دلل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: د-ل-ل5 sîga, 64 mücavir kök, 7 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جددنسأدللكفلدَلَّهُمْبلينَدُلُّكُمْخرروسوسمزقأَدُلُّكُمْغمم

KökSîga 5Ayet 7Sure 5Mücavir 64

▶ Ağı aç (3B)

دلل

د - ل - ل

KÖK
  • 7 geçiş
  • 7 ayet
  • 5 sîga
  • 9 sözlük

Dell : Delv kova demektir. Dell fiil olarak kovayı suya salmak demektir. Delalet vav’ın lam’a dönüşmesi ile bir şeye ulaşılmakta kullanılan araçtır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Dell : Delv kova demektir. Dell fiil olarak kovayı suya salmak demektir. Delalet vav’ın lam’a dönüşmesi ile bir şeye ulaşılmakta kullanılan araçtır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.220 harf
باب الدال واللام د ل، ل د مستعملان دل: الدَّلُّ دلالُ المرأة إذا تَدَلَلَتْ على زوْجها تُريه جَراءةً عليه في تَغَنُّجٍ وتَشَكُّلٍ كأنَّها تُخالِفُه وليس بها خِلاف. والرجلُ يُدِلُّ على أقرانه في الحرب يأخُذُهم من فَوق. والبازي يُدِلُّ على صيده. والدالَّةُ: مما يُدِلُّ الرجلُ على من له عنده مَنزِلةٌ أو قَرابةٌ قَريبةٌ: شِبْهُ جَراءةٍ منه. والدَّلالة: مصدر الدليل بالفتح والكسر. والدِّليلاءُ،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR553 harf
الدَليلُ: ما يُسْتَدَلُّ به. والدَليلُ: الدالُّ. وقد دَلَّهُ على الطريق يَدُلُّهُ دَلالَةً ودِلالَةً ودُلولَةً، والفتح أعلى. وأنشد أبو عبيد: إنِّي امرؤٌ بالطُرْقِ ذو دَلالاتْ والدِلِّيلي: الدَليلُ. والدَلُّ: الغُنْجُ والشِكْلُ. وقد دَلَّتِ المرأةُ تَدِلُّ بالكسر، وتَدَلَّلَتْ، وهي حسنةُ الدَلِّ والدَلالِ. ويقال أَدَلَّ فأَمَلَّ، والاسمُ الدالَّةُ. وفلان يُدِلُّ على أقرانه في الحرب، كالبازي
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR605 harf
د ل ل دلّه على الطريق وهو دليل المفازة وهم أدلاؤها وأدللت الطريق‏:‏ اهتديت إليه‏.‏ وتدللت المرأة على زوجها ودلت تدل وهي حسنة الدلّ والدلال‏.‏ وذلك أن تريه جرأة عليه في تغنّج وتشكّل كأنها تخالفه وليس بها خلاف‏.‏ وأدلّ على قريبه وعلى من له عنده منزلة وأدل على قرنه وهو مدلّ بفضله وشجاعته ومنه أسد مدلّ‏.‏ ولفلان علـيّ دلـال ودالـة وأنـا أحتمل دلاله‏.‏ قال‏:‏ لعمـرك إنـي بالخليل الذي له عليّ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.573 harf
أَدَلَّ عليه وتَدَلَّل: انبسط. وقال ابن دريد: أَدل عليه وَثِق بمحبته فأَفْرَط عليه. وفي المثل: أَدَلَّ فأَمَلَّ، والاسم الدَّالَّة. وفي الحديث: يمشي على الصراط مُدِلاًّ أَي منبسطاً لا خوف عليه، وهو من الإِدْلالِ والدَّالَّةِ على من لك عنده منزلة؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي:مُدِلّ لا تخضبي البنانا قال ابن سيده: يجوز أَن يكون مُدِلَّة هنا صفة، أَراد يا مُدِلَّة فرَخَّم كقول العجاج: جارِيَ لا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR489 harf
* د ل ل * * الدَّلِيلُ * ما يستدل به والدليل الدال وقد * دَلَّهُ * على الطريق يدله بالضم * ِدَلاَلةً * بفتح الدال وكسرها و * دُلُولةً * بالضم والفتح أعلى ويقال * أدَلَّ * فأمل والاسم * الدَّالَّةُ * بتشديد اللام وفلان * يُدِّلُ * بفلان أي يثق به قال أبو عبيد * الدَّلُّ * قريب المعنى من الهدي وهما من السكينة والوقار في الهيئة والمنظر والشمائل وغير ذلك وفي الحديث { كان أصحاب عبد الله يرحلون إلى عمر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.759 harf
دل المرأة ودلالها ودالولاؤها وهذه من العباب: تدللها على زوجها وذلك أن تريه جراءة عليه في تغنج وتشكل وفي التهذيب: وشكل كأنها وفي بعض نسخ المحكم: كأنما تخالفه وما بها خلاف. وامرأة ذات دل: أي شكل تدل به. وقد دلت تدل وهو صريح في أنه من حد ضرب، ومثله في العباب والمحكم، واقتصر عليه جماعة، وقال بعض إنه من بابى تعب وضرب، كما نقله شيخنا. وفي التهذيب: قال شمر: دلال المرأة ودلها: حسن الحديث وحسن المزاح
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.333 harf
دَلَّ دَلَّ U ( n. ac. دَلَاْلَة 22t , دِلَاْلَة 23t , دُلَاْلَة 24t , دُلُوْلَة 27t ) a. [ acc. & 'Ala ], Directed, guided into ; showed, pointed out to. b. I ( n. ac. دَلّ 1 , دَلَاْل 22 ), Behaved in a coquettish or amorous manner; dallied, toyed. دَلَّلَ دَلَّلَ II , a. Rendered coquettish, inclined to dalliance. b. Coddled ( child ). c. [ 'Ala ], Put up for sale by public
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok57.301 harf
دلل 1.BAB دَلَّ - يَدُلُّ - دَلِيْل دَلَّ - يَدُلُّ + كائن + كائناً + على كائن أو مكان أو شيء أو أمر: يبين لآخر طريقة الوصول إليه: يبين لآخر طريقة الوصول إلى هدف سواء كان مادياً: موقع أو مكان، أو نفسياً: طريقة العمل أو الحل دَلَّ - يَدُلُّ + كائن + كائناً + على كائن أومكان كائن ﴿هل أدلكم على من يكفله﴾ ﴿هل أدلكم على أهل بيت يكفلونه﴾ دَلَّ -
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler64 mücavir (85 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كفل

    2 ortak ayet · Üstüne oturulan keçe demektir

  2. بلي

    1 ortak ayet · Yıpranır

  3. لبث

    2 ortak ayet · Kaldınız

  4. مزق

    1 ortak ayet · Pamuk tüyüdür

  5. نسأ

    1 ortak ayet · Dinlenme yeridir

  6. نجو

    2 ortak ayet · Özel konuşmak

  7. وسوس

    1 ortak ayet · Fıs fıs etmek anlamındadır

  8. رضع

    1 ortak ayet · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  9. تجر

    1 ortak ayet · Vicar tilki ve sırtlan gibi hayvanların inleri demektir

  10. أهل

    2 ortak ayet · Hilal yeni ay demektir

  11. جدد

    1 ortak ayet · Cedid geniş yol demektir

  12. غمم

    1 ortak ayet · Yol, işaret bulunmayan yer

Geçtiği ayetler(7)

  1. إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَنْ يَكْفُلُهُ فَرَجَعْنَاكَ إِلَى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ …

    Size gösteririrmHani kızkardeşin gidip diyordu ki: Ona bakacak birini size göstereyim mi? İşte böylece, annen üzülmesin de gözü aydın olsun diye seni ona geri vermiştik. Ve sen, bir cana kıymıştın da; seni üzüntüden kurtarmıştık. Hem seni bir çok musibetlerle denemiştik. Böylece Medyen halkı arasında yıllarca kalmıştın. Sonra da bir kader üzerine geldin ey Musa.

  2. وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ

    Size gösteririrmÖnceden Biz, onun süt annelerin memesini kabul etmemesini sağladık. Bunun üzerine hemşiresi: Size, sizin adınıza ona bakacak ve iyi davranacak bir ev halkını tavsiye edeyim mi? dedi.

  3. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ

    Size gösteririrmEy iman edenler; sizi, elim azabtan kurtaracak bir ticareti göstereyim mi size?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökدلل
YapıÜçlü
Özel DurumMüzâaf (ikiz harfli)
Bağlamsal Yakın Köklerهدي, رشد, عرف, بين
Zıt Kökضلل
Çekirdek Özet 1Bir hedefe, anlama veya nesneye işaret ederek ona ulaştıran yolu veya alâmeti açıkça göstermek
Çekirdek Özet 2Varlığın ve olayların kendiliğinden birer işaret oluşturarak idrak edeni hakikate sevk etmesi
Çekirdek Özet 3Zihni veya bedeni meçhulden maluma, arayıştan buluşa taşıyan nesnel ve zihni irtibat bağı
Kritik Hata RiskiKökün anlamını yalnızca pasif bir tabela veya soyut zihni çıkarım sayıp hedefe fiilen ulaştıran dinamik kılavuzluk ve alâmet boyutunu dışarıda bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دلBir şeyi sarkıtmak, uzatmak, aşağıya doğru salarak hedefe temas ettirmek veya bir vasıtayla bir derinliğe/kaynağa erişim sağlamak; nitekim دلو kökünde kovanın kuyuya salınarak suya ulaşması, دلك kökünde ise elin temas ettirilerek yüzey üzerinde bastırılıp kaydırılması bu çekirdeğin somut temas ve uzanma vasfını gösterirلTemas ve uzanma hareketini süreklileştirerek ve sabitleyerek bir şeyi diğerine bağlayan, bir işaret vasıtasıyla gizli veya uzaktaki bir hedefi açığa çıkarıp ona ulaştıran kararlı bir kılavuzluğa ve alâmete dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دKapı; giriş, geçiş, hareketKapalı bir alandan açık bir alana geçişi, bir aralığı ve geçit noktasını temsil eder
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi belirli bir amaca doğru sevk etmeyi, yön göstermeyi ve hedefi işaret etmeyi sağlar
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaYöneltme ve işaret etme eyleminin kararlılıkla tekrarlanmasını, hedefe varıncaya kadar bağın kopmamasını ifade eder
دللKapıdan geçerek yönlendirici bir işaretle kesintisiz hedefe sevk edilmeMeçhuliyet veya kapalılık kapısından (د) çıkarak belirli bir alâmet ve kılavuz vasıtasıyla (ل) hedefe doğru kesintisiz yönlendirilme (ل) hareketini somutlaştırır

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇölde yolunu kaybedene yolu bilen bir kılavuzun veya belirgin bir alâmetin yol göstermesi; kişinin güvendiği kimseye nazlanması, cüret göstermesi; yırtıcı kuşun avına yönelmesi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde çöl yolculuklarında yolu gösteren kılavuz için delil kelimesi kullanılmış, ayrıca sevgilinin cilveli ve güvene dayalı nazlı tavrı دل ve دلال kelimeleriyle karşılanmıştır; el-A‘şâ sevgilinin bu naz ve zarafetini tasvir ederken bu kökün türevlerine yer verir
Erken Arapça kullanımKlasik kullanımda yol gösteren rehbere دليل المفازة denilmiş; güvenilen bir yakına karşı çekinmeksizin nazlanma ve cüret gösterme tavrına دالة denilmiş; savaşta düşmanına üstten bakarak cesaretle yönelen süvariye مدل denilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça دلل kökü, Sami dillerinde genel olarak işaret etme, zayıf/aşağı sarkma, gevşeme veya asılı kalma anlam alanlarıyla örtüşen ikili çekirdeklerle temas halindedir. İbranicede d-l-l kökü zayıflamak, aşağı doğru sarkmak, incelmek ve yoksullaşmak anlamlarına gelir; bu kökün türevi olan kelimeler kovanın kuyuya sarkıtılması veya saçların aşağı doğru dökülmesi gibi fiziksel sarkma hareketini korur. Süryanicede d-l-l kökü hafiflemek, kolaylaşmak ve açık hale gelmek gibi semantik açılımlara sahiptir. Arapçada kök bir yandan fiziksel sarkıtma ve uzanma (biliteral دل ve دلو) fikrinden hareketle hedefe ulaştıran bir ipucu veya vasıta edinme yönünde gelişmiş, diğer yandan kişinin yakınlık duyduğu kimseye gevşeyerek rahat davranması anlamındaki naz ve cüret (dall, delâl) manasını korumuştur. Arapça bu kökü zihni ve nesnel bir kılavuzluk, işaret ve rehberlik zemininde yetkin bir soyut kavrama dönüştürmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدل kökünden türeyen sarkma, uzanma ve temas kökleriKovanın suya salınması (دلو) ve temasla sürtme (دلك) gibi somut fiillerden hareketle hedefe ulaştırıcı bağ kurma ve kılavuzluk etme anlamı billurlaşmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice d-l-l ve Süryanice d-l-l formlarıKuzeybatı Sami dillerinde sarkma, incelme, aşağı inme ve hafifleme merkezliyken Arapçada hedefe yöneltme ve delalet etme kavramı ön plana çıkmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dillerdeki sallanma ve sarkma kökleriBazı Doğu Çad dillerinde sarkma ve asılma bildiren ikili ses öbekleriyle benzerlik kurulabilse de doğrulanmış doğrudan ödünçleme bağı bulunmamaktadırMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دللAnlamlıYol göstermek, kılavuzluk etmek, nazlanmakBir şeyi bir hedefe sevk eden işaret olmak; güvene dayalı yakınlık göstermekHedef kök; Kur'an'da geçer
لدلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip
للدAnlamlıŞiddetli çekişmek, inatlaşmakAğzın bir kenarından zorla ilaç akıtmak; düşmanlıkta haktan sapıp son derece sert ve inatçı olmakKur'an'da لد ve لدد olarak geçer; zıt yönde kapalılık ve direnç bildirir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دللMerkezKılavuzluk, işaret etmeBir hedefe ulaştıran somut veya zihni alâmeti ortaya koyarak yönlendirmeBir vasıta veya nesne üzerinden hedefe ulaştıran ipucunu kurar
هديKomşuHidayet, kılavuzlukLütuf ve nezaketle doğru yola iletme, menzile ulaştırmaHedefe bizzat eşlik etme veya içsel aydınlanma sağlama boyutu ağır basar
رشدKomşuDoğru yolu bulmaKar ve fayda sağlayan, isabetli yolda sebat etmeZihni olgunluk ve doğruluk bilinciyle hareket etmeyi belirtir
عرفKomşuBilme, tanımaBelirtiler üzerinden bir şeyi diğerlerinden ayırt ederek fark etmeÖnceden bilinen bir ize dayanarak idrak etmeyi ifade eder
بينKomşuAçığa çıkarmaBirbirinden ayırarak net, belirgin ve anlaşılır kılmaİşaret etmekten ziyade kapalılığı giderip açık hale getirmektir
ضللZıtSapma, kaybolmaYolu kaybetme, hedeften büsbütün uzaklaşma ve şaşkınlığa düşmeDelaletin sağladığı yönün ve hedefin bütünüyle yitirilmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدللDelalet etmek, yol göstermek, işaret olmakBir şeyin varlığı veya hareketiyle başka bir gerçeğe kapı açması ve ulaştırmasıKesin
Latinceindicare, demonstrare, ducereİşaret etmek, göstermek, yol göstermekindicare gösterge olmayı, demonstrare ise açıkça ortaya koyup tanıtlamayı karşılarGüçlü
İngilizceto indicate, to guide, to point outGöstermek, delil olmak, yönlendirmekto indicate bir göstergeye dayanarak işaret etmeyi, to point out ise dikkat çekmeyi belirtirKesin
Almancahinweisen, zeigen, beweisenİşaret etmek, göstermek, delillendirmekhinweisen bir yöne veya anlama dikkat çekmeyi, beweisen ise kanıt sunmayı ifade ederGüçlü
Fransızcaindiquer, guider, dénoterİşaret etmek, rehberlik etmek, belirtmekindiquer doğrudan hedefe sevk eden gösterge olma niteliğini doğru yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نَدُلُّكُمْ / أَدُلُّكُمْBir şahsa veya hayırlı bir imkâna rehberlik etme, haber vermeMusa’nın bakımını üstlenecek aileye kılavuzluk teklifi (Tâhâ 20:40, Kasas 28:12); azaptan kurtaracak ticareti haber verme (Saff 61:10)
أَدُلُّكَYanıltıcı ve aldatıcı bir vaade kılavuzluk etmeŞeytanın Âdem’e ebedilik ağacını ve yıkılmaz mülkü gösterme iddiası (Tâhâ 20:120)
دَلَّهُمْGizli bir hakikati ortaya çıkaran nesnel alâmet olmaSüleyman’ın ölümünü ancak asasını kemiren ağaç kurdunun cinlere fark ettirmesi (Sebe 34:14)
دَلِيلًاVarlığıyla başka bir olgunun bilinmesini sağlayan gösterge, alâmetGüneşin uzayıp kısalan gölgeye kılavuz ve gösterge kılınması (Furkân 25:45)
نَدُلُّكُمْİnkarcıların alay yollu ifşaatıDiriliş haberini getiren peygambere dikkat çekip onu işaret etme (Sebe 34:7)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidlâl ve delil teorisiÂlemin yaratılmışlığından yaratıcının varlığına ve birliğine ulaşmada aklın ve naklin kurduğu bağ; delilin kesinlik ve zannilik derecesiZihni meçhulden maluma taşıyan aklı ve mantıki basamak
FıkıhEdille-i şer‘iyye ve delalet yollarıHükümlerin naslardan çıkarılmasında lafzın manaya delalet biçimleri (ibare, işaret, delalet, iktiza)Lafız ile hüküm arasındaki bağlayıcı anlam irtibatı
TefsirÂyet-delil ilişkisiKâinattaki kevni ayetlerin ve Kur'an ayetlerinin ilahi kudrete delil oluş biçimi; gölgenin güneşe delil kılınmasıVarlıkların Yaratıcıyı gösteren açık birer işaret levhası olması
HadisHayra delalet edenin ecriHayırlı bir işe yol gösteren, vesile olan kimsenin o ameli bizzat işlemiş gibi sevap alması ilkesiAmelin faili olmasa bile ona giden yolu açan rehberlik

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve vahiy ilişkisiKevnî ve lafzî ayetYaratıcıya ulaştıran işaretÂlemdeki her düzen ve Kur’an’daki her söz insanı hakikate sevk eden birer delildirKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıt, gösterge, delilBilgiye ulaştıran yöntemDoğru bilgiye ancak geçerli ve sağlam bir delilin gösterdiği rota takip edilerek ulaşılırKesin
SiyasiLiyakat ve sevk idareKılavuzluk, önderlikToplumu hedefe yönlendirmeYönetim, halkı keyfi arzularla değil adalet ve maslahatı gösteren delillerle sevk ederGüçlü
İktisadiPiyasa ve bilgi akışıFiyat sinyali, göstergeKaynak tahsisine yön vermeFiyatlar ve piyasa göstergeleri alıcı ve satıcıya doğru iktisadi tercihi gösteren delillerdirGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektör, gradyan ve türev göstergesiBir skaler alandaki değişim yönünü ve büyüklüğünü gösteren gradyan vektörü gibi, delil de bir değişkenin hareketinden hareketle hedefin doğrultusunu ve büyüklüğünü belirlerGüçlü
Beşeri bilimlerGöstergebilimsel işaret (signifiant)Gösteren ile gösterilen arasındaki nesnel veya uzlaşımsal bağ vasıtasıyla zihnin doğrudan hedeflenen kavrama intikal etmesi süreciKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca mahkeme salonundaki maddi ispat aracına veya mantıktaki kuru kıyasa indirgeyerek varlığın bizzat bir gösterge olduğu gerçeğini unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca zihni veya hukuki bir ispat değil; bizzat tabiat olaylarının (güneş ve gölge gibi), nesnelerin ve canlıların (ağaç kurdu gibi) insanı gizli bir hakikate uyandıran dinamik işaretleridir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂyette geçen delili salt soyut mantıki delil sayarak kâinattaki canlı yönlendiriciliği görememek ve kılavuzluğu pasif bir tabelaya indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Çünkü Kur'an, insanın hakikati ararken körü körüne değil, varlığın içine yerleştirilmiş açık göstergeler ve rehberler vasıtasıyla hedefe ulaşacağını vazeder; delil, kapalılığı kaldıran araçtır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâinat ayetlerinin kudrete şahitlik ettiği kozmolojik ayetlerde (Furkân 25:45), peygamberlerin hayatındaki kritik kavşaklarda (Tâhâ 20:40) ve gaybın tezahür ettiği kıssalarda (Sebe 34:14) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin gizli ve ulaşılamaz olduğu vehmini çürütür; en küçük bir kurdun veya güneşin hareketinin dahi gerçeği ifşa eden apaçık birer delil olduğunu göstererek dikkati eşyanın diline çeker

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir hedefe veya kaynağa ulaştıran ipucunu, alâmeti ve yolu açıkça göstererek arayanı menzile sevk etmek.
  • Soyut anlamBir göstergenin mevcudiyeti vasıtasıyla zihnin meçhulden maluma, gizliden aşikâra doğru zorunlu veya ikna edici intikali.
  • Sistematik karşılıkBilgi ve varlık alanında gösteren ile gösterilen arasında kurulan, yönlendirici ve bağlayıcı kılavuzluk fonksiyonu.
  • LaTeX modeliD:S→(O  ⟹  T)
  • LaTeX açıklamasıModelde S algılanan veya gözlemlenen işaret/alâmet kümesini, O idrak eden özneyi, T ise hedeflenen hakikati veya menzili temsil eder. D delalet fonksiyonu, S işaretini alan özneyi T hedefine bağlayarak yönlendirir ve kapalı durumu açık hale getirir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: د