شقي
ش - ق - ي
KÖK- 12 geçiş
- 12 ayet
- 9 sîga
- 3 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Mutsuz
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: شقى
Notlarım
Sözlükler(3)
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR817 harfMadde başı: شقىشَقَى
1 شَقَى ذ , inf. n. شَقْىٌ, said of the نَاب [or tush] of a camel, It grew forth: a dial. var. of شَقَأَ. (K in art. شقو [but belonging to the present art.: mentioned in the TA, as not in the K, on the authority of ISd].) ― -b2- [Freytag states, as on the authority of Abu-l-'Alà, that شَقَى is used for شَقَّ He clave, or split, &c.: ― -b3- and that Reiske has explained it as signifying He
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR795 harfشَقِيَ
شَقِيَ A ( n. ac. شَِقْوَة [ شَقْيَة 1t , 2t ], شَقَا [ 4A ] , شَقَآء [ 22A ] , شَِقَاوَة [ شَقَاْيَة 22t , 23t ]),
a. Was unhappy, unfortunate, wretched, miserable.
شَاْقَيَ
شَاْقَيَ III ,
a. Made head against, resisted, withstood.
b. Vied with, equalled in misery, in endurance.
أَشْقَيَ
أَشْقَيَ IV ,
a. Rendered miserable & c.
b. Combed.
شَقْوَة
شَقْوَة [ 1t ],
a. Misery,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR7.916 harfشقي
شَقِيَ - يَشْقَى - شِقْوَة - شَقيٌّ - أَشْقَى - الأَشْقَى
شَقِيَ - يَشْقَى + الكائن: ضد " سَعِدَ - يَسْعَدُ ": يعيش حياته وهو يعاني ويشعر بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة
شِقْوَة - شِقْوتنا: على وزن " فِعلة" اسم فعل للمرة من " شَقِيَ - يَشْقَى ": العيش لفترة زمنية مع الشعور بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة
{قَالُوا
Sîgalar(9)
- شَقِيًّاMutsuz(فَعِيلًا)×3
- الْأَشْقَىEn mutsuz(أَفْعَلُهَا)×2
- أَشْقَاهَاOnun en Mutsuzu(أَفْعَلُهَا)×1
- شَقُواMutsuz oldular(فَعِلُوا)×1
- شَقِيٌّMutsuz(فَعِيلٌ)×1
- شِقْوَتُنَاBizim huzursuzluğumuz(فِعْلَتُنَا)×1
- فَتَشْقَىMutsuz olursun(فَتَفْعَلَ)×1
- لِتَشْقَىMutsuz olman için(لِتَفْعَلَ)×1
- يَشْقَىHuzursuz olur(يَفْعَلُ)×1
Mücavir kökler42 mücavir (58 toplam)
- شعل
1 ortak ayet · Ve tutuştu
- سعد
1 ortak ayet · Saad dirsekten ele kadar olan kısımdır (ön kol)
- شهق
1 ortak ayet · Hıçkırık
- زفر
1 ortak ayet · Zefir ağaca konan destek demektir
- شيب
1 ortak ayet · Ak saçlı yaşlılar
- هبط
1 ortak ayet · İnin
- وهن
1 ortak ayet · Gevşemeyin
- عدو
2 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
- عزل
1 ortak ayet · “A’zel(zal)” denk yapmak için bir torbada bulunanı iki…
- جبر
1 ortak ayet · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir
- رأس
1 ortak ayet · Baş demektir
- أدم
1 ortak ayet · Edim dibalı deri demektir
Geçtiği ayetler(12)
قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا
MutsuzVe demişti ki: Rabbım; gerçekten kemiklerim yıprandı, baş yaşlılık alevi ile tutuştu. Rabbım; şimdiye kadar sana yalvarmakla bir şeyden mahrum olmadım.
وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا
MutsuzBir de anneme iyi davranmamı. Ve beni bedbaht bir zorba kılmadı.
وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُو رَبِّي عَسَى أَلَّا أَكُونَ بِدُعَاءِ رَبِّي شَقِيًّا
MutsuzSizi ve Allah’tan başka taptıklarınızı bırakıp çekilirim, Rabbıma yalvarırım. Rabbıma yalvarışımdan ötürü mahrum kalmayacağımı umarım.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شقي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نصب, عسر, كبد |
| Zıt Kök | سعد |
| Çekirdek Özet 1 | Ağır meşakkat, yorucu çaba ve yıpratıcı darlık çekme |
| Çekirdek Özet 2 | Hidayetten sapma sonucu varoluşsal mutsuzluk ve bedbahtlığa düşme |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi rahmet ve istikametten kopuşun ürettiği nihai hüsran ve yıkım durumu |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca geçici psikolojik üzüntüye indirgeyip ahirete ve varoluşsal tercihe taalluk eden nihai bedbahtlık boyutunu gözden kaçırma tehlikesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شق | Yarılma, çatlama, ayrılma ve aşırı ağırlık sebebiyle zorlanma; nitekim aynı çekirdeği taşıyan شقق kökünde yarılma ve katlanılması güç zahmet (meşakkat) anlamı esastır. | ي | Fiziksel yarılma ve zorlanma hareketini, canlının iç dünyasında ve varoluşsal serüveninde süregelen sürekli bir tükenişe, mutsuzluğa ve manevi bedbahtlığa dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Bütünlüğü bozan, parçalayan ve can acıtan keskin baskıyı temsil eder. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Yoğunlaşma, dar bir hatta sıkışma ve nihai sınıra dayanma etkisini ifade eder. |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Eylemin sürekliliğini, bireyin kendi fiiliyle bu duruma maruz kalışını ve etkinin taşınmasını sağlar. |
| شقي | Parçalayıcı bir baskının daralan bir sınırda sürekli işleyerek tüketmesi | Varlığın iç ahengini parçalayan, onu dar boğazlarda tüketen ve bitmeyen bir meşakkatle bedbaht kılan hareketi tanımlar. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bedeni yıpratan ağır iş, yorucu zahmet, develerin güç arazide yürürken çektiği aşırı güçlük ve sefalet hali. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairleri kelimeyi açlık, yoksulluk ve çöl seferlerinin getirdiği tahammülü güç bedeni zahmet ve çile anlamında kullanmıştır. |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed aktarımlarında kök, refah ve mutluluk halinin karşıtı olarak bitkinlik, hüzün ve mahrumiyetle tükenen kimsenin durumu olarak tasvir edilir. |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesi genelinde kök, iki harfli شق tabanının ürettiği yarılma, ayrılma ve ağır baskı altında ezilme semantiği ile irtibatlıdır. İbranicede ş-q-h (şāqāh) kökü sulama ve içirme yönüne evrilirken, aradaki ses ve anlam geçişlerinde güçlük ve ezilme kavramları batı Sami dillerinde farklı köklerle ikame edilmiş; klasik Arapça ise شقي kökünü doğrudan varoluşsal cefa, saadet karşıtı bedbahtlık ve tükeniş manasında özelleştirmiştir. Süryanice ve Aramicede yarılma ve acı çekme tasvirleri benzer fonetik tabanlarla karşılanırken, Arapçada lisan içi semantik gelişim somut meşakkatten soyut ontolojik hüsrana doğru berrak bir hat izlemiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Semitic Roots Database, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شق çekirdeğinden türeme nâkıs fiil | Ağır fiziksel meşakkatin zamanla kalıcı mutsuzluk ve bedbahtlık haline genişlemesi. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami biçimleriyle fonetik örtüşme | Yarılma ve ayrışma tabanlı köklerin acı ve mahrumiyet anlamlarına kayması. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak leksik tabakası | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, BDB.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شقي | Anlamlı | Bedbahtlık, meşakkat | Hedef kök; saadetin zıddı olarak mutsuz ve mahrum olma. | Kur’an’da geçer |
| شيق | Anlamlı | Özlem, tutku, sarp tepe | Bir şeye şiddetle arzu duyma veya tırmanılması zor dağ yolu. | Kur’an’da geçmez |
| قشي | Anlamlı | Ayıklama, sıyırma | Bir şeyin üzerindeki kuru kabuğu veya kalıntıyı soymak. | Kur’an’da geçmez |
| قيش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde kullanım dışı kabul edilir |
| يشق | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon |
| يقش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شقي | Merkez | Bedbahtlık | Hidayetten sapma ve ilahi rahmetten kopma sonucu ortaya çıkan nihai tükeniş ve mutsuzluk. | Ebedi azap ve derin içsel yıkımı kuşatır. |
| نصب | Komşu | Yorulma | Bedeni ve ameli çalışmanın getirdiği fiziksel bitkinlik ve yorgunluk. | Ahiret bedbahtlığından ziyade çalışma zahmetini öne çıkarır. |
| عسر | Komşu | Zorluk | İşlerin ve durumların akışındaki tıkanıklık, darlık ve kolay olmama hali. | Yapısal zorluğu hedefler, akıbet mutsuzluğunu içermez. |
| كبد | Komşu | Çile | İnsanın varoluşsal olarak içine doğduğu meşakkatli ve direnç gerektiren gelişim süreci. | İnsanın yaratılış doğasındaki zorlanmayı anlatır. |
| سعد | Zıt | Saadet | İlahi yardıma nail olma, rıza, esenlik ve ebedi kurtuluşa erişme hali. | شقي kökünün zıddı olup nihai refah ve kurtuluşu ifade eder. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شقي | Bedbaht olmak, meşakkate düşmek | Dünya ve ahirette ilahi mahrumiyetle gelen tükeniş hali. | Kesin |
| Latince | Miser, infelix | Sefil, bahtsız, mutsuz | Yalnızca dünyevi yoksulluk ve talihsizliği karşılar; eskatolojik boyut eksiktir. | Güçlü |
| İngilizce | Wretched, miserable, damned | Bedbaht, sefil, lanetlenmiş | Wretched fiziksel ve ahlaki sefaleti, damned ise nihai mahrumiyeti kısmen verir. | Güçlü |
| Almanca | Unselig, elend, verdammt | Mutsuz, sefil, helak olmuş | Varlığın bütününe yayılan huzursuzluk ve felaket halini yansıtır. | Güçlü |
| Fransızca | Misérable, damné | Sefil, mahrum, mutsuz | İnsanın hem içsel düşkünlüğünü hem de nihai hüsranını adlandırır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَتَشْقَى / لِتَشْقَى | Dünyevi meşakkat, yorgunluk ve zahmet | Vahyin bir eziyet aracı olmadığını ve cennetten çıkışın dünyevi çile getireceğini belirten bağlam (Tâhâ 20:2, Tâhâ 20:117). |
| شَقِيًّا | Duada mahrum kalmama, hüsrana uğramama | Zekeriya aleyhisselamın Rabbine yakarışında mahrum ve cevapsız bırakılmama dileği (Meryem 19:4, Meryem 19:48). |
| شَقِيٌّ / شَقُوا | Ahiretteki ebedi bedbahtlık ve cehennem azabı | Kıyamet gününde insanların saitler ve şakiler olarak ayrıldığı nihai hesaplaşma bağlamı (Hûd 11:105, Hûd 11:106). |
| الْأَشْقَى / أَشْقَاهَا | Azgınlıkta zirveye çıkarak helaki hak etme | İnkarda ve günahta en ileri gidip uyarılara sırt çevirenlerin akıbeti (Şems 91:12, A‘lâ 87:11, Leyl 92:15). |
| شِقْوَتُنَا | Bâtıla kapılarak iradi olarak seçilen bedbahtlık | Cehennem ehlinin kendi gaflet ve taşkınlıklarını itiraf ettiği bağlam (Mü’minûn 23:106). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ezelî kaza, kader ve âkıbet meselesi | Şakavetin ezelde mi takdir edildiği yoksa kulun kesbiyle mi oluştuğu (şaki-sait tartışması). | Ebedi kurtuluş veya helak damgası. |
| Fıkıh | Nafaka, meşakkat ve mükellefiyet sınırları | Şakavet doğrudan fıkhi terim olmamakla birlikte meşakkat türevi ruhsat gerekçesi kılınmıştır. | Katlanılması güç zorluk ve külfet. |
| Tefsir | Hidayet ve dalalet kutuplaşması | Kur’an’ın indiriliş gayesinin insanı şakavetten kurtarıp saadete erdirmek olduğu tespiti. | Varoluşsal ve uhrevi hüsran. |
| Hadis | Anne karnındaki yaratılış ve son nefes halleri | Kulun amel çizgisi ve şaki veya sait olarak yazılmasına dair rivayetler. | Nihai akıbet ve fıtri yöneliş. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hidayet-dalalet dengesi | Nihai hüsran | İlahi çağrıya sırt çevirmenin getirdiği varoluşsal mahrumiyet | Yaratıcı ile bağın kopması sonucu ruhun ebedi bedbahtlığa yuvarlanması. | Kesin |
| İlmi | Hakikat arayışı | Bilişsel körlük ve cehalet inadı | Veriye ve delile rağmen inatla gerçeği reddetme | Delili tahrif eden zihnin içine düştüğü çözümsüz çelişki ve zihni tükeniş. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve adalet düzeni | Tiranlık ve tebaanın ezilmesi | Gücü tekeline alarak toplumu ağır çile ve baskıya mahkum etme | Otoritenin zalimleşerek kamusal alanda geniş kitlelere sefalet üretmesi. | Güçlü |
| İktisadi | Emek ve geçim dengesi | Yıkıcı yoksulluk ve sömürü | Üretim imkanlarından yoksun bırakılarak aşırı zahmete itilme | Adaletsiz bölüşümün insanları insani erdemleri unutturacak meşakkate boğması. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropi artışı ve negatif enerji düzeyi | Bir sistemin düzenini yitirerek minimum verim ve maksimum düzensizlik/tükeniş noktasına gerilemesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anomi ve derin yabancılaşma | Bireyin toplumsal norm ve değer bağlarını kopararak varoluşsal anlamsızlık ve yıkıma sürüklenmesi. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bireyin gündelik moral bozukluğuna, anlık keyifsizliğe veya psikolojik mutsuzluğa indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Şakavet, insanın fıtrat ve vahiyle bağını koparması neticesinde hem dünyada hayatını anlamsız bir çileye çevirmesi hem de ahirette telafisi imkansız bir hüsrana uğramasıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur’an’ın getirdiği kurtuluş nizamının eskatolojik ciddiyeti kavranamaz; ayetlerdeki uyarılar sıradan bir kişisel gelişim tesellisine dönüştürülür. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin temel gayesinin insanı bedbahtlıktan (شقي) kurtarıp ebedi saadete (سعد) ulaştırmak olduğunu vazeder; varoluşun iki ana akıbetinden birini temsil eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahyin indiriliş maksadını bildiren ayetlerde (Tâhâ suresi başı) ve ahiretteki ayrışmayı bildiren hesap sahnelerinde (Hûd ve Leyl sureleri). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığın insanı sıkıntıya ve çileye mahkum eden bir yük olduğu zannını çürütür; asıl tükeniş ve meşakkatin vahye sırt dönmekten kaynaklandığını gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamCanı yıpratan ağır meşakkat, bitirici zahmet ve fiziksel olarak takati tüketen ezilme durumu.
- Soyut anlamİlahi hidayetten ve rahmetten kopuş neticesinde bireyin hem iç dünyasında hem de ebedi akıbetinde düştüğü iflah olmaz bedbahtlık.
- Sistematik karşılıkSistemin varlık gayesini yitirmesi sonucu düzenin dağılması ve kendi kendini öğüten bir tükeniş döngüsüne girmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde mükellef bireyi, bireyin varoluşsal çabasını ve yönelimini, ilahi hidayet ve vahiy girdisini temsil eder. girdisinden yoksun olarak zaman () ilerledikçe toplam yönelimin negatif sınıra yaklaşması, bireyin varoluşsal dengesini yitirerek şakavet ve nihai hüsran kümesi olan 'ya dahil olduğunu simgeler.