ضلل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ض-ل-ل69 sîga, 164 mücavir kök, 170 ayet, 56 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فريهويقولضللهديسبلضَلُّواأَضَلُّبينلِيُضِلَّبعدثنييُضْلِلِ

KökSîga 69Ayet 170Sure 56Mücavir 164

▶ Ağı aç (3B)

ضلل

ض - ل - ل

KÖK
  • 191 geçiş
  • 170 ayet
  • 69 sîga
  • 9 sözlük

Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir. Şaşırmak anlamına gelir. Yoldan şaşırmak ve kaybolmak demektir. Burada “keydlerini dalalet içine koydu” denmektedir. Böylece her taraftan çevrilmiş bir çember içinde şaşkına dönmüşlerdir. Tarihte bir çok savaş arkadan çevirerek çember içine alarak kazanılmıştır. Düşmanı başka tarafta gözetleyenler beklenmedik yerden saldırıya uğradıklarında şaşırırlar. Burada Türklerin kullandığı savaş taktiğine de işaret vardır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir. Şaşırmak anlamına gelir. Yoldan şaşırmak ve kaybolmak demektir. Burada “keydlerini dalalet içine koydu” denmektedir. Böylece her taraftan çevrilmiş bir çember içinde şaşkına dönmüşlerdir. Tarihte bir çok savaş arkadan çevirerek çember içine alarak kazanılmıştır. Düşmanı başka tarafta gözetleyenler beklenmedik yerden saldırıya uğradıklarında şaşırırlar. Burada Türklerin kullandığı savaş taktiğine de işaret vardır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.254 harf
باب الضاد مع اللام ض ل، ل ض يستعملان فقط ضل: ضَلَّ يَضِلُّ اذا ضاعَ، يقال: ضَلَّ يَضِلُّ ويَضَلُّ. ومن قال: يضِلُّ، قال في الأمر اضْلِلْ، ومن قال: يَضَلُّ، قال في الأمر: اضْلَلْ. وتقول: ضَلَلْتُ مكاني إذا لم تهتَدِ له: وضلَّ اذا جارَ عن القَصْد. وأضَلَّ بعيرَه إذا أُفْلِتَ فذَهَبَ. ويقال من ضَلَلْتُ: أَضِلُّ، ومن ضَلِلْتُ أَضَلُّ، والضَّلالُ والضَّلالة مصدرانِ، وكلُّ شيءٍ نحوهِ من المصادر يجوز
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.503 harf
ضَلَّ الشيءُ يَضِلُّ ضَلالاً، أي ضاع وهلَك. والاسم الضُلُّ بالضم. ومنه قولهم: هو ضُلُّ بن ضُلٍّ، إذا كانَ لا يُعْرفُ ولا يُعْرَفُ أبوه. وكذلك: هو الضَلاَلُ بن التَلاَلُ. والضَالّةُ: ما ضَلَّ من البهيمة للذكر والأنثى. وأرضٌ مَضَلَّةٌ بالفتح: يُضَلُّ فيها الطريقُ. وكذلك أرضٌ مَضِلَّةٌ. وفلان يلومُني ضَلَّةً، إذا لم يُوَفَّقْ للرشاد في عذْله. ورجلٌ ضِلِّيلٌ ومُضَلَّلٌ، أي ضالٌّ جداً. وهو الكثير
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR818 harf
ض ل ل ضل عن الطريق وعن القصد يضل ويضل وضل الطريق وأضله غيره وضلله‏.‏ وضللت بعيري إذا كان معقولاً فلم يهتد لمكانه وأضللته إذا كان مطلقاً فمرّ ولم تدر أين أخذ‏.‏ وأضللت خاتمي‏.‏ وأرض مضلة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ضل في الدين وهو ضال وضليل وصاحب ضلال وضلالة ومضلل‏.‏ وقد ضللته‏:‏ نسبته إلى الضلال وواقع في أضاليل وأباطيل وقد تمادى في أضاليل الهوى وفعل ذلك ضلة وفلان لضلة‏:‏ لغية‏.‏ وذهب دمه ضلة‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok15.131 harf
الضَّلالُ والضَّلالةُ: ضدُّ الهُدَى والرَّشاد، ضَلَلْتَ تَضِلُّ هذه اللغة الفصيحة، وضَلِلْتَ تَضَلُّ ضَلالاً وضَلالةً؛ وقال كراع: وبنو تميم يقولون ضَلِلْتُ أَضَلُّ وضَلِلْتُ أَضِلُّ؛ وقال اللحياني: أَهل الحجاز يقولون ضَلِلْتُ أَضَلُّ، وأَهل نجد يقولون ضَلَلْت أَضِلُّ، قال وقد قرئ بهما جميعاً قوله عز وجل: قُلْ إِن ضَلَلْتُ فإِنما أَضِلُّ على نفسي؛ وأَهل العالية يقولون ضَلِلْتُ، بالكسر، أَضَلُّ،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.025 harf
* ض ل ل * * ضَلَّ * الشيء ضاع وهلك يضِل بالكسر * ضَلاَلا * و * الضَّالَةُ * ما ضل من البهيمة للذكر والأنثى وأرض * ِمَضَلَّةٌ * بفتح الضاد وكسرها وفتح الميم فيهما أي يضل في الطريق وفلان يلومني * ضَلَّةً * إذا لم يوفق للرشاد في عذله ورجل * ضِلِّيلٌ * و * مُضَلَّلٌ * أي ضال جدا و * الضَّلاَلُ * ضد الرشاد وقد * ضَلَّ * يضل بالكسر * ضَلاَلاً * و * ضَلاَلَةً * قال الله تعالى { قل إن ضللت فإنما أضل على
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR15.422 harf
الضلال، والضلالة، والضل، ويضم، والضلضلة، والاضلولة، بالضم، والضلة، بالكسر، وهما مفردا أضاليل في قولين، والضلل، محركة: ضد الهدى، والرشاد، وقال ابن الكمال: الضلال فقد ما يوصل إلى المطلوب، وقيل: سلوك طريق لا يوصل إلى المطلوب، وقال الراغب: هو العدول عن الطريق المستقيم، وتضاده الهداية، قال الله تعالى: فمن اهتدى فإنما يهتدي لنفسه ومن ضل فإنما يضل عليها ، ويقال: الضلال: لكل عد,ل عن الحق، عمدا كان أو
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.473 harf
ضَلَّ ضَلَّ A , I ( n. ac. ضَلَل 4 , ضَلَاْلَة 22t ), a. Erred, went astray. b. [ acc. or 'An ], Wandered from, missed, lost ( road ). c. Perished, came to nought; passed away, disappeared; died. d. Lost; mislaid. e. Forgot. ضَلَّلَ ضَلَّلَ II , a. Misled, led astray, led wrong. b. Accused of error; thought wrong. c. Caused to perish, brought to nought; destroyed. أَضْلَلَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR104.644 harf
ضلل ضَلَّ - يَضِلُّ - ضَلال - ضَلالَة - ضَالّ - ضَالُّوْن - أَضَلُّ - أَضَلَّ - يُضِلُّ - مُضِلٌّ - ضَلَّلَ - يُضَلِّلُ - تَضْليْل ضَلَّ - يَضِلُّ + كائن + عن شيء أو أمر: ينحرف ويبتعد عن المسار الصحيح نحو هدف: يحدد هدفاً يريد الوصول إليه، وهو قد يكون هدف مادياً، كمكان ينبغي الوصول إليه، أو فكرياً، كحكم تجاه قضية يحاول الوصول إليه، ولكنه
Tamamını oku

Sîgalar(69)

Mücavir kökler164 mücavir (443 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. هدي

    52 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  2. سبل

    34 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  3. فري

    11 ortak ayet · Ferv “Ferre”ye bak

  4. بعد

    21 ortak ayet · Baid uzak demektir

  5. دون

    16 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  6. أله

    80 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  7. بين

    30 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  8. هوي

    7 ortak ayet · Onların hevesleri

  9. رأي

    21 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  10. كفر

    28 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  11. قول

    59 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  12. ثني

    5 ortak ayet · Sena yaka demektir

Geçtiği ayetler(170)

  1. … وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkAnd olsun ki: Allah, mü’minlere büyük bir lutufda bulunmuştur. Zira onlara Allah’ın ayetlerini okuyan, teskiye eden, kitab ve hikmeti öğreten kendi içlerinden bir peygamber göndermiştir. Halbuki onlar, daha önce apaçık bir dalalet içindeydiler.

  2. وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkHani İbrahim, babası Azer’e demişti ki: Sen, putları tanrı mı ediniyorsun? Doğrusu ben, seni ve kavmini apaçık bir sapıklık içinde görüyorum.

  3. قَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkKavminden ileri gelenler de dedi ki: Biz seni apaçık bir sapıklık içinde görüyoruz.

  4. إِذْ قَالُوا لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إِلَى أَبِينَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkHani demişlerdi ki: Biz, güçlü bir topluluk olduğumuz halde Yusuf ve kardeşi, babamızın yanında daha sevgilidirler. Doğrusu babamız apaçık bir sapıklık içindedir.

  5. وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا إِنَّا لَنَرَاهَا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkŞehirde bir takım kadınlar dediler ki: Aziz’in karısı delikanlısını kendine ram etmek istiyormuş, sevgisi bağrını yakmış. Görüyoruz ki; o, apaçık bir sapıklıktadır.

  6. … وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

    SapkınlıkGerçek dua ancak O’nadır. O’ndan başka taptıkları kendilerine hiçbir şeyle cevap veremezler. Durumları; suyun ağzına gelmesi için avuçlarını ona açmış kimsenin durumu gibidir. Oysa o, hiç bir zaman suya kavuşamaz. İşte kafirlerin yalvarışı da böyle boşunadır.

  7. الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا أُولَئِكَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ

    SapkınlıkOnlar ki; dünya hayatını ahiret tercih ederler. Allah yolundan alıkoyarlar ve onda eğrilik ararlar. İşte onlar, derin bir sapıklık içindedirler.

  8. أَسْمِعْ بِهِمْ وَأَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنَا لَكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkBize geldikleri gün; neler görüp işitecekler. Ne var ki zalimler bugün apaçık bir sapıklık içindedirler.

  9. قَالَ لَقَدْ كُنْتُمْ أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkO: Andolsun ki sizler de, babalarınız da apaçık bir sapıklık içerisindesiniz, demişti.

  10. تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    SapkınlıkAndolsun Allah’a ki; biz, apaçık sapıklıkta idik.

Sîga sayfası: الضَّالِّينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökضلل
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerغوي, زغ, عمه
Zıt Kökهدي
Çekirdek Özet 1Belirlenmiş yoldan, hedeften ve dengeden sapıp kaybolma, nesnenin izini yitirme
Çekirdek Özet 2Vahyin çizdiği hidayet rotasından ve fıtrî istikametten çıkıp hakikati kaybetme
Çekirdek Özet 3Amellerin boşa çıkması, amaçsızlaşması ve varoluşsal hedefin heba olması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca bilinçli ahlaki kötülük veya inkâr sayıp; hedefi kaybetme, yanılma, unutma ve çabanın boşa gitmesi gibi ontolojik boyutlarını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ضلDoğrultudan çıkma, izini kaybetme, hedefsizce dağılma ve yok olmaلİkinci lâm harfinin katlanmasıyla eylem süreklilik, derinlik ve hedefe ulaşamayıp büsbütün kaybolma yönünde pekişmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ضBitki veya avlanma aleti imgesi üzerinden türetilmiş yan dal, çatallanmaAna doğrultudan yana doğru çatallanma, ana gövdeden ayrılma hareketini başlatır
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, sevk etme, sınır koymaDoğru yöne sevk eden kılavuzun veya çekim hattının etkisinden çıkmayı gösterir
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, sevk etme, sınır koymaKılavuzsuz kalışın yinelenmesiyle seyrin kontrolsüz ve amaçsız bir savrulmaya dönüşmesini pekiştirir
ضللAna yoldan sapıp kılavuzsuz ve sınırsız biçimde savrularak kaybolmaRehbersiz kalarak ana istikametten kopma ve hedefe varamayıp varlığını heba etme hareketinin bütünüdür

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇölde yolunu kaybetmek, devesi çözülüp kaçtığı için nereye gittiğini bilememek veya gömülen bir şeyin toprakta izinin silinip kaybolmasıdır
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays için kullanılan el-Melikü’d-Dillîl nitelemesinde kök, intikam peşinde hedefsizce savrulan, tutunamayan ve ömrünü zayi eden kimseyi anlatır
Erken Arapça kullanımBir şeyin zayi olması, sütün suya karışıp görünmez hale gelmesi ve mezardaki ölünün toprakta çürüyüp dağılması ضَلَّ فِي الأَرْضِ ifadesiyle aktarılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha ve erken dönem divan rivayetleri.

Sami etimolojik katman

Arapça kök ضلل Sami dil ailesinin Güney-Batı grubunda yoldan çıkma, kaybolma, şaşırma ve zayi olma anlam alanında yoğunlaşmıştır. İbranicede bu fonetik dizilime doğrudan tekabül eden kökler daha çok gölge, karanlığa gömülme ve batma anlamlarına çekilirken, Arapçada kavram somut çöl coğrafyasının getirdiği iz kaybetme, yönünü şaşırma ve gayretin heba olması semantiği üzerinde müstakil ve zengin bir gelişim göstermiştir. Kökün Süryanicedeki karşılıklarında da hataya düşme ve aldanma nüansları mevcuttur. Arapçada kök, yalnızca fiziksel yön kaybını değil, zihnin hakikat karşısında bocalamasını, sütün suya karışıp yok olması gibi varlığın izinin silinmesini ve amelin neticesiz kalmasını içine alan kuşatıcı bir semantik matrise dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇölde yolu şaşırma ve bir nesnenin izini kaybetmeFiziksel yön kaybından zihni şaşkınlığa, unutmaya ve amellerin boşa gitmesine uzanan somuttan soyuta genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice paralel formlarYoldan çıkma, örtülme, batma ve zihnen yanılma anlam alanlarıyla örtüşen ortak arka planGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik diğer kollarYitip gitme, dağılma ve karanlıkta kalma kökleriyle yapısal benzerliklerMuhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ضللAnlamlıYoldan sapma ve kaybolmaHedef köktür; yolu, izi ve gayreti zayi etmeyi anlatırKur'an'da geçer
لضلAnlamlıÇevirme ve kıvırmaBir şeyi yerinden oynatıp çevirme ve bükme hareketidirKur'an'da geçmez
للضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ضللMerkezYoldan çıkma ve kaybolmaRotadan sapıp kılavuzsuz kalarak hedefe ulaşamama ve heba olmadırAna istikameti ve gayeyi yitirmektir
غويKomşuBozuk arzuya kapılmaضلل bilmeyerek veya şaşırarak da olabilirken غوي heva ve cehaletle yanlışa batmaktırDoğruyu bilse bile nefse uyup yoldan çıkmadır
زغKomşuMeyletme ve eğrilmeضلل bütün bir yolu yitirmeyi anlatırken زغ doğrudan yana doğru eğrilmeyi ifade ederDoğru hattan hafifçe sapıp eğilmedir
عمهKomşuBasiretsiz bocalamaضلل yolun kaybedilmesiyken عمه şaşkınlık içinde ne yapacağını bilemeyip debelenmektirKalp körlüğüyle gelen yön bulma acziyetidir
هديZıtHidayet ve kılavuzlukضلل yolunu ve hedefini kaybetmekken هدي hedefe ulaştıran yolu buldurmadırRotayı bilme ve menzile selametle ermedir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaضللYoldan sapmak, zayi olmakAna hattan çıkıp kılavuzunu kaybetme ve neticesiz kalma durumudurKesin
Latinceerrare, deviareYanılmak, yoldan çıkmakRotadan ayrılmayı ve zihni yanılmayı karşılar; amelin zayi olması boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto stray, to err, to go astrayYoldan sapmak, kaybolmakFiziksel ve ahlaki sapmayı ifade eder; Arapçadaki gayretin boşa çıkması derinliğini tam vermezGüçlü
Almancaabirren, sich verirrenYolunu kaybetmek, sapmakDoğru yoldan ayrılıp şaşırmayı karşılar; varoluşsal helak ve heba olma tonu eksiktirGüçlü
Fransızcas'égarer, errerSapmak, başıboş dolaşmakİstikameti yitirip amaçsızca gezinmeyi anlatır; ontolojik iz silinmesi yönü karşılanmazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İtikadi sapmaHak dinden ve tevhidden çıkıp batıla yönelmeŞirk, inkâr ve nifak bağlamında kullanılır; Nisâ 4:136, Fâtiha 1:7
Unutma ve yanılmaBilgi eksikliği veya hafıza zayıflığı sebebiyle şaşırmaŞahitlik ve peygamberlerin önceki beşeri halleri bağlamında; Bakara 2:282, Duhâ 93:7
Amelin boşa gitmesiYapılan çaba ve gayretin semeresiz kalıp yok olmasıKafirlerin tuzakları ve amellerinin akıbeti bağlamında; Muhammed 47:1, Fîl 105:2
Maddi kaybolma ve yok olmaToprağa karışıp görünmez hale gelme, izi silinmeYeniden dirilişi inkâr edenlerin bedenin yok oluşunu nitelemesi; Secde 32:10
Helak ve hüsranYolu kaybetmenin cezası olarak nihai cezaya sürüklenmeAhiretteki azap ve akıbet bağlamında; Meryem 19:75, Kamer 54:47

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİdlâl ve hidayet meselesiAllah'ın saptırması (idlâl) kulun iradesine bir ceza mıdır yoksa baştan cebir midir tartışmasıHidayet tevfikinden mahrum bırakılarak batıl tercihle baş başa bırakılma
FıkıhŞahitlik ve lukata hükümleriŞahidin unutarak yanılması ve kayıp malların durumuBilerek yalan söylemekten ayrı olarak hafıza ve dikkat kaybı ile zayi olma
TefsirHidayet zıddı dalaletDalaletin katmanları; mutlak inkâr, fıtri arayış, unutma ve niyetin bozulmasıHakikatin rehberliğinden çıkıp fıtrata yabancılaşma
HadisBidat ve heva tasviriHer bidatin bir dalalet ve her dalaletin ateş olduğu uyarısıSünnetin ve şeriatın belirlediği çizgiden milim de olsa ayrılma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve hidayet hattıFıtri ve vahiy temelli istikameti kaybetmeVaroluşsal gayeden sapmayı işaretlemeVahiy rehberliği reddedildiğinde insanın bocalayarak helake sürükleneceğini bildirirKesin
İlmiYöntem ve aksiyom kurgusuMetodolojik sapma ve yanlış öncüllerSahte bilgi ve kuruntuları ayıklamaYanlış aksiyom üzerine kurulan düşünce sistemlerinin gerçeğe ulaştırmayacağını gösterirGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve stratejiAdaletten ayrılma ve taktik tuzakların boşa çıkmasıKarşı hamlelerin etkisizleştirilmesiZulümle istikameti bozan ya da plan kuran güçlerin hilelerinin kendi aleyhlerine boşa gitmesidirGüçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve yatırımKaynakların heba edilmesi ve batıl harcamaİsraf ve atıl sermaye analiziÜretken ve meşru alanlara yönlendirilmeyen sermaye ve emeğin telef olmasıdırMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi ve vektörel sapmaBir sistemin enerjisinin iş yapamaz hale gelmesi veya hedeflenen doğrultudan açısal sapmanın mesafeyle büyüyerek hedefi tamamen ıskalamasıKesin
Beşeri bilimlerAnomi ve amaç-araç yabancılaşmasıToplumsal kuralların ve meşru normların işlevini yitirmesi sonucu bireyin gayesizleşerek savrulmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece ahlaki bozukluk, dinden çıkma veya bilinçli kötülük olarak daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamYönünü kaybetme, yanılma, unutma, çabanın semeresiz kalması ve nesnelerin zayi olması gibi ontolojik süreçleri de kapsaması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberler hakkındaki ayetlerde geçen kullanımları günahkârlık sanmak ve inkârcıların tuzaklarının boşa çıkmasını sadece ahlaki bir mesele gibi görmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ana ekseni olan hidayet kavramının doğrudan zıddıdır; insanın varoluşsal rotasını koruması veya kaybetmesi arasındaki sınırı belirler
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hidayet-dalalet karşıtlığının işlendiği ayetlerde, kafirlerin amellerinin boşa gitmesini bildiren tehditlerde ve peygamberlerin risalet öncesi hallerini anlatan nitelemelerde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dalaletin her zaman bilinçli bir düşmanlık olmadığını; rehbersizlik, unutma, tedbirsizlik veya yanlış yönelme sebebiyle gayretin heba olması manasını da içerdiğini öğretir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇölde izini, yönünü ve devesini kaybetmek; bir nesnenin toprakta veya suda iz bırakmadan zayi olup erimesidir.
  • Soyut anlamHakikat kılavuzundan koparak amellerin, vaktin ve varoluşsal gayenin heba olması, zihnen ve kalben savrulmadır.
  • Sistematik karşılıkSistemin belirlenmiş yörüngesinden saparak entropiye uğraması, çıktının girdiyi karşılamayıp amaçsız bir kaosa dönüşmesidir.
  • LaTeX modeliS(t)=θ0⋅e−λt+δ∫0t(1−K(τ)) dτ  ⟹  lim⁡t→∞P(Xt∈H)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) zaman içindeki sapma ve kaybolma durumunu, θ0 başlangıçtaki fıtrî doğrultuyu, λ rotadan kopuş hızını, K(τ) yol gösterici kılavuz fonksiyonunu, δ dış etkenlerin saptırıcı katsayısını temsil eder. Kılavuzun devre dışı kaldığı durumda zaman sonsuza giderken sistemin varacağı noktanın hakikat ve hidayet kümesi olan H içinde bulunma olasılığı P sıfıra yaklaşır. Amelin ve gayretin nihai olarak boşa çıkıp zayi olması bu matematiksel tükenişle modellenir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ض