يسر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ي-س-رالصيغ: ١٨ · الجذور المجاورة: ٥٢ · الآيات: ٤٠ · السور: ٢٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».صوممرضيَسَّرْنَاهُلِلْيُسْرَىيَسَّرْنَايسرعسرذكرتَيَسَّرَخمروَالْمَيْسِرِاسْتَيْسَرَفَسَنُيَسِّرُهُكمليَسِيرًاثلثوضع

الجذرالصيغ ١٨الآيات ٤٠السور ٢٧المجاورة ٥٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

يسر

ي - س - ر

جذر
  • الورود: ٤٤
  • الآيات: ٤٠
  • الصيغ: ١٨
  • المعاجم: ١٣

“Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak anlamı kazanmıştır. “Yüsr“ kolaylık için “u’sr” zorluk için kullanılmıştır. Sol elle bile yapılacak işler olduğu için “yüsr”; sol elle iş yapmak zor olduğu için de “u’sr” olmuştur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak anlamı kazanmıştır. “Yüsr“ kolaylık için “u’sr” zorluk için kullanılmıştır. Sol elle bile yapılacak işler olduğu için “yüsr”; sol elle iş yapmak zor olduğu için de “u’sr” olmuştur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٥٨٣
باب السين والراء و و ا ي ء معهما س ر و، س و ر، ر س و، و ر س، س ر ي، س ي ر، ي س ر، س ر أ، س أ ر، أ س ر، ر أ س، أ ر س مستعملات سرو: السَّرْوُ: سَخاء في موءة سَرُوَ يسرو، وسرا يسرو، وسَرِيَ يَسْرَى، فهو سَرِيٌّ من قومٍ سَراة، ولم يَجِئْ على فَعَلةٍ غيرها. والسَّرِيُّ: النّهرُ فوقَ الجدول، ودونَ الجَعفر. والسّريّة: خيل تبلغ أربع مئة أو نحوه. والسُّرْوَةُ: سَهْمٌ صغير قصير، وجمعه: سِراء قال أبو
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٢٥٢
اليُسْرُ: نقيض العسرِ. وكذلك اليُسُرُ والمَيْسورُ: ضد المعسورِ. وقد يَسَّرَهُ الله لليُسْرى، أي وفَّقه لها. ويقال أيضاً: يَسَّرَتِ الغنمُ، إذا كثر ألبانها ونسلها. قال الشاعر: هما سيِّدانا يزْعُمانِ وإنَّمـايَسودانِنا إنْ يَسَّرَتْ غَنْماهُما ومنه قولهم: رجلٌ مُيَسِّرٌ بكسر السين، وهو خلاف المُجَنِّبِ. وقعدَ فلانٌ يَسرَةً، أي شأْمَةٌ. واليَسْرُ: الفتلُ إلى أسفل، وهو أن تمدَّ يمينك نحو جَسَدك.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٣٤٣
س ر ( و ا ي ء ) سير ، سري ، سأر ، سور ، رسا ، روس ، ريس ، رأس ، ورس ، أرس ، أسر ، يسر . ( سير ) : أبو عبيد عن أبي زيد : سارَ البعيرُ وسِرتُه ، وقال خالد : فلا تَغضَبَنْ مِنْ سُنّةٍ أنت سِرْتَها وأوّلُ راضٍ سُنّةً مَن يَسيرُهَا وقال ابن بُزرج : سِرْتُ الدَّابة : إذا ركبتَها ، فإذا أردتَ بها المرعَى قلتَ : أَسَرْتُها إلى الكلأ . وأسارَ القومُ أهلَهم ومواشِيَهم إلى الكلأ وهو أن يُرسِلوا فيها
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٢٤٦
(باب الياء وما بعدها مما جاء على ثلاثة أحرف وكتبت ذلك كلّه باباً واحداً لقلّته([1])) (يأس) الياء والهمزة والسين. كلمتان: إحداهما اليأس: قَطْعُ الرَّجاء. ويقال إنَّه ليست ياء في صَدرِ كلمةٍ بعدها همزة إلاّ هذه. يقال منه: يَئِس يَيْأَس ويَيْئِس، على يَفْعَل ويَفْعِل. والكلمة الأخرى: ألم تَيْأَس، أي ألم تَعْلَم. وقالوا في قوله تعالى: ﴿أفَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا﴾ [الرعد 31]، أي أفلم يَعلَمْ.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٠٨٥
- اليسر: ضد العسر. قال تعالى: ﴿يريد الله بكم اليسر ولا يريد بكم العسر﴾ [البقرة/185]، ﴿سيجعل الله بعد عسر يسرا﴾ [الطلاق/7]، ﴿وسنقول له من أمرنا يسرا﴾ [الكهف/88]، ﴿فالجاريات يسرا﴾ [الذاريات/3] وتيسير كذا واستيسر أي: تسهل، قال: ﴿فإن أحصرتم فما استيسر من الهدي﴾ [البقرة/ 196]، ﴿فاقرءوا ما تيسر منه﴾ [المزمل/20] أي: تسهل وتهيأ، ومنه: أيسرت المرأة، وتيسرت في كذا. أي: سهلته وهيأته، قال تعالى: {ولقد يسرنا
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٦٢
ي س ر يسر الأمر ويسر وتيسّر واستيسر ويسّره الله تعالى وياسره‏:‏ ساهله‏.‏ وأمر يسير‏:‏ غير عسير ‏"‏ إن مع العسر يسرا ‏"‏ ويقال في الدعاء للحبلى‏:‏ أيسرت وأذكرت أي يسّرت عليها الولادة‏.‏ وتيسّر له الخروج‏.‏ وتيسّر له فتح جليل‏.‏ وخذ بميسوره ودع معسوره‏.‏ ويسر الأمر فهو ميسور ‏"‏ قولاً ميسوراً ‏"‏‏.‏ ورجل وفرس يسر‏:‏ لين الانقياد‏.‏ قال‏:‏ إنّي على تحفّظي ونزري أعسر إن مارستني بعسر ويسر لمن
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٤٬٧١٦
اليَسْرُ (* قوله« اليسر» بفتح فسكون وبفتحتين كما في القاموس) : اللِّينُ والانقياد يكون ذلك للإِنسان والفرس، وقد يَسَرَ ييْسِرُ. وياسَرَه: لايَنَهُ؛ أَنشد ثعلب: قوم إِذا شُومِسُوا جَدَّ الشِّماسُ بهم ذاتَ العِنادِ، وإِن ياسَرْتَهُمْ يَسَرُوا وياسَرَه أَي ساهَلَه. وفي الحديث: إِن هذا الدّين يُسْرٌ؛ اليُسْرُ ضِدُّ العسر، أَراد أَنه سَهْلٌ سَمْح قليل التشديد. وفي الحديث: يَسِّرُوا ولا تُعَسِّرُوا.
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٨٠
* ي س ر * * اليُسْرُ * بسكون السين وضمها ضد العسر و * المَيْسُور * ضد المعسور وقد * يَسَّرَهُ * الله * لليُسْرَى * أي وفقه لها وقعد * يَسْرَةً * أي شأمة و * تَيَسَّر * له كذا و * اسْتَيْسَرَ * له بمعنى أي تهيأ و * الأَيْسَرُ * ضد الأيمن و * المَيْسَرَة * ضد الميمنة و * المَيْسَرُة * بفتح السين وضمها السعة والغنى وقرأ بعضهم ﴿فنظرة إلى ميسرة﴾ بالإضافة قال الأخفش وهو غير جائز لأنه ليس في الكلام
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٠٬٣٧١
اليسر، بالفتح، ويحرك: اللين والانقياد، يكون ذلك للإنسان والفرس، قد يسر ييسر، من حد ضرب. وياسره: لاينه، أنشد ثعلب: قوم إذا شومسوا جد الشماس بهم ذات العناد وإن ياسرتهم يسروا وفي الحديث: من أطاع الإمام وياسر الشريك ، أي ساهله. واليسر، محركة: السهل اللين الانقياد، يوصف به الإنسان والفرس، قال: إني على تحفظي ونزري أعسر إن مارستني
رابط المدخل

اليسر، بالفتح، ويحرك: اللين والانقياد، يكون ذلك للإنسان والفرس، قد يسر ييسر، من حد ضرب. وياسره: لاينه، أنشد ثعلب:

قوم إذا شومسوا جد الشماس بهم ذات العناد وإن ياسرتهم يسروا وفي الحديث: من أطاع الإمام وياسر الشريك ، أي ساهله. واليسر، محركة: السهل اللين الانقياد، يوصف به الإنسان والفرس، قال: إني على تحفظي ونزري أعسر إن مارستني بعسر ويسر لمن أراد يسـري والجمع اليسرات، وفي قصيد كعب: تخدي على يسرات وهي لاهية اليسرات: قوائم الناقة، وقال الجوهري: اليسرات: القوائم الخفاف، ويقال: إن قوائم هذا الفرس ليسرات خفاف، إذا كن طوعه، كالياسر واليسر. والموفق اليسري، من حنابلة الشام، ذكره الذهبي فقال: موفق الدين اليسري شيخ حنبلي رأيته يبحث. انتهى. ولعله منسوب إلى جد له اسمه يسر أو غير ذلك. يقال: ولدته ولدا يسرا أي في سهولة، كقولك: سرحا. وقد أيسرت المرأة ويسرت. الأخير عن ابن القطاع، وضبطه بالتشديد، والموجود في النسخ بالتخفيف. وفي الأساس: ويقال في الدعاء الحنبلي: أيسرت وأذكرت، أي يسرت عليها الولادة. قال ابن سيده: وزعم اللحياني أن العرب تقول في الدعاء: وأذكرت: أتت بذكر. وقد تقدم في موضعه. ويسر الرجل تيسيرا: سهلت ولادة إبله وغنمه لم يعطب منها شيء، عن ابن الأعرابي، وأنشد: بتنا إليه يتعاوى نـقـده ميسر الشاء كثيرا عدده يسرت الغنم: كثرت وكثر لبنها أو نسلها، وفي بعض الأصول المصححة: ونسلها. وهو من السهولة. قال أبو أسيدة الدبيري: إن لنا شيخين لا ينفعانـنـا غنيين لا يجدي علينا غناهما هما سيدانا يزعمان وإنـمـا يسوداننا أن يسرت غنماهما أي ليس فيهما من السيادة إلا كونهما قد يسرت غنماهما، والسؤدد يوجب البذل والعطاء والحراسة والحماية وحسن التدبير والحلم. وليس عندهما من ذلك شيء. ويقال أيضا: يسرت الغنم، إذا ولدت وتهيأت للولادة. واليسر، بالضم، واليسر، بضمتين، واليسار، كسحاب، واليسارة ككرامة، والميسرة، مثلثة السين: السهولة والغنى والسعة، قال سيبويه: ليست الميسرة على الفعل، ولكنها كالمسربة والمشربة في أنهما ليستا على الفعل. قال الجوهري: وقرأ بعضهم: فنظرة إلى ميسره بالإضافة. قال الأخفش: وهو غير جائز، لأنه ليس في الكلام مفعل بغير الهاء، وأما مكرم ومعون فهما جمع مكرمة ومعونة. وأيسر الرجل إيسارا ويسرا، عن كراع واللحياني: صار ذا غنى، فهو موسر، قال: والصحيح أن اليسر الاسم والإيسار المصدر، ج مياسير عن سيبويه. قال أبو الحسن: وإنما ذكرنا مثل هذا الجمع لأن حكم مثل هذا أن يجمع بالواو والنون في المذكر، وبالألف والتاء في المؤنث. أو اليسر: ضد العسر، وكذلك اليسر، مثل عسر وعسر، وفي الحديث: إن هذا الدين يسر أي سهل سمح قليل التشديد. وتيسر لفلان الخروج واستيسر له بمعنى، أي تهيأ. وقال ابن سيده: تيسر الشيء واستيسر: تسهل، ويقال: أخذ ما تيسر وما استيسر، وهو ضد ما تعسر والتوى. وفي حديث الزكاة: ويجعل معها شاتين إن استيسرتا له أو عشرين درهما أي تيسر وسهل، وهو استفعل من اليسر. و قوله تعالى: فما استيسر من الهدي قيل: ما تيسر من الإبل والبقر والشاء، وقيل: من بعير أو بقرة أو شاة. ويسره هو: سهله، وحكى سيبويه: ويسره ووسع عليه وسهل، والتيسير يكون في الخير والشر، ومن الأول قوله تعالى: فسنيسره لليسرى ومن الثاني قوله تعالى: فسنيسره للعسرى وأنشد سيبويه: أقام وأقوى ذات يوم و خيبة لأول من يلقى وشر ميسر

والميسور: ضد المعسور، وهو ما يسر. قال ابن سيده: هذا قول أهل اللغة. أو هو مصدر على مفعول، وهو قول سيبويه، قال أبو الحسن: هذا هو الصحيح، لأنه لا فعل له إلا مزيدا، لم يقولوا يسرته في هذا المعنى، والمصادر التي على مثال مفعول ليست على الفعل الملفوظ به، لأن فعل و فعل وفعل إنما مصادرها المطردة بالزيادة مفعل كالمضرب، وما زاد على هذا فعلى لفظ المفعل، كالمسرح من قوله: ألم تعلم مسرحي القوافي وإنما يجيء المفعول في المصدر على توهم الفعل الثلاثي وإن لم يلفظ به، كالمجلود من تجلد، وله نظائر ذكرت في مواضعها. واليسير، كأمير: القليل، واليسير: الهين. يقال: شيء يسير، أي هين أو قليل. اليسير: فرس أبي النضير العبشمي، نقله الصاغاني. اليسير: القامر، كاليسور، كصبور، هكذا في سائر النسخ. والمنقول عن ابن الأعرابي: الياسر له قدح، وهو اليسر واليسور، وأنشد: بما قطعن من قربى قريب وما أتلفن من يسر يسور فلينظر هذا مع عبارة المصنف. وأبو اليسير محمد بن عبد الله بن علاثة، أبو اليسير علوان بن حسين، محدثان، الأخير شيخ لابن شاهين، ذكرهما الذهبي. وأبو جعفر وهو محمد بن يسير البصري، شاعر، وهو القائل يرثي نفسه: كأنه قد قيل في مجلس قد كنت آتيه وأخشـاه صار اليسيري إلى ربه يرحمنـا الـلـه وإياه

وكذا أخوه علي شاعر أيضا، ذكرهما الذهبي، وولده عبد الله بن محمد بن يسير، شاعر أيضا، ذكره الأمير. يسير، كزبير: صحابي، روى عنه حميد بن عبد الرحمن، قاله الحافظ. يسير بن عمرو، مخضرم، قاله الحافظ. ويقال فيه أسير، بالألف. قلت: وفي الصحابة يسير بن عمرو الأنصاري الذي قيل فيه إنه بالألف، و يسير بن عمرو الكندي الذي توفي رسول الله صلى الله عليه وسلم وله عشر سنوات، وقال ابن معين: أبو الخيار الذي يروي عن ابن مسعود اسمه يسير بن عمرو، أدرك النبي صلى الله عليه وسلم، وعاش إلى زمن الحجاج. وقال ابن المديني: أهل البصرة يروون عنه عن عمر قصته ويسمونه أسير بن جابر، وأهل الكوفة يقولون يسير بن عمرو بن جابر، روى عنه زرارة بن أوفى وابن سيرين وجماعة. قال ابن فهد: والظاهر أنه يسير بن عمرو بن جابر. يسير بن عميلة وابن أخيه يسير بن الربيع بن عميلة شيخ لشعبة، يسير والد أبي الصباح سليمان، الكوفي التابعي، وهو غير أبي الصباح الأيلي فإنه من أتباع التابعين، واليسير بن موسى، عن عيسى بن يونس، ذكره الأمير هكذا، أو هو بالفتح، قاله الذهبي. وفاته: يسير بن حكيم، أورده الأمير. واختلف في يسير بن العنبس الصحابي فقيل: هكذا، وقيل: بالموحدة والشين معجمة، كأمير. واليسر، بالفتح: الفتل إلى أسفل، وهو أن تمد يمينك نحو جسدك، وهو خلاف الشزر، وهو الفتل إلى فوق، في حديث علي: اطعنوا اليسر : هو الطعن حذو وجهك. والشزر: ما كان عن يمينك وشمالك، قاله الأصمعي. واليسار، كسحاب، ويكسر، أو هو، أي الكسر، أفصح عند ابن دريد، والفتح أفصح عند ابن السكيت، وتشدد الأولى فيقال يسار، ككتان، لغة فيه نقله الصاغاني: نقيض اليمين ووهم الجوهري فمنع الكسر، قال ابن دريد: ليس من كلامهم كلمة أولها ياء مكسورة إلا يسار، قال: وإنما أرادوا إلحاقها ببناء الشمال. نقله الصاغاني. قلت: وإنما رفض ذلك استثقالا للكسرة في الياء ولا نظير لها في الكلام غير يوام، مصدر ياومه مياومة ويواما، حكاه ابن سيده ونفاه غيره، وزادوا يعارا جمع يعر لما يصطاد به السبع من جفر ونحوه، قاله شيخنا. قلت: وفي البصائر للمصنف: وليس في الكلام له نظير سوى هلال بن يساف، على أن الفتح لغة فيها. وإذا عرفت أن الجوهري لم يلتزم إلا ذكر

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٨٢٦
يَسَرَ 1 يَسَرَ ذ , aor. يَيْسِرُ, [respecting the form of which see the same verb in a different sense below,] inf. N. يَسْرٌ and يَسَرٌ [and مَيْسُورٌ (see يُسْرٌ below)], He was, or became, gentle, and tractable, submissive, manageable, or easy; (M, K;) said of a man, and of a horse: (M:) and يُسِرَ [app. Signifies the same: and] is said of speech, and of a thing or an affair; signifying,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٣٦٠
يَسَرَ يَسَرَ I ( n. ac. يَسْر 1 , يَسَر 4 ), a. Was gentle, kind. b. Had an easy confinement ( woman ). c. Approached on the left. d. ( n. ac. يَسْر 1 ), Cast lots with arrows. يَسِرَ يَسِرَ A ( n. ac. يَسَر 4 ), a. Was easy, feasible. يَسُرَ يَسُرَ U ( n. ac. يُسْر 3 ), a. see ( يَسِرَ ). b. Was little, scanty. يَسَّرَ يَسَّرَ II a. [ acc. & La ], Facilitated, made easy for.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٥٬٧٧٨
يسر يَسَرَ - يَيْسِرُ - يُسْرٌ - مَيْسَرَة - يَسيْر- أَيْسَر - يُسْرى - مَيْسُوْر - يَسَّرَ - يُيَسِّرُ - تَيَسَّرَ - يَتَيَسَّرُ - اسْتَيْـَرَ - يَسْتَيْسِرُ يَسَرَ - يَيْسِرُ + الشيء أو الأمر + لكائن أو على كائن: يكون هيناً سهلاً ليناً طوعاً مهيئاً موفوراً من غير عسر أو ضيق يَسَرَ - يَيْسِرُ + الأمر + على كائن: يسير الفعل من غير معوقات:
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٢ (الإجمالي: ٢٢١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عسر

    الآيات المشتركة: ٦ · Zorluk

  2. خمر

    الآيات المشتركة: ٣ · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir

  3. قرأ

    الآيات المشتركة: ٦ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  4. كمل

    الآيات المشتركة: ٢ · Tam

  5. مرض

    الآيات المشتركة: ٣ · “Bürde” gocuk demektir

  6. لسن

    الآيات المشتركة: ٣ · Dil demektir

  7. ثلث

    الآيات المشتركة: ٣ · Sülle çokluk demektir

  8. صوم

    الآيات المشتركة: ٢ · “Sume” damga demektir

  9. شهر

    الآيات المشتركة: ٢ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  10. ذكر

    الآيات المشتركة: ٦ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  11. عمر

    الآيات المشتركة: ٢ · “U’mare” katlı bina demektir

  12. وضع

    الآيات المشتركة: ٢ · Koyar

الآيات التي ورد فيها(٤٠)

  1. وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ عُدْوَانًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

    Kolay

  2. إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

    Kolay

  3. ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا

    Kolay

  4. وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلَّا يَسِيرًا

    Kolay

  5. … يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

    Kolay

  6. يَانِسَاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

    Kolay

  7. فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا

    Kolay

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökيسر
YapıÜçlü
Özel DurumMisâl-i yâî (ilk harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerسهل, طوع, هون
Zıt Kökعسر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin önündeki engelin kalkmasıyla açılması, hafiflemesi, sürtünmesiz ve uysalca akması
Çekirdek Özet 2İlahi tekliflerin fıtrata uygunluğu, vahyin anlaşılma ve hayata geçirilme kolaylığı, darlık ve kriz anlarında ferahlığa çıkış
Çekirdek Özet 3Varlık düzeninde ve ahlaki eylemlerde direncin kırılması; meşru kolaylaştırma ilkesi ile emeksiz kazanç (kumar) sapması arasındaki ayrım
Kritik Hata RiskiKökün anlamını yalnızca «kolaylık ve zahmetsizlik» olarak daraltıp, kökten türeyen meysir (kumar) ve istisâr (kurbanlık) kavramlarındaki bedelsizleşme ve boyun eğiş dinamiklerini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
يسAçılma, yayılma, bolluk ve darlığın zıddı olarak serbestçe hareket etme potansiyeli; nitekim aynı çekirdeği taşıyan يسع kökünde de kuşatma, genişlik ve takat bolluğu esastırرİnsan başı, süreklilik ve yönelim imgesi eklenerek; soyut genişliğin eyleme dökülmesi, hareketin sürtünmesiz, akıcı ve pürüzsüz bir hatta intizamla akması sağlanmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يEl ve kol; iş, yapma, uzanma, etkin müdahaleEylemin başlangıcı, failin işe el atması ve işlevsel uzanımı temsil eder
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaDirencin aşılması, omurga bulma, desteğin devreye girmesiyle sağlamlaşma hareketini kurar
رİnsan başı; baş, ilk, üst, yönelişEylemin bir hedefe doğru bilinçle, pürüzsüzce ve kesintisiz biçimde akmasını sağlar
يسرElin dirençle karşılaşmadan desteği bularak başa doğru akıcı ve engelsiz hareketiBir işe el atıldığında direnç noktalarının kendiliğinden çözülmesi, eylemin zahmetsizce ve doğal bir akışla hedefine ulaşması durumudur

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir binek hayvanının (özellikle atın) adımlarını yumuşak, uysal ve hafif atması (farasun hasenu't-teysûr); devenin veya koyunun sütünün ve dölünün bollaşarak kolay sağılır hale gelmesi; el ayasındaki çizgilerin birbirinden açık ve engelsiz olması
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Evs b. Hacer veya dönemin kasidelerinde atın adımlarının hafifliği ve seyrinin akıcılığı bu kökle tasvir edilir; ayrıca İbn Düreyd ve Lisân'da zikredilen şahitte zorluk çıkaran hasımlara karşı dikbaşlılık, yumuşak davranana karşı ise uysallık kastedilerek şöyle denir: قوم إذا شومسوا جد الشماس بهم / ذات العناد وإن ياسرتهم يسروا
Erken Arapça kullanımCahiliye Araplarında kışın kıtlık günlerinde toplanıp deve keserek etini kura oklarıyla paylaştıran zümreye eysâr (tekili yeser), bu kumar ve paylaşım fiiline de el-meysir denilmiştir; ayrıca sol ele bedenin daha serbest veya zayıf tarafı olması cihetiyle el-yedü'l-yüsrâ denilerek tefe'ül yapılmıştır

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde يسر kökü, zayıf/yâî başlangıçlı kökler sınıfında yer alır ve proto-Semitik *w-š-r veya *y-š-r («düz olmak, doğru gitmek, pürüzsüz ve engelsiz olmak») köküyle doğrudan irtibatlıdır. İbranicede yāšār (יָשָׁר) «düz, doğru, engelsiz, dürüst», yōšer (יֹשֶׁר) «doğruluk, dürüstlük, pürüzsüzlük» anlamındadır; Aramice ve Süryanicede îšar (ܐܝܫܪ) biçimi «doğrulamak, sabit ve pürüzsüz kılmak» kök manasını korur. Akadca ešēru(m) fiili «doğru gitmek, düzelmek, başarılı ve engelsiz olmak, doğumun kolay gerçekleşmesi» anlamlarını karşılar ve Arapçadaki «kolaylık, doğallık, akışkanlık» semantik alanıyla birebir örtüşür. Arapçada kök, «eğrilik ve engebenin bulunmaması» şeklindeki somut-geometrik zeminden, «eylemin önünde sürtünme olmaması, hafiflik, zenginlik ve bolluk» yönündeki soyut-hukuki zemine doğru semantik bir kayma yaşamıştır. Sol el için kullanılan el-yesâr kelimesi ise zayıflık ve uğursuzluk algısını bertaraf etmek üzere eylemin kolaylaşması dileğiyle (tefe'ül yoluyla) yahut sağ elin yanında ona yardım eden «uysal organ» vasfıyla adlandırılmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, HALOT, Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönيسر çekirdeğiBineğin yürüyüşündeki hafiflik, el ayasındaki açık çizgiler ve sağılan hayvanın memesinden sütün engelsiz gelmesi fiziksel çekirdeğidirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice yāšār, Aramice îšar, Akadca ešēru(m)«Düz, doğru, engelsiz, pürüzsüz olma ve işin rast gitmesi» ekseninde proto-Semitik ortak miras devam ederKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bağlamBazı Berberi ve Çad dillerinde «düzlük, açıklık ve hafiflik» ifade eden zayıf konsonantlı köklerle tipolojik benzerlikler kurulabilirMuhtemel

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques; Gesenius Hebrew Grammar and Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
يسرAnlamlıKolaylık, hafiflik, uysallık, bollukDirenç ve sürtünmenin kalkmasıyla işin pürüzsüz akmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
يرسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde mühmeldir, kullanılmazKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kaydı
سيرAnlamlıYürümek, hareket etmek, yol almakBir mekana veya hedefe doğru kesintisiz akış ve intikalOrtak çekirdek; akışkanlık ve hareket ortaklığı vardır; Kur'an'da geçer
سريAnlamlıGeceleyin yürümek, gizlice yayılmakKaranlıkta veya engeller altında nüfuz edip yol bulmaPürüzsüz akışın gizli ve derin boyutunu yansıtır; Kur'an'da geçer
ريسAnlamlıÜstün gelmek, başkan olmakRe'ese kökünün illetleşmiş veya hafifletilmiş kullanımıyla reislikKur'an'da geçmez
رسيAnlamlıSabit olmak, demir atmak, durulmakHareketin durulup yerine oturması, sağlamlaşmasıKolaylığın getirdiği istikrar haliyle zıt-tamamlayıcı ilişki; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
يسرMerkezKolaylık, akışkanlık, sürtünmesizlikEngellerin kalkmasıyla işin tabii, uysal ve dirençsiz akmasıdırMaddi ve manevi her alanda zorluğun karşıtıdır
سهلKomşuDüzlük, yumuşak zeminZeminin engebeli olmayıp düz, yumuşak ve ayak kaydırmaz olmasıdırيسر eylemin ve fıtratın akıcılığına, سهل ise dış mekanın ve zeminin elverişliliğine odaklanır
طوعKomşuİtaat, uysallık, gönüllü boyun eğişİradenin zorlama olmaksızın kendi rızasıyla boyun eğmesidirيسر işin kendi doğasındaki engelsizliği, طوع ise failin psikolojik teslimiyet ve itaatini bildirir
هونKomşuHafiflik, değersizlik, sükunetYükün ağırlığının bulunmaması yahut vakarla yavaş hareket etmektirهون bazen zillete veya ağırlıksızlığa varabilir; يسر ise her zaman yapıcı bir genişlik ve bolluktur
عسرZıtZorluk, darlık, sıkışmaÇıkış yolunun kapanması, şiddet, pürüz ve şiddetli direnç halidirKur'an'da doğrudan يسر kökünün zıddı olarak ontolojik ve ahlaki bir kutup kurar

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaيسرKolaylık, uysallık, bollukEngelin kalkmasıyla işin dirençsiz akması ve zenginlikKesin
LatinceFacilitas, commoditasKolaylık, elverişlilik, rahatlıkFacilitas eylemin yapılabilirlik kolaylığını karşılar ancak meysir (kumar) ve cömertlik çağrışımlarını taşımazGüçlü
İngilizceEase, facility, fluencyZahmetsizlik, akıcılık, rahatlıkEase zihinsel ve bedensel rahatlığı, facility teknik kolaylığı verir; kökteki zenginlik (yesâr) manası eksik kalırGüçlü
AlmancaLeichtigkeit, ErleichterungHafiflik, kolaylaşma, ferahlamaLeichtigkeit yükün olmamasını vurgular; Arapçadaki sürtünmesiz akış ve uysallık nüansı tam aktarılamazGüçlü
FransızcaAisance, facilitéRahatlık, akıcılık, refahAisance hem hareket rahatlığını hem de maddi varlıklılığı karşılayarak Arapçadaki çifte manaya oldukça yaklaşırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُسْر / الْيُسْرŞeriatın hafifliği, darlık sonrası gelen genişlik ve fıtrata uygunlukDini hükümlerin (oruç, sefer ruhsatı) insan gücüne denkliği ve kriz sonrası gelen ilahi ferahlık; Bakara 2:185, İnşirâh 94:5-6
يَسِير / يَسِيرًاAllah'a nispetle son derece önemsiz, zahmetsiz ve kudretine hafif gelen işMahşerde yeniden diriltme, hesap sorma ve kainatı sevk etme kudreti; Nisa 4:30, Hac 22:70, Ankebût 29:19
يَسَّرْنَا / فَنُيَسِّرُهُVahyin anlaşılmasını, ezberlenmesini ve hidayet yolunu engelsiz kılmaKur'an'ın öğüt alınması için zihne ve dile kolaylaştırılması; Meryem 19:97, Kamer 54:17, Leyl 92:7
الْمَيْسِرCahiliye dönemi kumarı ve haksız, emeksiz kura paylaşımıİçkiyle birlikte zikredilen, aklı ve malı ifsat eden haram kazanç yolu; Bakara 2:219, Mâide 5:90-91
اسْتَيْسَرَ / تَيَسَّرَElde bulunması kolay olan, imkan dahilindeki asgari miktarHacda kurbanlık temini ve gece ibadetinde Kur'an tilavetinin imkan ölçüsü; Bakara 2:196, Müzzemmil 73:20
مَيْسَرَةBorçlunun ödeme gücüne kavuşacağı maddi ferahlık ve genişlik vaktiİflas veya darlık halindeki borçluya mühlet tanınması bağlamı; Bakara 2:280
لِلْيُسْرَىİyilik, infak ve takva sahiplerinin sevk edildiği en hayırlı ve pürüzsüz akıbetCennet yolu, amellerin fıtrata denk gelerek kolayca icra edilmesi; A'lâ 87:8, Leyl 92:7

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstitaat ve ilahi kudretAllah'ın kainatı yaratması ve diriltmesinin O'na göre «yesîr» olması; teklif-i mâ lâ yutâkın (güç yetirilemeyenin yüklenmesinin) nefyiKudretin karşısında hiçbir ontolojik direncin bulunmaması ve ilahi iradenin sürtünmesiz tahakkuku
FıkıhRuhsatlar ve meşakkat kaidesi«Meşakkat teysiri celbeder» (المشقة تجلب التيسير) külli kaidesi; ibadetlerdeki hafifletmeler ve borçluya mühletŞer'î tekliflerin insanın takat sınırları içine çekilerek zorluğun sistemli biçimde giderilmesi
TefsirTeshîl ve i'câz ilişkisiKur'an'ın zikir için kolaylaştırılması (Kamer 54:17); lafzın fesahatle akması ve mananın kalbe engelsiz nüfuzuVahyin anlaşılabilirlik düzeyinin mucizevi bir açıklıkla beşer idrakine sunulması
HadisTebliğ ve ahlaki tutum«Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız» (يسروا ولا تعسروا) emri; dinin fıtri doğasının «yusr» olarak tanımlanmasıİnsan ilişkilerinde ve dini tebliğde katılık ve aşırılıktan kaçınıp tabii akışı tercih etme

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrata uygun şeriat ve teklif dengesiTeysîr (kolaylaştırma)Ruhsatlar yoluyla dini hayatın sürdürülebilirliğini sağlamakDinin temel gayesi insanı tüketmek değil, fıtratla ilahi irade arasındaki sürtünmeyi yok etmektirKesin
İlmiİdrak ve metodolojiEl-fehmü'l-yesîr (anlaşılabilirlik)Bilginin karmaşıklıktan arındırılarak eyleme dönüştürülmesiTeori ile pratik arasındaki pürüzlerin giderilerek hakikatin zihne doğrudan intikali sağlanırGüçlü
SiyasiYönetim ve kamu hukukuSiyâsetün yesîra (uysal ve adil yönetim)Vatandaş ile otorite arasındaki bürokratik ve hukuki direnci azaltmakİdarenin halka zorluk çıkarmaması, adaletin erişilebilir ve pürüzsüz işlemesi hedeflenirGüçlü
İktisadiMülkiyet, ticaret ve kumar yasağıYesâr (zenginlik) ve Meysir (kumar)Emek-sermaye dengesini korumak, bedelsiz servet transferini engellemekKolaylık ilkesi helal kazançta genişlik (yesâr) üretirken; emeksiz ve kumara dayalı sahte kolaylık (meysir) sistemi yıkarKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünmesizlik, minimum direnç prensibi ve süperiletkenlikFizikte bir parçacığın veya akışkanın sıfıra yakın dirençle hareket etmesi; elektrik akımının dirençsiz bir iletkende enerji kaybı olmadan akmasıdırGüçlü
Beşeri bilimlerAkış hali (flow state), sosyal sermaye ve işlem maliyetlerinin düşüklüğüPsikolojide bireyin eylemi zorlanmadan, kendiliğinden icra ettiği odaklanma anı; iktisatta kurumlar arasındaki güven sayesinde sürtünme ve maliyetlerin asgariye inmesidirGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca «hiçbir emek sarf etmeden elde edilen konfor, gevşeklik veya disiplinsizlik» olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fıtratın ilahi yasayla tam bir rezonansa girmesi, direncin kırılması, kurban (istisâr) ve sadaka ile amellerin pürüzsüzleşmesi ve hakiki refah (yesâr) demektir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDinî sorumlulukların «kolaylık dini» adı altında tahrif edilerek içinin boşaltılması yahut kumarın (meysir) vaat ettiği emeksiz kazancın meşru kolaylık zannedilerek sistemin ifsad edilmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın vazettiği ontolojik ve ahlaki nizamın temel karakterini (usrun zıddı olan yusru) belirler; vahyin anlaşılabilirliğini ve dinin insanın fıtri kabiliyetleriyle mutlak uyumunu açıklar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hüküm ve ruhsat ayetlerinde (Bakara 2:185), Kur'an'ın indiriliş hikmetini açıklayan nasslarda (Kamer 54:17), kıyamet ve kudret tasvirlerinde ve kumarın yasaklandığı iktisadi/toplumsal sınırlarda
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin insanı ezmek için indirildiği yönündeki katı ve marazi yaklaşımları bertaraf eder; aynı zamanda kolaylığın bir sorumsuzluk veya kumar gibi haksız kazanç yolu değil, fıtrata uygun meşru bir akış olduğunu gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBineğin adımlarını hafif ve dirençsiz atması, sütün engelsiz sağılması ve el çizgilerinin açıklığı gibi engelsiz, sürtünmesiz ve uysal fiziksel hareket.
  • Soyut anlamEylemlerin, varoluşsal yasaların ve ilahi vahyin insan fıtratıyla tam bir uyum içinde dirençle karşılaşmadan akması, darlıktan sonra gelen ferahlık ve bolluk.
  • Sistematik karşılıkBir sistemde işleyen süreçlerin önündeki sürtünme ve engebelerin kaldırılarak potansiyelin en az kayıpla hedefine ulaşması; kumarın sahte kolaylaştırmasına karşı meşru akışkanlık.
  • LaTeX modeliE=lim⁡R→0FR  ⟹  Φ
  • LaTeX açıklamasıFormülde F uygulanan kuvveti veya eylem potansiyelini, R karşılaşılan iç veya dış direnci ve sürtünmeyi, E ise ortaya çıkan akış ve eylemin etkililiğini temsil eder. Direncin sıfıra yaklaşması durumunda (R→0), sistemdeki enerji kaybı ve zorluk ortadan kalkar ve eylem tam bir kolaylık, fıtri intizam ve selamet fazına (Φ) ulaşır; bu durum يسر kökünün semantik çekirdeğini matematiksel olarak tasvir eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ي