جمع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-م-ع40 sîga, 151 mücavir kök, 123 ayet, 45 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ريبفديأَجْمَعِينَصلبجمعيومجَمِيعٌأنسجهمأرضجَمِيعًاوقتيَجْمَعُ

KökSîga 40Ayet 123Sure 45Mücavir 151

▶ Ağı aç (3B)

جمع

ج - م - ع

KÖK
  • 129 geçiş
  • 123 ayet
  • 40 sîga
  • 13 sözlük

Yumruk demektir. Cum’a yumruk demektir. Sonraları toplama ve birleştirme anlamlarında kullanılmıştır. İnsanların ve develerin toplanmaları bu kelime ile ifade edildiği gibi mal stoku da bu kelime ile ifade edilmiştir. Mal ve para bir işte kullanıldığı zaman değerlidir. Onları hapsedip stoklamak kişiye bir fayda vermediği gibi topluluğun haklarını da gasp sayılır. Böylece bu sure bundan sonraki surelerin ortaya koyduğu ekonomik kuralların temelini atmış olmaktadır. Çalışıp kazanmak ve onu harcamak, ne kadar ibadet ise stok yapıp elde tutmak da o kadar günahtır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Yumruk demektir. Cum’a yumruk demektir. Sonraları toplama ve birleştirme anlamlarında kullanılmıştır. İnsanların ve develerin toplanmaları bu kelime ile ifade edildiği gibi mal stoku da bu kelime ile ifade edilmiştir. Mal ve para bir işte kullanıldığı zaman değerlidir. Onları hapsedip stoklamak kişiye bir fayda vermediği gibi topluluğun haklarını da gasp sayılır. Böylece bu sure bundan sonraki surelerin ortaya koyduğu ekonomik kuralların temelini atmış olmaktadır. Çalışıp kazanmak ve onu harcamak, ne kadar ibadet ise stok yapıp elde tutmak da o kadar günahtır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.689 harf
باب العين و الجيم والميم معهما )ع ج م، ع م ج، ج ع م، ج م ع، م ع ج، م ج ع مستعملات( عجم: العَجَمُ: ضِدُّ العَرَب. ورجلٌ أعجميّ: ليس بعربيّ وقوم عجم وعرب والأعجم: الذي لا يُفْصِحُ. وامرأة عجماء بيّنة العجمة. والعجماء: كلّ دابّة أو بهيمة. وفي الحديث: "جُرْحُ العجماء جُبار" يقول: إذا أفلتت الدّابّة فقتلت إنسانا فليس على صاحبها دِيَةً وجُبار، أي: باطل، هدر دُمُه. والعجماء كل صلاة لا يُقْرأُ فيها.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR3.165 harf
جَمَعْتُ الشيءَ المتفرقَ فاجْتَمَعَ. والرجلُ المُجْتَمِعُ: الذي بلغ أشُدَّهُ. ولا يقال ذلك للنساء. ويقال للجارة إذا شَبَّتْ: قد جمعت الثياب، أي قد لبست الدرعَ والخمارَ والملحفةَ. وتَجَمَّعَ القومُ، أي اجتمعوا من ههنا وههنا. وجُمَّاعُ الناس بالضم: أَخْلاطُهُمْ، وهم الأُشابَةُ من قبائلَ شتَّى. والجَمْعُ: مصدر قولك جَمَعْتُ الشيء. وقد يكون اسماً لجماعة الناس، ويُجْمَعُ على جُموعٍ، والموضِعُ مَجْمَعٌ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok17.323 harf
باب العين والجيم مع الميم عمج ، عجم ، جمع ، جعم ، مجع ، معج : مستعملات عجم : قال الله جلّ وعزّ : ( لَّقَالُواْ لَوْلاَ فُصِّلَتْ ءَايَاتُهُ ءَاعْجَمِىٌّ ) ( فُصّلَت : 44 ) . قال الفراء : قرىء ( أاعجَميٌّ وعربيٌّ ) بالاستفهام ، وجاء في التفسير : أيكونُ هذا الرسول عربيّاً والكتابُ أعجَميٌّ . قلت : ومعناه أن الله قال : ولو جعلناه قرآناً أعجمياً لقالوا هلاّ فصّلت آياته عربيَّةَ مفصَّلَةَ الآي . كأنّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.360 harf
(باب الجيم والميم وما يثلثهما) (جمن) الجيم والميم والنون ليس فيه غير الجُمان، وهو الدرُّ. قال المسيّب([1]): كجُمانةِ البَحْرِيّ جَاءَ بِها *** غَوّاصُها مِن لُجَّةِ البَحْرِ (جمي) الجيم والميم والحرف المعتل كلمةٌ واحدة، وهو الجمَاءُ، وهو الشَّخص. وربّما ضُمّت الجيم. قال: * وقُرْصَةٍ مثلِ جَُمَاء التُّرْسِ([2]) * (جمح) الجيم والميم والحاء أصلٌ واحد مطَّرد، وهو ذَهاب الشّيء قُدُماً بغَلَبةٍ
Maddenin bağlantısı

(باب الجيم والميم وما يثلثهما) (جمن) الجيم والميم والنون ليس فيه غير الجُمان، وهو الدرُّ. قال المسيّب([1]): كجُمانةِ البَحْرِيّ جَاءَ بِها *** غَوّاصُها مِن لُجَّةِ البَحْرِ (جمي) الجيم والميم والحرف المعتل كلمةٌ واحدة، وهو الجمَاءُ، وهو الشَّخص. وربّما ضُمّت الجيم. قال: * وقُرْصَةٍ مثلِ جَُمَاء التُّرْسِ([2]) * (جمح) الجيم والميم والحاء أصلٌ واحد مطَّرد، وهو ذَهاب الشّيء قُدُماً بغَلَبةٍ وقُوَّة. يقال جَمَح الدّابةُ جِماحاً إذا اعتَزَّ فارسَه حتَّى يغلِبَه. وفرس جَموح. قال: سَبُوحٌ جَمُوحٌ وإحضارُها *** كمعمعة السَّعَف المُوقدِ([3])وجَمَحَ الصَّبيُّ الكعبَ بالكعبِ، إذا رماه حتَّى يُزيلَه عن مكانه. وفي هذه نظر، لأنها تقال بغير هذا اللفظ، وقد ذكرت([4]). والجُمَّاحُ: سَهم يُجْعَلُ على رأسه طِينٌ كالبُنْدُقة يَرْمي به الصّبيان. قال: هلْ* يُبْلِغَنِّيهِمْ إلى الصّباحْ *** هِقْلٌ كأنَّ رَأْسَه جُمَّاحْ([5])قال بعض أهل اللغة : الجَمُوح الرَّاكبُ هواه. فأمّا قوله تعالى: ﴿لَوَلَّوْا إلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُونَ﴾ [التوبة 57]، فإنّه أراد يَسْعَون. وهو ذاك. وقال: خلعْتُ عِذارِي جامحاً ما يَرُدُّني *** عن البيض أمثَالِ الدُّمَى زَجْرُ زاجرِ([6])وجَمَحَتِ المرأةُ إلى أهلها: ذهبَتْ من غير إذْن. (جمخ) الجيم والميم والخاء كلمة واحدة لعلّها في باب الإبدال. يقولون جامَخْت الرجل فاخَرْتُه. وإنما قلنا إنّها من باب الإبدال لأنَّ الميم يجوز أن يكون منقلبةً عن فاء، وهو الجَفْخُ والجخف بمعنىً. (جمد) الجيم والميم والدال أصلٌ واحد، وهو جُمُود الشيء المائع من بردٍ أو غيره. يقال: جمَدَ الماء يجْمُد. وسنَةٌ جَمادٌ قليلة المطر. وهذا محمولٌ على الأوَّل، كأنَّ مطرها جَمَدَ. وكان الشّيباني يقول: الجماد الأرض لم تمْطرْ. ويقول العرب للبخيل: "جَمادِ له"، أي لا زال جامدَ الحال، وهو خلاف حَمَادِ. قال المتلمّس: جَمَادِ لها جَمَادِ ولا تقولي *** لها أبداً إذا ذُكِرتْ حَمَادِ([7])(جمر) الجيم والميم والراء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على التجمُّع. فالجمر جمر النّار معروف، الواحد جمرة. والجمّارُ جمّار النخل وجَامُورُهُ أيضاً، وهي شَحْمَةُ النَّخْلة. ويقال جَمَّرَ فلانٌ جيشَه إذا حَبَسَهم في الغَزْوِ ولم يُقْفلْهُمْ([8]) إلى بلادهم. وحَافِرٌ مُجْمَرٌ وقَاحٌ صُلْبٌ مجتمع. والجَمَرات الثلاثُ اللّوَاتي بمكّة يُرْمَيْنَ من ذلك أيضاً، لتَجَمُّعِ ما هناك من الحصى. وأمّا جمرت العرب فقال قوم: إذا كان في القَبيل ثلاثمائة فارسٍ فهي جَمْرَةٌ. وقال قوم: كلُّ قبيلٍ انضمُّوا وحاربوا غيرَهُم ولم يُحالفوا سواهم فهُمْ جمْرة. وكان أبو عبيدٍ يقول: جَمَراتُ العرب ثلاث: بنو ضَبَّة بن أُدّ، وبنو نُمير ابن عامر، وبنو الحارث بن كعب، فطَفِئَتْ منهم جمرتان، وبقيت واحدة، طَفِئَت ضبّة لأنها حَالفت الرِّباب، وطَفِئَتْ بنو الحارث لأنّها حالفت مَذْحِجاً، وبقيت نُميرٌ لم تَطْفَأ، لأنّها لم تُحَالِفْ. ويقال: جَمّرَتِ المرأةُ شَعَْرها، إذا جمَعَتْهُ وعَقَدَتْهُ في قفائها([9]). وهذا جميرُ القوم أي مجتَمِعُهم. وقد أجْمَرَ القوم على الأمر اجتَمَعُوا. وابنُ جَميرٍ: اللّيلُ المظلم. (جمز) الجيم والميم والزاء أصلٌ واحد، وهو ضَرْبٌ من السَّير. يقال: جَمَزَ البَعيرُ جَمْزاً([10]) وهو أشَدُّ من العَنَق. وسُمِّيَ بَعير النَّجَاشيِّ ([11]) جمّازاً، لسُرْعة سَيره. قال: أنا النَّجاشيُّ على جَمَّازِ *** حَادَ ابنُ حَسّانٍَ عن ارتجازِي([12])وحِمَارٌ جَمَزَى أي سريع. قال: كأنّي وَرَحْلِي إذا رُعْتُها *** على جَمَزَى جازئٍ بالرِّمالِ([13])وشذّت عن هذا القياس كلمةٌ. يقال الجُمْزَة الكتْلةُ من التَّمْر([14]). (جمس) الجيم والميم والسّين أصلٌ واحد، من جُمُوس الشَّيء. يقال: جَمَس الوَدَك إذا جَمَدَ. والجَمْسَة البُسْرَة إذا أرْطَبَتْ وهي بعد صُلْبَة. (جمش) الجيم والميم والشين أصلٌ واحد، وهو جِنْسٌ من الحَلْق. يقال: جَمَشْت الشَّعر إذا حلقْتَه. وشَعَْرٌ جميشٌ. وفي الحديث: "إنْ رَأَيتَ شاةً بخَبْتِ الجَمِيش"، فالخَبْت المفازة، والجَمِيش الذي لا نَبْتَ به. وسنَةٌ جَمُوشٌ إذا احْتَلَقَت النَّبْت. قال رُؤبة: * أوْ كاحتلاقِ النُّورَةِ الجميشِ([15]) * ومما شذَّ عن الباب الجَمْش الحَلْبُ بأطراف الأصابع. والجَمْش: الصَّوْت. (جمع) الجيم والميم والعين أصلٌ واحد، يدلُّ على تَضَامِّ الشَّيء. يقال جَمَعْتُ الشيءَ جَمْعاً. والجُمَّاع الأُشابَةُ من قبائلَ شتَّى. وقال أبو قيس([16]): ثم تجلّت ولنا غاية *** من بين جمعٍ غَير جُمَّاعِ([17])ويقال للمرأة إذا ماتت وفي بطنها وَلَدٌ: ماتت بِجُمْع. ويقال هي أنْ تموت المرأة ولم يمسسها رجُلٌ. ومنه قول الدّهناء([18]) * "إنِّي منه بِجُمْعٍ". والجامع: الأتانُ أوّل ما تَحمِل. وقدرٌ جِماعٌ وجامعة، وهي العظيمة. والجَمْع: كلُّ لونٍ من النّخل لا يُعرف اسمُه، يقال ما أكثر الجَمْعَ في أرضِ بني فلانٍ لنَخْلٍ خرجَ من النّوى. ويقال ضربته بِجُمْعِ كَفِّي وجِمْعُ كَفّي([19]). وتقول: نهبٌ مُجْمَع. قال أبو ذُؤَيب: وكَأَنَّها بالجِزْعِ جِزْعِ نُبَايِعٍ *** وأولاتِ ذِي الخَرْجاءِ نهْبٌ مُجْمَعُ([20])وتقول استَجْمَعَ الفَرسُ جَرْياً. وجَمْع: مكّة([21])، سمِّي لاجتماع النَّاسِ به وكذلك يوم [الجمعة([22])] . وأجمعت على الأمر إجماعاً وأجمعته. قال الحارث ابن حِلِّزَة: أجمَعُوا أمرهُمْ بليلٍ فلمَّا *** أصبَحُوا أصبحَتْ لهمْ ضَوضاءُ([23])ويقال فَلاَةٌ مُجْمِعَة([24]): يجتمع الناس فيها ولا يتفرَّقون خَوْفَ الضَّلال. والجوامع: الأغلال. والجَمْعاء من البهائم وغيرها: التي لم يذهَبْ من بدنها شَيء. (جمل) الجيم والميم واللام أصلان: أحدهما تجمُّع وعِظَم الخَلْق، والآخر حُسْنٌ. فالأوّل قولك أجْمَلْتُ الشّيءَ، وهذه جُمْلة الشّيء. وأجمَلْتُه حصّلته. وقال الله تعالى: {وقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلاَ نُزِّلَ عَلَيْهِ القُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً([25]) [الفرقان 32]. ويجوز أنْ يكون الجَمَل من هذا؛ لعِظَم خَلْقه. والجُمَّل: حَبْل غَليظ، وهو من هذا أيضاً. ويقال أجْمَلَ القومُ كثُرت جمالُهم. والجُمَاليّ: الرّجُل العظيم الخَلْق، كأنه شُبِّه بالجمل؛ وكذلك ناقةٌ جُمَالِيَّة. قال الفراء: (جِمَالاَتٌ) جمع جَمَل. والجِمَالات: ما جمع من الحِبال والقُلُوس([26]). والأصل الآخر الجَمَال، وهو ضدُّ القبح. ورجلٌ جميل وجُمال([27]). قال ابن قتيبة: أصله من الجَمِيل وهو وَدَك الشَّحمِ المُذابِ. يراد أنَّ ماءَ السِّمَنِ يجري في وجهه. ويقال جَمَالَكَ أن تفَعَلَ كذا، أي اجْمُل ولا تَفْعَلْه. قال أبو ذؤيب: جَمَالَكَ أيُّها القلبُ الجريحُ *** ستَلْقَى مَنْ تُحبُّ فتستريحُ([28])وقالت امرأةٌ لابنتها: "لا تَجَمَّلِي وتَعَفَّفِي" أي كُلِي الجميلَ -وهو الذي ذكرناه من الشَّحم المذاب- واشربي العُفَافَة، وهي البقية من اللبن. ---------------------ــــ ([1]) قصيدة البيت التالي مختلف في نسبتها إلى المسيب بن علس، وإلى الأعشى. وهي في ديوان الأعشى (نسخة رامبور بالهند) كما نبه العلامة الميمني في حواشي الخزانة (3: 216 سلفية). وقد وردت في نسخة (جابر) منسوبة إلى المسيب مخرومة مبتورة. وقد علل البغدادي هذا الخلاف بما نقله: "كان الأعشى راوية المسيب بن علس والمسيب خاله. وكان يطرد شعره ويأخذ منه". ([2]) قبله، كما في اللسان (جمى): * يا أم سلمى عجلي بخرس * ([3]) نسب إلى امرئ القيس في اللسان (جمح) برواية "جموحاً مروحا". ([4])أي يقال "جبح" بالباء بدل الميم. ولم ترد هذه المادة في المقاييس، وقد ذكرت في المجمل. ([5]) نسب إلى راجز من الجن في اللسان (جمح). ([6]) البيت في المجمل واللسان (جمح). ([7]) ديوان المتلمس 7 مخطوطة الشنقيطي واللسان (جمد). وفي اللسان: "ولا تقولن". ونبه على رواية أخرى، وهي: حماد لها حماد ولا تقولي *** طوال الدهر ما ذكرت جماد ([8]) يقفلهم: يرجعهم. وفي الأصل: "يقلفهم"، تحريف. ([9]) الفقاء، بالمد : لغة في القفا. قالوا: ولذلك جمع على أقفية. ([10]) ويقال جمزى، أيضاً بالتحريك والقصر. ([11]) هو النجاشي الشاعر، كان معاصرا لحسان بن ثابت وكان يهجو الأنصار، فانبرى له حسان وابنه عبد الرحمن يهاجيانه. انظر الخزانة (2: 106-107). ([12]) البيتان في اللسان (جمز). ([13]) البيت لأمية بن أبي عائذ الهذلي كما في شرح السكري لأشعار الهذليين 184 ومخطوطة الشنقيطي 80 واللسان (جمز). ويروى: "إذا زعتها" بالزاي. ([14]) من التمر والأقط ونحو ذلك، والجمع جمز كغرف. ([15]) وكذا موضعه من الاستشهاد في المجمل واللسان، دون أن يسبق ذكره للنورة، وقبل ذلك بكلام طويل في اللسان: "ونورة جموش وجميش". وحق الاستشهاد أن يكون بعد هذا الكلام الذي فيه ذكر النورة. لكن هذا جاء. والبيت أيضاً في ديوان رؤبة 78. ([16]) هو أبو قيس بن الأسلت. وقصيدته في المفضليات (2: 83-86). ([17]) في اللسان: "حتى انتهينا"، وفي المفضليات: "حتى تجلت". ([18]) هي الدهناء بنت مسحل، امرأة العجاج. قالت للعامل: "أصلح الله الأمير، إني منه بجمع" أي عذراء. "وجمع" في المعنيين تقال بضم الجيم وكسرها. ([19]) بضم الجيم وكسرها. ([20]) من قصيدته العينية في أول ديوانه والمفضليات (2: 221). وفيهما وفي اللسان: "بالجزع بين نبايع وأولات ذي العرجاء". والخرجاء كذلك: موضع. ([21]) تصح على قراءتها بالإضافة؛ وإلا فإن جمعاً اسم للمزدلفة، ولم يذكر أحد أن جمعا هو مكة. وإنما أضافه إليها لتقارب هذه المواضع. وهكذا وردت العبارة في المقاييس والمجمل. وسائر المعاجم وكتب البلدان تنص أن جمعاً هو المزدلفة. ([22]) التكملة من المجمل. ([23]) من معلقته المعروفة. ([24]) في الأصل: "فلانة مجتمعة"، صوابه من المجمل واللسان. ([25]) من الآية 32 في سورة الفرقان. ووقعت الآية محرفة في الأصل إذا جاء أولها: "وقالوا لولا"، وجاء في اللسان (جمل 135): "لولا أنزل"، تحريف أيضاً: ([26]) القلوس: جمع قلس، بفتح القاف. وهو الحبل الغليظ من حبال السفن. وفي الأصل: "الجمال والفلوس" تحريف، وصوابه في المجمل واللسان. ([27]) بضم الجيم وتخفيف الميم وتشديدها أيضاً. ([28]) في ديوانه 68: "القلب القريح".

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.513 harf
- الجمع: ضم الشيء بتقريب بعضه من بعض، يقال: جمعته فاجتمع، وقال عز وجل: ﴿وجمع الشمس والقمر﴾ [القيامة/9]، ﴿وجمع فأوعى﴾ [المعارج/18]، ﴿وجمع مالا وعدده﴾ [الهمزة/2]، وقال تعالى: ﴿يجمع بيننا ربنا ثم يفتح بيننا بالحق﴾ [سبأ/26]، وقال تعالى: ﴿لمغفرة من الله ورحمة خير مما يجمعون﴾ [آل عمران/157]، ﴿قل لئن اجتمعت الإنس والجن﴾ [الإسراء/88]، وقال تعالى: ﴿فجمعناهم جمعا﴾ [الكهف/99]، وقال تعالى: {إن الله جامع
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.992 harf
ج م ع مـا جاءنـي إلا جميعـة منهـم وكنـت فـي مجمـع من الناس‏.‏ وهذا الكلام أولج في المسامع وأجول في المجامع‏.‏ ومعه جمع غير جماع وهم الأشابة‏.‏ قال أبو قيس بن الأسلت‏:‏ ثم تجلـت ولنـا غايـة من بين جمـع غيـر جمـاع وفي الحديث ‏"‏ كان في جبل تهامة جماع قد غصبوا المارة ‏"‏ وهم كجماع الثريا وهي كواكبها المجتمعة‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ ونهب كجماع الثريا حويته بأجرد محتوت الصفاقين خيفق وتفتحت جماعات
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok19.909 harf
جَمَعَ الشيءَ عن تَفْرِقة يَجْمَعُه جَمْعاً وجَمَّعَه وأَجْمَعَه فاجتَمع واجْدَمَعَ، وهي مضارعة، وكذلك تجمَّع واسْتجمع. والمجموع: الذي جُمع من ههنا وههنا وإِن لم يجعل كالشيء الواحد. واسْتجمع السيلُ: اجتمع من كل موضع. وجمَعْتُ الشيء إِذا جئت به من ههنا وههنا. وتجمَّع القوم: اجتمعوا أَيضاً من ههنا وههنا. ومُتجمَّع البَيْداءِ: مُعْظَمُها ومُحْتَفَلُها؛ قال محمد بن شَحّاذٍ الضَّبّيّ: في فِتْيَةٍ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR2.102 harf
* ج م ع * * جَمَع * الشيء المتفرق * فاجْتَمعَ * وبابه قطع و * تَجَمَّعَ * القوم اجتمعوا من هنا وهنا و * الجَمْعُ * أيضا اسم لجماعة الناس ويجمع على * جُمُوعٍ * والموضع * مَجْمَعٌ * بفتح الميم الثانية وكسرها و * الجمْعُ * أيضا الدقل و * جَمْعٌ * أيضا المزدلفة لاجتماع الناس بها و * جُمْعُ * الكف بالضم وهو حين تقبضها يقال ضربه بجمع كفه ويوم * الجُمُعَةِ * بسكون الميم وضمها يوم العروبة ويجمع على *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR21.522 harf
الجمع، كالمنع: تأليف المتفرق. وفي المفردات للراغب - وتبعه المصنف في البصائر -: الجمع: ضم الشيء بتقريب بعضه من بعض. يقال: جمعته فاجتمع. والجمع أيضا: الدقل. يقال: ما أكثر الجمع في أرض بني فلان، أو هوصنف من التمر مختلط من أنواع متفرقة، وليس مرغوبا فيه، وما يخلط إلا لرداءته. ومنه الحديث: بع الجمع بالدراهم، وابتع بالدراهم جنيبا. أو هو النخل خرج من النوى لا يعرف اسمه. وقال الأصمعي: كل لون من النخل لا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok40.964 harf
جَمَعَ 1 جَمَعَ جمع , (S, Mgh, Msb,) aor. جَمَعَ , (Mgh, TA,) inf. n. جَمْعٌ, (S, Mgh, Msb, K,) He collected; brought, or gathered, together; gathered up; assembled; congregated; mustered; drew together; or contracted; (Mgh, Er-Rلghib, B, K; *) a thing; (Er-Rلghib, Msb, B;) so that the several parts or portions became near together; (Er-Rلghib, B;) or a thing in a scattered, or dispersed, state;
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.150 harf
جَمَعَ جَمَعَ A ( n. ac. جَمْع 1 ), a. Collected, gathered together. b. [ Bain ], Reconciled. c. Added up. d. Formed the plural. e. Included, comprised, contained. جَمَّعَ جَمَّعَ II , a. Collected, amassed; heaped up, gathered, brought together. b. Assembled, met together, congregated. جَاْمَعَ جَاْمَعَ III , a. Combined with. b. [ 'Ala ], Suited, agreed with. c. Lay with (
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok85.590 harf
جمع جَمَعَ - يَجْمَعُ - جَمْع - جَمْعان - جامِع - مَجْمُوع - مَجْمَع - جًمُعَة - جَمِيْع - جَمِيْعاً - أجْمَع - أجْمَعُون - اجْتَمَعَ - يَجْتَمِعُ - مُجْتَمِع - مُجْتَمِعُوْن - أََجْمَعَ - يُجْمِعُ جَمَعَ - يَجْمَعُ + كائن + كائناً أو كائنين أو أكثر أو شيئاً أو شيئين أو أكثر: يضمهم إلى بعضهم فيشكل منهم كياناً وبنية واحدة مؤلفة من عدد من
Tamamını oku

Sîgalar(40)

Mücavir kökler151 mücavir (403 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يوم

    28 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  2. أنس

    19 ortak ayet · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  3. ريب

    6 ortak ayet · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…

  4. جهم

    8 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  5. صلب

    3 ortak ayet · صلب Omuga kemiği, aynı zamanda katı demektir

  6. بعض

    8 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  7. أرض

    20 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  8. عمم

    2 ortak ayet · “An” ve “ma”dan oluşmuştur

  9. مكر

    4 ortak ayet · Sinek kapan bitki demektir

  10. حشر

    5 ortak ayet · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…

  11. فدي

    3 ortak ayet · Fidye

  12. وقت

    3 ortak ayet · Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir

Geçtiği ayetler(123)

  1. هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

    BirlikteYerde ne varsa hepsini sizin için yaratan, sonra göğe yönelip onları yedi gök halinde düzenleyen O’dur. O, her şeyi bilendir.

  2. قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    BirlikteDedik ki; hepiniz oradan inin. Eğer, tarafımdan size bir hidayet gelir de, kim benim hidayetime uyarsa, artık onlar için hiçbir korku yoktur. Ve onlar mahzun da olacak değillerdir.

  3. وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ أَيْنَمَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    BirlikteHerkesin bri yönü vardır oraya döner. Öyleyse siz hayırlı işlerde birbirinizle yarışın! Nerede bulunursanız bulunun, Allah hepinizi birden getirir. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

  4. … الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ

    Birlikteİnsanlardan kimi de Allah’dan başkasını O’na emsal edinir, Allah’ı sever gibi onları severler. İman edenlerin, Allah sevgisi ise, daha fazladır. Zulmedenler azabı görecekleri zaman; bütün kuvvetin Allah’a ait olduğunu ve Allah’ın pek çetin azabı bulunduğunu keşki bilselerdi.

  5. وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ …

    BirlikteTopluca Allah’ın ipine sarılın, ayrılmayın. Ve Allah’ın üzerindeki nimetini hatırlayın. Hani, siz; düşman idiniz de O, kalblerinizin arasını uzlaştırdı da, O’nun nimeti sayesinde kardeş oldunuz. Siz; bir ateş uçurumunun tam kenarında iken, sizi oradan doğru yola eresiniz diye kurtardı. Alah ayetlerini size işte böylece açıklar.

  6. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوا ثُبَاتٍ أَوِ انْفِرُوا جَمِيعًا

    BirlikteEy iman edenler; korunma tedbirinizi alın da silahlanarak, birlikler halinde veya toptan seferber olun.

  7. الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا

    BirlikteOnlar ki; mü’minleri bırakıp kafirleri dost ediniyorlar. Onların tarafından izzet mi arıyorlar? Doğrusu izzet, bütünüyle Allah’ındır.

  8. … مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا

    BirlikteO, size kitabda; Allah’ın ayetlerine küfür edildiğini ve alaya alındığını işittiğinizde, onlar başka bir mevzua intikal edinceye kadar yanlarında oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz, diye bildirdi. Doğrusu Allah; münafıkların ve kafirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.

  9. لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا

    BirlikteMesih, Allah’a kul olmaktan asla çekinmez. Gözde melekler de. Kim, O’na kulluktan çekinir ve büyüklük taslarsa; bilsin ki, O hepsini huzuruna toplayacaktır.

  10. … يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا …

    BirlikteAndolsun ki, Allah; ancak Meryem oğlu Mesih’tir, diyenler kafir olmuşlardır. De ki: Eğer, Meryem oğlu Mesih’i anasını ve yeryüzünde olanların hepsini helak etmek isterse; kim, Allah’a karşı koyabilir? Göklerin, yerin ve arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dilediğini yaratır. Ve Allah, her şeye Kadir’dir.

Sîga sayfası: أَجْمَعِينَ
Sîga sayfası: الْجَمْعَانِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجمع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحشر, ضم, حشد
Zıt Kökفرق
Çekirdek Özet 1Dağınık, ayrı veya parçalı unsurları birbirine yaklaştırarak bir araya getirmek, sıkıştırmak ve bitiştirmek
Çekirdek Özet 2Varlıkların, insanların, niyetlerin veya amellerin hesap, birlik veya hüküm maksadıyla tek bir odakta toplanması
Çekirdek Özet 3Parçalanmışlığı giderip bütünü inşa eden merkezî düzenleme ilkesi; iktisadi veya ahlaki düzlemde ise atıl yığma tehlikesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel kalabalık veya salt sayısal yığma sayıp niyet birliği, kararlılık ve bütünleşme boyutlarını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جمÇokluk, yoğunlaşma, birikme ve kabarma; nitekim جمح azgınlaşıp dolup taşmayı, جمد katılaşıp kütle bağlamayı, جمل unsurları birleştirerek heyet ve güzellik kurmayı, جمم ise suyun veya topluluğun bütünüyle birikip çoğalmasını ifade ederعع boğaz harfinin getirdiği derinlik ve kavrayış ile çekirdekteki genel yığılma ve kabarma hareketi, farklı yönlerden gelen dağınık unsurların bilinçli, tutarlı ve sıkı bir merkezde birbirine kenetlenmesi ve bütünleşmesi anlamına daraltılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaDağınık unsurların bir istikamete doğru sevk edilmesi, yüklenmesi ve harekete geçirilmesi
مSu; akış, çokluk, derinlikUnsurların bir araya akması, birikinti oluşturması, dalgaların veya parçaların birbirine karışması
عGöz; görme, bilme, kaynakBirikimin bir kaynakta, odak noktasında veya teftiş/kontrol altında merkezileşmesi
جمعTaşınan ve akan unsurların tek bir kaynakta veya odakta birleşmesiDağınık hâldeki unsurların (insan, eşya, fikir) bilinçli bir sevk ile tek bir merkezde toplanarak kapalı ve ayrılmaz bir kütle oluşturması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDağınık nesneleri, hurmaları veya develeri birbirine yaklaştırıp birleştirmek; el parmaklarını bütünüyle içe bükerek yumruk yapmak (ضربته بجمع كفي); kadının rahminde ceninin veya bakireliğin bozulmamış bir bütün hâlinde kalması (ماتت بجمع)
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Kays b. el-Eslet bir beytinde birleşik ve yekvücut topluluğu, farklı yerlerden toplanmış derme çatma kalabalıktan ayırarak kökü şöyle kullanmıştır: ثم تجلت ولنا غاية / من بين جمع غير جماع
Erken Arapça kullanımEbû Züeyb el-Hüzelî bir ganimet veya yağmanın tek bir yerde eksiksiz toparlanmasını نَهْبٌ مُجْمَع olarak nitelemiştir; ayrıca suyun havuzda toplanması için اسْتَجْمَعَ السَّيْلُ tabiri kullanılmıştır

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde جمع kökü, öncelikle Batı Sami ve Güney Sami sahasında belirginleşen, dağınık olanı bitiştirme ve bir araya getirme semantiğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) toplama eylemi ağırlıklı olarak cognate olabilecek ses değişimleri veya farklı köklerle (örneğin Aramice k-n-ş veya İbranice q-b-ṣ) karşılansa da, Güney Sami ve Arapça zemininde kök hem fiziksel hem de iradî toplanmayı ifade eden temel fiil hâline gelmiştir. Kökün en ilksel somut çekirdeği, açık olan şeyin kapatılması, parmakların bükülerek yumruk yapılması ve parçalı nesnelerin birbirine bitiştirilmesidir. Arapçada bu somut hareketten toplumsal ittifak (icmâ‘), haftalık toplanma günü (cuma) ve zihinsel kararlılık (icmâ‘ ale’l-emr) gibi çok katmanlı soyut kurumlar türetilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Brown-Driver-Briggs, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDağınıklıktan birliğe geçiş, yumruk yapma, biriktirmeFiziksel olarak parmakların toplanıp yumruk yapılması ve dökülen şeylerin derlenmesinden niyet ve karar birliğine uzanırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça ortak leksikal katmanıDağınık unsurların bir araya toplanması ve kütle oluşturması anlamı Güney Sami dillerinde korunmuşturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik karşılaştırmalı verilerKökün Afro-Asyatik dillerdeki izleri zayıf olup ağırlıklı olarak Orta ve Güney Sami sahasına özgü geliştiği kabul edilirMuhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جمعAnlamlıToplamak, bir araya getirmekDağınık unsurları birleştirip tek bir gövde veya bütün oluşturmakHedef kök; Kur'an'da geçer
جعمAnlamlıHırsla yemek, oburlukBir şeyi açgözlülükle içine çekip toplamak, yemek düşkünlüğüHedef kökle oburca biriktirme yönünden uzaktan ilişkilidir; Kur'an'da geçmez
مجعAnlamlıAhmaklık, sululuk, hurma ile sütü karıştırmakİki farklı gıdayı karıştırmak veya sözde gevşek davranmakKarışım ve birleşme bağı taşır; Kur'an'da geçmez
معجAnlamlıHızlı koşmak, sağa sola dalgalanmakRüzgârın veya atın hızlıca esip dalgalanmasıAkış ve yoğunluk barındırır; Kur'an'da geçmez
عجمAnlamlıKapalı ve anlaşılmaz olmak, yabancılıkDilin veya nesnenin içine kapanıp kapalı kalması, çiğnemekجمع kökündeki kapanma ve sıkışma ile fonetik zıtlık/türev ilişkisi; Kur'an'da geçer
عمجAnlamlıEğri büğrü gitmek, hızlıca yönelmekYolunu şaşırarak ya da aceleyle bir istikamete akmakAkış ve sevk boyutu taşır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جمعMerkezToplama ve birleştirmeDağınık unsurları kendi iradeleriyle veya dış bir etkiyle tek bir bütünde, niyet veya mekânda kenetlemekFiziksel ve soyut bütünleşmeyi kapsayan en genel köktür
حشرKomşuSevkle toplamaUnsurları genellikle zorla, korkuyla veya dar bir alana sıkıştırarak sevk etmekجمع isteğe bağlı veya doğal olabilirken, حشر arkadan sürükleme ve sıkıştırma içerir
ضمKomşuBitiştirme ve kucaklamaİki nesneyi veya parçayı birbirine yaslayıp kenetlemekجمع çokluğu tekilleştirirken, ضم iki ayrı şeyi doğrudan bitiştirir
حشدKomşuSeferber etmeBelirli bir amaç veya savaş için bir araya gelip yardım düzeni almakجمع her türlü toplanmayı kapsarken, حشد bir maksada yönelik hazırlığı öne çıkarır
فرقZıtAyırma ve parçalamaBir arada bulunan bütünü bölmek, aralarını açmak ve dağıtmakجمع kökünün kurduğu birliği doğrudan bozan zıt süreçtir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجمعToplamak, birleştirmek, yığmakParçaları bir araya getirip bütün oluşturma, karar kılma, yumruk yapmaKesin
Latincecolligere, congregareBir araya getirmek, toplamakcolligere parça parça derlemeyi, congregare ise sürü/topluluk oluşturmayı karşılarKesin
İngilizceto gather, to collect, to assembleToplamak, bir araya getirmekto gather dağınıkları buluşturmayı, to collect derlemeyi, to assemble organize etmeyi ifade ederKesin
Almancasammeln, versammeln, vereinigenToplamak, birleştirmeksammeln nesneleri yığmayı, versammeln insanları toplamayı, vereinigen bütünleştirmeyi karşılarKesin
Fransızcarassembler, réunir, amasserBir araya getirmek, toplamakrassembler dağılanı buluşturmayı, réunir birleştirmeyi, amasser ise mal yığmayı içerirKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جَمِيعًا / أَجْمَعِينَBütünlük, eksiksizlik, genellikBütün varlıkların veya insanların istisnasız kapsandığı durumlar; Bakara 2:29, Hicr 15:39
يَوْمُ الْجَمْعِ / مَجْمُوعٌMahşer, kıyamet günü toplanmasıİnsanların hesap ve adalet için bir araya getirildiği an; Hûd 11:103, Şûrâ 42:7
جَمْعَانِ / جَمْعٌOrdu, savaşan iki toplulukKarşı karşıya gelen askerî veya ideolojik saflar; Âl-i İmrân 3:155, Şu‘arâ 26:61
جَمَعَ مَالًا / يَجْمَعُونَMal ve servet istifçiliğiİktisadi değerleri dolaşımdan çekip atıl yığma eylemi; Hümeze 104:2, Âl-i İmrân 3:157
أَجْمِعُوا أَمْرَكُمْAzim, kesin karar, ittifakNiyet ve planları tek noktada toplayıp kararlılık göstermek; Yûnus 10:71, Tâhâ 20:64
أَمْرٌ جَامِعٌToplumsal ortak mesele, müşterek işBütün toplumu ilgilendiren, birlikte karar verilmesi gereken durum; Nûr 24:62

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHaşir ve ba‘s bahsiDağılmış beden parçalarının (ecza-i müteferrika) yeniden bir araya getirilmesi ve tevhidDağınıklıktan yeniden dirilişe ve tek ilahi kudretin kuşatıcılığına yoğunlaşma
Fıkıhİcmâ‘ delili, cuma namazı ve cem‘-i salâtMüçtehidlerin ittifakı (icmâ‘), cuma günü toplanma şartları ve iki namazı birleştirmeHukuki bağlayıcılık, cemaatleşme ve ibadet vakitlerinin birleştirilmesi
TefsirÂhiret isimleri ve servet ahlakıYevmü’l-Cem‘ terkibi ile mal biriktirip dağıtmaktan kaçınanların durumunun izahıHem ontolojik toplanma hem de ahlaki/iktisadi kınanma bağlamında anlam ayrışması
HadisBirlik, cemaat ve fırkalaşma rivayetleriÜmmetin dalalet üzerinde birleşmeyeceği ve cemaatten ayrılmanın tehlikesiToplumsal bütünlüğün ve nizamın korunması yönünde anlam daralması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve HaşirBirlik ve toplanmaVarlıkların nihai olarak tek bir merkezde hesap vermek üzere derlenmesiDinin merkezindeki tevhid inancı çokluğu birliğe, haşir ise dağınıklığı ilahi huzura bağlarKesin
İlmiMetodoloji ve Epistemolojiİcmâ‘ ve sentezParçalı delil ve verilerin tümevarım veya uzlaşı yoluyla tek bir hükümde birleşmesiDağınık bilgi kırıntılarının tutarlı bir sistem hâlinde bütünleştirilmesini ifade ederGüçlü
SiyasiŞûra ve Cemaat NizamıEmr-i câmi‘ ve ittifakToplumsal iradenin ortak amaç etrafında kenetlenmesi, ordu teşkiliYönetimde istişare neticesinde ortaya çıkan ortak kararlılık ve birliktelik zeminidirKesin
İktisadiServet ve Pazar HareketiStokçuluk veya sermaye birikimiKaynakların atıl şekilde yığılması ya da ortak yatırıma kanalize edilmesiKök olumsuz bağlamda tekelci istifçiliği, olumlu bağlamda ise üretim gücünün birleşmesini anlatırGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümeler teorisinde birleşim işlemi (A∪B) ve toplam/integral operatörü (∑,∫)Farklı alt kümelerdeki veya dağınık diferansiyel parçacıklardaki elemanların tek bir sınır ve hacim altında toplanarak bir kütle meydana getirmesiKesin
Beşeri bilimlerSosyolojik entegrasyon, kolektif aksiyon ve sendikalaşmaBireysel ve dağınık aktörlerin ortak çıkar, inanç veya hukuki sözleşmeler zemininde tek bir kurumsal irade olarak hareket etmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece fiziksel kalabalıkların toplanmasına veya cuma namazı merasimine indirgeyerek, kökteki niyet birliği, kesin kararlılık ve iktisadi istifçilik boyutlarını dışarıda bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; kâinatın yaratılışındaki mükemmel uyumdan (güneş ve ayın bir araya gelişi), zihinsel ve siyasi kararlılığa (emr-i câmi‘), ordu düzeninden haşir günündeki ontolojik buluşmaya ve kınanan servet stokçuluğuna kadar hayatın tüm boyutlarını kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplanmayı salt mekânsal bir aradalık zannedip zihniyet ve niyet birliğini (icmâ‘) ihmal etmek; ekonomik alanda ise mal biriktirmeyi meşru bir başarı sanarak Kur'an'ın kınadığı tekelci stokçuluk tuzağına düşmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem âhiret tasavvurunu (Yevmü’l-Cem‘) hem toplumsal nizam anlayışını (ümmet, cemaat, emr-i câmi‘) hem de iktisadi adalet uyarısını (mal yığma) aynı dilsel eksende birleştiren anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyamet ve haşir sahnelerini anlatan eskatolojik ayetlerde; cihad, toplumsal dayanışma ve istişareyi emreden teşriî ayetlerde; servetin dolaşımını ve infakı emredip stokçuluğu kınayan iktisadi ayetlerde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Birlikteliğin sadece bedensel çoklukla sağlanabileceği vehmini kırar; niyet ve hedef birliği taşımayan kalabalıkların derme çatma (cummâ‘) olduğunu ve bereketsiz bir yığından ibaret kalacağını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDağınık unsurların, nesnelerin veya organların tek bir merkezde birleşmesi, sıkışması ve yumruk gibi kapalı bir kütle oluşturması.
  • Soyut anlamNiyetlerin, insanların veya amellerin hesap, amaç, hüküm veya ittifak zemininde tek bir odakta toplanarak parçalanmışlığın giderilmesi.
  • Sistematik karşılıkDağınıklığı ortadan kaldırıp bütünü kuran nizam prensibi; sapma durumunda ise akışkanlığı durduran zararlı sermaye ve güç yığılması.
  • LaTeX modeliS=∑i=1nxi  ⟺  U=⋃i=1nAi
  • LaTeX açıklamasıModelde xi ayrık ve bağımsız unsurları, S bu unsurların tek bir odakta birikmesiyle oluşan toplam kütleyi ifade eder. İkinci kısımda ise Ai farklı parçaları veya bireyleri, U ise bu parçaların sınırlarını birleştirerek oluşturduğu müşterek ve kuşatıcı bütünü (cemaat, nizam, cem‘) temsil eder. Formül, dağınık çokluğun tek bir merkezde kenetlenme hareketini simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج