سلي
س - ل - ي
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 1 sîga
- 9 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Ve bıldırcın
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: سلو · سلو/ي · سلى
Notlarım
Sözlükler(9)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.707 harfMadde başı: سلوباب السين واللام و و ا ي ء معهما
س ل و، س و ل، و س ل، و ل س، ل و س، س ل ي، س ي ل، ل ي س، س ل أ، س أ ل، أ س ل، أ ل س مستعملات
سلو:
سلا فلانٌ عن فلان يسلو سُلُوّاً، وفلان في سَلْوةٍ من عَيشه، أي: في رغد يسلّيه الهمّ.
والسُّلوان: ماءٌ من شَرِبه ذهب همُه، فيما يقال، قال:
لو أَشْربُ السُّلوانَ ما سَلِيتُ
ما بي غِنىً عنك وإنْ غنيتُ
ويُقالُ: السُّلوان: تُرابُ القَبر يُنقَع في ماءٍ يَشْرَبُهُ
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.707 harfMadde başı: سليباب السين واللام و و ا ي ء معهما
س ل و، س و ل، و س ل، و ل س، ل و س، س ل ي، س ي ل، ل ي س، س ل أ، س أ ل، أ س ل، أ ل س مستعملات
سلو:
سلا فلانٌ عن فلان يسلو سُلُوّاً، وفلان في سَلْوةٍ من عَيشه، أي: في رغد يسلّيه الهمّ.
والسُّلوان: ماءٌ من شَرِبه ذهب همُه، فيما يقال، قال:
لو أَشْربُ السُّلوانَ ما سَلِيتُ
ما بي غِنىً عنك وإنْ غنيتُ
ويُقالُ: السُّلوان: تُرابُ القَبر يُنقَع في ماءٍ يَشْرَبُهُ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR523 harfMadde başı: سلىالسَلا مقصورٌ: الجلدة الرقيقة التي يكون فيه الولَد من المواشي إنْ نزعت عن وجه الفصيل ساعةَ يولَد، وإلاّ قتلتْه. وكذلك إن انقطع السَلاَ في البطن. فإذا خرج السَلا سَلِمَتِ الناقة وسَلِمَ الولد، وإن انقطع في بطنها هلكتْ وهلك الولد. ويقال: ناقةٌ سَلْياءُ، إذا انقطع سَلاها. وسَلَّيْتُ الناقة أُسَلِّيْها تَسْلِيَةً، إذا نزعت سَلاها، فهي سَلْياءُ. وفي المثل: وقَع القومُ في سَلا جملٍ، أي في أمرٍ صعبٍ.
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR8.852 harfMadde başı: سلو/ي(باب السين واللام وما يثلثهما)
(سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR444 harfMadde başı: سلوس ل و
سلوت عنه وسليت ولا أسلو عنك ولا أسلى ولا أسلاك أخرى الليالي وأسلاني عنه وسلاني وفيـه مسلـاة عـن الكـرب.
وإنـه لفـي سلـوة مـن عيشـه: فـي رغـد يسليـه.
ولا آتيك ولو حملتني على داحس وجلوى وأطعمتني المن والسلوى.
ومن المجاز: شرب فلان السلوان إذا سلا ولقد سقيتنـي سلـوة مـن نفسـك: رأيـت منـك مـا سلوت به عنك.
و " انقطع السلى في البطن " إذا اشتد الأمر.
و " وقع فلان في سلى
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR458 harfMadde başı: سلو* س ل و * * سَلاَ * عنه من باب سما و * سَلِيَ * عنه بالكسر * سُلِيَّا * مثله و * السَّلْوَى * طائر قال الأخفش لم أسمع له بواحد قال ويشبه أن يكون واحده أيضا سلوى كما قالوا دفلى للواحد والجمع والسلوى أيضا العسل و * سَلاَّهُ * من همه * تَسْلِيةً * و * أسْلاَهُ * أي كشفه عنه و * السُّلْوَانَةُ * بالضم خرزة كانوا يقولون إذا صب عليها ماء المطر فشربه العاشق سلا واسم ذلك الماء * السُّلْوانُ * بالضم أيضا
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.304 harfMadde başı: سلو: ( و ( *!سَلاهُ وعنه ، كدَعاهُ ورَضِيَهُ ، *!سَلْواً ) ، بالفتْح ، ( *!وسُلُوّاً ) ، كعُلُوَ ، ( *!وسُلْوَاناً ) ، بالضَّمِّ ، ( *!وسُلِيّاً ) ، كعُتِيَ ويُكْسَرُ : ( نَسِيَهُ ) وذَهِلَ عن ذِكْرِه . وفي المَصادِرِ لَفٌّ ونَشْرٌ مرتَّبٌ وأَجْرى نُصيرُ بنُ أَبي نُصيرٍ بيتَ رُؤْبَة :
لو أَشْرَبُ السُّلْوان ما *!سَلِيتُ
ما بي غنىً عنك وإن غَنِيتُفيمَا عَرَضَ على الأصْمعيّ فقالَ له الأصْمعيُّ : ما
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.773 harfMadde başı: سلي: ( ى ( *!السَّلَى ) ، مَقْصوراً : ( جِلْدَةٌ ) رَقِيقَةٌ يكونُ ( فيها الوَلَدُ من النَّاسِ والمَواشِي ) إن نُزِعَتْ عن وَجْهِ الفَصِيلِ ساعَةَ يُولَد ، وإلاَّ قَتَلَتْه ، وكذلكَ إذا انْقَطَعَ *!السَّلا في البَطْنِ ، فإذا خَرَجَ السَّلَى سَلِمَت الناقَةُ وسَلِمَ الوَلَدُ ، وإن انْقَطَعَ في بَطْنِها هَلَكتْ وهَلَك الوَلَدُ ؛ هكذا ذَكَرَه الجوهريُّ إلاَّ أَنَّهُ خَصَّه بالمَواشِي كالأزْهريِّ
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR9.873 harfMadde başı: سلوسَلَا عَنْهُ
1 سَلَا عَنْهُ ذ , (S, M, Msb, K,) first pers. سَلَوْتُ, (S, Msb,) aor. يَسْلُو, (Msb, K,) and يَسْلَا also, [or يَسْلَى,] though neither the second nor the third radical is a faucial letter; (Ham p. 568;) and سَلَاهُ, (M, K,) aor. يَسْلُوهُ; (K;) and سَلِىَ عَنْهُ, first pers. سَليتُ, (S, Msb,) aor. يَسْلَى; (Msb;) or سَلِيَهُ, (M, K,) aor. يَسْلَاهُ; (K;) and سَلَاهُ, first pers.
سَلَا عَنْهُ 1 سَلَا عَنْهُ ذ , (S, M, Msb, K,) first pers. سَلَوْتُ, (S, Msb,) aor. يَسْلُو, (Msb, K,) and يَسْلَا also, [or يَسْلَى,] though neither the second nor the third radical is a faucial letter; (Ham p. 568;) and سَلَاهُ, (M, K,) aor. يَسْلُوهُ; (K;) and سَلِىَ عَنْهُ, first pers. سَليتُ, (S, Msb,) aor. يَسْلَى; (Msb;) or سَلِيَهُ, (M, K,) aor. يَسْلَاهُ; (K;) and سَلَاهُ, first pers. سَلَيْتُهُ, aor. يَسْلِيهِ; (TA in art. سلى, on the authority of Esh-Shereeshee;) inf. n. سُلُوٌّ, (S, M, Msb, K,) of the first, (S, Msb, TA,) and سَلْوٌ, (M, K,) [app. of the second,] and سُلْوَانٌ, (M, MA, K,) of the first, as also سَلْوَةٌ, (MA,) or this last is a simple subst., (M, * Msb, K,) and سُلِىٌّ, (S, M, MA, K,) of the third, (S,) or of the first, (MA,) and سِلِىٌّ [with kesr substituted for damm because of the kesr of the medial radical]; (M, TA;) He was, or became, forgetful, unmindful, or neglectful, (M, K, TA,) or diverted from the remembrance, (TA,) of him, or it: (M, K, TA:) he endured with patience the loss, or want, of him, or it: (Msb:) he was, or became, content, or happy, without him, or it: (PS:) [or he experienced comfort, or consolation, for the loss, or want, of him, or it:] accord to AZ, السُّلُوُّ [or rather سُلُوُّ الاـِلْفِ عَنِ الأِلَفِ] signifies the familiar's being content, or happy, without the familiar: (Msb:) or السُّلُوُّ [or السُّلُوُّ عَنْ شَىْءٍ] signifies the being content, or happy, without a thing. (Ham p. 403.) One says also, سَلَا عَنِ الحُبِّ, meaning He was or became, free from love, or affection. (MA.) [And سَلَا عَنِ الهَمِّ He was, or became, free from anxiety. See also 5.] ― -b2- Also مَا سَلِيتُ أَنْ أَقُولَ ذَاكَ, meaning I did not forget, but neglected, to say that: and one does not say سَلِيتُ أَنْ أَقُولَهُ except as meaning مَا سَلِيتُ أَنْ أَقُولَهُ. (AZ, TA.)
سَلّاهُ عَنْهُ 2 سَلّاهُ عَنْهُ ذ , (M, TA, *) inf. n. تَسْلِيَةٌ; (TA;) and عَنْهُ ↓ اسلاهُ; (M, K;) He, or it, made him, or rendered him, forgetful, unmindful, or neglectful, (M, K, TA,) or made him to be diverted from the remembrance, (TA,) of him, or it: (M, K, TA:) [made him to endure with patience the loss, or want, of him, or it: made him to be content, or happy, without him, or it: or comforted him, or consoled him, for the loss, or want, of him or it: see 1, first sentence:] and the former verb occurs, in a verse of Aboo-Dhu-eyb, followed by an accus. as a second objective complement, in the place of a gen. preceded by عَنْ. (M, TA.) And one says also, سَلَّانِى مِنْ هَمِّى, inf.n. as above; and ↓ أَسْلَانِى; meaning [He freed me from my anxiety; or] he removed from me my anxiety. (S.) And سلّاهُ [alone] He, or it, [made him to be content, or happy; comforted, or consoled, him; or] freed him from grief [or anxiety]. (MA.)
4 أَسْلَوَ see 2, in two places. -A2- Also اسلى القَوْمُ The people, or party, were, or became, secure, or safe, from the beast of prey. (K.)
تسلّى عَنْهُ 5 تسلّى عَنْهُ ذ quasi-pass. of سَلَّاهُ عَنْهُ (M) or of أَسْلَاهُ عَنْهُ (M, K) [and therefore signifying He was made, or rendered, forgetful, unmindful, or neglectful, or was made to be diverted from the remembrance, of him, or it: was made to endure with patience the loss, or want, of him, or it: was made to be content, or happy, without him, or it: or was comforted, or consoled, for the loss, or want, of him, or it]: or تسلّى signifies تَكَلَّفَ السُّلْوَانَ [he affected the being forgetful, &c., of a person, or thing]: (Ham p. 403:) [he made himself content, or happy: comforted, or consoled, himself: diverted, or amused, himself: and, like سَلَا, (with which it is said in the Ham p. 572 to be syn.,) or nearly so,] he became free from, or he relinquished, anxiety. (MA.) See also what next follows.
انسلى عَنْهُ الهَمُّ 7 انسلى عَنْهُ الهَمُّ ذ Anxiety became removed, or cleared away, from him; as also ↓ تسلّى. (S.)
8 اـِسْتَلَوَ see art. سلى.
سَلًا سَلًا ذ or سَلًى: see art. سلى.
سَلْوَةٌ سَلْوَةٌ ذ , (M, Msb, K,) as also ↓ سُلْوَةٌ, (M, K,) a subst. from سَلَا عَنْهُ (M, Msb, K) [as such signifying A state of forgetfulness, unmindfulness, or neglectfulness, or of diversion from remembrance, of a person or thing: patient endurance of a loss or want: content, or happiness, in a case of privation: or comfort, or consolation, for a loss or want: accord. to the MA, the former is an inf. n.]. One says, سَقَيْتَنِى مِنْكَ سَلْوَةً and ↓ سُلْوَانًا Thou hast made me content, or happy, [or hast infused into me content, or happiness,] without thee [or in thine absence]. (As, S.) And هُوَ فِى سَلْوَةٍ مِنَ العَيْشِ He is in a state of life ample in its means or circumstances, unstraitened, or plentiful, and pleasant. (AZ, S.)
سُلْوَةٌ سُلْوَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.
سَلْوَى سَلْوَى ذ [accord. to those who make the alif to be a sign of the fem. gender] or سَلْوًى [accord. to those who make that letter to be one of quasicoordination] A certain bird, (S, M, Msb, K,) [in the present day applied to the quail,] i. q. سُمَانَى [which is also applied in the present day to the quail], (Ksh and Bd and Jel in ii. 54,) [or] white [?], resembling the سُمَانَى, (M,) or like the pigeon, but longer in the shank and neck than the latter, and of a colour resembling that of the سُمَانَى, quick in motion: accord. to Akh, the word is used as sing. and pl.: (Msb:) [or] Akh says, I have not heard any sing. thereof, and it seems that the single one is thus called like the pl. number, in like manner as دفْلَى is [said to be] applied to one and to the pl. number: (S:) or the n. un. is سَلْوَاةٌ; (M, K;) of which Lth cites as an ex. this saying, [in which بَلَّلَهُ should be بَلَّلَهَا,] كَمَا انْتَفَضَ السَّلْوَاةُ بَلَّلَهُ القَطْرُ [Like as shakes the selwلh which the rain has much wetted]. (TA.) -A2- Also Honey; (S, M, K;) and so ↓ سُلْوَانَةٌ, with damm: (K:) the former is used in this sense by a poet, (S, M,) namely, Khلlid Ibn-Zuheyr; and Zj says that Khلlid has made a mistake, the word سلوى signifying only a certain bird; but, accord. to AAF, (M,) ― -b2- السَّلْوَى signifies [also] Whatever renders thee forgetful, or content, or happy, in a case of privation; (كُلُّ مَا سَلَّاكَ, M, K;) and honey is thus called because it renders thee thus by its sweetness. (M.)
سُلْوَانٌ سُلْوَانٌ ذ A water which is drunk and which renders one forgetful, or content, or happy, in a case of privation; or comforts, or consoles, for a loss or want: (Lh, M, K:) or a thing that is given to drink to the passionate lover in order that he may be forgetful, or content, or happy, without the woman: (Lh, M:) or it consists in one's taking some of the dust, or earth, of a grave, and sprinkling it upon water, and giving it to drink to the passionate lover, (M, K, *) whereupon his love dies: (K:) or rain-water poured upon a certain bead (خَرَزَةٌ) called ↓ سُلْوَانَةٌ, of which they used to say that when the passionate lover drank this water he became forgetful, or content, or happy, in his privation: (S:) or a certain medicine which is given to drink to him who is in grief and in consequence of which he becomes happy; (S, K;) called by the physicians مُفَرِّحٌ: (S:) or a certain bead (خَرَزَةٌ) for captivating, or fascinating, also called ↓ سُلْوَانَةٌ, (Lh, M, K,) and ↓ سَلْوَانَةٌ, (Sgh, K,) with which women captivate, or fascinate, men, restraining them from other women: (Lh, M:) or ↓ سُلْوَانَةٌ signifies [or, accord. to the K, signifies also] a certain bead (خَرَزَةٌ, M, K,) transparent, (M,) which, when one has buried it in the sand and then scraped the sand up from over it, is seen to be black, and is given [in water] to drink to a man, and renders him forgetful, or content, or happy, in a case of privation: (M, K: *) or a pebble upon which water is poured and given to drink to a man, who thereupon becomes forgetful, or content, or happy, in a case of privation: (M:) Ru-beh says, لَوْ أَشْرَبُ السُّلْوَانَ مَا سَلِيتُ مَابِى غِنًى عَنْكِ وَاـِنْ غَنِيتُ (S, M, *) and Nuseyr Ibn-Abee-Nuseyr, in answer to a question of As respecting the meaning of السلوان, said that it is a bead (خَرَزَةٌ) which is bruised, or pulverized, [and upon which water is then poured,] the water of which occasions in the drinker thereof forgetfulness, or content, or happiness, in a case of privation: but As disallowed this, and said that it is an inf. n. of سَلَوْتُ, and that the meaning is لَوْ أَشْرَبُ السُّلُوَّ [i. e. (assumed tropical:) Were I made to drink forgetfulness, &c., I should not become forgetful, &c.: there is not in me freedom from want of thee, though I be free from want of others]. (TA.) See also سَلْوَةٌ.
سَلْوَانَةٌ سَلْوَانَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.
سُلْوَانَةٌ سُلْوَانَةٌ ذ : see سَلْوَى: ― -b2- and see also سُلْوَانٌ, in three places.
سُلَّى سُلَّى ذ , [said to be] like رُبَّى, [but it may be سُلًّى, as there is no apparent cause for its being imperfectly decl.,] A quality that renders forgetful of the objects of love or affection, or that renders content, or happy, without them. (TA in art. سلى.)
سَالٍ سَالٍ ذ [act. part. n. of 1: as such often signifying] Having his heart free from love, or affection. (Har p. 41.)
مُسْلَاةٌ مُسْلَاةٌ ذ [a noun of the class of مُبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ &c., originally مَسْلَوَةٌ]. One says, فِيهِ مَسْلَاةٌ عَنِ الكُرَبِ [In him is a cause of forgetfulness of, or freedom from, anxieties]: like مُعْلَاةٌ [in form]. (TA.)
المُسَلِّى المُسَلِّى ذ The third [in arriving at the goal] of the ten horses that are started together for a race: so called because he renders his owner content, or happy (يُسَلِّيهِ). (Ham p. 46.)
مُتَسَلًّى مُتَسَلًّى ذ [a noun of place from 5]. One says, مَاعَنْهُ مُتَسَلًّى [There is not any place in which one may be rendered forgetful, &c., of him, or it; or in which one may be rendered content, or happy, without him, or it]. (TA.)
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR3.051 harfMadde başı: سلىسَلِيَتٌ
1 سَلِيَتٌ ذ , (M, K,) aor. سَلَىَ , (K,) inf. n. سَلًى, said of a ewe, or she-goat, [and of a she-camel,] Her secundine (سَلَاهَا) became disrupted [in her belly]. (M, K.) -A2- سَلَاهَا, inf. n. سَلْىٌ; (M;) or ↓ سلّاها, inf. n. تَسْلِيَةٌ; (S, K;) He pulled out or off, or removed from its place, her secundine (سَلَاهَا), namely, a ewe's, or she-goat's, (S, M, K,) or a she-camel's. (So
سَلِيَتٌ 1 سَلِيَتٌ ذ , (M, K,) aor. سَلَىَ , (K,) inf. n. سَلًى, said of a ewe, or she-goat, [and of a she-camel,] Her secundine (سَلَاهَا) became disrupted [in her belly]. (M, K.) -A2- سَلَاهَا, inf. n. سَلْىٌ; (M;) or ↓ سلّاها, inf. n. تَسْلِيَةٌ; (S, K;) He pulled out or off, or removed from its place, her secundine (سَلَاهَا), namely, a ewe's, or she-goat's, (S, M, K,) or a she-camel's. (So in one of my copies of the S.) And سَلَيْتُ النَّاقَةَ I drew [forth] the she-camel's secundine (سَلَاهَا) after the bringing forth without letting it fall (بَعْدَ الرَّحَمِ or الرَّحْمِ). (Lh, M.) -A3- سَلَيْتُهُ a dial. var. of سَلَوْتُهُ, mentioned by Esh-Shereeshee. (TA.) See 1 in art. سلو, first sentence.
2 سَلَّىَ see the preceding paragraph.
اِسْتَلَتْ 8 اِسْتَلَتْ ذ She (a camel, TA, [or a ewe or goat,]) cast forth her secundine (سَلَاهَا). (K, TA.) ― -b2- She (a ewe, or goat,) became fat. (K in art. سلو, and TA in the present art.) -A2- استلت سمنًا [i. e. سَمْنًا] She collected سمن [or clarified butter]. (TA. [See also 8 in art. سلأ.])
سَلًى سَلًى ذ or سَلًا [thus differently written, the former the more correct, unless the word be derived from السَّلْوَةُ, as it is said to be in the Ham p. 656, but this is improbable,] The secundine; i. e. the skin, [or membrane,] (M, K,) or thin skin, (S,) in which is the fœtus, or young, [in the womb,] (S, M, Msb, K,) of human beings, and of horses and camels, (M,) or of human beings and of cattle, (K,) or [peculiarly] of cattle, (T, S,) that of human beings being termed مَشِيمَةٌ: (TA:) it is pulled off from the face of the young camel at the time of the birth, or else it kills it, like as it does when it becomes disrupted in the belly: when it comes forth, the she-camel is safe, and so is the young one; but if it becomes disrupted in the belly, she perishes, and so does the young one: (S:) pl. أَسْلَآءٌ. (M, Msb, K.) [Hence,] one says, اِنْقَطَعَ السَّلَى فِى البَطْنِ (assumed tropical:) [The secundine became disrupted in the belly]; (S, Meyd, K;) i. e. artifice departed [or came to an end]; (S;) a prov. applied in the case of an affair's becoming beyond one's power of accomplishment, and coming to an end; (Meyd;) like the saying, بَلَغَ السِّكِّينُ العَظْمَ [The knife reached to the bone]. (S, K.) And هُوَ آكِلُ الأَسْلَآءِ (assumed tropical:) [He is the eater of secundines]; meaning he is low, base, vile, or sordid. (TA.) And وَقَعَ القَوْمُ فِى سَلَى جَمَلٍ (assumed tropical:) [The people, or party, fell into the like of the secundine of a hecamel]; meaning they fell into a difficult affair or case; (S, K *) or they fell into an unparalleled evil; (Meyd;) for the he-camel has no سلى. (S, Meyd.)
سَلْيَآءُ سَلْيَآءُ ذ A ewe, or she-goat, (S, K,) and a she-camel, (S,) whose secundine (سَلَاهَا) has become disrupted [in her belly]. (S, K.) ― -b2- And A ewe, or she-goat, [or she-camel,] whose secundine (سَلَاهَا) has been pulled out or off, or removed from its place. (TA.)
سُلَّى سُلَّى ذ , [or سُلًّى,] mentioned in this art. in the TA: see art. سلو.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR874 harfMadde başı: سلوسَلَا
سَلَا U ( n. ac. سَلْو 1 , سُلُوّ 27 , سُلْوَاْن 35 ) سَلِيَ A ( n. ac. سُلِيّ )
a. [ acc. & 'An ], Forgot; consoled himself for the loss of; disregarded; neglected.
سَلَّوَ
سَلَّوَ II [ acc. &
a. 'An ], Made to forget; consoled for the loss of; diverted from; freed from.
أَسْلَوَ
أَسْلَوَ IV ,
a. see II .
b. Was safe, secure.
تَسَلَّوَ
تَسَلَّوَ V
a. [ 'An ], Was made to
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.263 harfMadde başı: سلوسلو
سَلِيَ - يَسْلَى (سَلَا - يَسْلُو) - سَلْوَى
سَلِيَ - يَسْلَى (سَلَا - يَسْلُو) +كائن + عن شيء أو أمر + بـِ شيء أو أمر: نسي غمه ومصيبته وانشغل عنها بشيء ممتع: انشغل جزئياً عن أمر مكرب ومحزن، بشيء أو أمر آخر بدلاً منه، أكثر أهمية وضرورة او أكثر إفراحاً
سَلْوَى: على وزن " فـَعـْلى" اسم فاعل مبالغة من " سَلِيَ - يَسْلَى ":أصلها " سَليا ":
Sîgalar(1)
Mücavir kökler35 mücavir (44 toplam)
- منن
3 ortak ayet · “Mülle” içi dolu kapatılmış torba, “imla” içine koymak…
- غمم
2 ortak ayet · Yol, işaret bulunmayan yer
- نزل
3 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir
- ظلل
2 ortak ayet · Gölge demektir
- طيب
2 ortak ayet · İyi
- بجس
1 ortak ayet · Becs suyu bolca kaynayan pınar demektir
- أكل
2 ortak ayet · Ekel pas demektir
- رزق
2 ortak ayet · Üzüm demektir
- سبط
1 ortak ayet · Ve oymaklar
- طور
1 ortak ayet · Sina’da bir dağın adıdır
- نفس
2 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- عصو
1 ortak ayet · Asân
Geçtiği ayetler(3)
وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
Ve bıldırcınVe üstünüze bulutları gölge yaptık. Kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiğimiz şeylerin iyilerinden, güzellerinden yeyin. Onlar bize değil ancak kendi nefislerine zulmekteydiler.
… أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ …
Ve bıldırcınBiz, onları on iki oymağa, ümmetlere ayırdık. Kavmi ondan su istediği zaman Musa’ya vahyettik ki: Asanı taşa vur. Ondan on iki pınar fışkırdı. Herkes içeceği yeri belledi. Ve onların üzerine bulutla gölge yaptık. Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiklerimizin temiz ve güzel olanlarından yeyin. Onlar bize zulmetmediler, ancak kendilerine zulmediyorlardı.
يَابَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى
Ve bıldırcınEy İsrailoğulları; sizleri düşmanınızdan kurtardık ve size Tur’un sağ yanını vaad eetik. Ve üzerinize kudret helvasıyla bıldırcın indirdik.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سلي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli; سلو köküyle nöbetleşir) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سلو, عزي, صبر |
| Zıt Kök | جزع |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerindeki zarın veya örtünün sıyrılarak çıkması, içtekinin serbest kalması |
| Çekirdek Özet 2 | Keder, bağımlılık ve takıntının zihinden sıyrılarak gönlün sükûnete ve ferahlığa kavuşması |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi inayet ve rızık ile kulun yoksunluk kaygısından arındırılması, psikolojik dengenin tesisi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca basit bir kuş türü ismi veya geçici bir oyalanma sayıp içsel sıyrılma ve teselli boyutunu ıskalamak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سل | Bir şeyi bulunduğu yerden çekip çıkarmak, pürüzsüzce sıyırmak ve akıcı bir şekilde ayırmak (سلب, سلخ, سلك, سلل, سلم) | ي | İllet harfi olan ي, çekip çıkarma ve sıyrılma hareketini somut maddeden zihinsel ve hissî alana taşımış; kederin, acının veya meşguliyetin kalpten sıyrılarak unutulması ve teselli bulunması anlamını kazandırmıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, dayanma, mevcudu koruma veya bir duruma yapışıp kalma hali |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Yöneltme, bir doğrultuya sevk etme, boyun eğdirme ve harekete geçirme |
| ي | El ve kol | İş yapma, tasarrufta bulunma, tutma veya bırakma |
| سلي | Tutunulan veya yapışılan keder bağının bir yönlendirme ve iradi tasarrufla elden çıkarılması, kalpten sıyrılarak terk edilmesi hareketini remzeder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Doğum esnasında yavrunun veya döl yatağının içinden sıyrılıp çıktığı ince zar (السَّلَى / etene). Bu zardan yavrunun kolayca sıyrılması kökün ilk somut hareketidir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Kederin ve aşk bağının kalpten sıyrılıp unutulması anlamında Kitâbü'l-ʿAyn'da zikredilen şahit: عجبت لصاحبي يَحْيَ / يُسَلِّيني لأَسْـلاهـا |
| Erken Arapça kullanım | Kişinin üzerindeki üzüntüyü, yası veya bir şeye duyduğu şiddetli bağı unutarak ferahlaması, gönlün kederden sıyrılması (سَلِيَ عنه / تَسَلَّى). |
Kaynak Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; İbn Düreyd, Cemheretü’l-Luğa; İbn Manzûr, Lisânü’l-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça سلي kökü, nâkıs ve lefif yapılarda görülen vāv-yā nöbetleşmesi sebebiyle doğrudan سلو köküyle müşterek bir Sami çekirdeğine dayanır. Bu kök grubu, Proto-Sami düzeyinde bir şeyin gevşemesi, baskının ortadan kalkması ve zihnin dinlenmeye çekilmesi alanını temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinden Aramice ve Süryanicede šly (ܫܠܝ / sakinleşmek, dinlenmek, sessizliğe ermek, kaygısız olmak) kökü doğrudan bu anlamı korur. İbranicede šālâ (שָׁלָה / kaygıdan uzak olmak, sükûnete kavuşmak, dertsizleşmek) ve bundan türeyen šālēw (huzurlu, müsterih) kelimeleri, Arapçadaki kederden sıyrılma ve teselli bulma boyutuyla tam bir fonetik ve semantik örtüşme gösterir. Akadcada šalû (suya dalmak, rahatlamak/sakinleşmek) formunda rastlanan semantik izler, gerilimin kalkması çekirdeğini destekler. Kök, somut doğum zarının sıyrılmasından (Arapçada السَّلَى) zihnin dertten sıyrılıp feraha ermesine doğru düzenli bir soyutlaşma çizgisi izlemiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سلي / سلو nöbetleşmesi | Yavrunun zardan sıyrılması somut temelinden hareketle, zihnin keder ve takıntıdan sıyrılması anlamı türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice šālâ, Süryanice šly | Gerilimin kalkması, dinlenme, sessizlik ve içsel huzura erişme alanında tam anlamdaşlık bulunur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik hipotezler | Gevşeme ve ayrılma bildiren bazı Berberice biçimlerle benzerlik kurulsa da doğrudan ödünçleme bağı belgelenmemiştir. | Muhtemel |
Kaynak Gesenius' Hebrew and Chaldee Lexicon; Lisânü’l-ʿArab; Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سلي | Anlamlı | Zardan sıyrılmak, kederi unutmak | Yavruyu saran etenenin sıyrılması ve gönlün dertten sıyrılarak teselli bulması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سيل | Anlamlı | Akmak, sıvı gibi yayılmak | Suyun pürüzsüzce ve engelleri aşarak yüzeyde akıp gitmesi | Ortak çekirdek; akıcılık ve sıyrılma hareketiyle bağlantılıdır |
| لسي | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için anlam kaydedilmemiştir | Kitâbü'l-ʿAyn'da mühmeldir |
| ليس | Anlamlı | Olumsuzluk, yokluk | Bir şeyin varlığını olumsuzlayan camid nefy edatı | Kur'an'da geçer; varlığın sıyrılıp yokluğa çekilmesi |
| يسل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap fonotaktiğinde bu harf dizilişiyle kök kurulmamıştır | Kur'an'da geçmez |
| يلس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap fonotaktiğinde bu harf dizilişiyle kök kurulmamıştır | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سلي | Merkez | Sıyrılarak kederden kurtulma | Acının veya meşguliyetin kalpten zardan sıyrılır gibi pürüzsüzce düşmesi ve ferahlama | Doğal ve içsel bir sıyrılışla unutma ve teselli |
| سلو | Komşu | Kederi unutma, teselli bulma | سلي ile ikiz köktür; daha ziyade gönlün başka bir şeyle tatmin edilerek teselli bulmasını öne çıkarır | Vāvî asıl form; Kur'an'daki bıldırcın (سَلْوَى) ile eşleşir |
| عزي | Komşu | Taziye, sabra teşvik etme | Dışarıdan bir müdahale, telkin ve destekle bir kimsenin sabra yönlendirilmesi | Dışsal destekle gelen sabır ve teselli |
| صبر | Komşu | Nefsi tutma, direnç gösterme | Acıyı unutmak değil, aksine acıya rağmen nefsi sıkıntıya karşı hapsetmek ve tutmak | İradi direnç ve tahammül |
| جزع | Zıt | Sabırsızlık, kopma, feryat | İpin ortasından kopması gibi iradenin kırılarak kederin altında ezilip dağılması | Kederden sıyrılamayıp onun altında parçalanma hali |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سلي | Kederden sıyrılma, teselli | Zardan sıyrılma somut kökünden kederi zihinden çıkarma | Kesin |
| Latince | solacium, consolari | Teselli, acıyı hafifletme | Gönle ferahlık verme yönünü karşılar; zardan sıyrılma somut kökünü içermez | Güçlü |
| İngilizce | solace, consolation, slough off | Teselli bulma; yükü üzerinden sıyırma | «Solace» zihinsel ferahlamayı, «slough off» ise kabuktan/zardan sıyrılma somutluğunu karşılar | Güçlü |
| Almanca | Trost, sich trösten, abstreifen | Teselli, kederi üzerinden sıyırıp atma | «Trost» hissî güveni, «abstreifen» somut sıyrılmayı verir | Güçlü |
| Fransızca | soulagement, consolation | Rahatlama, teselli | Kederin ağırlığının hafifleyip gönülden sıyrılmasını karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Dictionnaire de l'Académie française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَلْوَى (İsmi cins / lütuf rızkı) | Çölün meşakkat ve açlığını unutturan, zahmetsizce elde edilen lezzetli kuş eti / ilahi teselli rızkı | İsrailoğullarına Tîh sahrasındaki nimetlerin sayıldığı bağlam (Bakara 2:57, A'râf 7:160, Tâhâ 20:80) |
| تَسْلِيَة / تَسَلِّي (Türetilmiş kavramsal yön) | Peygamberin veya inananların kederini, inkârcıların tavırlarına karşı kalplerinden sıyırıp atan vahyî güvence | Kur'an kıssalarının peygamber kalbini teskin etme işlevi (Hûd 11:120 bağlamındaki anlam boyutu) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Musibet ve ilahi adalet | Masumların çektiği acıların ahirette ilahi ihsanla unutturulması (ivaz nazariyesi) | Acının telafi edilerek kulun gönlünden büsbütün sıyrılması |
| Fıkıh | Hacda avlanma ve rızık hükümleri | سَلْوَى lafzının fıkhi olarak kara avı ve helal gıda kapsamında değerlendirilmesi | Zahmetsiz ve temiz rızık olarak nitelenmesi |
| Tefsir | Tîh sahrası nimetleri | Men ve Selva ibaresindeki Selva'nın bıldırcın kuşu mu yoksa genel bir teselli nimeti mi olduğu | Açlık kederini gideren ve insanı teselli eden tatlı nimet |
| Hadis | Taziye ve sabır edebiyatı | Müminin kederinin bağışlanmaya vesile kılınması ve kalpten tasasının giderilmesi | Hüzün ve meşakkatin mümin üzerinden sıyrılıp gitmesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hidayet ve vahyî teselli | Sekine ve güvence | Kederi sıyırma | Vahiy, müminin dünyevi kaygı ve inkâr baskısından kalbini sıyırıp kurtarır. | Güçlü |
| İlmi | Psikoloji ve bilişsel süreç | Bilişsel arınma | Takıntıyı aşma | Zihnin travmatik ve saplantılı düşünce zarından sıyrılarak normal dengesine dönmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Kriz yönetimi ve toplumsal moral | Güven tazeleme | Panik havasını dağıtma | Toplumu saran korku ve buhran psikolojisinin adil yönetim tedbirleriyle hafifletilmesi. | Muhtemel |
| İktisadi | Kıtlık ve refah dengesi | Zahmetsiz temel gelir / lütuf | Darlık kaygısını giderme | Bunalım dönemlerinde üretilen taban rızık desteğinin toplumsal çöküntüyü engellemesi. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz ayrışması ve sönümlenme (damping / attenuation) | Bir sistemdeki aşırı gerilimin veya salınımın, sönümleyici etkiyle pürüzsüzce sıyrılarak sükûnet seviyesine inmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Katarsis ve bilişsel yeniden çerçeveleme | Psikolojide bireyin bastırılmış keder ve travma yükünü dışa vurarak zihninden soyup atması ve teskin olması. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü ve türevlerini yalnızca «bıldırcın eti» biyolojik nesnesine hapsedip kelimenin taşıdığı «kederden sıyıran teselli» özünü göz ardı etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da verilen nimet, sadece biyolojik bir besin değil; çölün yoksunluk ve ölüm korkusu içindeki insan topluluğuna sunulan psikolojik ve fiziksel bir ferahlamadır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlahi lütufları mekanik birer madde olarak okumak; Allah'ın toplumlara sunduğu nimetlerin onların kederlerini, korkularını ve travmalarını dindiren boyuttan yoksun olduğunu sanmak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın rızık ve nimet kavramını sadece kalori ve maddiyat olarak değil, insanın içsel huzuru, korkudan sıyrılması ve teselli bulmasıyla bir bütün olarak ele aldığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İsrailoğullarının çöldeki imtihanlarını, men ve selva bağlamındaki nankörlüklerini ve vahyin peygamberleri teskin edişini anlatan ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Nimetin sadece kazanılan bir meta olduğu yanılgısını düzeltir; ilahi yardımın çaresizlik anında insanı saran keder zarını yırtıp atan bir inayet olduğunu fark ettirir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamCenin veya döl yatağını saran ince zarın (etene) sıyrılarak yavrunun rahatça açığa çıkması; bir şeyin kabuğundan pürüzsüzce kayıp ayrılması.
- Soyut anlamKalbi ve zihni kuşatan keder, hırs veya saplantının gönülden sıyrılıp gitmesi; ruhun sükûnete ve teselliye erişmesi.
- Sistematik karşılıkTravma ve darlık durumunda sisteme dahil edilen destekleyici bir unsur sayesinde içsel gerilimin sönümlenerek dengenin yeniden kurulması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , anındaki keder ve içsel gerilim durumunu; , başlangıçtaki yoğun keder ve sıkışma halini; , kederin kalpten zardan sıyrılır gibi pürüzsüz bir hızla () sıyrılıp sönümlenmesini; ise bu sıyrılmanın yerine ikame edilen ilahi teselli ve rızık fonksiyonunu temsil eder. Gerilim azaldıkça sistem sükûnete ulaşır.