بغض

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-غ-ض3 sîga, 74 mücavir kök, 5 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طفأخمربغضعدووَالْبَغْضَاءُبينقوموَالْبَغْضَاءَألوأسودون

KökSîga 3Ayet 5Sure 3Mücavir 74

▶ Ağı aç (3B)

بغض

ب - غ - ض

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Bahat çene altındaki et demektir. İnsanın kızdığı zaman dişlerini sıkıp kızgınlığını göstermesinde bağd kin, buğz anlamına gelmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Bahat çene altındaki et demektir. İnsanın kızdığı zaman dişlerini sıkıp kızgınlığını göstermesinde bağd kin, buğz anlamına gelmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR614 harf
باب الغين والضاد والباء معهما غ ض ب، ض غ ب، غ ب ض، ب غ ض مستعملات غضب: رجل غَضُوبٌ وغَضِبٌ وغُضُبَّة وغُضُبٌّ أي كثير الغَضَب شديده. وناقةٌ غَضُوبٌ: عَبُوسٌ. والغَضَبُ: بخصةٌ في الجفن الأعلى خلقةً. والغَضْبةُ: الصخرة الصلبة المتراكمة في الجبل، المخالفة له، قال: وغَضْبةٍ في هضبةٍ ما أمنعا. والغَضْبةُ: جلدُ المسن من الوعول حين يسلخُ. ضغب: والضَّغيبُ: تضور الأرنب عند الأخذ. والسنور يَضْغَبُ، وهو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR279 harf
البُغْضُ: ضدُّ الحبِّ. وقد بَغُضَ الرجلُ بالضم بَغاضَةً، أي صار بَغيضاً. وبَغَّضَهُ الله إلى الناس تَبْغِيضاً، فأَبْغَضوهُ أي مقتوه، فهو مُبْغَضٌ. والبَغْضاءُ: شدَّة البُغْضِ، وكذلك البِغْضَةُ بالكسر. وقولهم: ما أَبْغَضَهُ إليَّ، شاذٌّ لا يقاس عليه. والتَباغُضُ: ضدُّ التَحَابِّ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.248 harf
غ ض ب غضب ، غبض ، بغض ، ضغب استعمل من وجوهه : غضب غبض بغض ضغب . غضب : قال الليث : رجلٌ غَضُوبٌ : شديدُ الغضب . أبو عبيد عن الفراء : رجلٌ غُضُبَّةٌ وغَضُبَّةٌ بفتح الغين وضمِّها إذا كان يغضب سريعاً ، ويقال : غُضُبٌّ بغير هاءٍ مثله . وقال الليث : الغضُوبُ : الحَيَّةُ الخبيثة ، والغَضُوبُ : النَّاقةُ العَبُوسُ ، وامرأةٌ غضوبٌ بغير هاءٍ ، وبه سُمِّيَتِ المرأَة غَضوباً ، وأَنشد قول الهذلي : هجرت
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.590 harf
(باب الباء والغين وما يثلثهما) (بغل) الباء والغين واللام يدلُّ على قُوَّةٍ في الجِسم. من ذلك البَغْل، قال قومٌ: سُمِّيَ بذلك لقُوَّةِ خَلْقِه. وقد قالوا: سُمّيَ بَغْلاً من التّبْغيل، وهو ضربٌ من السَّيْرِ. والذي نَذْهَبُ إليه أنَّ التَّبغيلَ مشتقٌّ من سَيْر البَغْل. (بغم) الباء والغين والميم أصلٌ يسير، وهو صوتٌ وشبيهٌ به لا يتَحَصّل. فالبُغام صَوت النّاقة تردِّدُه، وصوتُ الظَّبيةِ بُغامٌ أيضاً.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR494 harf
- البغض: نفار النفس عن الشيء الذي ترغب عنه، وهو ضد الحب، فإن الحب انجذاب النفس إلى الشيء، الذي ترغب فيه. يقال: بغض الشيء بغضا وبغضته (جاء بغضه عن ثعلب وحده) بغضاء. قال الله عزوجل: ﴿وألقينا بينهم العداوة والبغضاء﴾ [المائدة/64]، وقال: ﴿إنما يريد الشيطان أن يوقع بينكم العداوة والبغضاء﴾ [المائدة/91]، وقوله عليه السلام: (إن الله تعالى يبغض الفاحش المتفحش) (الحديث أخرجه أحمد عن أسامة بن زيد والطبراني.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR390 harf
ب غ ض ومن العوادي أن تقيك ببغضـة وتقاذف منها وأنك ترقب وتقول‏:‏ هو حقيق بالبغضاء قذأة يجل عن الإغضاء‏.‏ وهو بغيـض مـن البغضـاء وقـد بغـض بغاضة وقد أبضغته وباغضتـه وبينهمـا مباغضـة ومـا رأيـت أشـد تباغضـاً منهمـا ولـم يـزالا متباغضين وحبب الله إلي زيداً وبغض إليَ عمراً وتحبب إلي فلان وتبغض إليّ أخوه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ يقولون‏:‏ أنعم الله بك عيناً وأبغض بعدوك عيناً‏.‏ وبغض حده إذا عثر‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.500 harf
البُغْض والبِغْضةُ: نَقِيضُ الحبّ؛ وقول ساعدة بن كؤية: ومن العَوادِي أَنْ تَفُتْك بِبِغْضةٍ، وتَقاذُفٍ منها، وأَنّكَ ترْقُب قال ابن سيده: فسّره السُّكَّري فقال: بِبِغضةٍ بقوم يبغضونك، فهو على هذا جمع كغِلْمة وصِبْية، ولولا أَن، المعهود من العرب أَن لا تتشكّى من محبوب بِغْضةً في أَشعارها لقلنا: إِن البِغْضة هنا الإِبْغاض، والدليل على ذلك أَنه قد عطف عليها المصدرَ وهو قوله: وتَقاذُفٍ منها، وما هو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR282 harf
* ب غ ض * * البُغْضُ * ضد الحب وقد * بَغُضَ * الرجل من باب ظرف أي صار * بَغِيضَاً * و * بَغَّضَهُ * الله إلى الناس * تَبْغيضاً فأَبْغَضُوهُ * أي مقتوه فهو * مُبْغَضٌ * و * البَغْضَاءُ * شدة البغض وكذا * البِغْضَةُ * بالكسر وقولهم * ما أَبْغَضَهُ * لي شاذ و * التَبَاغُضُ * ضد التحاب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.375 harf
البغض بالضم: ضد الحب ، نقله الجوهري. قال شيخنا، ضد الحب يلزمه العداوة في الأكثر، لا أنهما بمعنى، لظاهر إنما يريد الشيطان أن يوقع بينكم العداوة والبغضاء والبغضة، بالكسر، والبغضاء: شدته ، وكذلك البغاضة. وبغض، ككرم، ونصر، وفرح، بغاضة مصدر الأول، فهو بغيض ، من قوم بغضاء. من المجاز: يقال ، نسبه ابن بري إلى أهل اليمن: بغض جدك، كتعس جدك ، وعثر جدك، وهو من حد كرم. من المجاز في الدعاء: نعم
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.060 harf
بَغُضَ 1 بَغُضَ بغض غض ; (S, A, Msb, K;) and بَغَضَ; aor. [of both] بَغُضَ ; and بَغِضَ, aor. بَغَضَ ; (K;) inf. n. بَفَاضَةٌ, (S, A, Msb, K,) inf. n. of the first; (TA;) He, or it, (a man, S, or a thing, Msb,) was, or became, hateful, odious, or an object of hatred. (S, A, K.) ― -b2- بَغُضَ جَدُّهُ (tropical:) His fortune, or good fortune, fell; syn. عَثَرَ. (A.) And بَغُضَ جَدُّكَ, (L, K, TA,)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR462 harf
بَغَُضَ بَغَُضَ U بَغِضَ A ( n. ac. بَغَاْضَة 22t ), a. Was hateful, odious. b. see IV . بَغَّضَ بَغَّضَ II a. [ acc. & Ila ], Rendered hateful, odious to. أَبْغَضَ أَبْغَضَ IV , a. Hated, detested. بِغْضَة بِغْضَة 2t , a. see 3 . بُغْض بُغْض 3 , a. Hatred, hate; enmity, animosity, bad blood, bitterness; antipathy, aversion; dudgeon, spleen; detestation, abhorrence. بَغِيْض بَغِيْض
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.789 harf
بغض بَغَضَ - يَبْغُضُ - بَغْضاء بَغَضَ - يَبْغُضُ + كائن + كائناً أو شيئاً: ضد " حب ": لا يحب الخير والسلامة والنعمة في آخر، بل يريد له السوء والشر والضر بَغْضاء: على وزن " فـَعـْلاء" اسم فعل بمعنى فاعل من " بَغَضَ - يَبْغُضُ ": تمني وقوع السوء والضر ووالشر بآخر بقوة وشدة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "الشعور بالبغض والمقت النفسي تجاه
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler74 mücavir (94 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عدو

    4 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  2. بين

    5 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  3. بدي

    2 ortak ayet · Açığa çıkarırsınız

  4. ألو

    1 ortak ayet · Elyu yele demektir

  5. خبل

    1 ortak ayet · Habl meyvedeki çürüklük demektir

  6. غرو

    1 ortak ayet · Bulaştırdık

  7. أسو

    1 ortak ayet · Örnek

  8. طفأ

    1 ortak ayet · TFV Tafve(tı ile) kaynayan tencerede taşan köpük demektir

  9. عنت

    1 ortak ayet · Sıkıntıya düştünüz

  10. حظظ

    1 ortak ayet · Huzve atışlardaki hedef demektir

  11. خمر

    1 ortak ayet · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir

  12. دون

    2 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

Geçtiği ayetler(5)

Sîga sayfası: وَالْبَغْضَاءَ
  1. … فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا …

    Ve nefretBiz, hristiyanız diyenlerden de söz aldık. Onlar da kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. Bu yüzden kıyamete kadar aralarına kin ve düşmanlık saldık. Allah; yapmakta olduklarını kendilerine haber verecektir.

  2. … إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا …

    Ve nefretYahudiler dediler ki: Allah’ın eli bağlıdır. Böyle dediklerinden ötürü kendi elleri bağlansın, la’net olsun. Hayır, O’nun iki eli de açıktır, nasıl dilerse öyle infak eder. Rabbından sana indirilen; andolsun ki, onlardan çoğunun azgınlığını ve küfürünü artıracaktır. Onların aralarına kıyamet gününe kadar sürecek kin ve nefret saldık. Savaş için ateşi ne zaman körükleseler; Allah, onu söndürür. Ve yeryüzünde fesada koşarlar. Allah, ise fesadçıları sevmez.

  3. إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ

    Ve nefretŞeytan; ancak içki ve kumar yüzünden aranıza düşmanlık ve kin sokmak ve sizi Allah’ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık vazgeçersiniz değil mi?

Sîga sayfası: الْبَغْضَاءُ
Sîga sayfası: وَالْبَغْضَاءُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبغض
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكره, شنأ, مقت, قلى
Zıt Kökحبب
Çekirdek Özet 1Nefsin bir nesne veya şahıstan şiddetle tiksinip uzaklaşması, içsel itilim ve nefret duyma
Çekirdek Özet 2Kur'an'da daima kalplerde ve topluluklar arasında kök salan derin düşmanlık ve kin hali
Çekirdek Özet 3Bir arada yaşama zeminini çürüten, ortak bağı koparan ve yıkıcı ayrışma üreten duygusal bariyer
Kritik Hata RiskiBu kökün geçici bir öfke veya anlık kızgınlık sanılarak kalıcı nefret ve yapısal husumet boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بغİçten dışa taşma, kabarma, sınırını aşarak yönelme veya aniden ortaya çıkma; nitekim بغت kökünde aniden basma, بغي kökünde haddi aşma ve aşırı talep, بغل kökünde ise irilik ve kabalık anlamı bulunurضEklenen harfin getirdiği baskı, sıkışma ve direnç etkisiyle dışa taşan kabarmanın içsel bir itilime, büzülmeye ve sert bir karşı koyuşa dönüşmesiyle nefret ve tiksinti anlamı kazanılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, sınırlandırılmış iç alanDuygunun insanın iç dünyasında, kalbinde ve mahrem benliğinde yerleşmesini temsil eder
غGöz imgesinden türetilmiş perdeleme, örtme ve bulanıklıkKalbin berraklığını yitirmesini, bakışın kararmasını ve sevgi bağının örtülüp perdelenmesini anlatır
ضBitki veya olta imgesinden türetilmiş sertleşme, baskı ve daralmaİçsel kabarmaya eşlik eden diş sıkma, kasılma, sert direnç ve tahammülsüzlük halini ifade eder
بغضİçsel alanın perdelenip sert bir dirençle dışa kapanmasıİnsanın iç dünyasında bir varlığa karşı duyduğu berraklığı yitirip sert bir büzülme ve itilimle ondan yüz çevirmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyden tiksinerek çekilme, nefsin bir nesneye karşı büzülüp ondan iğrenmesi ve yüz çevirmesi, istenmeyen bir durum karşısında yüzün ekşimesi ve dişlerin sıkılması
Cahiliye şiiri kullanımıSâide b. Cüeyye el-Hüzelî bir beytinde nefret besleyen hasımların kuşatmasını şöyle tasvir eder: وَمِنَ الْعَوَادِي أَنْ تَقَتْكَ بِبِغْضَةٍ / وَتَقَاذُفٍ مِنْهَا وَأَنَّكَ تُرْقَبُ
Erken Arapça kullanımMa‘kıl b. Huveylid el-Hüzelî'nin şiirinde nefretin doğurduğu tehlike şu sözlerle yer alır: أَبَا مَعْقِلٍ لَا تُوطِئَنَّكَ بَغَاضَتِي / رُؤُوسَ الْأَفَاعِي مِنْ مَرَاصِدِهَا الْعُرْمِ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-Hüzeliyyîn.

Sami etimolojik katman

Arapça بغض kökü, merkezi Sami dillerinde belirgin bir leksikal süreklilik göstermekle birlikte, klasik Arapçada son derece rafine bir içsel itilim ve ruhsal nefret kavramına dönüşmüştür. Kökün İbranice ve Aramice katmanındaki doğrudan fonetik karşılıkları sınırlı olup, bu dillerde nefret ve dışlama alanı genellikle שנא (İbranice śānē) kökü üzerinden karşılanır. Bununla birlikte Güney Sami ve erken Kuzeybatı Sami çevrelerinde sertleşme, bozulma ve itilme bildiren fonetik varyantlarla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Arapçada kökün kazandığı anlam derinliği, sevginin (hubb) doğrudan ontolojik ve psikolojik zıddı (nakîzu’l-hubb) olarak konumlanması ve nefsin nesneden şiddetle geri çekilmesi (nefâru’n-nefs) esasına dayanır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبغ ikili çekirdeğinden türeme içsel tepki ve itilimKabarma ve yönelme bildiren çekirdeğin ض harfinin baskılayıcı niteliğiyle nefret ve tiksintiye dönüşmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça sahasında yoğunlaşan özgün semantik gelişmeDiğer Sami dillerindeki genel husumet kavramlarının aksine içsel büzülme ve iradi uzaklaşmayı niteleyen özgün formGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بغضAnlamlıBuğzetmek, nefret etmekNefsin bir şeyden tiksinip ondan kaçınması ve kalıcı düşmanlık beslemesiHedef köktür; Kur'an'da geçer
بضغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
غبضAnlamlıKıskanmak, daralmakLisanda nadir kullanılan ve gıpta/haset ekseninde daralma bildiren varyantKur'an'da geçmez
غضبAnlamlıÖfkelenmek, gazapİntikam ve cezalandırma iradesiyle kanın beyne hücum etmesi, şiddetli kızgınlıkAnlamca akraba, Kur'an'da geçer
ضبغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
ضغبAnlamlıSes çıkarmak, feryat etmekTavşanın korkudan veya yırtıcı karşısında bağırması, inilti çıkarmasıFiziksel ses tasviri; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بغضMerkezNefret ve itilimKalpte yer eden, sevginin zıddı olan derin ve kalıcı nefretNefsin bütünüyle geri çekilmesi ve hasımlık üretmesi hali
كرهKomşuİstememe, hoşlanmamaBir şeyin nefse ağır gelmesi ve zoraki kabullenilmesiHoşnutsuzluktur; buğuzdaki aktif düşmanlığı içermeyebilir
شنأKomşuKin ve soğuk nefretBir kimseye çirkinliği veya hasedi sebebiyle beslenen derin nefretDışa vuran hakaret ve dışlama eğilimi daha belirgindir
مقتKomşuAşağılayarak tiksinmeSon derece çirkin bir fiilden ötürü duyulan en ağır nefretAhlaki ve ilahi boyutta iğrenme ve alçaltma vurgusu taşır
قلىKomşuBıkıp terk etmeBir kimseden usanç duyarak onu büsbütün arkada bırakmaİlişkiyi kesme ve terk etme eylemiyle sonuçlanan nefret
حببZıtSevgi ve cazibeNefsin bir şeye meyletmesi, ona çekilmesi ve bağlanmasıبغض kökünün tam ontolojik ve ahlaki karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبغضBuğz, şiddetli nefretNefsin sevgiden büsbütün kopup itici bir düşmanlık beslemesiKesin
LatinceOdium, aversioNefret, yüz çevirmeOdium kalıcı düşmanlığı, aversio ise tiksinerek uzaklaşmayı karşılarGüçlü
İngilizceHatred, animosity, rancorNefret, derin husumetHatred genel nefreti, rancor ise içe yerleşmiş köklü kini karşılarKesin
AlmancaHass, AbneigungNefret, antipati/itilimHass güçlü nefreti, Abneigung nefsin bir şeyden geri durmasını verirKesin
FransızcaHaine, aversionNefret, tiksintiHaine kalıcı husumeti, aversion içsel kaçınma hareketini ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْبَغْضَاءُKalplerde gizlenen ve dillerden taşan düşmanlıkMüminlere karşı içte beslenen kinin dışa vurumu; Âl-i İmrân 3:118
الْبَغْضَاءَTopluluklar arasına ilahi ceza olarak sokulan ayrılık ve kinAhdi bozanlar arasına kıyamete kadar konulan tefrika ve husumet; Mâide 5:14, 5:64
الْبَغْضَاءَŞeytanın hile ve tuzaklarla insanlar arasına ektiği nifakİçki ve kumar yoluyla toplumsal barışın çökertilmesi bağlamı; Mâide 5:91
الْبَغْضَاءَTevhid inancı gereği batıldan ve şirke sapanlardan açıkça berî olmaİbrahim ve beraberindekilerin kavimlerine karşı açıkladıkları inanç ayrışması; Mümtehine 60:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve rıza/gazap meselesiAllah'ın buğzunun zatî bir duygu mu yoksa cezalandırma iradesi mi olduğuAllah'ın fıskı, zulmü ve küfrü sevmemesi, lütfundan mahrum bırakması
FıkıhVelâ ve berâ, muamelat ve toplumsal ilişkilerDüşmanlık tohumu eken fiillerin (kumar, hile) haram kılınış illetiToplumsal barışı ve kardeşlik bağını bozan unsurların sedd-i zerâi ile menedilmesi
Tefsirالعداوة ve البغضاء kavram çiftinin tahliliDüşmanlığın eylemsel, buğzun ise kalbî ve duygusal boyutu temsil etmesiKalpteki kinin dışarıdaki fiilî savaşa zemin teşkil eden kök dinamik oluşu
HadisAhlak ve cemaat hukukuBirbirine buğzetmeme, haset etmeme ve sıla-i rahmi kesmeme emirleriNefsani ve haksız buğzun kardeşlik hukukunu imha eden bir afet sayılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhidî aidiyet ve berâ akidesiZulüm ve şirke karşı duygusal mesafeHakkı bâtıldan ayırma bilinciKalbin batıla meyil göstermeyip ilahi rıza ekseninde tavır almasıKesin
İlmiHakikat arayışı ve nesnellikÖnyargı ve duygusal tarafgirlikZihni körleştiren taassupNefretin aklı perdeleyerek adil ve doğru bilgi üretimini engellemesiGüçlü
SiyasiToplum sözleşmesi ve iç barışKutuplaşma ve düşmanlık üretimiBir arada yaşama zeminini parçalamaKamusal alanda nefret dilinin iç savaşa ve anarşiye zemin hazırlamasıKesin
İktisadiTicari ahlak ve kaynak bölüşümüHaksız rekabet ve haram kazançİktisadi dayanışmayı çökertmeFaiz, kumar ve tekelciliğin sınıflar arası derin kin doğurmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerElektromanyetizmada aynı yüklerin birbirini itmesi (Coulomb itme kuvveti)Benzer kutupların birbirini şiddetle uzaklaştırması gibi, buğzun da iki nesne arasında çekimi yok edip dışlayıcı bir itme alanı kurmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide grup içi yabancılaşma ve negatif kutuplaşmaToplumsal aktörler arasındaki empatik ve hukuki bağların koparak yerini yapısal dışlamaya ve husumete bırakmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece sübjektif, anlık bir can sıkıntısı veya bireysel bir öfke patlaması düzeyine indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök sadece bireysel değil; toplulukları içten çürüten, ilahi cezaya veya şeytani ayartmaya dayanan yapısal ve kalıcı bir nefret zeminidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂyetlerdeki uyarının anlık psikolojik bir duygu zannedilerek, kumar ve içki gibi haramların toplumu dinamitleyen sosyolojik yıkımının gözden kaçırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Çünkü Kur'an, insanın ve toplumların çöküşünü sadece eylemsel düşmanlıkla (عدو) değil, onun arkasında yatan içsel ve kalıcı nefretle (بغض) açıklar; sevgisizlik ve kin toplumları helake sürükleyen ana psikososyal etkendir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ehl-i Kitab'ın kendi içindeki tefrikasını anlatan ayetlerde, içki ve kumar yasaklarının gerekçelerinde ve İbrahimî tevhid tavrının (velâ-berâ) açıklandığı ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Düşmanlığın sadece kılıç ve savaşla sınırlı olduğu yanılgısını düzeltir; kalpte yerleşen kin ve nefretin dilden ve tavırdan taşarak her türlü barış ve adaleti imkansız kıldığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamNefsin tiksindiği bir şeyden büzülerek geri çekilmesi, yüzün asılması ve dişlerin sıkılmasıyla ortaya çıkan içsel tepki.
  • Soyut anlamBir varlığa, eyleme veya topluluğa karşı kalpte kök salan, çekimi ve sevgiyi tamamen yok eden yerleşik nefret ve husumet.
  • Sistematik karşılıkİki unsur arasındaki çekim potansiyelini sıfırlayan ve sürekli büyüyen bir itme kuvveti üreterek toplumsal veya ruhsal ayrışmaya yol açan negatif bağ.
  • LaTeX modeliFb(x,y)=−kd(x,y)2⋅u⃗xy
  • LaTeX açıklamasıBu modelde x ve y iki bireyi veya toplumsal grubu, d(x,y) aralarındaki manevi ve ahlaki mesafeyi, k kalpte yerleşen nefretin şiddet katsayısını, u⃗xy ise ayrışma yönündeki birim vektörü temsil eder. Formülün başındaki eksi işareti, buğzun çekim kuvvetinin (sevginin) tam tersi yönünde işleyen negatif ve yıkıcı bir itme gücü olduğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب