حور
ح - و - ر
KÖK- 13 geçiş
- 12 ayet
- 9 sîga
- 13 sözlük
Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra havl değişme havr ise dönme anlamları kazanmıştır. “Havl”den dönüşmüştür. “Havl” de “hale”den dönüşmüştür. “Hale” az bulutlu günde ayın veya güneşin etrafında oluşan aydınlık demektir. Havr “Hale” güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra “havl” değişme “havr” ise dönme anlamları kazanmıştır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra havl değişme havr ise dönme anlamları kazanmıştır. “Havl”den dönüşmüştür. “Havl” de “hale”den dönüşmüştür. “Hale” az bulutlu günde ayın veya güneşin etrafında oluşan aydınlık demektir. Havr “Hale” güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır. Sonra “havl” değişme “havr” ise dönme anlamları kazanmıştır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR7.660 harfباب الحاء والراء و واي معهما
ح ر و، ح ر ي، ح و ر، ح ي ر، ر ح ا، و ح ر، ر و ح، ر ي ح مستعملات
حرو:
الحَراوَةُ: نحو طَعْمِ الخَرْدَلِ وشِبْهِهِ. ويقال: لهذا الكُحل حَرَاوةٌ ومَضاضةٌ في العين.
حرى:
الحَرْيُ: النُّقصانُ بعد الزّيادة. والقمر يَحْري الأول فالأول حتّى ينقص، حَرْياً.
والحَرَى- مقصور-: موضع البيض، وهو الأُفْحُوص والأُدْحِيُّ. قال:
بيضةٌ زادَ هَيْقُها عن حَراها كلَّ طارٍ عليه أنْ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR2.425 harfحارَ يَحورُ حَوْراً وحُؤُوراً: رجع. يقال: حارَ بعد ما كارَ. ونعوذُ بالله من الحَوْر بعد الكَوْرِ أي من النُقصانِ بعد الزيادة. وكذلك الحورُ بالضم. وفي المثل: حورٌ في مَحارةٍ، أي نُقْصانٌ في نقصانٍ. يُضربُ مثَلاً للرجل إذا كان أمره يُدْبِرُ. قال الشاعر:
واستَعْجلوا عن خَفيفِ المَضْغ فازدردوا والذمُّ يَبقى وزادُ القـوم فـي حـورِ
والحور أيضاً: الاسم من قولك: طحَنتِ الطاحنةُ فما أَحارَتْ شيئاً، أي
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok32.792 harfباب الحاء والراء
حرى ، حار ، حور ، رحا ، راح ، وحر ، حرح .
حرى : قال الليث : الحرَاوَةُ : حرارةٌ تكون في طعْم نحوِ الخردلِ وما أشبهه ، حتى يقال : لهذا الفُجْل حَرَاوة ومَضَاضَةٌ في العَيْن . أبو عبيد عن الأمويّ : الحَرْوَةُ الحُرْقَةُ يجدها الرجل في حَلْقِه . وقال النضر الفُلْفُل له حَرَاوَةٌ بالواو وحَرَارَةٌ بالراء . وقال الليث : الحَرْيُ النقصان بعد الزيادة يقال إنه لَيُحْرِي كما يَحْرِي
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR11.411 harf(باب الحاء والواو وما معهما من الحروف في الثلاثي)
(حوي) الحاء والواو وما بعده معتلٌّ أصل واحد، وهو الجمع يقال حوَيْتُ الشيءَ أحويه حَيَّاً([1])، إذا جمعتَه. والحَوِيَّة: الواحدةُ من الحوايا، وهي الأمعاء، وهي من الجمع. ويقولون للواحدة حاوياء. قال:
كأنّ نقيضَ الحَبِّ في حاويائِه *** فحيحُ الأفاعي أو نقيضُ العقارِبِ([2]) والحَوِيَّةُ: كساءٌ يحوَّى حولَ سَنام البعير ثم يُركَب. والحيُّ من أحياء
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.445 harf- الحور: التردد إما بالذات؛ وإما بالفكر، وقوله عز وجل: ﴿إنه ظن أن لن يحور﴾ [الانشقاق/14]، أي: لن يبعث، وذلك نحو قوله: ﴿زعم الذين كفروا أن لن يبعثوا، قل بلى وربي لتبعثن﴾ [التغابن/17]، وحار الماء في الغدير: تردد فيه، وحار في أمره: تحير، ومنه: المحور للعود الذي تجري عليه البكرة لتردده، وبهذا النظر قيل: سير السواني أبدا لا ينقطع (المثل: سير السواني سفر لا ينقطع. اللسان: سنا)، والسواني جمع سانية، وهي
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.373 harfح و ر
في عينها حور واحورت عينها.
وقال ذو الرمة: إذا شف عن أجيادها كل ملجم من القز واحورت إليك المحاجر أي ابيضت وجفنة محورة مبيضة بالسديف قال: يا ورد إني سأموت مـره فمن حليف الجفنة المحورة ودقيق وخبز حواري قال النمر: لها مـا تشتهـي عسـل مصفـى وإن شاءت فحواري بسمن وامرأة حوارية ونساء حواريات: بيض.
قال الأخطل: حواريـة لا يدخـل الذم بيتها مظهـرة يـأوي إليهـا مطهـر وقال آخر: فق
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR yok14.392 harfالحَوْرُ: الرجوع عن الشيء وإِلى الشيء، حارَ إِلى الشيء وعنه حَوْراً ومَحاراً ومَحارَةً وحُؤُورواً: رجع عنه وإِليه؛ وقول العجاج: في بِئْرِ لا حُورٍ سَرَى وما شَعَرْ
أَراد: في بئر لا حُؤُورٍ، فأَسكن الواو الأُولى وحذفها لسكونها وسكون الثانية بعدها؛ قال الأَزهري: ولا صلة في قوله؛ قال الفرّاء: لا قائمة في هذا البيت صحيحة، أَراد في بئر ماء لا يُحِيرُ عليه شيئاً. الجوهري: حارَ يَحُورُ حَوْراً وحُؤُوراً
الحَوْرُ: الرجوع عن الشيء وإِلى الشيء، حارَ إِلى الشيء وعنه حَوْراً ومَحاراً ومَحارَةً وحُؤُورواً: رجع عنه وإِليه؛ وقول العجاج: في بِئْرِ لا حُورٍ سَرَى وما شَعَرْ أَراد: في بئر لا حُؤُورٍ، فأَسكن الواو الأُولى وحذفها لسكونها وسكون الثانية بعدها؛ قال الأَزهري: ولا صلة في قوله؛ قال الفرّاء: لا قائمة في هذا البيت صحيحة، أَراد في بئر ماء لا يُحِيرُ عليه شيئاً. الجوهري: حارَ يَحُورُ حَوْراً وحُؤُوراً رجع. وفي الحديث: من دعا رجلاً بالكفر وليس كذلك حارَ عليه؛ أَي رجع إِليه ما نسب إِليه؛ ومنه حديث عائشة: فَغَسلْتها ثم أَجْفقتها ثم أَحَرْتها إِليه؛ ومنه حديث بعض السلف: لو عَيَّرْتُ رجلاً بالرَّضَعِ لخشيتُ أَن يَحُورَ بي داؤه أَي يكونَ عَلَيَّ مَرْجِعُه. وكل شيء تغير من حال إِلى حال، فقد حارَ يَحُور حَوْراً؛ قال لبيد: وما المَرْءُ إِلاَّ كالشِّهابِ وضَوْئِهِ، يِحُورُ رَماداً بعد إِذْ هو ساطِعُ وحارَتِ الغُصَّةُ تَحُورُ: انْحَدَرَتْ كأَنها رجعت من موضعها، وأَحارَها صاحِبُها؛ قال جرير: ونُبِّئْتُ غَسَّانَ ابْنَ واهِصَةِ الخُصى يُلَجْلِجُ مِنِّي مُضْغَةً لا يُحِيرُها وأَنشد الأَزهري: وتِلْكَ لَعَمْرِي غُصَّةٌ لا أُحِيرُها أَبو عمرو: الحَوْرُ التَّحَيُّرُ، والحَوْرُ: الرجوع. يقال: حارَ بعدما كارَ. والحَوْرُ: النقصان بعد الزيادة لأَنه رجوع من حال إِلى حال. وفي الحديث: نعوذ بالله من الحَوْرِ بعد الكَوْرِ؛ معناه من النقصان بعد الزيادة، وقيل: معناه من فساد أُمورنا بعد صلاحها، وأَصله من نقض العمامة بعد لفها، مأْخوذ من كَوْرِ العمامة إِذا انقض لَيُّها وبعضه يقرب من بعض، وكذلك الحُورُ، بالضم. وفي رواية: بعد الكَوْن؛ قال أَبو عبيد: سئل عاصم عن هذا فقال: أَلم تسمع إِلى قولهم: حارَ بعدما كان؟ يقول إِنه كان على حالة جميلة فحار عن ذلك أَي رجع؛ قال الزجاج: وقيل معناه نعوذ بالله من الرُّجُوعِ والخُروج عن الجماعة بعد الكَوْرِ، معناه بعد أَن كنا في الكَوْرِ أَي في الجماعة؛ يقال كارَ عِمامَتَهُ على رأْسه إِذا لَفَّها، وحارَ عِمامَتَهُ إِذا نَقَضَها. وفي المثل: حَوْرٌ في مَحَارَةٍ؛ معناه نقصان في نقصان ورجوع في رجوع، يضرب للرجل إِذا كان أَمره يُدْبِرُ. والمَحارُ: المرجع؛ قال الشاعر: نحن بنو عامِر بْنِ ذُبْيانَ، والنَّا سُ كهَامٌ، مَحارُهُمْ للقُبُورْ وقال سُبَيْعُ بن الخَطِيم، وكان بنو صُبْح أَغاروا على إِبله فاستغاث بزيد الفوارس الضَّبِّيّ فانتزعها منهم، فقال يمدحه: لولا الإِلهُ ولولا مَجْدُ طالِبِها، لَلَهْوَجُوها كما نالوا مِن الْعِيرِ واسْتَعْجَلُوا عَنْ خَفِيف المَضْغِ فازْدَرَدُوا، والذَّمُّ يَبْقَى، وزادُ القَوْمِ في حُورِ اللَّهْوَجَة: أَن لا يُبالغ في إِنضاج اللحم أَي أَكلوا لحمها من قبل أَن ينضج وابتلعوه؛ وقوله: والذم يبقى وزاد القوم في حور يريد: الأَكْلُ يذهب والذم يبقى. ابن الأَعرابي: فلان حَوْرٌ في مَحارَةٍ؛ قال: هكذا سمعته بفتح الحاء، يضرب مثلاً للشيء الذي لا يصلح أَو كان صالحاً ففسد. والمَحارة: المكان الذي يَحُور أَو يُحارُ فيه. والباطل في حُورٍ أَي في نقص ورجوع. وإِنك لفي حُورٍ وبُورٍ أَي في غير صنعة ولا إِجادة. ابن هانئ: يقال عند تأْكيد المَرْزِئَةِ عليه بِقِلَّةِ النماء: ما يَحُور فلان وما يَبُورُ، وذهب فلان في الحَوَارِ والبَوَارِ، بفتح الأَول، وذهب في الحُورِ والبُورِ أَي في النقصان والفساد. ورجل حائر بائر، وقد حارَ وبارَ، والحُورُ الهلاك وكل ذلك في النقصان والرجوع. والحَوْرُ: ما تحت الكَوْرِ من العمامة لأَنه رجوع عن تكويرها؛ وكلَّمته فما رَجَعَ إِلَيَّ حَوَاراً وحِواراً ومُحاوَرَةً وحَوِيراً ومَحُورَة، بضم الحاء، بوزن مَشُورَة أَي جواباً. وأَحارَ عليه جوابه: ردَّه. وأَحَرْتُ له جواباً وما أَحارَ بكلمة، والاسم من المُحاوَرَةِ الحَوِيرُ، تقول: سمعت حَوِيرَهما وحِوَارَهما. والمُحاوَرَة: المجاوبة. والتَّحاوُرُ: التجاوب؛ وتقول: كلَّمته فما أَحار إِليَّ جواباً وما رجع إِليَّ خَوِيراً ولا حَوِيرَةً ولا مَحُورَةً ولا حِوَاراً أَي ما ردَّ جواباً. واستحاره أَي استنطقه. وفي حديث علي، كرم الله وجهه: يرجع إِليكما ابنا كما بِحَوْرِ ما بَعَثْتُما بِه أَي بجواب ذلك؛ يقال: كلَّمته فما رَدَّ إِليَّ حَوْراً أَي جواباً؛ وقيل: أَراد به الخيبة والإِخْفَاقَ. وأَصل الحَوْرِ: الرجوع إِلى النقص؛ ومنه حديث عُبادة: يُوشِك أَن يُرَى الرجُل من ثَبَجِ المسلمين قُرَّاء القرآن على لسان محمد، صلى الله عليه وسلم، فأَعاده وأَبْدَأَه لا يَحُورُ فيكم إِلا كما يَحُور صاحبُ الحمار الميت أَي لا يرجع فيكم بخير ولا ينتفع بما حفظه من القرآن كما لا ينتفع بالحمار الميت صاحبه. وفي حديث سَطِيحٍ: فلم يُحِرْ جواباً أَي لم يرجع ولم يَرُدَّ. وهم يَتَحاوَرُون أَي يتراجعون الكلام. والمُحاوَرَةُ: مراجعة المنطق والكلام في المخاطبة، وقد حاوره. والمَحُورَةُ: من المُحاوَرةِ مصدر كالمَشُورَةِ من المُشاوَرَة كالمَحْوَرَةِ؛ وأَنشد: لِحاجَةِ ذي بَتٍّ ومَحْوَرَةٍ له، كَفَى رَجْعُها من قِصَّةِ المُتَكَلِّمِ وما جاءتني عنه مَحُورَة أَي ما رجع إِليَّ عنه خبر. وإِنه لضعيف الحَوْرِ أَي المُحاوَرَةِ؛ وقوله: وأَصْفَرَ مَضْبُوحٍ نَظَرْتُ حَِوارَهُ على النَّارِ، واسْتَوْدَعْتُهُ كَفَّ مُجْمِدِ ويروى: حَوِيرَه، إِنما يعني بحواره وحويره خروجَ القِدْحِ من النار أَي نظرت الفَلَجَ والفَوْزَ. واسْتَحار الدارَ: اسْتَنْطَقَهَا، من الحِوَارِ الذي هو الرجوع؛ عن ابن الأَعرابي. أَبو عمرو: الأَحْوَرُ العقل، وما يعيش فلانٌ بأَحْوَرَ أَي ما يعيش بعقل يرجع إِليه؛ قال هُدْبَةُ ونسبه ابن سيده لابن أَحمر: وما أَنْسَ مِ الأَشْياءِ لا أَنْسَ قَوْلَها لجارَتِها: ما إِن يَعِيشُ بأَحْوَرَا أَراد: من الأَشياء. وحكى ثعلب: اقْضِ مَحُورَتَك أَي الأَمر الذي أَنت فيه. والحَوَرُ: أَن يَشْتَدَّ بياضُ العين وسَوادُ سَوادِها وتستدير حدقتها وترق جفونها ويبيضَّ ما حواليها؛ وقيل: الحَوَرُ شِدَّةُ سواد المُقْلَةِ في شدّة بياضها في شدّة بياض الجسد، ولا تكون الأَدْماءُ حَوْراءَ؛ قال الأَزهري: لا تسمى حوراء حتى تكون مع حَوَرِ عينيها بيضاءَ لَوْنِ الجَسَدِ؛ قال الكميت: ودامتْ قُدُورُك، للسَّاعِيَيْـن في المَحْلِ، غَرْغَرَةً واحْوِرارَا أَراد بالغَرْغَرَةِ صَوْتَ الغَلَيانِ، وبالاحورار بياضَ الإِهالة والشحم؛ وقيل: الحَوَرُ أَن تسودّ العين كلها مثل أَعين الظباء والبقر، وليس في بني آدم حَوَرٌ، وإِنما قيل للنساء حُورُ العِينِ لأَنهن شبهن بالظباء والبقر. وقال كراع: الحَوَرُ أَن يكون البياض محدقاً بالسواد كله وإِنما يكون هذا في البقر والظباء ثم يستعار للناس؛ وهذا إِنما حكاه أَبو عبيد في البَرَج غير أَنه لم يقل إِنما يكون في الظباء والبقر. وقال الأَصمعي: لا أَدري ما الحَوَرُ في العين وقد حَوِرَ حَوَراً واحْوَرَّ، وهو أَحْوَرُ. وامرأَة حَوْراءُ: بينة الحَوَرِ. وعَيْنٌ حَوْراءٌ، والجمع حُورٌ، ويقال: احْوَرَّتْ عينه احْوِرَاراً؛ فأَما قوله: عَيْناءُ حَورَاءُ منَ العِينِ الحِير فعلى الإِتباع لعِينٍ؛ والحَوْراءُ: البيضاء، لا يقصد بذلك حَوَر عينها. والأَعْرابُ تسمي نساء الأَمصار حَوَارِيَّاتٍ لبياضهن وتباعدهن عن قَشَفِ الأَعراب بنظافتهن؛ قال: فقلتُ: إِنَّ الحَوارِيَّاتِ مَعْطَبَةٌ، إِذا تَفَتَّلْنَ من تَحْتِ الجَلابِيبِ يعني النساء؛ وقال أَبو جِلْدَةَ: فَقُلْ للحَوَارِيَّاتِ يَبْكِينَ غَيْرَنا، ولا تَبْكِنا إِلاَّ الكِلابُ النَّوابِحُ بكَيْنَ إِلينا خفيةً أَنْ تُبِيحَها رِماحُ النَّصَارَى، والسُّيُوفُ الجوارِحُ جعل أَهل الشأْم نصارى لأَنها تلي الروم وهي بلادها. والحَوارِيَّاتُ من النساء: النَّقِيَّاتُ الأَلوان والجلود لبياضهن، ومن هذا قيل لصاحب الحُوَّارَى: مُحَوَّرٌ؛ وقول العجاج: بأَعْيُنٍ مُحَوَّراتٍ حُورِ يعني الأَعين النقيات البياض الشديدات سواد الحَدَقِ. وفي حديث صفة الجنة: إِن في الجنة لَمُجْتَمَعاً للحُورِ العِينِ. والتَّحْوِيرُ: التببيض. والحَوارِيُّونَ: القَصَّارُونَ لتبييضهم لأَنهم كانوا قصارين ثم غلب حتى صار كل ناصر وكل حميم حَوارِيّاً. وقال بعضهم: الحَوارِيُّونَ صَفْوَةُ الأَنبياء الذين قد خَلَصُوا لَهُمْ؛ وقال الزجاج: الحواريون خُلْصَانُ الأَنبياء، عليهم السلام، وصفوتهم. قال: والدليل على ذلك قول النبي، صلى الله عليه وسلم: الزُّبَيْرُ ابن عمتي وحَوارِيَّ من أُمَّتِي؛ أَي خاصتي من أَصحابي وناصري. قال: وأَصحاب النبي، صلى الله عليه وسلم، حواريون، وتأْويل الحواريين في اللغة الذين أُخْلِصُوا ونُقُّوا من كل عيب؛ وكذلك الحُواَّرَى من الدقيق سمي به لأَنه يُنَقَّى من لُباب البُرِّ؛ قال: وتأْويله في الناس الذي قد روجع في اختِياره مرة بعد مرة فوجد نَقِيّاً من العيوب. قال: وأَصل التَّحْوِيرِ في اللغة من حارَ يَحُورُ، وهو الرجوع. والتَّحْوِيرُ: الترجيع، قال: فهذا تأْويله، والله أَعلم. ابن سيده: وكلُّ مُبالِغٍ في نُصْرَةِ آخر حوَارِيٌّ، وخص بعضهم به أَنصار الأَنبياء، عليهم السلام، وقوله أَنشده ابن دريد: بَكَى بِعَيْنِك واكِفُ القَطْرِ، ابْنَ الحَوارِي العَالِيَ الذِّكْرِ إِنما أَراد ابنَ الحَوارِيِّ، يعني الحَوارِيِّ الزُّبَيرَ، وعنى بابنه عَبْدَ اللهِو بْنَ الزبير. وقيل لأَصحاب عيسى، عليه السلام: الحواريون للبياض، لأَنهم كانوا قَصَّارين. والحَوارِيُّ: البَيَّاضُ، وهذا أَصل قوله، صلى الله عليه وسلم، في الزبير: حَوارِيَّ من أُمَّتي، وهذا كان بدأَه لأَنهم كانوا خلصاء عيسى وأَنصاره، وأَصله من التحوير التبييض، وإِنما سموا حواريين لأَنهم كانوا يغسلون الثياب أَي يُحَوِّرُونَها، وهو التبييض؛ ومنه الخُبْزُ الحُوَّارَى؛ ومنه قولهم: امرأَة حَوارِيَّةٌ إِذا كانت بيضاء. قال: فلما كان عيسى بن مريم، على نبينا وعليه السلام، نصره هؤلاء الحواريون وكانوا أَنصاره دون الناس قيل لناصر نبيه حَوارِيُّ إِذا بالغ في نُصْرَتِه تشبيهاً بأُولئك. والحَوارِيُّونَ: الأَنصار وهم خاصة أَصحابه. وروى شمر أَنه قال: الحَوارِيُّ الناصح وأَصله الشيء الخالص، وكل شيء خَلَصَ لَوْنُه، فهو حَوارِيٌّ. والأَحْوَرِيُّ: الأَبيض الناعم؛ وقول الكميت: ومَرْضُوفَةٍ لم تُؤْنِ في الطَّبْخِ طاهِياً، عَجِلْتُ إِلى مُحْوَرِّها حِينَ غَرْغَرَا يريد بياض زَبَدِ القِدْرِ. والمرضوفة: القدر التي أُنضجت بالرَّضْفِ، وهي الحجارة المحماة بالنار. ولم تؤْن أَي لم تحبس. والاحْوِرَارُ: الابْيِضاضُ. وقَصْعَةٌ مُحْوَرَّةٌ: مُبْيَضَّةٌ بالسَّنَامِ؛ قال أَبو المهوش الأَسدي: يا وَرْدُ إِنِّي سَأَمُوتُ مَرَّهْ، فَمَنْ حَلِيفُ الجَفْنَةِ المُحْوَرَّهْ؟ يعني المُبْيَضَّةَ. قال ابن بري: وورد ترخيم وَرْدَة، وهي امرأَته، وكانت تنهاه عن إِضاعة ماله ونحر إِبله فقال ذلك: الأَزهري في الخماسي: الحَوَرْوَرَةُ البيضاء. قال: هو ثلاثي الأَصل أُلحق بالخماسي لتكرار بعض حروفها. والحَوَرُ: خشبة يقال لها البَيْضاءُ. والحُوَّارَى: الدقيق الأَبيض، وهو لباب الدقيق وأَجوده وأَخلصه. الجوهري: الحُوَّارَى، بالضم وتشديد الواو والراء مفتوحة، ما حُوِّرَ من الطعام أَي بُيّصَ. وهذا دقيق حُوَّارَى، وقد حُوِّرَ الدقيقُ وحَوَّرْتُه فاحْوَرَّ أَي ابْيَضَّ. وعجين مُحَوَّر، وهو الذي مسح وجهه بالماء حتى صفا. والأَحْوَرِيُّ: الأَبيض الناعم من أَهل القرى؛ قال عُتَيْبَةُ بن مِرْدَاسٍ المعروفُ بأَبي فَسْوَةَ: تكُفُّ شَبَا الأَنْيَابِ منها بِمِشْفَرٍ خَرِيعٍ، كَسِبْتِ الأَحْوَرِيِّ المُخَصَّرِ والحَوُْر: البَقَرُ لبياضها، وجمعه أَحْوارٌ؛ أَنشد ثعلب: للهِ دَرُّ منَازِل ومَنازِل، إِنَّا بُلِينَ بها ولا الأَحْوارُ والحَوَرُ: الجلودُ البِيضُ الرِّقَاقُ تُعمل منها الأَسْفَاطُ، وقيل: السُّلْفَةُ، وقيل: الحَوَرُ الأَديم المصبوغ بحمرة. وقال أَبو حنيفة: هي الجلود الحُمْرُ التي ليست بِقَرَظِيَّةٍ، والجمع أَحْوَارٌ؛ وقد حَوَّرَهُ. وخُفَّ مُحَوَّرٌ بطانته بِحَوَرٍّ؛ وقال الشاعر: فَظَلَّ يَرْشَحُ مِسْكاً فَوْقَهُ عَلَقٌ، كأَنَّما قُدَّ في أَثْوابِه الحَوَرُ الجوهري: الحَوَرُ جلود حمر يُغَشَّى بها السِّلالُ، الواحدةُ حَوَرَةٌ؛ قال العجاج يصف مخالف البازي: بِحَجَباتٍ يَتَثَقَّبْنَ البُهَرْ، كأَنَّما يَمْزِقْنَ باللَّحْمِ الحَوَرْ وفي كتابه لِوَفْدِ هَمْدَانَ: لهم من الصدقة الثِّلْبُ والنَّابُ والفَصِيلُ والفَارِضُ والكَبْشُ الحَوَرِيُّ؛ قال ابن الأَثير: منسوب إِلى الحَوَرَِ، وهي جلود تتخذ من جلود الضأْن، وقيل: هو ما دبغ من الجلود بغير القَرَظِ، وهو أَحد ما جاء على أَصله ولم يُعَلَّ كما أُعلَّ ناب. والحُوَارُ والحِوَارُ، الأَخيرة رديئة عند يعقوب: ولد الناقة من حين يوضع إِلى أَن يفطم ويفصل، فإِذا فصل عن أُمه فهو فصيل، وقيل: هو حُوَارٌ ساعةَ تضعه أُمه خاصة، والجمع أَحْوِرَةٌ وحِيرانٌ فيهما. قال سيبويه: وَفَّقُوا بين فُعَالٍ وفِعَال كما وَفَّقُوا بين فُعالٍ وفَعِيلٍ، قال: وقد قالوا حُورَانٌ، وله نظير، سمعت العرب تقول رُقاقٌ ورِقاقٌ، والأُنثى بالهاء؛ عن ابن الأَعرابي. وفي التهذيب: الحُوَارُ الفصيل أَوَّلَ ما ينتج. وقال بعض العرب: اللهم أَحِرْ رِباعَنا أَي اجعل رباعنا حِيراناً؛ وقوله:أَلا تَخافُونَ يوماً، قَدْ أَظَلَّكُمُ فيه حُوَارٌ، بِأَيْدِي الناسِ، مَجْرُورُ؟ فسره ابن الأَعرابي فقال: هو يوم مَشْؤُوم عليكم كَشُؤْم حُوارِ ناقة ثمود على ثمود. والمِحْوَرُ: الحديدة التي تجمع بين الخُطَّافِ والبَكَرَةِ، وهي أَيضاً الخشبة التي تجمع المَحَالَةَ. قال الزجاج: قال بعضهم قيل له مِحْوَرٌ للدَّوَرَانِ لأَنه يرجع إِلى المكان الذي زال عنه، وقيل: إِنما قيل له مِحْوَرٌ لأَنه بدورانه ينصقل حتى يبيض. ويقال للرجل إِذا اضطرب أَمره: قد قَلِقَتْ مَحاوِرُه؛ وقوله أَنشده ثعلب: يا مَيُّ ما لِي قَلِقَتْ مَحاوِرِي، وصَارَ أَشْبَاهَ الفَغَا ضَرائِرِي؟ يقول: اضطربت عليّ أُموري فكنى عنها بالمحاور. والحديدة التي تدور عليها البكرة يقال لها: مِحْورٌ. الجوهري: المِحْوَرُ العُودُ الذي تدور عليه البكرة وربما كان من حديد. والمِحْوَرُ: الهَنَةُ والحديدة التي يدور فيها لِسانُ الإِبْزِيمِ في طرف المِنْطَقَةِ وغيرها. والمِحْوَرُ: عُودُ الخَبَّازِ. والمِحْوَرُ: الخشبة التي يبسط بها العجين يُحَوّرُ بها الخبز تَحْوِيراً. قال الأَزهري: سمي مِحْوَراً لدورانه على العجين تشبيهاً بمحور البكرة واستدارته. وحَوَّرَ الخُبْزَةَ تَحْوِيراً: هَيَّأَها وأَدارها ليضعها في المَلَّةِ. وحَوَّرَ عَيْنَ الدابة: حَجِّرَ حولها بِكَيٍّ وذلك من داء يصيبها، والكَيَّةُ يقال لها الحَوْراءُ، سميت بذلك لأَن موضعها يبيضُّ؛ ويقال: حَوِّرْ عينَ بعيرك أَي حَجَّرْ حولها بِكَيٍّ. وحَوَّرَ عين البعير: أَدار حولها مِيسَماً. وفي الحديث: أَنه كَوَى أَسْعَدَ بنَ زُرَارَةَ على عاتقه حَوْراءَ؛ وفي رواية: وجد وجعاً في رقبته فَحَوَّرَهُ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، بحديدة؛ الحَوْراءُ: كَيَّةٌ مُدَوَّرَةٌ، وهي من حارَ يَحُورُ إِذا رجع. وحَوَّرَه: كواه كَيَّةً فأَدارها. وفي الحديث: أَنه لما أُخْبِرَ بقتل أَبي جهل قال: إِن عهدي به وفي ركبتيه حَوْراءُ فانظروا ذلك، فنطروا فَرَأَوْهُ؛ يعني أَثَرَ كَيَّةٍ كُوِيَ بها. وإِنه لذو حَوِيرٍ أَي عداوة ومُضَادَّةٍ؛ عن كراع. وبعض العرب يسمي النجم الذي يقال له المُشْتَري: الأَحْوَرَ. والحَوَرُ: أَحد النجوم الثلاثة التي تَتْبَعُ بنات نَعْشٍ، وقيل: هو الثالث من بنات نعش الكبرى اللاصق بالنعش. والمَحارَةُ: الخُطُّ والنَّاحِيَةُ. والمَحارَةُ: الصَّدَفَةُ أَو نحوها من العظم، والجمع مَحاوِرُ ومَحارٌ؛ قال السُّلَيْكُ بْنُ السُّلَكَةِ: كأَنَّ قَوَائِمَ النِّخَّامِ، لَمَّا تَوَلَّى صُحْبَتِي أَصْلاً، مَحارُ أَي كأَنها صدف تمرّ على كل شيء؛ وذكر الأَزهري هذه الترجمة أَيضاً في باب محر، وسنذكرها أَيضاً هناك. والمَحارَةُ: مرجع الكتف. ومَحَارَةُ الحَنَكِ: فُوَيْقَ موضع تَحْنيك البَيْطار. والمَحارَةُ: باطن الحنك. والمَحارَةُ: مَنْسِمُ البعير؛ كلاهما عن أَبي العَمَيْثَلِ الأَعرابي. التهذيب: المَحارَةُ النقصان، والمَحارَةُ: الرجوع، والمَحارَةُ: الصَّدَفة.والحَوْرَةُ: النُّقْصانُ. والحَوْرَةُ: الرَّجْعَةُ. والحُورُ: الاسم من قولك: طَحَنَتِ الطاحنةُ فما أَحارتْ شيئاً أَي ما رَدَّتْ شيئاً من الدقيق؛ والحُورُ: الهَلَكَةُ؛ قال الراجز: في بِئْرٍ لا حُورٍ سَرَى وما شَعَرْ قال أَبو عبيدة: أَي في بئر حُورٍ، ولا زَيادَةٌ. وفلانٌ حائِرٌ بائِرٌ: هذا قد يكون من الهلاك ومن الكَسادِ. والحائر: الراجع من حال كان عليها إِلى حال دونها، والبائر: الهالك؛ ويقال: حَوَّرَ الله فلاناً أَي خيبه ورَجَعَهُ إِلى النقص. والحَوَر، بفتح الواو: نبت؛ عن كراع ولم يُحَلِّه. وحَوْرانُ، بالفتح: موضع بالشام. وما أَصبت منه حَوْراً وحَوَرْوَراً أَي شيئاً. وحَوَّارُونَ: مدينة بالشام؛ قال الراعي: ظَلِلْنَا بِحَوَّارِينَ في مُشْمَخِرَّةٍ، تَمُرُّ سَحابٌ تَحْتَنَا وثُلُوجُ وحَوْرِيتُ: موضع؛ قال ابن جني: دخلت على أَبي عَلِيٍّ فحين رآني قال: أَين أَنت؟ أَنا أَطلبك، قلت: وما هو؟ قال: ما تقول في حَوْرِيتٍ؟ فخضنا فيه فرأَيناه خارجاً عن الكتاب، وصَانَعَ أَبو علي عنه فقال: ليس من لغة ابني نِزَارٍ، فأَقَلَّ الحَفْلَ به لذلك؛ قال: وأَقرب ما ينسب إِليه أَن يكون فَعْلِيتاً لقربه من فِعْلِيتٍ، وفِعْلِيتٌ موجود.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.045 harf* ح و ر * * حَارَ * رجع وبابه قال ودخل وفلان * حائرٌ * بائر يعني هو هالك أو كاسد و * الحَوَرُ * بفتحتين جلود حمر تغشى بها السلال الواحدة * حَوَرَة * بفتحتين أيضا و * الحَوَرُ * أيضا شدة بياض العين في شدة سوادها وامرأة * حَوْرَاءُ * بينة * الحَوَرِ * يقال * احْوَرَّتْ * عينه * احْوِرَاراً * قال الأصمعي ما أدري ما الحور في العين وقال أبو عمرو * الحَوَرُ * أن تسود العين كلها مثل أعين الظباء والبقر
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR17.970 harfالحور: الرجوع عن الشيء وإلى الشيء كالمحار والمحارة والحؤور بالضم في هذه وقد تسكن واوها الأولى وتحذف لسكونها وسكون الثانية بعدها في ضرورة الشعر، كما قال العجاج:
في بئر لا حور سرى ولا شعر
بأفكه حتى رأى الصبح جشر أراد: لا حؤور. وفي الحديث من دعا رجلا بالكفر وليس كذلك حار عليه ، أي رجع إليه ما نسب إليه. وكل شيء تغير من حال إلى حال فقد حار يحور حورا. قال لبيد:
وما المرء
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR yok21.625 harfحَارَ
1 حَارَ حار , aor. يَحُورُ, (S,) inf. n. حَوْرٌ and حُؤُورٌ (S, K) and حُورٌ, a contraction of the form next preceding, used in poetry, in case of necessity, (TA,) and مَحَارٌ (S, K) and مَحَارَةٌ (K) and حَوْرَةٌ, (TA,) He, or it, returned, (S, L, K,) اـِلَى شَىْءٍ to a thing, and عَنْهُ from it. (L.) ― -b2- [Hence,] حار عَلَيْهِ It (a false imputation) returned to him [who was its author;
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.238 harfحَارَ
حَارَ ( w ) U ( n. ac. مَحَار [ 17A ] , مَحَارَة [ 17tA ] , حُؤُوْر [ 27 ] ),
a. Returned; turned back.
b. Decreased, diminished.
c. ( n. ac. حَوْر 1 ), Was confused, bewildered.
حَوِرَ
حَوِرَ A ( n. ac. حَوَر 4 ),
a. see IX (b) .
حَوَّرَ
حَوَّرَ II ,
a. Rolled, flattened.
b. Whitewashed ( wall ).
حَاْوَرَ
حَاْوَرَ III ,
a. Spoke, conversed with.
أَحْوَرَ
أَحْوَرَ IV ,
a.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR145.138 harfحور
1.BAB
حَارَ - يَحُورُ - حِوَار - حَوَارِيّ - حَوارِيّون - حاوَرَ - يُحَاوِرُ - تَحَاوَرَ- يَتَحَاوَرُ - تَحَاوُر
حَارَ - يَحُوْرُ + كائن + في أمر أو شأن: يفكر به مع شعور بالشك وعدم اليقين: يشعر بعدم اليقين تجاه قضية وأنه يحتاج لمن يحاوره ويناقشه فيها، فيشترك معه في بيان الصواب فيها من الخطأ، أو النفع من الضرر أو وجه المتعة من الألم، وما
Sîgalar(9)
- الْحَوَارِيُّونَÇevredekiler(الْفَعَالِيُّونَ)×3
- بِحُورٍHuriler ile(بِفُعْلٍ)×2
- يُحَاوِرُهُOnunla konuşur(يُفَاعِلُهُ)×2
- الْحَوَارِيِّينَÇevredekiler(الْفَعَالِيِّينَ)×1
- تَحَاوُرَكُمَاİkinizin konuşması(تَفَاعُلَكُمَا)×1
- حُورٌHuriler(فُعْلٌ)×1
- لِلْحَوَارِيِّينَÇevredekilere(لِلْفَعَالِيَّنَ)×1
- وَحُورٌVe huriler(وَفُعْلٌ)×1
- يَحُورَDurumu değişir(يَفْعُلَ)×1
Mücavir kökler48 mücavir (70 toplam)
- عيسى
3 ortak ayet · İsa
- عين
3 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir
- زوج
3 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- خيم
1 ortak ayet · Haym (hı) : Çardak demektir
- مريم
2 ortak ayet · Meryem
- شكو
1 ortak ayet · Abajur gibi
- ميد
1 ortak ayet · Sallar
- قول
7 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- حسس
1 ortak ayet · Küçük taş kırıntısı anlamındadır
- صحب
2 ortak ayet · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
- أيد
1 ortak ayet · Yed el veya kol demektir
- قصر
1 ortak ayet · Kusare, anız demektir
Geçtiği ayetler(12)
فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ
Çevredekilerİsa, onların inkarlarını sezince; Allah uğrunda yardımcılarım kimlerdir? dedi. Havariler: Biziz Allah’ın yardımcıları, Allah’a iman ettik. Sen de şahid ol ki biz, muhakkak müslümanlarız, dediler.
إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
ÇevredekilerHani Havariler: Ey Meryem oğlu İsa; Rabbın bize gökten bir sofra indiribilir mi? demişlerdi de, O; eğer inanmışlarsanız Allah’tan korkun, demişti.
… ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّينَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ فَآمَنَتْ طَائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ …
ÇevredekilerEy iman edenler; siz Allah’ın yardımcıları olun. Nitekim Meryem oğlu İsa, havarilere: Allah’a giden yolda benim yardımcılarım kimlerdir? deyince, havariler demişlerdi ki: Biziz, Allah’ın yardımcıları. İsrailoğullarının bir takımı böylece inanmış, bir takımı da küfretmişti. Nihayet Biz, o iman edenleri düşmanlarına karşı destekledik de böylece üstün geldiler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حور |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | رجع, حول, كلم, خلص |
| Zıt Kök | كور |
| Çekirdek Özet 1 | Bir mihver etrafında dönme, bir hale veya merkeze geri dönüş, saflaşma ve kontrast oluşturan berrak beyazlık |
| Çekirdek Özet 2 | Karşılıklı söz alıp verme yoluyla hakikate yönelme, ilahi mesaja sadakatle bağlanan saf yardımcılar ve nihai yaratılış kaynağına rücu |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal devinim ve diyalektik süreçlerin başa ve esasa dönmesi, sistem içi dengenin saflaşma ile kurulması |
| Kritik Hata Riski | Kökün türevlerini yalnızca cismani güzellik tasvirine indirgeyerek dönüş, akıl yürütme, arınma ve ontolojik hesaplaşma eksenini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حو | Bir sınırla çevirme, toplama, kuşatma ve içe alma hareketidir. Bu kök çekirdeği حوط (kuşatmak), حوز (kendine katıp toplamak), حول (eksen etrafında dönmek ve durum değiştirmek) ve حوي (toplayıp muhafaza etmek) köklerinde somut biçimde görülür. | ر | Çekirdeğin kuşatma ve toparlama anlamına bir merkeze, başlangıç noktasına veya döngüsel sınıra dönüş (rücu) ve bu dönüşle ortaya çıkan berraklık/saflık nüansı eklenmiştir; hareket düz bir çevirmeden kendi ekseninde dönen ve aslına ricat eden bir devinime evrilmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Hareketi sınırlandıran, bir alan oluşturan ve dışarıdan ayrıştırarak koruma altına alan çevreleme. |
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Ayrılan unsurları birbirine bağlayan, süreklilik sağlayan ve merkezi noktaya tutturan bağlayıcı güç. |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Başlangıç noktası, yönelinen odak, liderlik, bilinç ve en üst referans merkezi. |
| حور | Sınırlandırılmış alanda merkeze tutunarak dönme ve başlangıç noktasına geri gelme | Bir odak etrafında çevrelenmiş olanın bağını koruyarak başa, asıl kaynağa ve berrak özüne rücu etmesi eylemidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Değirmen taşının veya çıkrığın üzerinde döndüğü mil (el-mihver), bir şeyin başlangıç durumuna geri dönmesi, kabaran hamurun veya yıkanan kumaşın beyazlatılması ve göz akı ile karasının keskin bir berraklıkla ayrışmasıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa, insanın parlayıp ardından sönen ve aslına dönen durumunu anlatırken kökü dönüş ve dönüşüm anlamında kullanır: وما المرء إلا كالشهاب وضوئه / يحور رمادا بعد إذ هو ساطع |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Peygamber'in yolculuk duasında geçen bir halden geriye, eksikliğe ve çözülmeye dönüşü ifade eden nebevî yakarış: نَعوذُ باللهِ من الحَوْرِ بَعْدَ الكَوْر |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Dîvânu Lebîd.
Sami etimolojik katman
Arapça حور kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda hem optik berraklık ve beyazlık hem de döngüsel hareket ve başlangıç noktasına rücu alanlarında yer alır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök soydaşları özellikle beyazlık, kireçleşme, ağarma ve asil soyluluk/safiyet anlam alanlarını taşır (İbranice ḥ-w-r kökünden türeyen ḥāwar fiili "beyazlaşmak, solmak", ḥōrīm ise "soylular, beyaz libas giyen seçkinler" anlamındadır; Aramice ve Süryanice ḥwār yine "beyaz olmak, arınmak" demektir). Akadcada ḫurāṣu kelimesinde parıltı ve arılık izleri görülmekle birlikte asıl semantik akrabalık Batı Sami dillerindeki renk ve saflık matrisinde billurlaşır. Arapça bu kökte hem renk kontrastını (aşırı beyazlık ile siyahlığın ayrışması) korumuş hem de ecvef yapının getirdiği fonetik elastikiyetle "dönme, eksen, karşılıklı söz alıp verme ve aslına rücu etme" anlamlarını etrafında toplayan geniş bir ontolojik kavrama dönüştürmüştür.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner (HALOT), Brockelmann Lexicon Syriacum, Payne Smith.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حور ile حول ve حير geçişkenliği | İç Arapçada durum değiştirme, bir eksen etrafında dönme ve suyun bir çukurda dönüp durması (hayret/tahayyur) kökleriyle semantik geçişkenlik gösterir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice ḥwr kökü | Kuzeybatı Sami dillerinde "ağarmak, beyaz olmak, parlamak" anlamları esastır; beyaz giyinen saf dostlar ve seçkinler (havariyyûn) kavramı bu katmanla örtüşür. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Antik Mısır ve Doğu Afrika dillerindeki beyazlık ve dönme kökleri | Afro-Asyatik havzada parıldama, yıkanarak arınma ve yuvarlak hareket belirten morfemlerle uzaktan fonetik ve anlamsal paralellik taşır. | Muhtemel |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حور | Anlamlı | Dönme, rücu etme, berrak beyazlık | Bir şeyin ilk haline dönmesi, gözün saf aklığı, karşılıklı konuşma. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| حرو | Anlamlı | Yönelme, arama, kasıt | Bir işin en uygununu ve doğrusunu araştırıp ona yönelmek (taharri). | Hedef kökteki odaklanma ve dönüş nüansıyla akrabadır; Kur'an'da geçmez. |
| وحر | Anlamlı | İç öfkesi, sıcaklık, kin | Göğüste biriken gizli hınç, toprağın aşırı sıcağı. | İçsel sıkışma ve kaynama hareketidir; Kur'an'da geçmez. |
| ورح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilim mühmel veya kullanımsız kabul edilmiştir. | Fonetik olarak terk edilmiştir; Kur'an'da geçmez. |
| رحو | Anlamlı | Değirmen taşı, dönme | Değirmenin dönen taşı, kendi mihverinde dönen kütle. | حور kökündeki mihver ve dönme anlamıyla doğrudan kalb ve anlam ortaklığı taşır; Kur'an'da geçmez. |
| روح | Anlamlı | Can, nefes, genişlik, rüzgar | Maddeden arınmış canlılık ilkesi, ferahlık ve hareket kabiliyeti. | حور kökündeki saflık ve akışkan dönüş ile derin anlamsal bağ taşır; Kur'an'da geçer. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حور | Merkez | Dönüş, diyalog, saflık, mihver | Kendi aslına ve merkezine rücu ederek berraklaşma, karşılıklı sözün akışı. | Döngüsel bir hareketle ilk hale dönmeyi ve zıtların kontrastındaki saflığı ifade eder. |
| رجع | Komşu | Geri dönüş, yönelme | رجع doğrudan bir yerden çıkıp geri gelmeyi bildirirken, حور kendi ekseninde başa dönmeyi ve durumun tersine dönmesini vurgular. | Mekansal ve zamansal olarak geri dönmek, cevaben yönelmek. |
| حول | Komşu | Dönüşüm, hal değiştirme | حول bir halden diğerine geçişi ve gücü anlatırken, حور asıl merkeze ve başlangıç noktasına dönüşü öne çıkarır. | Durumun başkalaşması, eksen etrafında bir tam devir tamamlama. |
| كلم | Komşu | Söz söyleme, hitap | كلم tek taraflı hitap ve tesir bırakmayı da içerirken, حور mutlaka karşılıklı konuşmayı (müzakere ve rücuu) şart koşar. | Anlamlı seslerle hitap etmek, yaralamak/etki bırakmak. |
| خلص | Komşu | Saflaşma, arınma | خلص karışımdan sıyrılıp tek kalmayı anlatırken, حور beyaz ile siyahın zıtlığı içindeki göz alıcı arılığı bildirir. | Tortulardan ve yabancı unsurlardan bütünüyle temizlenme. |
| كور | Zıt | Sarmak, artırmak, üst üste yığmak | كور sarığı başa sarıp katman katman büyütmek iken, حور sarığın çözülüp eksilmesini ve gerilemesini ifade eder. | Dürülme, katlanarak artma, büyüme ve yığılma. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حور | Dönüş, diyalog, berraklık | Aslına dönme, karşılıklı konuşma ve zıtların oluşturduğu göz alıcı arılık. | Kesin |
| Latince | Reverti, dialogus, candidus | Geri dönmek, karşılıklı konuşma, parlak beyaz | Reverti fiziksel ve ontolojik dönüşü, dialogus iki yönlü söz akışını, candidus ise lekesiz beyazlığı karşılar; üçünü tek kelimede birleştiremez. | Güçlü |
| İngilizce | Return, dialogue, pure contrast | Dönüş, karşılıklı söyleşme, saf berraklık | Return kelimesi rücu boyutunu, dialogue kelimesi muhâvere boyutunu karşılar; hûr kavramındaki saf optik arılığı dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Zurückkehren, Dialog, Lauterkeit | Geri dönmek, diyalog, arılık/berraklık | Zurückkehren rücu eylemini, Dialog karşılıklı konuşmayı verir; kökün bünyesindeki mihver ve kontrast anlamı ancak açıklamayla kurulur. | Güçlü |
| Fransızca | Retourner, dialogue, éclat | Geri dönmek, diyalog, ışıltılı beyazlık | Retourner fiili başa dönüşü, dialogue iletişimi, éclat ise parlak saflığı ifade eder; kökün tekil semantik gövdesini parçalı yansıtır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَحُورَ | Diriliş, başlangıç noktasına rücu etme | İnsanın ölümden sonra hesaba çekilmek üzere Rabbine asla dönmeyeceğini zannetmesi bağlamı (İnşikâk 84:14). |
| يُحَاوِرُهُ / تَحَاوُرَكُمَا | Karşılıklı konuşma, diyalog, fikir teatisinde bulunma | İki bağ sahibi arasındaki inanç tartışması ve kadının peygamberle hak arayışı içindeki karşılıklı konuşması (Kehf 18:34, 18:37; Mücâdele 58:1). |
| الْحَوَارِيُّونَ / الْحَوَارِيِّينَ | İhlaslı dostlar, kalbi arınmış ve davaya sadık seçkin yardımcılar | Hz. İsa'nın çağrısına ilk icabet eden ve Allah yolunda canla başla saf tutan çekirdek cemaat (Âl-i İmrân 3:52; Mâide 5:111, 5:112; Saf 61:14). |
| حُورٌ / بِحُورٍ | Gözleri son derece berrak, arı duru ve kontrastı net cennet nimetleri | Cennet ehlinin paklığı, güzelliği ve kusursuz uyumunu anlatan ahiret tasvirleri (Duhân 44:54; Tûr 52:20; Rahmân 55:72; Vâkıa 56:22). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ba's (yeniden diriliş) ve ahiret halleri | İnşikâk 84:14 ayetindeki rücu inkarının adem (yokluk) zannı mı yoksa hesaba çekilme inkarı mı olduğu meselesi. | Varlığın mutlak yok oluşa değil, yaratanın huzuruna kaçınılmaz dönüşü (rücu). |
| Fıkıh | Yargılama usulü ve karşılıklı iddia/savunma | Dava esnasında tarafların söz alıp vermesi (muhâvere) ve iddiadan vazgeçip rücu etmenin hukuki sonuçları. | İkrar veya inkardan asıl duruma dönme; iki tarafın yüz yüze konuşması. |
| Tefsir | "Havârî" ve "Hûr" kelimelerinin semantik analizi | Havarilerin mesleki olarak çamaşır ağartanlar mı yoksa kalpleri ve niyetleri bembeyaz seçkinler mi olduğu; hûr kavramının cinsiyet üstü arılığı. | Beyazlık, lekesizlik, içsel safiyet ve zıtların estetik uyumu. |
| Hadis | İstiaze duaları ve nifaktan korunma | Sefer dualarında geçen sarığın çözülüp dökülmesi gibi işlerin tersine dönmesi ve hidayetten sonra dalalete düşüş uyarısı. | Artıştan sonra eksilme, düzenden sonra çözülme, hidayetten rücu etme. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ontolojik yaratılış ve diriliş döngüsü | Rücu ve hesap verme bilinci | Varlığın başıboş olmadığını, başladığı yere döneceğini hatırlatma | İnsanın varoluşunu ilahi merkezle irtibatlandırmasını ve nihai hesaba dönüşü idrak etmesini sağlar. | Kesin |
| İlmi | Diyalektik yöntem ve müzakere | Karşılıklı diyalog (muhâvere) | Tez ve antitezin yüzleşmesiyle hakikatin açığa çıkması | Fikirlerin tek taraflı dayatılmayıp sözün alınıp verilmesiyle gerçeğin berraklaşması sürecidir. | Kesin |
| Siyasi | Çekirdek kadro ve sadakat teşkilatı | Havârîlik (seçkin öncüler) | Toplumsal dönüşümün saf ve adanmış bir kadro eliyle yürütülmesi | Bir hareketin etrafında çıkar gözetmeksizin duran, kalbi ve ameli tertemiz merkez ekibi temsil eder. | Güçlü |
| İktisadi | Döngüsel sermaye ve piyasa dengesi | Mal ve sözleşmelerin aslına dönüşü | Değerin tek elde birikmeyip tedavülde dolaşarak hak sahiplerine dönmesi | Sermayenin atıl kalmayıp piyasa mihveri etrafında dönerek iktisadi arınmayı temin etmesidir. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Periyodik hareket, simetri ve faz dönüşümü | Bir sistemin belirli bir eksen (mihver) etrafında periyodik salınım yapıp başladığı koordinata dönmesi, optik fizikteki zıt dalga boylarının oluşturduğu yüksek kontrastlı netlik. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Müzakereci iletişim modeli ve sadakat sosyolojisi | İletişim teorisinde monoloğun kırılarak geri bildirimli döngüsel etkileşimin (feedback) kurulması, siyaset sosyolojisinde davaya lekesiz bağlanmış karizmatik çekirdek çevre. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca cennette erkeklere vadedilen cinsel bedenler (hûr) daraltmasına hapsetmek veya diyalog kavramını sıradan bir laf kalabalığına indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; ontolojik olarak insanın başlangıç noktasına dönüşünü (İnşikâk 84:14), zihinsel olarak hakikatin karşılıklı konuşmayla tecelli edişini (Kehf 18:34), sosyolojik olarak tertemiz bir inanç çekirdeğini (Âl-i İmrân 3:52) ve estetik olarak mutlak berraklığı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kökün ahiret inancını kuran rücu boyutunun silinmesi, cennet tasvirlerinin metalaştırılarak ruhani ve ontolojik arılığından koparılması, ilahi hakikatin müzakereye açık kurucu zemininden uzaklaşılması. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem varoluşsal döngüyü (yaratılış-ölüm-diriliş/rücu) hem peygamberi mücadelenin insani taşıyıcılarını (havariler) hem de hakikatin tebliğindeki diyalojik üslubu (muhâvere) tek bir kök ekseninde birbirine bağlamasını sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Dirilişi inkar edenlerin psikolojisini çürüten ayetlerde, peygamberlerin yakın çevreleriyle olan iman akitlerinde ve cennet nimetlerinin tasvir edildiği eskatolojik metinlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın dünyadaki eylemlerinin hesapsız kalıp yokluğa karışacağı zannını iptal eder; vahyin tebliğinde kaba dayatma yerine karşılıklı konuşma ve argüman üretme zeminini inşa eder. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir mihver üzerinde dönen mil, suyun girdap yapıp aslına dönmesi, göz akı ile karasının ayrışarak netleşmesi, kumaş veya hamurun yıkanıp ağartılması.
- Soyut anlamVarlığın başlangıç koordinatına kaçınılmaz rücuu, fikirlerin karşılıklı teati edilerek saflaşması, sadakat ve lekesiz niyetlerle davaya bağlanma.
- Sistematik karşılıkBaşlangıç durumundan ayrılan dinamik bir sistemin, etkileşim ve arınma süreçlerinden geçerek kendi merkezine ve mutlak referans noktasına geri dönme mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki kapalı eğri integrali (), sistemin bir çevre () boyunca hareket edip başladığı noktaya döndüğü döngüsel korunum ve rücu hareketini () simgeler. Denklik işareti (), bu döngüsel hareketin ontolojik olarak zaman içindeki herhangi bir durumun (), kökün temsil ettiği muhâvere, arınma ve dönüşüm operatörü () vasıtasıyla başlangıçtaki saf ve asıl referans durumuna () dönmesiyle gerçekleştiğini ifade eder. Bu model, kökün hem eksen etrafında dönme hem de başlangıç noktasına rücu etme karakterini yansıtır.