طمس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-م-س5 sîga, 42 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نَطْمِسَسبقطُمِسَتْطمسعيندبرضيفاطْمِسْفَطَمَسْنَاوجهنجمعذبردد

KökSîga 5Ayet 5Sure 5Mücavir 42

▶ Ağı aç (3B)

طمس

ط - م - س

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 5 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Hemen sildik

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.484 harf
باب السين والطاء والميم معهما م س ط، س ط م، ط س م، ط م س، م ط س، س م ط مستعملات مسط: ومَسَطَ يَمسُط مسطاً، وهو خَرْطُكَ ما في المِعَى باِصبَعِكَ ونحوُه لتُخرجَ ما فيه. واذا نَزا على الفَرَسِ الكريمة فحل لئيم أدخل رجل يَدَه فخَرَط ماءه من رَحِمِها، يقال: مَسَطَها ومَصَتَها ومَساها يَمسي ويمسُو، وكأنَّهم عاقبوا بين التاء والطاء في هذه الكلمة. والماسطة: ضَرْبٌ من شجر الصَّيفِ اذا رَعَته الاِبِلَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR268 harf
الطُموسُ: الدروسُ والامِّحاءُ. وقد طَمَسَ الطريقُ يَطْمُسُ ويَطْمِسُ وطَمَسْتُهُ طَمْساً، يتعدَّى ولا يتعدَّى. وانْطَمَسَ الشيء وتَطَمَّسَ، أي امَّحَى ودَرَس. وقوله تعالى: "رَبَّنا اطْمِسْ عَلَى أموالهم"، أي غَيِّرْها، كما قال عزّ وجلّ::مِنْ قبلِ أن نَطْمِسَ وُجوهاً".
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.322 harf
ه س ط طمس : قال أبو تُرابٍ : سمعتُ عَرَّاماً يقول : طَمَّسَ في الأرْض ، وطَهَّس : إذا دخل فيها ؛ إمَّا راسِخاً ، وإمّا واغِلاً ، وقالَه شُجَاعٌ أيضاً بالهاء . س ط م سمط ، سطم ، طمس ، طسم ، مسط ، مطس . سمط : من أمثال العرب السائرة قولهم للرجل يُجِيزون حُكْمَه : حكمُك مسمَّطاً . قال المبرّد : هو على مذهب ( لك حُكمُك مسمَّطاً ) أي : متمَّماً إلا أنهم يحذفون منه ( لك ) . وقال ابن شميل : يقال للرجل :
Maddenin bağlantısı

ه س ط طمس : قال أبو تُرابٍ : سمعتُ عَرَّاماً يقول : طَمَّسَ في الأرْض ، وطَهَّس : إذا دخل فيها ؛ إمَّا راسِخاً ، وإمّا واغِلاً ، وقالَه شُجَاعٌ أيضاً بالهاء .

س ط م سمط ، سطم ، طمس ، طسم ، مسط ، مطس . سمط : من أمثال العرب السائرة قولهم للرجل يُجِيزون حُكْمَه : حكمُك مسمَّطاً . قال المبرّد : هو على مذهب ( لك حُكمُك مسمَّطاً ) أي : متمَّماً إلا أنهم يحذفون منه ( لك ) . وقال ابن شميل : يقال للرجل : حكمك مسمّطاً . قال : معناه : مُرسَلاً ، يُعْنى به جائز . قال : ويقال : سَمَّط غَرِيمَه ، أي : أَرسَله . قال : ويقال سَمَطْتُ الرجلَ يميناً على حَقِّي ، أي : استحْلفْتُه . وقد سَمَط على اليمين يَسمُط ، أي : حلف . قال : ويقال : سَبَط فلانٌ على ذلك الأمر يميناً ، وسمَط عليه يميناً بالباء والميم ، أي : حَلَف عليه . وقد سَمَطْتُ يا رجلُ على أمر أنت فيه فاجِرٌ ، وذلك إذا وَكَّد اليمين وأحْلطها . أبو عُبيد عن الفرّاء : إذا كانت النَّعلُ غيرَ مَخْصُوفة قلت نَعْلٌ أسماط . ويقال : سَراويلُ أَسْماط ، أي : غيرُ محشوّة . ويقال : نَعْلٌ سَمِيط : لا رُقْعةَ لها . وقال الأسوَد : فأَبلِغ بني سَعدِ بن عجلٍ بأَنّنا حَذَوْناهُم نعلَ المِثالِ سَمِيطَا وقال شمر فيما أفادني عن الإياديّ : نَعلٌ سُمْط وسُمُط . قال : وقال ابن شميل : السِّمْط : الثّوبُ الذي ليست له بِطانةُ طَيْلَسان ، أو ما كان من قُطن ، ولا يقال : كِساءٌ سِمْط ، ولا مِلْحفةُ سِمْط ، لأنها لا تُبطَّن . قلت : أراد بالمِلْحَفة إزارَ اللّيل ، تُسمّيه العرب اللِّحافَ والمِلْحفة : إذا كان طاقاً واحداً . وقال أبو الهَيْثم : السِّمط : الخَيْط الواحد والسِّمْطان اثنان ، يقال : رأيتُ في يدِ فلانَة سِمْطاً ، أي : نَظْماً واحداً يقال له يَكْ سَنْ ، فإذا كانت القِلادة ذاتَ نَظْمَين فهي ذاتُ سِمْطَين ، وأَنشَد : مُظاهِرُ سِمْطَيْ لؤلؤٍ وزَبَرْجَدِ وقال الليث : الشِّعرُ المسمَّط الذي يكون في صَدْرِ البيت أبيات مشطورة أو مَنْهوكة مقفّاة تجمعُها قافيةٌ مخالِفةٌ لازمةٌ للقصيدة حتى تَنْقضي . قال : وقال امرؤ القيس قصيدتين على هذا المثالِ يُسمَّيان السِّمْطَين ، فصدرُ كلِّ قصيدة مصراعان في بيتٍ ، ثمّ سائره ذو سُموط ، فقال في إحداهما : ومُسْتلئِمٍ كشَّفْتُ بالرُّمح ذَيْلَهُ أَقَمْتُ بعَضْبٍ ذي سفاسِقَ مَيْلَهُ فَجَعْتُ به مُلتقَى الْخَيْلِ خَيْلَهُ تركتُ عِثَّاقَ الطير يخجَلْن حَوْلَه كأنّ على سِرْبالِهِ نَضْحَ جِرْيالِ وناقةٌ سُمُط وأَسماط : لا وَسم عليها ، كما يقال : ناقةٌ غُفْل . وقال العجّاج يصف ثوراً وَحْشيّاً وصيَّاداً وكِلابه فقال : عايَنَ سِمْطَ قَفْرةٍ مُهَفْهَفا وسَرْمَطِيّاتٍ يُجِبْن السُّوَّفَا قال أبو الهيثم فيما قرأتُ بخَطه : فلان سِمْط قَفْره ، أي : واحدُها ليس فيها أحدٌ غيره . قال : والسَّرْمطيّات : كلابٌ طِوالُ الأشرق والألحى . والسُّوف : الصيادون ، يعني أنّهن يجئن الصيادين إذا صَفّروا بهنّ . وقال أبو عُبَيد : سمعتُ الأصمعي يقول : المَحْصن من اللَّبَن : ما لم يُخالِطْه ماءٌ حلواً كان أو حامضاً فإذا ذهبتْ عنه حَلاوة الحَلَب ولم يتغيّر طعمُه فهو سامِط ، فإن أَخَذَ شيئاً من الرِّيح فهو حَامط . قال أبو عُبَيد : وقال أبو زيد : الخميط : اللحمُ المشويُّ ، يعني إذا سُلِخ ثم شُوِي . وقال غيره : إذا مُرِط عنه صوفه ثم شوِي بإهابه فهو سميط : وقد سمط الحَمل يسمطه سمطاً فهو مسموط وسميط . ثعلب عن ابن الأعرابي : السامِط : الساكت . والسَّمْط ، السكوت عن الفضول . ويقال : سَمَط وسَمّط وأَسْمَط : إذا سكت . وقال الليث : السِّمط من الرجال : الخفيفُ في جسمه ، الداهيةُ في أمرِه ، وأكثرُ ما يوصَف به الصَّيّاد ؛ وأنشد لرؤبة : سِمْطاً يُرَبِّي وِلْدَةً زَعَابِلاَ قال أبو عمرو : يعني الصَّائد كأنّه نظامٌ منْ خِفّته وهُزَاله . والزَّعابِل : الصِّغار . وقال ابن الأعرابي : نَعْجَةٌ مَنْصوبة : إذا كانت مَسْمُوطةٌ محلوقَة . أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : يُقال للآجُرّ القائِم بعضُه فوقَ بعض عندهم : السُّمَيْط ، وهو الذي يسمَّى بالفارسية براسْتَق . ويقال : قام القومُ حولَه سِماطَيْن ، أي : صَفّين ، وكلّ صَفّ من الرجال سِماط . وسُمُوطُ العِمامة : ما أُفضِل منها على الصَّدر والأكتاف . سطم : ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال لِسَدادِ القِنِّينَة : الفِدَامُ . والسِّطامُ والعِفاص والصّماد والصِّبَار . وفي حديث النبيِّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( من قضيتُ له بشيءٍ من حقِّ أَخِيه فلا يأخُذَنَّه ، فإنما أقْطَعَ له إسطاماً من النَّار ) . أراد بالإسْطام : القطعةَ منها . ويقال للحديدة التي تحرث بها النار : سِطامٌ وإسطام ، إذا فُطِحَ طرفها . وقد صحّت هذه اللفظة في هذه السُّنّة ولا أدري أعربيّة مَحْضَة أو مُعَرَّبة . وفي حديث آخر : ( العَرَبُ سِطام الناس ) ، أي : حدّهم . وقال ابن دُرَيْد : السَّطْم والسِّطام : حدُّ السَّيف . ثعلب عن ابن الأعرابي : السُّطُم : الأصول . ويقال لِلدَّرَوَنْد : سِطام . وقد سَطَّمْتُ البابَ وَسَدَمْتُه : إذا ردمتَه فهو مَسطُوم ومَسْدوم . وقال الأصمعي : فلانٌ في أسْطُمَّة قومِه : إذا كان وَسِيطاً فيهم مُصاصاً . قال : وأُسطُمَّة البحر : وَسطُه . وقال رُؤْبَة : وَسَطْتُ من حَنْظَلَةَ الأُسْطُمَّا ورُوِي الأطسُمّا سمعناه . مسط : أبو عبيد عن أبي زيد : المَسْطُ أَنْ يُدْخِلَ الرّجُل يدَه في رَحِم النّاقة فيَستخرج وَتْرَهَا ، وهو ماءُ الفحل يجتمع في رَحِمها ، وذلك إذا كَثُرَ ضِرابُهَا ولَمْ تَلْقَح . وقال اللّيثُ : إذا نَزَا على الفَرَس الكريمة حِصَانٌ لئيمٌ أَدخَل صاحبُهَا يَدَه فَخَرط ماءه من رَحِمها ، يقال : مَسَطَهَا وَمَصَتها ومَساها . قال : وكأنهم عاقَبوا بينَ التّاء والطاء في المَصْت والمَسْط . قال : والْمَسْطُ : خَرْطُ ما في المِعَى بالإصبَع لإخراج ما فيه ، يقال : مَسَطَ يَمسُطُ . قال : والماسِطُ : ضَرْبٌ من شجر الصَّيف إذا رَعَتْه الإبل مَسَطَ بُطونها فَخَرطَها ، وقال جرير : يا ثَلْطَ حَامِضَةٍ تربَّع ماسِطا من وَاسِطٍ وتَرَبَّعَ الُقُلاَّما ثعلب عن ابن الأعرابي : فَحْل مَسِيط ومَلِيخ ودَهِين : إذا لم يُلْقِح . وقيل : ماسِط : ماءٌ مِلْح إذا شَرِبته الإبل مَسَطَ بطونَها ، وروى البيت : . . . . . . . . . . . . . . تَرَوَّحَ أهلُها عن ماسِطٍ وتَنَدَّتِ القُلاَّما وقال ابن شميل : كنتُ أَمشي مع أعرابيّ في الطِّين ، فقال : هذا المَسِيط ، يعني الطِّين . وقال أبو زيد : الضَّغِيطُ : الرَّكيّة يكون إلى جانبها ركيّة أخرى فَتُحْمَأ ، وتَنْدَفِن فيُنْتِن ماؤها ويسيل ماؤها إلى العَذْبة فيُفسِدُها فتلك الضَّغِيط والْمَسِيط ، وأنشد : يَشْرَبْنَ ماءَ الآجِنِ الضَّغِيط ولا يَعَفْنَ كَدَرَ الْمَسِيطِ وقال أبو عمرو : الْمَسيطَةُ : الماءُ الذي يَجري بين الحوضِ والبئر فيُنْتِن ، وأنشَد : ولاطَحَتْه حَمْأَةٌ مَطائِط يَمُدُّهَا من رِجْرِجٍ مَسَائِطُ ابن السكّيت قال أبو الغَمْر : إذا سال الوادي بسَيْل صغير فهي مَسيطة ، وأصغَرَ من ذلك مُسَيِّطَة . أبو عُبَيد عن الأصْمَعِي : الْمَسِيطَة : الماءُ الكَدِر الذي يَبقَى في الحوض ، والْمَطِيطة نحوٌ منها . طمس : أبو عُبَيد عن أبي زيد : طَمَسَ الطَّرِيقُ وطَسَم : إذا دَرَسَ . وقال شمر : طموسُ البَصَر : ذَهابُ نُورِه وضَوئِه ، وكذلك طُموسُ الكَواكب : ذَهاب ضوئها . ويقال : طَمَسَ الرجلُ يطمس : إذا تباعد . والطامس : البَعيد ، وقال ذو الرّمة : ولا تحسِبي شَجِّي بك البِيدَ كلَّما تَلألأ بالفَوْر النّجُوم الطّوامسُ وهي الّتي تَخفَى وتَغيب . ويقال : طمَسْتُه فطمَس ؛ ويقال : طَمَس الله على بصَرِه يطمس . وطمَسَ طُمُوساً : إذا ذَهَب بَصَرُه . وطُموسُ القَلْب : فسادُه ، قال الله جلّ وعزّ : ( كَانُواْ يَكْسِبُونَ وَلَوْ نَشَآءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُواْ الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ ) ( يس : 66 ) ، يقول : لو نشاء لأَعْميناهم ، ويكون الطُّموس بمنزلة المَسْخ للشيء ، قال الله جلّ وعزّ : ( رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ ) ( يونس : 88 ) ، قالوا : صارت حجارةً ، وكذلك قوله : ( مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَآ ) ( النساء : 47 ) . وقال الزّجاج : فيها ثلاثة أقوال : قال بعضهم : نَجعل وجوههم كأقفائهم . وقال بعضهم : نَجعل وجوهَهم مَنَابت الشَّعْر كأقفائهم . وقيل : الوجوه هاهنا تمثيلٌ بأَمر الدِّين ، المعنَى : من قبل أن نُضِلَّهم مُجازاةً لما هم عليه من العِناد فنضلّهم إضلالاً لا يؤمِنون مَعَه أبداً . قال : وقوله : ( كَانُواْ يَكْسِبُونَ وَلَوْ نَشَآءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُواْ الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ ( قال : المَطْمُوس : الّذي لا يتبيّن له حَرْفُ جَفْنِ عينيه ، لا يُرَى شُفْرُ عينيه ؛ المعنى : لو نشاء لأَعْمَيْنَاهم . وقال في قوله : ( رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ ( جاء في التفسير أنه جعل شكرهم مجارة وتأويل الحسن إذهابُه عن صُورته . وقيل : إن الطَّمْس إحدى الآيات التِّسع التي أُوتِيَتْ مُوسى . ابن بُزُرْج قال : لا تسبقنّ في طميس الأرض ، مثل جديد الأرض . وقال الفرّاء في كتاب ( المَصادِر ) : الطَّمَاسة كالحَزْرِ وهو مصدر ، يقال : كم يَكفِي داري هذا من آجُرّة ؟ قال : طَمّس ، أي : احْزُرْ قال : وطَمَس بَصرُه ، يَطمِس طَمْساً ، وَيطمِس طُمُوساً . أبو زيد : طَمَس الكتابُ طُموساً : إذا دَرَس . وطُموسُ القَلْب : فسادُه . وطَمَس الرجلُ يَطمُس طُموساً : إذا تَباعَد . والطامسُ : البَعِيد ، وأنشد شمر لابن مَيَّادة : ومَوْمَاةٍ يَحارُ الطَّرفُ فيها صَمُوتِ اللَّيلِ طامِسةِ الْجِبالِ قال : طامسة بعيدة : لا تتبيّن من بُعْدٍ ، وتكون الطّوامس الّتي غطّاها السّراب فلا تُرَى . وفي ( نوادر الأعراب ) : يقال : رأيتُه في طسَام الغُبارِ ، وطُسّامه ، وطسَّامِه وطيْسانِهِ ، تريد به في كثيره . مطس : قال الليث : مَطَس المعذِرة يَمْطُس : إذا رمى بمرَّة . وقال ابن دُرِيد : المَطْسُ : الضَّرْب باليد كاللَّطْمة .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.949 harf
(باب الطاء والميم وما يثلثهما) (طمن) الطاء والميم والنون أُصَيْلٌ بزيادة همزة. يقال: اطمأنَّ المكان يطمئنّ طمَأنينة. وطامنت مِنه: سَكَّنت. (طمي) الطاء والميم والحرف المعتل أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على علو وارتفاع في شيءٍ خاص. يقال طما البحرُ يطمو ويَطْمِي لُغتان، وهو طامٍ، وذلك إذا امتلأ وعلا. ويقال طَمَى الفرسُ، إذا مرَّ مُسرِعاً. ولا يكون ذلك إلاَّ في ارتفاع. (طمث) الطاء والميم والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR715 harf
- الطمس: إزالة الأثر بالمحو. قال تعالى: ﴿فإذا النجوم طمست﴾ [المرسلات /8]، ﴿ربنا اطمس على أموالهم﴾ [يونس/88]، أي: أزل صورتها، ﴿ولو نشاء لطمسنا على أعينهم﴾ [يس/66]، أي: أزلنا ضوأها وصورتها كما يطمس الأثر، وقوله: ﴿من قبل أن نطمس وجوها﴾ [النساء/47]، منهم من قال: عنى ذلك في الدنيا، وهو أن يصير على وجوههم الشعر فتصير صورهم كصورة القردة والكلاب (وبه قال قتادة وعبد الله بن سلام. انظر: تفسير القرطبي
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR299 harf
ط م س طمس الأثر وانطمس وطمسته الريح‏.‏ ورسم طامس ورياح طوامس‏.‏ وطمس الله أعينهم وعلى أعينهم وطمس على أموال آل فرعون وبلاهم بالطمسة‏.‏ وطمس البصر‏.‏ ورجل مطموس وطميس‏:‏ لا شق بين جفنيه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ رجل طامس القلب‏:‏ ميته لا يعي شيئاً‏.‏ ونجم طامس‏:‏ ذاهب الضوء‏.‏ وقد طمس الغيم النجوم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.511 harf
الطُّمُوس: الدروس والانْمِحاء. وطَمَس الطريقُ وطَسَمَ يَطْمِسُ ويَطْمُسُ طُموساً: درَسَ وامَّحى أَثَرُه؛ قال العجاج: وإِن طَمَسَ الطريقُ تَوَهَّمَتْه بخَوْصاوَيْنِ في لَحِجٍ كَنِينِ وطَمَسْتُه طَمْساً، يَتَعَدَّى ولا يتعدَّى. وانْطَمَس الشيءُ وتَطَمَّسَ: امَّحَى ودَرَسَ. قال شمر: طُموسُ البصر ذهاب نوره وضوئه، وكذلك طُمُوس الكواكب ذهاب ضَوْئها؛ قال ذو الرمة: فلا تَحْسِبي شَجِّي بك البيدَ كلما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR249 harf
* ط م س * * الطُّمُوسُ * الدروس والامحاء وقد * طَمَسَ * الطريق من باب دخل وجلس وطمسه غيره من باب ضرب فهو متعد ولازم و * تَطَمَّسَ * الشيء و * انْطَمَسَ * أي امحى ودرس وقوله تعالى ﴿ربنا اطمس على أموالهم﴾ أي غَيَّرها كما قال ﴿من قبل أن نطمس وجوها﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.408 harf
الطموس، بالضم: الدروس والمحاء، يقال: يطمس، بالضم، ويطمس، بالكضسر، وكذلك الطسوم. وفي التهذيب: طمس الطريق والكتاب: درس، وفي المحكم: طمس يطمس طموسا: درس وامحى أثره. وطمسته طمسا: محوته وأزلت أثره، يتعدى ولا يتعدى. وطمست الشيء طمسا: استأصلت أثره. وقال ابن القطاع: قيل: ومنه قوله تعالى: فإذا النجوم طمست وفي المحكم: طمس النجم والقمر والبصر: ذهب ضوءه، وكذا لابن القطاع. وفي التهذيب: طموس الكواكب: ذهاب
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.599 harf
طَمَسَ 1 طَمَسَ ذ , aor. طَمُسَ and طَمِسَ , (S, M, Msb, K) inf. n. طُمُوسٌ (S, M, A, Msb, K) and طَمْسٌ, (Zj;) It (a thing, as, for instance, a road, or path, T, S, M, Msb, and a writing, T, or a relic, trace, or vestige, A) became effaced, or obliterated; (T, S, M, A, Msb, K;) the trace, or mark, thereof (i. e. of a road &c.) became effaced, or obliterated: (M:) or it (a thing) quitted, or went
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR810 harf
طَمَسَ طَمَسَ I , U ( n. ac. طَمْس 1 , طُمُوْس 27 ), a. Was, became effaced, obliterated; disappeared. b. I ( n. ac. طَمْس 1 ), Effaced, obliterated. c. Became dim; was extinguished, put out. d. Was distant, far off; went far away. e. [ Bi ], Looked, saw far ( with his eye ). f. ( n. ac. طَمَاْسَة 22t ), Conjectured, guessed at. g. [ coll. ], Disappeared beneath the water.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.771 harf
طمس طَمَسَ - يَطْمِسُ، طُمِسَ - يُطْمَسُ طَمَسَ - يَطْمِسُ + كائن + شيئاً: يغطي الشيء بطبقة كثيفة فيعزله عما حوله ولا يعود يظهر للناظر ﴿ولقد راودوه عن ضيفه فطمسنا أعينهم﴾ طَمَسَ - يَطْمِسُ + كائن + على كائن أو شيء ( أعين - مال ): يغطي بطبقة كثيفة تضرب وتسقط وتدلى على الشيء كالأعين والمال فيعزله ولا يصبح له فائدة وفعل {ولو نشاء لطمسنا على
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler42 mücavir (59 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عين

    2 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  2. ضيف

    1 ortak ayet · Bir topluluğa sığınan kişidir

  3. سبت

    1 ortak ayet · Post demektir

  4. نجم

    1 ortak ayet · Gezegen yıldızdır

  5. سبق

    1 ortak ayet · Yarış meydanı demektir

  6. لعن

    1 ortak ayet · Dışlama

  7. عذب

    2 ortak ayet · Su yosunudur

  8. ملأ

    1 ortak ayet · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  9. زين

    1 ortak ayet · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…

  10. دبر

    1 ortak ayet · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir

  11. صرط

    1 ortak ayet · Yol

  12. ردد

    1 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

Geçtiği ayetler(5)

  1. … فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّى …

    SilMusa dedi ki: Rabbımız, doğrusu sen Firavun’a ve erkanına bu dünyada hayatında süsler ve mallar verdin. Rabbımız; Senin yolundan insanları saptırsınlar diye mi? Rabbımız; mallarını yok et, onların kalblerini sık. Çünkü onlar, elim azabı görmedikçe iman etmezler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطمس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمحو, مسخ, طسم, عفو
Zıt Kökأثر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin üzerindeki çizgileri, kabartıları, yarıkları veya izleri silerek yüzeyi tamamen düz ve belirsiz kılmak
Çekirdek Özet 2Varlıkların görme, ışık, biçim ve işlevsel özelliklerinin kökten silinerek yok edilmesi ve tanınmaz hale getirilmesi
Çekirdek Özet 3Varlık veya kabiliyet düzeyindeki kurucu izlerin iptaliyle sistemin işlevsizliğe ve tam körlüğe indirgenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir görme kaybı veya körlük olarak daraltıp ayırıcı vasıfların ve biçimin tamamen silinmesi boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طمÖrtme, kaplama, doldurarak yüzeyi düzleme ve her yanı istila etme; nitekim طمم her şeyi örten büyük su dalgası, طمع kalbi bütünüyle saran güçlü arzu, طمأن boşluğun dolup sükûna ermesi ve طمث dokunulmamış alanın örtüsünün bozulmasıdır.سÇekirdekteki bütünüyle örtme hareketine س harfinin getirdiği sürtünme, sıyırma ve yayılma etkisi katılarak örtülen yüzeyin izlerinin, girintilerinin ve ayırt edici hatlarının tamamen silinip düzleştirilmesi anlamı eklenmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaVarlığı her yandan sarıp kuşatan ve sınırlandıran bir müdahale alanı kurar.
مSu; akış, çokluk, derinlikYüzeyi kaplayan, her yarık ve yarıntıya yayılarak silen dalgamsı bir bürüyüş sağlar.
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaKazıma, sürtünme ve yüzeydeki çıkıntıları sıyırarak tutunacak pürüz bırakmama hareketini verir.
طمسKuşatma, kaplama ve pürüzleri sıyırmaKuşatıcı bir etkiyle nesnenin üzerindeki bütün izleri, hatları ve yarıkları sıyırıp dümdüz hale getirme eylemini temsil eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl rüzgârının yolu ve ayak izlerini silip dümdüz etmesi, yazıdaki harflerin silinerek kaybolması, göz kapağı yarığının birleşip çukurun silinerek dümdüz deri haline gelmesi ve yıldızın ışığının tamamen sönüp kararması.
Cahiliye şiiri kullanımıZü’r-Rimme bir çöl tasvirinde ufukta silinip sönen yıldızları anlatırken kökü şöyle kullanır: فلا تَحْسِبي شَجِّي بك البيدَ كلما / تَلأْلأَ بالغَوْرِ النجومُ الطَّوامِسُ
Erken Arapça kullanımAcâc yolu silinmiş belirsiz çöl güzergâhını anlatırken kökü şöyle zikreder: وإِن طَمَسَ الطريقُ تَوَهَّمَتْه / بخَوْصاوَيْنِ في لَحِجٍ كَنِينِ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, yüzeyin aşındırılması, izlerin kazınması, sıvama yoluyla şekilsizleştirilme ve gizlenip karartılma semantik alanına aittir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan sesçil denklikler طمس köküyle paralel olarak örtme, gömme, gizleme ve karanlığa gömülme fiilleriyle (özellikle Aramice ve İbranicedeki טמס / טמש biçimleriyle) kesişir; burada da nesnenin ayırt edici yüzeyinin ortadan kaldırılması esastır. Arapça bu kökü hem geçişli hem geçişsiz formda işleterek iki temel boyuta kavuşturmuştur: İlki göz, yazı, yol gibi fiziksel yapılarda kabartı, yarık ve izlerin silinip dümdüz edilmesi; ikincisi ise ışık veren cisimlerin sönerek görünmez hale gelmesidir. Kökün Sami dillerindeki ortak omurgası «ayırt edici formun ve ışığın iptal edilerek belirsizliğe ve yokluğa terk edilmesi» matrisine dayanır.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönطمس ile طسم yer değiştirmesi (iştikâk-ı kebîr)Her iki kök de izlerin silinmesi ve yolun belirsizleşmesini ifade eder; ancak طمس göz, mal ve suret silinmesini de kapsayan daha geniş bir kullanım derinliğine sahiptir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice טמס / טמש kökleriBir şeyi toprağa gömme, gizleme, karanlığa sokma ve yüzeydeki izi yok etme ortak semantik paydasıdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin Sami dışı kollarında güvenilir ve açık bir biçimsel devamlılık tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طمسAnlamlıİzi ve biçimi silmekYüzeydeki çıkıntı, yarık, hat veya ışığı tamamen yok ederek düzleştirmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
طسمAnlamlıİzi silinip belirsizleşmekYurdun ve yolun eskiyerek izlerinin tamamen kaybolması ve kapanması.Ortak çekirdek ve anlamdaş (kalb); Kur'an'da geçer (hurûf-ı mukattaa içinde).
مطسAnlamlıHızla fırlatıp atmakPisliği veya nesneyi tek bir hamlede uzağa fırlatıp atmak.Tek hamlede uzaklaştırma yönüyle temaslıdır; Kur'an'da geçmez.
مسطAnlamlıSıyırmak ve çekip çıkarmakBağırsakları veya içindekileri çekip sıyırmak, hızla sürmek.Sıyırıp düzleme ve temizleme yönü mevcuttur; Kur'an'da geçmez.
سطمAnlamlıMerkez, asıl, kapı menteşesiBir şeyin toplanma noktası, kapının ekseni veya kılıcın keskin ağzı.Anlam yönü silmeden ziyade odak noktasıdır; Kur'an'da geçmez.
سمطAnlamlıKılları kazımak, haşlamakKesilen hayvanın yününü veya tüyünü sıcak suyla döküp deriyi dümdüz bırakmak.Yüzeyi tüysüz ve pürüzsüz kılma bağı taşır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طمسMerkezİzi, formu ve ışığı silmeAyırt edici tüm hatları, yarıkları ve pürüzleri yok edip yüzeyi dümdüz ve tanınmaz kılmak.Göz yarığının dümdüz deri olması, yıldızın sönmesi, malın taşlaşması gibi köklü iptali anlatır.
محوKomşuYazı veya izi gidermeBir zemin üzerindeki yazıyı veya lekeyi silmek; zeminin asıl anatomik formunu bozmaz.طمس kökünde organın veya nesnenin bizzat biçimsel yarıkları ve ışığı silinirken محو yüzeysel izi giderir.
مسخKomşuSureti dönüştürmeBir varlığın suretini çirkin ve daha aşağı bir surete (örneğin maymun veya domuza) çevirmek.مسخ sureti başka bir surete çevirirken طمس sureti bütünüyle düzleştirip ayırt edici hatları yok eder.
طسمKomşuYolu ve yurdu yitirmeEski kalıntıların rüzgâr ve zamanla silinip giderek yurdun belirsizleşmesi.طسم kökünde zamana bağlı tabii aşınma öne çıkarken طمس kökünde ani, kesin ve kuşatıcı silme esastır.
عفوKomşuİzlerin üstünü örtmeYağmur ve rüzgârın izin üzerini toprakla kapatarak belirginliğini gidermesi.عفو kökünde üstünü örtme ve kendi haline bırakma varken طمس kökünde kazıma ve yok etme vardır.
أثرZıtBelirti ve iz bırakmaBir fiilin, varlığın veya hareketin geride bıraktığı belirgin işaret, çizgi ve tanınabilirlik.طمس kökünün tam karşıtıdır; طمس mevcut bütün أثر unsurlarını kökten ortadan kaldırır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaطمسİzi silmek, söndürmek, düzleştirmekYüzeydeki yarık ve çizgileri yok ederek tanınmaz ve işlevsiz kılmak; ışığı gidermek.Kesin
Latinceobliterare, effacere, extinguereİzi tamamen silmek, ışıksız bırakmak«Obliterare» harfleri ve yazılı izleri yok etmeyi, «extinguere» ise yıldız gibi ışık kaynaklarını söndürmeyi karşılar.Güçlü
İngilizceto efface, to obliterate, to extinguishİzi yok etmek, silip düzleştirmek, söndürmek«Obliterate» form ve hatları tamamen ortadan kaldırma boyutunu, «efface» ise yüzeyi pürüzsüzleştirme yönünü verir.Kesin
Almancaauslöschen, verwischen, einebnenSilip yok etmek, söndürmek, düzleştirmek«Auslöschen» ışığın ve izlerin söndürülmesini, «einebnen» ise yüzeydeki yarık ve tepeciklerin düzlenmesini karşılar.Güçlü
Fransızcaeffacer, oblitérer, éteindreİzi silmek, ortadan kaldırmak, söndürmek«Oblitérer» varlığın ayırt edici iz ve formunu iptal etmeyi, «éteindre» ise parıltıyı silmeyi ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْŞeklini bozarak taşlaştırma ve işlevsiz kılmaFiravun ve kavminin servetlerinin ekonomik değerini ve yararlanma vasfını yok edip taş haline getirme bedduası (Yûnus 10:88).
طُمِسَتِ النُّجُومُIşığın sönmesi ve parıltının silinmesiKıyamet gününde gök cisimlerinin parlaklığının bütünüyle giderilip görünmez hale gelmesi (Mürselât 77:8).
فَطَمَسْنَا أَعْيُنَهُمْGöz çukurunu ve yarığını dümdüz etmeLût kavminin meleklerin peşine düşen saldırganlarının gözlerinin silinip yüzlerinin dümdüz deri haline getirilmesi (Kamer 54:37).
لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْGörme kabiliyetini ve organını silme tehdidiİnkârcıların istedikleri takdirde dünyada gözlerinin silinerek doğru yolu bulamaz hale getirilebilecekleri uyarısı (Yâsîn 36:66).
نَطْمِسَ وُجُوهًاYüzün hatlarını silip tersine çevirmeKitap ehline yönelik bir tehdit olarak yüzdeki göz, burun ve ağız hatlarının silinip dümdüz ense gibi yapılması (Nisâ 4:47).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi kudret, ceza ve kıyamet tasavvuruMucize veya azap olarak organların veya malların mahiyetinin değiştirilmesinin imkânı ve ahirette kozmik düzenin bozulması.Fiziksel varlığın ayırt edici tabiat ve arazlarının ilahi iradeyle bir anda sıfırlanıp iptal edilmesi.
FıkıhSuret yasağı ve tasvirlerin hükümsüz kılınmasıCanlı tasvirlerinin baş veya yüz kısımlarının silinerek heykel ve resimlerin ibadet veya kullanım hükmünden çıkarılması meselesi.Heykel ve resimlerde göz ve yüz hatlarının kazınarak ya da sıvanarak tanınmaz hale getirilmesi (tamsü’s-suver).
TefsirHissî ve manevi silinme tevil farklarıYüzlerin ve gözlerin silinmesinin hakiki anlamda fiziki bir düzleşme mi yoksa hidayetten bütünüyle mahrum kalma mı olduğu tartışması.İbn Abbâs, Mücâhid ve Katâde çizgilerinde lafzî silinme (organın düzleşmesi) ile mecazi körleşme arasında anlam derinleşmesi.
HadisDeccâl tasviri ve resimlerin silinmesi emriDeccâl’in gözünün «matmûs» (çıkıntısı veya çukuru olmayan dümdüz bir et parçası gibi) oluşu ve yeryüzündeki put-suretlerin silinmesi talimatı.Göz yarığının silinip yüzle bir olması ve putperestlik alameti olan tasvirlerin yüz hatlarının kazınması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBasiret ve fıtratın iptaliHidayet almaçlarının silinmesiİlahi vahye karşı inatla direnen kalbin algı kapılarının mühürlenip pürüzsüz bir körlüğe mahkûm edilmesi.Varlık kanallarını kapatan kişi, algılama potansiyelini tamamen kaybederek manevi olarak yüzü arkasına çevrilmiş gibi olur.Güçlü
İlmiVeri ve parametre kaybıBilgi matrisinin silinmesiBir sistemdeki göstergelerin, ölçüm izlerinin ve ayırt edici koordinatların ortadan kalkarak verinin okunaksızlaşması.Yol gösterici işaretlerin (yıldızlar, çizgiler) silinmesi bilginin üretilemez ve istikametin bulunamaz hale gelmesine yol açar.Güçlü
SiyasiOtoritenin ve hiyerarşinin çöküşüMeşruiyet ve liderlik hatlarının silinmesiToplumsal yapıda önder kadroların veya kurumların ayırt edici nüfuzunun yok edilip başsız bırakılması.Yönetici sınıfın basiretinin veya gücünün silinmesi, tebaa ile idareci arasındaki yönlendirici mesafeyi sıfırlar.Muhtemel
İktisadiServetin işlevsizleşmesi ve likidite kaybıSermayenin değerinin iptaliServetin (emval) mübadele ve tüketim değerini yitirerek atıl, donuk ve taşlaşmış bir maddeye dönüşmesi.Firavun kavminin mallarının silinmesi, sermayenin dolaşım ve kullanım kabiliyetinin ilahi ceza olarak sıfırlanmasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropik düzleşme ve bilgi kaybı (erasure/zeroing)Bilgi teorisinde ve fizikte bir yüzeydeki tüm gradyanların, sinyallerin veya dalga tepelerinin sıfırlanarak homojen, ayrımsız ve okunamaz bir düzlüğe indirgenmesi süreci.Kesin
Beşeri bilimlerKimliksizleşme ve sosyal görünürlüğün tasfiyesiBireyin veya grubun toplum içindeki tüm ayırt edici haklarının, kurumsal rollerinin ve tanınma araçlarının silinerek anonim ve etkisiz bir nesneye dönüştürülmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiطمس kavramını sadece sıradan bir görme kaybı, gözün kör olması veya basit bir mecazi şaşkınlık olarak tercüme etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kök, göz çukurunun ve yarığının dümdüz deriyle birleşmesini (organik formun silinmesini), yıldızların ışıma vasfının kökten iptalini, servetin taşlaşarak ekonomik niteliğini kaybetmesini ve yüz hatlarının bütünüyle silinip tersine döndürülmesini kapsayan köklü bir biçim ve vasıf tasfiyesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki ilahi kudret tecellisi, mucizevi müdahale ve kozmolojik altüst oluşlar basit birer algı bozukluğuna veya psikolojik şaşkınlığa indirgenir; varlığın ontolojik formunun iptal edilmesi gerçeği ıskalanır.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın bir ceza, kıyamet alameti veya mucize olarak varlıkların fıtri donanımlarını nasıl sıfırladığını, form ve fonksiyon birlikteliğini ilahi müdahaleyle nasıl bir anda iptal edebildiğini gösteren en radikal köklerden biri olduğu için hayati öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun'un helaki ve malların taşlaşması bağlamında (Yûnus 10:88), Lût kavminin cinsel ve ahlaki azgınlığına verilen bedensel ceza bahsinde (Kamer 54:37), Kitap ehlinin tahrifatına karşı tehdit ayetinde (Nisâ 4:47) ve kıyamet kozmolojisi tasvirlerinde (Mürselât 77:8).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ayetlerde geçen «gözlerin silinmesi» ve «yüzlerin silinmesi» ifadelerinin sadece birer mecaz veya gaflet hali olmadığını; yaratılmış formun yapısının dümdüz edilerek algı ve istikamet melekelerinin anatomik/ontolojik düzeyde iptal edildiğini açıklar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüzeydeki yarıkları, çukurları, çizgileri ve çıkıntıları tamamen gidererek organı, yolu veya yazıyı dümdüz ve pürüzsüz bir tabaka haline getirmek; ışık kaynağını söndürerek karanlığa gömmek.
  • Soyut anlamBir varlığın çevresini algılama, ayırt edilme, değer taşıma ve yön bulma fonksiyonlarını taşıyan ayırt edici formunun kökten iptal edilmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin girdi-çıktı kanallarının, algı sensörlerinin ve topolojik gradyanlarının sıfırlanarak bütünüyle geçirimsiz, homojen ve etkisiz bir düzlüğe dönüştürülmesi.
  • LaTeX modeliS(t)→τS′=∅  ⟹  ∇F(x)=0,I(x)=0
  • LaTeX açıklamasıFormül, bir S yüzeyi veya varlık sisteminin τ (tams) operatörü etkisiyle ayırt edici alt yapılarından tamamen arındırılarak S′ boş/düz kümesine indirgenmesini ifade eder. Bu dönüşüm sonucunda sistemdeki tüm gradyanlar ve topolojik çizgiler sıfırlanır (∇F(x)=0), böylece sistemin dışarıya verdiği tüm sinyal, ışık ve bilgi çıktısı (I(x)=0) tamamen ortadan kalkar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط