileyi gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وطBir ağırlığın zemine nüfuz etmesi, baskı uygulaması, yerleşme ve üzerinde durulacak bir alan veya ihtiyaç oluşturması; nitekim وطن insanın yerleştiği yurt zeminini, وطر ise zihne basıp yerleşen ve giderilmesi gereken kesin ihtiyacı ifade eder.أHemzenin getirdiği ani durma, katılık ve kesin sınır etkisiyle çekirdeğin yayılma eylemi; tabanın zeminle doğrudan ve bizzat temas kurarak tam bir basışa, ezici ağırlığa, intibaka ve hizalanmaya dönüşmesini sağlamıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaEylemin bir zemine bağlanmasını, temasın sürekli kılınmasını ve sabitlenmeyi temsil eder.
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaTemas alanının çevrilmesini, yüzeyin kaplanmasını ve ağırlığın bir havzada toplanarak yayılmasını sağlar.
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçBasmanın ve tazyikin gerektirdiği asıl kuvveti, kararlı hamleyi ve zemin üzerindeki baskın iradeyi gösterir.
وطأKazıkla sabitleme, yüzeyi kuşatarak sarma ve güçlü bir baskıyla tabana oturmaAğırlığın zemine güçlü bir biçimde inmesi, yüzeyi bütünüyle kavraması ve orada sarsıntısız, düzlenmiş ve sağlam bir temas noktası meydana getirmesidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir canlının ayağını veya tabanını yere kuvvetle basması, ağırlığını vererek yeri çiğnemesi; bu basış sonucu engebeli yerin düzleşmesi, yumuşaması ve üzerine rahatça oturulan yaygı veya döşek haline gelmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Hanîfe ed-Dîneverî'nin naklettiği kadim beyitte kök, ayak basılmamış ve otları çiğnenmemiş bakir otlakları anlatmak üzere şöyle geçer: يَأْكُلُ مِنْ خَضْبٍ سَيالٍ وسَلَمْ / وجِلَّةٍ لَمَّا تُوَطِّئْها قَدَمْ
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in tazyik ve darlık duası olarak nakledilen hadisteki kullanımı: اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ

المصدر Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde وطأ kökü, ağırlık koyma, çiğneme ve düzleştirerek zemin hazırlama ekseninde güçlü bir arkaik katmana sahiptir. Batı Sami ve Güney Sami sahasında kök, ayağın yere teması ve basma fiiliyle bağlantılıdır; Arapçada hem somut ayak basma hem de mecazen bir durumu kolaylaştırma, döşeme serip rahatlatma anlamlarını bir arada korumuştur. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan bu üçlü kök yerine fonetik ve anlamsal olarak basma, düzleme ve ayak izi bırakma anlamları ردس veya دوس gibi köklerle karşılanırken, Arapçada hemzenin korunması eylemin doğrudan bir temas ve kesin bir intibak içermesini sağlamıştır. Kökün türevlerinden olan döşek ve minder anlamındaki kelimeler, zeminin çiğnenerek veya yayılarak uysal ve yumuşak hale getirilmesiyle ilişkilidir; bu durum çöl yaşamında engebeli arazinin ayak darbeleriyle yürünebilir bir yola dönüşmesi tecrübesine dayanır. İki tarafın bir meselede anlaşması anlamına gelen muvâtaa ise, iki ayağın aynı iz üzerine tam oturması gibi iki iradenin birbirine tam intibak etmesi ve hizalanması şeklinde semantik bir sıçrama göstermiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAyağın basması, yerin çiğnenip düzeltilmesi, döşek serme ve iki şeyin birbiriyle örtüşmesiÇiğneme ve basma eylemi bir yandan ezme ve tazyiki, diğer yandan zemini düzelterek uyum ve mutabakat zeminine dönüştürmeyi türetmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami dillerinde ayak basma, çiğneme ve yerleşme formlarıArapçadaki form, zeminle temasın ve uyumun kök anlamını Sami dillerindeki basma ve tesviye kavramlarıyla paylaşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik bağlamda doğrudan denkliği gösteren güvenilir dış veri tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Mekâyîsü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وطأAnlamlıBasmak, çiğnemek, düzleştirmek, denk getirmekAyağın yere basması, zeminin tanzimi ve iki şeyin intibakı.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
وأطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak tescil edilmemiştir.Kur'an'da geçmez.
طوأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
طأوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıHarf dizilimi fonetik uyumsuzluk nedeniyle kök oluşturmaz.Kur'an'da geçmez.
أوطAnlamlıÇevrelemek, çukurlaşmak, sığınak olmakBir şeyin etrafını çevirip korunaklı çukur alan oluşturmak.Kur'an'da geçmez; zayıf kullanım.
أطوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik kaynaklarda mühmel bırakılmıştır.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وطأMerkezBasmak, çiğnemek, zemin hazırlamak, uydurmakAğırlık vererek basmayı, düzleyip kolaylaştırmayı ve tam bir intibak sağlamayı içerir.Fiziksel basış ile soyut uyum ve tazyiki tek kökte birleştirir.
داسKomşuAyakla çiğnemek, ezmek, harman sürmekBir şeyi yok etmek veya tanesini ayırmak amacıyla sertçe ayak altına almayı anlatır.Düzleme veya intibak gayesi taşımaz, salt fiziksel ezmedir.
ثبتKomşuSabit olmak, yerinde durmak, sarsılmamakZeminde kımıldamadan kalmayı ifade eder.Basma eyleminin başlangıcını ve hareketini içermez, statik durumu gösterir.
مهدKomşuDöşemek, düzeltmek, hazırlamakZemini rahat ve pürüzsüz hale getirmeyi anlatır.Ağırlıkla çiğneme veya ayak basma şartı aranmaksızın genel kolaylaştırmadır.
وفقKomşuUygun olmak, denk gelmekİki unsurun birbirine uyum göstermesidir.Ayak izlerinin birbirine oturması gibi somut bir zemin intibakı tasviri taşımaz.
نفرZıtÜrkmek, kaçmak, temas etmeyip uzaklaşmakZeminden veya muhataptan ürküp temas kurmadan hızla ayrılmaktır.Basmanın, temasın ve mutabakatın tam karşıtı olarak temassızlığı ifade eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوطأBasmak, ezmek, düzleştirmek, denk getirmekAyağın yere basmasından içsel ve hukuki mutabakata kadar geniş semantik alan.Kesin
Latincecalcare, coaequareÇiğnemek, ayakla basmak; denk kılmakFiziksel çiğneme boyutunu calcare, denkleştirme boyutunu coaequare karşılar.Güçlü
İngilizceto tread, to trample, to conformBasmak, çiğnemek; intibak etmekMaddi basmayı tread, takvim ve kural uydurmayı conform tam olarak aktarır.Kesin
Almancatreten, anpassen, ebnenAyak basmak; uydurmak, düzlemekFiziksel adım ve çiğnemeyi treten, zemin oluşturmayı ebnen karşılar.Güçlü
Fransızcafouler, concorderAyak altına almak; uyuşmak, denk gelmekAyakla ezmeyi fouler, iradelerin örtüşmesini concorder ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَطْء / وِطَاءKalp, dil ve zihnin tam uyumu; sarsılmaz bir yoğunlaşma ve sebatGece kalkışının nefse ve zihne tesirini anlatan bağlam (Müzzemmil 73:6).
يُوَاطِئُواSayıyı denk getirmek, şeklen uydurmak, kılıfına uydurarak mutabakat kurmakHaram ayların yerini değiştirip haram ay sayısına zahiren uyma hilesi (Tevbe 9:37).
يَطَؤُونَ / مَوْطِئAyak basmak, bir coğrafyayı adımlamak, toprağı çiğneyerek egemenlik kurmakAllah yolunda atılan her adımın ve katledilen arazinin ecir yazılması bağlamı (Tevbe 9:120).
تَطَئُوهُمْFarkında olmadan çiğnemek, ezmek, zarara uğratmak, helak etmekMekke'deki gizli müminlerin savaş esnasında ezilme tehlikesi bağlamı (Fetih 48:25).
تَطَئُوهَاHenüz ayak basılmamış, fethedilmemiş ve tasarruf altına alınmamış mülkİleride fethedilecek ve mülkiyet altına girecek toprakların vadedilmesi (Ahzâb 33:27).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade ve amel uyumuAmellerin niyetle tam mutabakatı ve insanın iç dünyasındaki sarsılmaz sebat hali.Zihinsel çelişkiden arınmış, hakikat zeminine tam oturan inanç durumu.
FıkıhHaram aylar ve hile-i şer'iyyeTevbe 9:37 ayetinde geçen nesî uygulamasında şekli sayıyı denk getirip ruhu tahrif etme yasağı.Biçimsel uyum ile meşru maksat arasındaki çelişkinin batıl sayılması.
TefsirGece neşesi ve ibadetin ağırlığıMüzzemmil 73:6 ayetinde kıraate göre hem ayakların sağlam basması hem de dil ile kalbin intibakı meselesi.Dil ile kalbin, söz ile fiilin tek bir çizgide hizalanması.
HadisŞiddetli tazyik ve darlıkHz. Peygamber'in zalim topluluklar üzerine istediği kahredici kıtlık ve baskı duası.Düşmanı dize getiren ve hareket alanını daraltan ağır yaptırım.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet psikolojisiZihin ve beden intibakıRuhsal yoğunlaşmayı sağlamaMüzzemmil 73:6'da gece ibadeti, insanın içsel dağınıklığını toplayarak hakikat zeminine tam basmasını sağlar.Kesin
İlmiMetodoloji ve tutarlılıkİlkesel mutabakatTeori ile pratik arasında denklikVerilerin ve önermelerin birbirinin üzerine tam oturması, çatışkısız bilgi zemini üretir.Güçlü
SiyasiHukuki meşruiyet ve hileŞekilcilik eleştirisiMeşruiyeti tahriften korumaTevbe 9:37'de görüldüğü üzere iktidarın kanunları özünden saptırarak sadece sayıca denk getirmesi kınanır.Kesin
İktisadiArazi ve zilyetlikFiili tasarruf ve imarMülkiyetin tescili ve kullanımıToprağa ayak basılması ve onun çiğnenip işlenmesi, fiili hâkimiyetin ve iktisadi canlılığın temelidir.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBasınç ve yüzey intibakı (P=FA)Bir kuvvetin belirli bir alana tam temas ederek dağılması veya iki geometrik yüzeyin çakışması (kongrüans).Güçlü
Beşeri bilimlerNormatif mutabakat ve toplumsal intibakBireyin içsel motivasyonu ile dışsal hukuk normlarının birbirini çiğnemeden tam bir uyum içinde örtüşmesi hali.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece kaba bir çiğneme, tahrip edici ayak basma veya cinsel birleşme kinayesine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; yerleşme, dengelenme, zemine nüfuz etme, iç dünyada söz ile kalbi hizalama ve sayılarda biçimsel denklik kurmayı içeren bütüncül bir intibak sistemidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMüzzemmil 73:6 ayetini sadece gece uykusuzluğunun ağırlığına yorup tefekkür ile tilavetin zihne nakşolunması boyutunu ıskalamak; Tevbe 9:37'deki sahte mutabakat eleştirisini kavrayamamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem fiziksel mekan egemenliğini hem de ibadetteki psikolojik derinliği ve hukuktaki biçim-öz dengesini aynı semantik çekirdekle açıkladığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Gece ibadetinin epistemolojik ve psikolojik zeminini kuran ayetlerde ve haram ayların nesî yoluyla tahrif edilmesini anlatan hukuk/siyaset ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın sadece söz düzeyinde kalabileceği yanılgısını düzeltir; hakiki imanın kalbin, dilin ve eylemin aynı zemine tam olarak basmasıyla mümkün olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir ağırlığın veya ayağın zemine kuvvetle oturması, basılan yerin çiğnenerek düzlenmesi ve üzerine yaygı serilecek kıvama getirilmesi.
  • Soyut anlamEylemler, sözler veya kurallar arasındaki biçimsel ve özsel intibak; zihnin ve kalbin çelişkisiz biçimde tek bir hakikat zemininde sabitlenmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin tabanındaki unsurların pürüzsüzleşmesi, kuvvet ile temas yüzeyinin çakışması ve normatif gerekliliklerin fiili durumla tam örtüşmesi.
  • LaTeX modeliW=∫S(F⋅n) dS  ⟹  lim⁡Δ→0∣X−Y∣=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde W, وطأ kökünün temsil ettiği temas ve intibak eylemidir. Birinci kısımda bir F kuvvetinin belirli bir S yüzeyi üzerindeki n normal doğrultusunda zemine yaptığı basış ve etki integrali gösterilir. İkinci kısımda ise bu temasın sonucunda iki farklı unsur olan X (örneğin dil, söz, kural) ile Y (örneğin kalp, amel, gaye) arasındaki farkın sıfıra yaklaşarak tam bir örtüşme, mutabakat ve hizalanma meydana getirmesi sembolize edilmektedir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: و