شقي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ق-ي9 sîga, 42 mücavir kök, 12 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.شيبهبطشِقْوَتُنَاالْأَشْقَىضللفَتَشْقَىشقيجبرشعلشَقِيٌّسعديَشْقَىأَشْقَاهَاعسىشَقِيًّازفروهنأدم

KökSîga 9Ayet 12Sure 7Mücavir 42

▶ Ağı aç (3B)

شقي

ش - ق - ي

KÖK
  • 12 geçiş
  • 12 ayet
  • 9 sîga
  • 3 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Mutsuz

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: شقى

Notlarım

Sözlükler(3)

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR817 harf
Madde başı: شقىشَقَى 1 شَقَى ذ , inf. n. شَقْىٌ, said of the نَاب [or tush] of a camel, It grew forth: a dial. var. of شَقَأَ. (K in art. شقو [but belonging to the present art.: mentioned in the TA, as not in the K, on the authority of ISd].) ― -b2- [Freytag states, as on the authority of Abu-l-'Alà, that شَقَى is used for شَقَّ He clave, or split, &c.: ― -b3- and that Reiske has explained it as signifying He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR795 harf
شَقِيَ شَقِيَ A ( n. ac. شَِقْوَة [ شَقْيَة 1t , 2t ], شَقَا [ 4A ] , شَقَآء [ 22A ] , شَِقَاوَة [ شَقَاْيَة 22t , 23t ]), a. Was unhappy, unfortunate, wretched, miserable. شَاْقَيَ شَاْقَيَ III , a. Made head against, resisted, withstood. b. Vied with, equalled in misery, in endurance. أَشْقَيَ أَشْقَيَ IV , a. Rendered miserable & c. b. Combed. شَقْوَة شَقْوَة [ 1t ], a. Misery,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.916 harf
شقي شَقِيَ - يَشْقَى - شِقْوَة - شَقيٌّ - أَشْقَى - الأَشْقَى شَقِيَ - يَشْقَى + الكائن: ضد " سَعِدَ - يَسْعَدُ ": يعيش حياته وهو يعاني ويشعر بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة شِقْوَة - شِقْوتنا: على وزن " فِعلة" اسم فعل للمرة من " شَقِيَ - يَشْقَى ": العيش لفترة زمنية مع الشعور بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة {قَالُوا
Tamamını oku

Sîgalar(9)

Mücavir kökler42 mücavir (58 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شعل

    1 ortak ayet · Ve tutuştu

  2. سعد

    1 ortak ayet · Saad dirsekten ele kadar olan kısımdır (ön kol)

  3. شهق

    1 ortak ayet · Hıçkırık

  4. زفر

    1 ortak ayet · Zefir ağaca konan destek demektir

  5. شيب

    1 ortak ayet · Ak saçlı yaşlılar

  6. هبط

    1 ortak ayet · İnin

  7. وهن

    1 ortak ayet · Gevşemeyin

  8. عدو

    2 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  9. عزل

    1 ortak ayet · “A’zel(zal)” denk yapmak için bir torbada bulunanı iki…

  10. جبر

    1 ortak ayet · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir

  11. رأس

    1 ortak ayet · Baş demektir

  12. أدم

    1 ortak ayet · Edim dibalı deri demektir

Geçtiği ayetler(12)

  1. قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا

    MutsuzVe demişti ki: Rabbım; gerçekten kemiklerim yıprandı, baş yaşlılık alevi ile tutuştu. Rabbım; şimdiye kadar sana yalvarmakla bir şeyden mahrum olmadım.

  2. وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا

    MutsuzBir de anneme iyi davranmamı. Ve beni bedbaht bir zorba kılmadı.

  3. وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُو رَبِّي عَسَى أَلَّا أَكُونَ بِدُعَاءِ رَبِّي شَقِيًّا

    MutsuzSizi ve Allah’tan başka taptıklarınızı bırakıp çekilirim, Rabbıma yalvarırım. Rabbıma yalvarışımdan ötürü mahrum kalmayacağımı umarım.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشقي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerنصب, عسر, كبد
Zıt Kökسعد
Çekirdek Özet 1Ağır meşakkat, yorucu çaba ve yıpratıcı darlık çekme
Çekirdek Özet 2Hidayetten sapma sonucu varoluşsal mutsuzluk ve bedbahtlığa düşme
Çekirdek Özet 3İlahi rahmet ve istikametten kopuşun ürettiği nihai hüsran ve yıkım durumu
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca geçici psikolojik üzüntüye indirgeyip ahirete ve varoluşsal tercihe taalluk eden nihai bedbahtlık boyutunu gözden kaçırma tehlikesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شقYarılma, çatlama, ayrılma ve aşırı ağırlık sebebiyle zorlanma; nitekim aynı çekirdeği taşıyan شقق kökünde yarılma ve katlanılması güç zahmet (meşakkat) anlamı esastır.يFiziksel yarılma ve zorlanma hareketini, canlının iç dünyasında ve varoluşsal serüveninde süregelen sürekli bir tükenişe, mutsuzluğa ve manevi bedbahtlığa dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikBütünlüğü bozan, parçalayan ve can acıtan keskin baskıyı temsil eder.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırYoğunlaşma, dar bir hatta sıkışma ve nihai sınıra dayanma etkisini ifade eder.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaEylemin sürekliliğini, bireyin kendi fiiliyle bu duruma maruz kalışını ve etkinin taşınmasını sağlar.
شقيParçalayıcı bir baskının daralan bir sınırda sürekli işleyerek tüketmesiVarlığın iç ahengini parçalayan, onu dar boğazlarda tüketen ve bitmeyen bir meşakkatle bedbaht kılan hareketi tanımlar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBedeni yıpratan ağır iş, yorucu zahmet, develerin güç arazide yürürken çektiği aşırı güçlük ve sefalet hali.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairleri kelimeyi açlık, yoksulluk ve çöl seferlerinin getirdiği tahammülü güç bedeni zahmet ve çile anlamında kullanmıştır.
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed aktarımlarında kök, refah ve mutluluk halinin karşıtı olarak bitkinlik, hüzün ve mahrumiyetle tükenen kimsenin durumu olarak tasvir edilir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, iki harfli شق tabanının ürettiği yarılma, ayrılma ve ağır baskı altında ezilme semantiği ile irtibatlıdır. İbranicede ş-q-h (şāqāh) kökü sulama ve içirme yönüne evrilirken, aradaki ses ve anlam geçişlerinde güçlük ve ezilme kavramları batı Sami dillerinde farklı köklerle ikame edilmiş; klasik Arapça ise شقي kökünü doğrudan varoluşsal cefa, saadet karşıtı bedbahtlık ve tükeniş manasında özelleştirmiştir. Süryanice ve Aramicede yarılma ve acı çekme tasvirleri benzer fonetik tabanlarla karşılanırken, Arapçada lisan içi semantik gelişim somut meşakkatten soyut ontolojik hüsrana doğru berrak bir hat izlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Semitic Roots Database, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشق çekirdeğinden türeme nâkıs fiilAğır fiziksel meşakkatin zamanla kalıcı mutsuzluk ve bedbahtlık haline genişlemesi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami biçimleriyle fonetik örtüşmeYarılma ve ayrışma tabanlı köklerin acı ve mahrumiyet anlamlarına kayması.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak leksik tabakasıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, BDB.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شقيAnlamlıBedbahtlık, meşakkatHedef kök; saadetin zıddı olarak mutsuz ve mahrum olma.Kur’an’da geçer
شيقAnlamlıÖzlem, tutku, sarp tepeBir şeye şiddetle arzu duyma veya tırmanılması zor dağ yolu.Kur’an’da geçmez
قشيAnlamlıAyıklama, sıyırmaBir şeyin üzerindeki kuru kabuğu veya kalıntıyı soymak.Kur’an’da geçmez
قيشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik lügatlerde kullanım dışı kabul edilir
يشقAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
يقشAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شقيMerkezBedbahtlıkHidayetten sapma ve ilahi rahmetten kopma sonucu ortaya çıkan nihai tükeniş ve mutsuzluk.Ebedi azap ve derin içsel yıkımı kuşatır.
نصبKomşuYorulmaBedeni ve ameli çalışmanın getirdiği fiziksel bitkinlik ve yorgunluk.Ahiret bedbahtlığından ziyade çalışma zahmetini öne çıkarır.
عسرKomşuZorlukİşlerin ve durumların akışındaki tıkanıklık, darlık ve kolay olmama hali.Yapısal zorluğu hedefler, akıbet mutsuzluğunu içermez.
كبدKomşuÇileİnsanın varoluşsal olarak içine doğduğu meşakkatli ve direnç gerektiren gelişim süreci.İnsanın yaratılış doğasındaki zorlanmayı anlatır.
سعدZıtSaadetİlahi yardıma nail olma, rıza, esenlik ve ebedi kurtuluşa erişme hali.شقي kökünün zıddı olup nihai refah ve kurtuluşu ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشقيBedbaht olmak, meşakkate düşmekDünya ve ahirette ilahi mahrumiyetle gelen tükeniş hali.Kesin
LatinceMiser, infelixSefil, bahtsız, mutsuzYalnızca dünyevi yoksulluk ve talihsizliği karşılar; eskatolojik boyut eksiktir.Güçlü
İngilizceWretched, miserable, damnedBedbaht, sefil, lanetlenmişWretched fiziksel ve ahlaki sefaleti, damned ise nihai mahrumiyeti kısmen verir.Güçlü
AlmancaUnselig, elend, verdammtMutsuz, sefil, helak olmuşVarlığın bütününe yayılan huzursuzluk ve felaket halini yansıtır.Güçlü
FransızcaMisérable, damnéSefil, mahrum, mutsuzİnsanın hem içsel düşkünlüğünü hem de nihai hüsranını adlandırır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَتَشْقَى / لِتَشْقَىDünyevi meşakkat, yorgunluk ve zahmetVahyin bir eziyet aracı olmadığını ve cennetten çıkışın dünyevi çile getireceğini belirten bağlam (Tâhâ 20:2, Tâhâ 20:117).
شَقِيًّاDuada mahrum kalmama, hüsrana uğramamaZekeriya aleyhisselamın Rabbine yakarışında mahrum ve cevapsız bırakılmama dileği (Meryem 19:4, Meryem 19:48).
شَقِيٌّ / شَقُواAhiretteki ebedi bedbahtlık ve cehennem azabıKıyamet gününde insanların saitler ve şakiler olarak ayrıldığı nihai hesaplaşma bağlamı (Hûd 11:105, Hûd 11:106).
الْأَشْقَى / أَشْقَاهَاAzgınlıkta zirveye çıkarak helaki hak etmeİnkarda ve günahta en ileri gidip uyarılara sırt çevirenlerin akıbeti (Şems 91:12, A‘lâ 87:11, Leyl 92:15).
شِقْوَتُنَاBâtıla kapılarak iradi olarak seçilen bedbahtlıkCehennem ehlinin kendi gaflet ve taşkınlıklarını itiraf ettiği bağlam (Mü’minûn 23:106).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEzelî kaza, kader ve âkıbet meselesiŞakavetin ezelde mi takdir edildiği yoksa kulun kesbiyle mi oluştuğu (şaki-sait tartışması).Ebedi kurtuluş veya helak damgası.
FıkıhNafaka, meşakkat ve mükellefiyet sınırlarıŞakavet doğrudan fıkhi terim olmamakla birlikte meşakkat türevi ruhsat gerekçesi kılınmıştır.Katlanılması güç zorluk ve külfet.
TefsirHidayet ve dalalet kutuplaşmasıKur’an’ın indiriliş gayesinin insanı şakavetten kurtarıp saadete erdirmek olduğu tespiti.Varoluşsal ve uhrevi hüsran.
HadisAnne karnındaki yaratılış ve son nefes halleriKulun amel çizgisi ve şaki veya sait olarak yazılmasına dair rivayetler.Nihai akıbet ve fıtri yöneliş.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHidayet-dalalet dengesiNihai hüsranİlahi çağrıya sırt çevirmenin getirdiği varoluşsal mahrumiyetYaratıcı ile bağın kopması sonucu ruhun ebedi bedbahtlığa yuvarlanması.Kesin
İlmiHakikat arayışıBilişsel körlük ve cehalet inadıVeriye ve delile rağmen inatla gerçeği reddetmeDelili tahrif eden zihnin içine düştüğü çözümsüz çelişki ve zihni tükeniş.Güçlü
SiyasiHukuk ve adalet düzeniTiranlık ve tebaanın ezilmesiGücü tekeline alarak toplumu ağır çile ve baskıya mahkum etmeOtoritenin zalimleşerek kamusal alanda geniş kitlelere sefalet üretmesi.Güçlü
İktisadiEmek ve geçim dengesiYıkıcı yoksulluk ve sömürüÜretim imkanlarından yoksun bırakılarak aşırı zahmete itilmeAdaletsiz bölüşümün insanları insani erdemleri unutturacak meşakkate boğması.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve negatif enerji düzeyiBir sistemin düzenini yitirerek minimum verim ve maksimum düzensizlik/tükeniş noktasına gerilemesi.Güçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve derin yabancılaşmaBireyin toplumsal norm ve değer bağlarını kopararak varoluşsal anlamsızlık ve yıkıma sürüklenmesi.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bireyin gündelik moral bozukluğuna, anlık keyifsizliğe veya psikolojik mutsuzluğa indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamŞakavet, insanın fıtrat ve vahiyle bağını koparması neticesinde hem dünyada hayatını anlamsız bir çileye çevirmesi hem de ahirette telafisi imkansız bir hüsrana uğramasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur’an’ın getirdiği kurtuluş nizamının eskatolojik ciddiyeti kavranamaz; ayetlerdeki uyarılar sıradan bir kişisel gelişim tesellisine dönüştürülür.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin temel gayesinin insanı bedbahtlıktan (شقي) kurtarıp ebedi saadete (سعد) ulaştırmak olduğunu vazeder; varoluşun iki ana akıbetinden birini temsil eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin indiriliş maksadını bildiren ayetlerde (Tâhâ suresi başı) ve ahiretteki ayrışmayı bildiren hesap sahnelerinde (Hûd ve Leyl sureleri).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın insanı sıkıntıya ve çileye mahkum eden bir yük olduğu zannını çürütür; asıl tükeniş ve meşakkatin vahye sırt dönmekten kaynaklandığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanı yıpratan ağır meşakkat, bitirici zahmet ve fiziksel olarak takati tüketen ezilme durumu.
  • Soyut anlamİlahi hidayetten ve rahmetten kopuş neticesinde bireyin hem iç dünyasında hem de ebedi akıbetinde düştüğü iflah olmaz bedbahtlık.
  • Sistematik karşılıkSistemin varlık gayesini yitirmesi sonucu düzenin dağılması ve kendi kendini öğüten bir tükeniş döngüsüne girmesi.
  • LaTeX modeliΨ(x)=lim⁡t→∞[E(x,t)−∫0tH(x,τ) dτ]<0  ⟹  x∈Σ
  • LaTeX açıklamasıModelde x mükellef bireyi, E bireyin varoluşsal çabasını ve yönelimini, H ilahi hidayet ve vahiy girdisini temsil eder. H girdisinden yoksun olarak zaman (t) ilerledikçe toplam yönelimin negatif sınıra yaklaşması, bireyin varoluşsal dengesini yitirerek şakavet ve nihai hüsran kümesi olan Σ'ya dahil olduğunu simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش