حرس
ح - ر - س
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 12 sözlük
Hars (se) ekin demektir. Sinli hars, tarlayı yabani hayvanlara karşı bekleyen kimse demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Hars (se) ekin demektir. Sinli hars, tarlayı yabani hayvanlara karşı bekleyen kimse demektir.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR563 harfحَرَسَهُ يَحْرُسَهُ حِراسَةً، أي حفظه. وتَحَرَّسْتُ من فلان واحْتَرَسْتُ منه بمعنى، أي تحفَّظت منه. وفي المثل: مُحْتَرَسُ من مثله وهو حارٍسٌ. والحَرَسُ: حَرَسُ السلطان، وهم الحُرَّاسُ، الواحد حَرَسيٌّ، لأنَّه قد صار اسم جنس فنسب إليه. والحَريسَةُ: الشاةُ تُسْرَقُ ليلاً. واحْتَرَسَها فلانٌ، أي سرقَها ليلاً. وهي الحَرائِسُ. ومنه حَريسَةُ الجَبَل. والحَرْسُ: الدهرُ. قال الراجز:
في نِعْمَةٍ عِشْنا
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR21.335 harfح س ر
حسر ، حرس ، سحر ، سرح ، رسح : مستعملة .
حسر : قال الليث : الْحَسْرُ : كَشْطُكَ الشَّيءَ عن الشيءِ . يقال : حَسَرَ عن ذِراعيه ، وحَسَرَ البَيْضَة عن رأسه ، وحَسَرَت الرِّيحُ السّحابَ حَسْراً . وانْحَسَرَ الشيءُ إذا طاوَع . وقد يجيء في الشِّعر حَسَرَ لازماً مثل انْحَسَر .
وقال الليث : حَسَرَ البَحرُ عن الساحل إذا نَضِبَ عنه حتى بدا ما تحت الماء من الأرض ، ولا يُقالُ : انحسَرَ البَحْرُ .
وقال
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR17.928 harf(باب الحاء والراء وما يثلثهما)
(حرز) الحاء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو من الحِفْظ والتَّحفظ يقال حَرَزْتُه([1]) واحترزَ هو، أي تحفَّظَ. وناسٌ يذهبون إلى أنّ هذه الزّاءَ مبدلةٌ مِن سين، وأنَّ الأصل الحَرْس وهو وجهٌ. وفي الكتاب الذي للخليل أنّ الحَرَزَ جَوْز محكوكٌ يُلعَب به، والجمع أحْراز. قلنا: وهذا شيءٌ لا يعرَّج عليه ولا مَعْنَى له.
(حرس) الحاء والراء والسين أصلان: أحدهما الحِفْظ والآخر
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR967 harf- قال الله تعالى: ﴿فوجدناها ملئت حرسا شديدا﴾ [الجن/8]، والحرس والحراس جمع حارس، وهو حافظ المكان، والحرز والحرس يتقاربان معنى تقاربهما لفظا، لكن الحرز يستعمل في الناض والأمتعة أكثر، والحرس يستعمل في الأمكنة أكثر، وقول الشاعر:
*فبقيت حرسا قبل مجرى داحس**لو كان للنفس اللجوج خلود*
(البيت للبيد، وهو في ديوانه ص 46؛ واللسان (عمر) )
قيل: معناه: دهرا (قال ابن فارس: الحرس: الدهر، يقال منه: أحرس بالمكان:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR702 harfح ر س
حرسه من البلاء وأدام الله حراستك وبات فلان في الحرس وهو من الحراس والأحراس.
قال امرؤ القيس: تجاوزت أحراساً إليها ومعشراً عليّ حراصاً لو يسرون مقتلي واحترس منه وتحرس.
ومن المجاز: فلان حارس من الحراس أي سارق وهو مما جاء على طريق التهكم والتعكيس ولأنهم وجدوا الحرّاس فيهم السرقة.
كما قال: ومحترس من مثله وهو حارس فواعجباً من حارس هو محترس ونحـوه كـل النـاس عـدول إلا العـدول
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR2.670 harfحَرَسَ الشيء يَحْرُسُه ويَحْرِسُه حَرْساً: حفظه؛ وهم الحُرَّاسُ والحَرَسُ والأَحْراسُ. واحْتَرس منه: تَحَرَّزَ. وتَحَرَّسْتُ من فلان واحْتَرَسْتُ منه بمعنى أَي تحفظت منه. وفي المثل: مُحْتَرِسٌ من مثله وهو حارِسٌ؛ يقال ذلك للرجل الذي يُؤْتَمَنُ على حفظ شيء لا يؤمن أَن يخون فيه. قال الأَزهري: الفعل اللازم يَحْتَرِسُ كأَنه يحترز، قال: ويقال حارسٌ وحَرَسٌ للجميع كما يقال خادِمٌ وخَدَمٌ وعاسٌّ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR261 harf* ح ر س * * حَرَسَهُ * حفظه وبابه كتب و * تَحَرَّسَ * من فلان و * احتَرَس * منه بمعنى أي تحفظ منه و * الحَرَسُ * بفتحتين حرس السلطان وهم * الحُرَّاسُ * الواحد * حَرَسِيٌّ * لأنه صار اسم جنس فنسب إليه ولا تقل * حَارِسٌ * إلا أن تذهب به إلى معنى الحراسة دون الجنس
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.413 harfحرسه يحرسه ويحرسه حرسا وحراسة، بالكسر: حفظه، فهو حارس، ج حرس، محركة، وأحراس، وحراس، كخادم وخدم وخدام. والحرسي، محركة: واحد حرس السلطان الذين يرتبون لحفظه وحراسته، ولا تقل: حارس؛ لأنه قد صار اسم جنس، فنسب إليه، إلا أن يذهب به إلى معنى الحراسة دون الجنس، وهم الحراس، في الجمع. والحرس، بالفتح: الدهر. وقيل: وقت من الدهر دون الحقب، وهو مجاز، قال الراجز:
في نعمة عشنا بذاك حرسا ج أحرس، بضم
حرسه يحرسه ويحرسه حرسا وحراسة، بالكسر: حفظه، فهو حارس، ج حرس، محركة، وأحراس، وحراس، كخادم وخدم وخدام. والحرسي، محركة: واحد حرس السلطان الذين يرتبون لحفظه وحراسته، ولا تقل: حارس؛ لأنه قد صار اسم جنس، فنسب إليه، إلا أن يذهب به إلى معنى الحراسة دون الجنس، وهم الحراس، في الجمع. والحرس، بالفتح: الدهر. وقيل: وقت من الدهر دون الحقب، وهو مجاز، قال الراجز: في نعمة عشنا بذاك حرسا ج أحرس، بضم الراء، قال: وقفت بعراف على غير مـوقـف على رسم دار قد عفت منذ أحرس وقال امرؤ القيس: لمن طـلـل داثـر آيه تقادم في سالف الأحرس والحرسان، بالفتح: جبلان بنجد، وكل واحد منهما حرس، يقال لأحدهما: حرس قسا، ببلاد بني عامر بن صعصعة، قال زهير: هم ضربوا عن فرجها بـكـتـيبة كبيضاء حرس في طوائفها الرجل البيضاء: هضبة في هذا الجبل. وحرس الرجل حرسا، كضرب: سرق، كاحترس، يقال: حرس الإبل والغنم يحرسها واحترسها: سرقها ليلا فأكلها، فهو حارس ومحترس، وهو مجاز، قال الزمخشري: وهو مما جاء على طريق التهكم والتعكيس؛ ولأنهم وجدوا الحراس فيهم السرقة، ونحوه: كل الناس عدول إلا العدول، فقالوا للسارق حارس، وحسبناه أمينا فإذا هو حارس. من المجاز: حرس الرجل كسمع: عاش زمانا طويلا، نقله الصاغاني. من المجاز: لقطع في حريسة الجبل. الحريسة: المسروقة، قال الجوهري: هي الشاة تسرق ليلا، فعيلة بمعنى مفعولة، وقيل: الحريسة: هي الشاة التي يدركها الليل قبل أن تصل إلى مراحها، ج حرائس، قال: لنا خلصاء لا يسب غلامـنـا غريبا ولا يؤدى إلينا الحرائس الحريسة: جدار من حجارة يعمل للغنم لأجل الحراسة لها والحفظ. قال الليث: البناء الأحرس: هو القديم العادي الذي أتى عليه الحرس، أي الدهر، قال رؤبة: كم ناقلت من حدب وفرز ونكبت من جؤوة وضمز وإرم أحرس فوق عنـز وجدب أرض ومناخ شأز الإرم: شبه علم يبنى فوق القارة، والعنز: قارة سوداء، ويروى: وإرم أعبس. وقال ابن سيده: الأحرس: البناء الأصم. حروس، كصبور: ع، قال عبيد بن الأبرص: حريس، كزبير: ابن بشير البجلي، شيخ لسفيان الثوري، وقال الحافظ: قال فيه وكيع: عن أبي حريس. وحرستى: ة، بباب دمشق على فرسخ منها، منها التقي عبد الله بن خليل بن أبي الحسن بن ظاهر الحرستاني الحنبلي من شيوخ الحافظ ابن حجر، أجاز له الجماز والبرزالي والذهبي مات سنة 850. حرستى: حصن بحلب من أعمالها، نقله الصاغاني. وتحرست منه، واحترست بمعنى، أي تحفظت منه. وقولهم: ومحترس من مثله وهو حارس هو في بيت لأبي همام، وأوله: فساع إلى السلطان ليس بناصح
مثل يضرب لمن يعيب الخبيث وهو أخبث منه، وقيل: لمن يؤتمن على حفظ شيء لا يؤمن أن يخون فيه. ومما يستدرك عليه: الحريسة: السرقة نفسها. والحريسة أيضا: ما احترس منها. وقيل: الاحتراس: أن يسرق الشيء من المرعى. ويقال: فلان يأكل الحراسات، إذا سرق غنم الناس فأكل منها. وقال شمر: الاحتراس: أن يؤخذ الشيء من المرعى، والسارق: محترس، وهن الحرائس. وأحرس بالمكان: أقام به حرسا. وحرسني شاة من غنمي، وأحرسني. والمحراس: سهم عظيم القدر. وقال الزبير بن بكار: كل من في الأنصار حريس، أي كأمير، إلا حريش بن جحجبى فإنه بالشين المعجمة. والحرس، محركة: قرية بمصر، منها زكريا بن يحيى الحرسي كاتب العمري، وعامر بن سعيد الحرسي، قرأ على ورش، وأحمد بن رزين الحرسي شيخ ليونس بن عبد الأعلى، وعبد الرحمن بن زياد الحوتكي أبو كنانة الحرسي، توفي سنة 1096، وعثمان بن كليب القضاعي الحرسي، روى عن عمرو بن الحارث، وعنه زكرياء بن يحيى المذكور قبل. وإبراهيم بن سليمان بن عبد الله بن المهلب القضاعي الحرسي، روى عن خالد بن نزار. وبضمتين: مسعود بن عيسى الحرسي، يقال: له صحبة، أسلم يوم مؤتة، منسوب إلى الحرس من لخم. وحراس بن مالك، ككتاب، وقيل ككتان، ويروى بالشين معجمة، روى عن يحيى بن عبيد، وسيأتي للمصنف. وجابر بن حريس الأجئي، شاعر. ومما يستدرك عليه:
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR4.364 harfحَرَسَهُ
1 حَرَسَهُ حارس حرس حرسه حرسة , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. حَرُسَ (S, Msb, TA) and حَرِسَ (TA,) inf. n. حِرَاسَةٌ (S, Mgh, K) and حَرْسٌ, (K,) or ↓ the former is a simple subst., (Msb,) and the latter is an inf. n. only on the authority of analogy, though often used by [the Hanafee Imلm] Mohammad, (Mgh,) He guarded, kept, preserved, or took care of, him or it: (S, Mgh, Msb:) [and so ↓
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR552 harfحَرَسَ
حَرَسَ I , U ( n. ac. حَرْس 1 , حِرَاْسَة 23t ),
a. Guarded, watched over.
حَرِسَ
حَرِسَ A ( n. ac. حَرَس 4 ),
a. Lived long.
تَحَرَّسَ
تَحَرَّسَ V
a. [ Min ], Guarded against; was guarded against.
اِحْتَرَسَ
اِحْتَرَسَ VIII ,
a. see V .
حَرْس
حَرْس 1 ,
a. Guard, watch, surveillance.
b. Circumspection.
أَحْرَسُ
أَحْرَسُ 14 ,
a. Ancient, antique.
حَاْرِس
حَاْرِس 21 , ( pl.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR11.865 harfحرس
حَرَسَ - يَحْرُسُ (حَرَسَ - يَحْرِسُ) - حَارِس - حَرَس
حَرَسَ - يَحْرُسُ (حَرَسَ - يَحْرِسُ) + كائن + كائناً أو شيئاً: يرقبه ليرعاه ويحفظه من أذى محتمل: يقوم بمراقبة كائن أو شيء ليبقيه ويحفظه على حاله، فيمنع عنه أثر الآخرين والضرر الذي قد يفعلوه به
حَارِس: اسم فاعل من " حَرَسَ - يَحْرُسُ "
حَرَس: جمع " حارِس ": وكذلك على وزن" فـَعـَل"
Sîgalar(1)
Mücavir kökler6 mücavir (7 toplam)
Geçtiği ayetler(1)
وَأَنَّا لَمَسْنَا السَّمَاءَ فَوَجَدْنَاهَا مُلِئَتْ حَرَسًا شَدِيدًا وَشُهُبًا
Korucu topluluğuDoğrusu biz; göğü yokladık da, onu sert bekçiler ve alevlerle doldurulmuş bulduk.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حرس |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حفظ, رقب, حرز |
| Zıt Kök | ضيع |
| Çekirdek Özet 1 | Belirli bir mekânı, sınırı veya nesneyi dışarıdan gelebilecek tecavüz, sızma ve tehlikelere karşı kesintisiz gözetleyip koruma |
| Çekirdek Özet 2 | Vahyin nüzul sürecinde gök katmanlarının gaybî sızmalara, şeytani müdahalelere ve yetkisiz dinlemelere karşı aşılmaz bir muhafaza kordonuyla tahkim edilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık alanları, bilgi kaynakları ve yetki daireleri arasında sınır güvenliği tesis eden ve ihlalleri engelleyen kurumsal gözetim mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca bireysel bekçilik veya pasif bekleme olarak daraltıp göksel haberleşmeyi ve ilahi tebliği her türlü sızıntıdan koruyan caydırıcı, aktif ve aşılmaz tahkimat boyutunu gözden kaçırma riski |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حر | Isı, sürtünme, keskinlik, bir şeyi sınırlandırma ve harici baskılardan arındırarak koruma; حرب, حرث, حرج, حرر, حرم köklerinde olduğu gibi enerji, keskin ayrım ve tahkimat bildirme | س | Çekirdekteki hararet ve keskin sınır fikrine süreklilik, tetikte durma, gözetleme ve geçişleri denetleme anlamı ekleyerek kökü mekânsal muhafaza ve aktif sınır bekçiliğine dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | Çit, duvar | Bir alanı dış dünyadan ayıran, sınır çizen ve yabancı unsurların girişini engelleyen koruyucu bariyer |
| ر | İnsan başı | Bilinçli bir gözetleme, başı dik tutarak ufku tarama, öncülük ve dikkat merkezinde bulunma |
| س | Diken, destek | Dış müdahalelere karşı batıcı, caydırıcı bir mukavemet gösterme ve tutunarak dayanak oluşturma |
| حرس | Çit ile çevrili alanda başı dik şekilde dikensel caydırıcılıkla nöbet tutma | Korunan sınır hattı boyunca sürekli bir bilinç ve teyakkuzla harici tehditleri püskürtmek üzere oluşturulan koruyucu tahkimat eylemi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Belirli bir mevkiyi, vadi girişini veya sınır hattını baskınlara karşı gözetlemek; ayrıca dağda geceleyen ve ağıla sokulmayan hayvanları korumak veya bu esnada hayvanın kapılması; kökün ikinci temel hattı olarak da uzun bir zaman dilimi veya çağ süresince bir yerde kalmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü’l-Kays bir beytinde sevgilisine ulaşmak için aştığı sıkı koruma kordonunu ve nöbetçileri bu kökle anar: تجاوزت أحراسا إليها ومعشراً / عليّ حراصاً لو يسرون مقتلي |
| Erken Arapça kullanım | Lebîd b. Rebîa divanında uzun bir zaman dilimi veya bekleyiş anlamında kökü مصدر veya hal bağlamında zikreder: فبقيت حرسا قبل مجرى داحس / لو كان للنفس اللجوج خلود |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, al-Mufradāt, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça حرس kökü, Sami dillerinde genel olarak koruma, gözetleme, bir şeyin başında nöbet tutma ve teyakkuzda bulunma anlamlarıyla temsil edilir. Doğu ve Batı Sami kollarında kökün fonetik varyantları doğrudan bekçilik veya bir şeyin muhafazasını sağlama işlevini üstlenmiştir. İbranicede aynı kök harflerinin yansıması olan ve benzer ses değişimleriyle koruma, işleme veya muhafaza dairesine giren kullanımlar görülürken, Arapçada kavram özellikle taşınır mallardan ziyade mekânın, sınırın, sarayın veya kapının korunması anlamında özelleşmiştir. Ragıp el-İsfahânî’nin de işaret ettiği üzere, eş seslisi ve yakın anlamlısı olan حرز kökü çoğunlukla nakit para ve menkul malların gizlenerek korunmasını ifade ederken, حرس kökü açık alanların, kalelerin ve sınır boylarının nöbetçiler vasıtasıyla korunmasına tahsis edilmiştir. Bu durum kökün Arapçada kurumsal, askeri ve kamusal bir muhafaza anlamına doğru genişlediğini göstermektedir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, al-Mufradāt.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حرس fiilinden türeyen isim ve sıfatlar | Mekânı koruyan nöbetçi topluluğu, sultanın muhafızları ve uzun süre bir yerde mukim olma anlamları üzerinden gelişmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami dillerindeki muhafaza kökleri | Sınır güvenliği, gözetleme kulesi nöbetçiliği ve mekânsal teyakkuz anlamlarıyla paralellik arz eder. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حرس | Anlamlı | Muhafaza etmek, nöbet tutmak, zaman | Hedef kök; mekânı dış tehditlere karşı korumayı ve uzun süreyi ifade eder. | Kur'an'da geçer |
| حسر | Anlamlı | Açmak, yorulmak, pişman olmak | Bir şeyin üzerindeki örtüyü kaldırmak, tükenmek ve acziyet içinde kalmak | Kur'an'da geçer; zıt hareket yönü |
| رحس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| رسح | Anlamlı | Uyluk eti az ve zayıf olmak | Bedenin incelmesi ve etin çekilmesi anlamında bedensel nitelik | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'mel |
| سحر | Anlamlı | Bir şeyin hakikatini çevirmek, aldatmak, seher vakti | Nesnenin yönünü veya görünümünü saptırmak, gizli ve ince hile, gecenin sonu | Kur'an'da geçer; fonetik akraba |
| سرح | Anlamlı | Salıvermek, serbest bırakmak | Hayvanları otlağa salmak, düğümü çözmek, serbest kılmak | Kur'an'da geçer; sınırlandırmanın zıddı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حرس | Merkez | Mekânsal ve kurumsal muhafaza | Bir sınır veya menzili dışarıdan yetkisiz sızmalara karşı aktif ve sürekli nöbetle koruma | Caydırıcı güçle donatılmış nöbetçi topluluğunu ve tahkimatı ifade eder. |
| حفظ | Komşu | Genel koruma ve zayi etmeme | Bir şeyi bozulmaktan, unutulmaktan, yok olmaktan veya eksilmekten koruma | حرس köküne göre daha kuşatıcıdır; zihinsel, ahlaki ve fiziksel her türlü korumayı kapsar. |
| رقب | Komşu | Gözetleme ve bekleme | Bir şeyin durumunu yüksekten veya dikkatle izleme, teyakkuzda bekleme | Koruma fiilinin fiziksel savunmasından ziyade gözlem ve takip boyutunu öne çıkarır. |
| حرز | Komşu | Sağlam yere saklayarak koruma | Değerli bir metayı kapalı, muhkem ve ulaşılmaz bir sığınağa koyarak güvenceye alma | حرس kökü nöbetçiyle açık alanı korurken, حرز nesneyi saklayarak korur. |
| ضيع | Zıt | Zayi etme ve başıboş bırakma | Korumayı terk ederek bir şeyin helak olmasına, dağılmasına veya çalınmasına yol açma | Nöbetin, dikkatin ve koruyucu sınırın tamamen ortadan kalktığı durumu bildirir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حرس | Muhafaza etmek, nöbet tutmak | Mekânı ve sınırları ihlallere karşı koruyan aktif muhafızlar | Kesin |
| Latince | Custodia, praesidium | Muhafaza, koruma kordonu, garnizon | Askeri bir garnizon veya sınır boyu muhafızlığı anlamını karşılar; manevi korumayı dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | Guard, sentinel, garrison | Koruyucu birlik, nöbetçi, bekçi topluluğu | Bir mevkiyi veya şahsı koruyan silahlı gözetleme birimini karşılar; zamansal boyutu içermez. | Güçlü |
| Almanca | Wache, Leibwache, Bewachung | Nöbet, muhafız kıtası, koruma | Aktif gözetleme ve koruma kordonunu eksiksiz verir; soyut tahkimatı kısmen dışarıda tutar. | Güçlü |
| Fransızca | Garde, sentinelle | Muhafız, nöbetçi birliği | Kurumsal güvenlik gücünü ve sınır bekçiliğini başarıyla karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| حَرَسًا | Göksel muhafız kordonu ve melekler ordusu | Gayb haberlerinin çalınmasını engellemek üzere sema katlarına yerleştirilen caydırıcı koruma birliği; Cin 72:8 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Gaybın korunması ve peygamberlik ismeti | Kur'an vahyinin iniş sürecinde cin ve şeytanların semadan haber aşırmasının engellenmesi; vahyin metinsel ve anlamsal dokunulmazlığı | Vahyin kaynağı ile muhatabı arasındaki iletim kanalının metafizik bir kordonla mutlak güvenceye alınması |
| Fıkıh | Hırsızlık cezası (hadd-i sirkat) ve kamu güvenliği | Bir malın çalınmış sayılması için korunaklı yerde (حرز) bulunması şartı; dağda veya açıkta bekletilen sürünün (حريسة الجبل) korunma niteliği | Muhafazanın biçimi, nöbetçinin hukuki sorumluluğu ve kamu otoritesinin asayişi sağlama yükümlülüğü |
| Tefsir | Semanın şihablarla tahkimatı | Cinlerin semaya yaklaştıklarında karşılaştıkları şiddetli koruyucuların melekler mi yoksa gök olayları mı olduğu meselesi | Göğün aşılmaz bir askeri üs gibi nöbetçilerle (حرساً شديداً) doldurulmuş olması tasviri |
| Hadis | Nöbet tutmanın fazileti ve sultan muhafızlığı | Sınır boylarında Allah rızası için nöbet tutan kimsenin (حارس) ecri ve devlet başkanının koruma birlikleri (حرس السلطان) | Hudut güvenliğinde uyanık kalma ve kamu düzenini sağlayan nöbetçilik faaliyeti |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin dokunulmazlığı ve kutsal alanın korunması | Gaybî kordon | İlahi bildirimi şeytani karışımlardan ve yetkisiz müdahalelerden arındırma | Vahiy sürecinde göğün tahkim edilmesi, dini bilginin safiyetini garanti eder. | Kesin |
| İlmi | Bilgi güvenliği ve metodolojik denetim | Metodolojik tahkik | Bilgiye tahrifat, intihal veya temelsiz rivayet sızmasını önleme | Doğrulama kuralları ilim sahasında yabancı unsurların içeri girmesini engelleyen nöbetçilerdir. | Güçlü |
| Siyasi | Sınır güvenliği ve kamu otoritesinin korunması | Hudut ve saray muhafızlığı | Ülkeyi harici istilalardan, idareyi suikast ve sızmalardan koruma | Kamu düzeninin fiziki güç ve organize nöbetçi birlikleriyle ayakta tutulmasıdır. | Kesin |
| İktisadi | Üretim alanlarının ve kaynakların muhafazası | Mülkiyet ve mahsul güvenliği | Tarla, tesis ve ticari malları yağma ve tecavüzden koruma | Zirai ve sınai emeğin yabani unsurlar ve hırsızlar tarafından heder edilmesini önler. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Güvenlik duvarı ve siber savunma protokolleri | Bir ağa veya veri tabanına dışarıdan gelen yetkisiz paket geçişlerini ve zararlı sızmaları tarayıp engelleyen aktif filtreleme katmanı | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal sınır güvenliği ve egemenlik denetimi | Bir siyasal veya hukuki sistemin kendi sınırları üzerinde yabancı unsurların kontrolsüz geçişine mani olan kurumsal bekçilik ve asayiş yapısı | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir gece bekçiliği veya bireysel mülk korumacılığı gibi pasif bir mesleki sınıfa indirgeme yanılgısı |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, vahyin iniş döneminde kozmik ve gaybî haberleşme kanallarının bütünüyle abluka altına alınarak ilahi mesajın mutlak korunmuşluğunu bildiren ilahi bir seferberliği ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cin 72:8 ayetindeki ifadenin derin metafizik ve epistemolojik boyutunu kavramayıp göğün meleklerle tahkim edilmesini zayıf bir mitolojik anlatı veya basit bir bekçilik sanmak; vahyin korunmuşluk kalkanını sıradanlaştırmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın nazil olduğu dönemde gayb haberlerinin kaynağına dair iddiaları, kâhinlerin ve cinlerin haberleşme imkânlarını kesen ilahi iradenin gücünü ve vahyî iletimin mutlak dokunulmazlığını gösterdiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Gayb alemi, vahyin nüzul emniyeti, cinlerin tabiatı ve nübüvvetin evrensel tescilini konu edinen ayet gruplarında, özellikle Cin suresi bağlamında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Vahyin içine şeytani vesveselerin veya beşer üstü başka varlıkların gizlice bilgi karıştırabileceği şüphesini kökten yıkar; gök kapılarının ilahi fermanla aşılmaz bir muhafaza altına alındığını ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBelirli bir bölgeyi, sınırı veya mevkiyi yabancı girişlere, baskınlara ve tecavüzlere karşı nöbet tutarak uyanıklıkla koruyan insan veya muhafız topluluğu.
- Soyut anlamBir bilgi, yetki veya varlık alanının sınırlarını dış sızmalara, bozulmalara ve yetkisiz müdahalelere karşı aşılmaz kılan aktif, caydırıcı ve süreklilik arz eden denetim mekanizması.
- Sistematik karşılıkDini alanda vahyin gaybî saflığını, siyasi alanda hudut emniyetini, iktisadi alanda mahsul ve emek güvenliğini temin eden kurumsal koruma bariyeri.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde belirli bir andaki sınır veya alanın güvenlik düzeyini temsil eder. sisteme dahil edilen aktif nöbet ve caydırıcı muhafız gücünü ( faktörünü) simgeler. dışarıdan gelen sızma veya izinsiz giriş teşebbüsüdür. fonksiyonu, tecavüz girişiminin sisteme nüfuz edebilme oranını gösterir; nöbetçi gücünün şiddeti arttıkça bu değer sıfıra yaklaşır ve katsayısı vasıtasıyla korunan alanın güvenliği bir sonraki aşamada () tam bir tahkimat haline ulaşır.