فرش

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ر-ش6 sîga, 31 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نعموَفَرْشًاحملفرشفِرَاشًاجنيبنيفُرُشٍكَالْفَرَاشِخطوموهنددبرقبطن

KökSîga 6Ayet 6Sure 6Mücavir 31

▶ Ağı aç (3B)

فرش

ف - ر - ش

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 6 sîga
  • 12 sözlük

Feraş Suyun kuruduktan sonra toprak üzerinde bıraktığı yaygın çamura denir. Döşek anlamında kullanılmıştır. Sonra firaş olarak döşek anlamında kullanılmıştır. Feraş çekirge veya kelebek sürüsüne de denir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Feraş Suyun kuruduktan sonra toprak üzerinde bıraktığı yaygın çamura denir. Döşek anlamında kullanılmıştır. Sonra firaş olarak döşek anlamında kullanılmıştır. Feraş çekirge veya kelebek sürüsüne de denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.338 harf
باب الشين والراء والفاء معهما ش ر ف، ش ف ر، ر ش ف، ر ف ش، ف ر ش مستعملات شرف: الشَّرفُ: مصدر الشَّريف من الناس. شرف يشرف وقوم أشراف، مثل شهيد وأشهاد ونصير وأنصار. والشَّرفُ: ما أشرف من الأرض. والمشرف: المكان تشرف عليه وتعلوه مشارف الأرض، أعاليها. ولذلك قالوا: مشارفُ الشّام. والشُّرفة: التي تشرَّف بها القصور، وجميعها: شُرفٌ. والشَّرفُ: الإشفاءُ على خطرٍ من خير أو شرٍّ، ويقال: هو على شرفٍ من كذا.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.508 harf
الفِراشُ: واحد الفُرُشِ، وقد يُكْنى به عن المرأة. وفَرَشْتُ الشيء أفْرُشُهُ فِراشاً: بسطته. ويقال فَرَشَهُ أمره، إذا أوسعه إياه. وفلان كريم المفارِشِ، إذا تزوَّج كرائم النساء. والفَرْشُ: المفروشُ من متاع البيت. والفَرْشُ: الزرع إذا فرَّشَ. والفَرْشُ: الفضاء الواسع. والفَرْشُ: صغار الإبل. ومنه قوله تعالى: "ومن الأنعامِ حَمولَةً وفَرْشا". والفَرْشُ في رجل البعير: اتِّساعٌ قليلٌ، وهو محمودٌ، وإذا
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.948 harf
ش ر ف شرف ، شفر ، رشف ، رفش ، فرش : مستعملة . شرف : رُوِيَ عن النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( ما ذِئْبَان عَادِيَان أَصَابَا فَرِيقَةَ غَنَمٍ بأَفْسَدَ فِيها من حُبِّ المَرءِ الْمالَ والشَّرَفَ لدِينِه ) ، يريد أنَّه يَتَشَرَّفُ فيجمعُ المال لُيبارِيَ بِه ذوي الأَمْوال ولا يُبَالي أَجَمَعَهُ من حَلالٍ أَوْ حرام . الحرانيّ عن ابن السّكيت ، قال : الشّرَفُ والمَجْدُ لا يكونان إلا بالآباء
Maddenin bağlantısı

ش ر ف شرف ، شفر ، رشف ، رفش ، فرش : مستعملة . شرف : رُوِيَ عن النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( ما ذِئْبَان عَادِيَان أَصَابَا فَرِيقَةَ غَنَمٍ بأَفْسَدَ فِيها من حُبِّ المَرءِ الْمالَ والشَّرَفَ لدِينِه ) ، يريد أنَّه يَتَشَرَّفُ فيجمعُ المال لُيبارِيَ بِه ذوي الأَمْوال ولا يُبَالي أَجَمَعَهُ من حَلالٍ أَوْ حرام . الحرانيّ عن ابن السّكيت ، قال : الشّرَفُ والمَجْدُ لا يكونان إلا بالآباء ، يقال : رَجُلٌ شَريف ، ورجل ماجِدٌ : له آباء مُتَقَدِّمون في الشَّرف . قال : والْحَسَبُ والكَرَم يكونان في الرَّجل وإنْ لم يكن له آباء لهم شَرَف . وقال الليث : الشَّرَفُ مصدرُ الشَّريف من النّاس ، والفعل شَرُفَ يَشْرفُ ، وقَوْمٌ أشْراف ، مثل شَهِيد وأَشْهاد ونَصير وأَنْصَار . وشَرَفُ الْبَعير : سَنَامُه . وقال الشاعر : شَرَفٌ أَجَبُّ وكاهِلٌ مجدُولُ والشَّرَفُ : ما أَشْرَفَ من الأرض . ثعلب عن ابن الأعرابيّ ، قال : الْعُمَرِيّةُ ثِيابٌ مصْبُوغَةٌ بالشرَفِ ، وهو طِينٌ أَحْمر ، وثَوْبٌ مُشرَّفٌ : مَصْبوغٌ بالشرَفِ . أَلاَ لا تَغُرَّنَّ أمْراً عُمَرِيةٌ عَلَى غَمْلَجٍ طَالَتْ وَتَمَّ قَوَامُها قال : ويقال : شَرْفٌ وشَرَفٌ ، لِلمغَرَة . وقال الليث : الشرَفُ : شَجرٌ له صِبْغٌ أَحْمر يقال له الدَّارْبَرْنَيان . قلت : والقولُ ما قالَ ابنُ الأعرابيّ في تَفْسير الشرَف . وقال الليث : الْمشرَفُ : المكانُ الذي تُشرِفُ عليه وتَعْلُوه ، قال : ومَشارِفُ الأرض : أعالِيها ، ولذلك قيل : مَشَارِفُ الشام . أبو عبيد ، عن الأصْمعيّ : السُّيوفُ الْمشرَفيّةُ ، منسوبةٌ إلى مشارِف ، وهي قُرى من أَرْض العَرب تَدْنو من الرِّيف . وقال اللَّيث : الشُّرْفَة : التي تُشرَّفُ بها القُصُور وجمعها شُرَف . والشرَفُ : الإشفاءَ على حَظَرٍ من خَيْرٍ أو شرِّ ، يقال هو عَلَى شَرَفٍ من كَذا ، وأَشرَفَ المريضُ وأَشفَى على الموْت . ويقال : سارُوا إليهم حتى شَارَفُوهُم ، أي أَشرَفوا عليهم . أبو عبيد : عن الفراء : أَشرَفْتُ الشيءَ : عَلَوْتُه . وأَشرَفْتُ على الشيء ، إذا طّلَعْتَ عليه من فَوْقِه . ويقال : ما يُشرِفُ له شَيءٌ إلاَّ أَخَذَه . وما يُطِفُّ له شَيْءٌ . وما يُوهِفُ له شَيْءٌ إلا أَخَذَه . وفي حديث عليّ : ( أُمِرْنَا في الأضَاحي أن نَسْتَشْرِفَ العينَ والأذُن ) . أبو عبيد ، عن الكسائيّ : اسْتَشْرَفْتُ الشَّيءَ ، واسْتَكْفَفتُه ، كلاهما أن تَضَعَ يدَك على حاجبك كالذي يَسْتَظِلّ من الشمس حتى يَستبينَ الشيء . وقال أبو زيد : اسْتَشْرَفْتُ إبِلَهُم ، إذا تَعَيَّنْتَها لتُصيبَها بالعين . ومعنى قوله : ( أُمِرنَا أن نَسْتَشرَف العين والأذن ) ، أي نتأمَّل سلامَتَهُما من آفةٍ بهما ، وآفةُ العين عَوَرُها . وآفَةُ الأذن قَطْعها ، فإذا سَلمت الأضْحِيةُ من العَوَرِ في العين والجَدْعَ في الأُذُن . جازَ أن يُضَحَّى بها . وإذا كانت عَوْراءَ أو جَدْعَاءَ أو مُقَابَلَةً أو مُدَابرَةً . أو خَرْفَاء أَوْ شَرْفَاء : لَم يُضَحَّ بها . وقيل : اسْتِشراف العين والأذن : أن تَطْلَبهُما شريفتين بالتمامِ والسّلامة . وقال الليث : اسْتَشرَفتُ الشيءَ ، إذا رَفَعْتَ رأسَكَ تَنْظُر إليه قال : ونَاقَةٌ شُرافِيَّةٌ : ضَخْمةُ الأذُنين جَسِيمة ، وأذنٌ شَرْفَاءُ ، طَويلَةُ الْقُوفِ . وقال أبو زيد : هي الْمنتَصِبَةُ في طُولٍ . قال : والشارِفُ : النَّاقَةُ التي قد أَسَنَّت وقَدْ شرَفتْ تَشرُفُ شُروفاً . وقال ابن الأعرابيّ : الشَّارِفُ : النَّاقَةُ الْهِمَّة ، والجميعُ شُرُفٌ وشَوَارِف ، ولا يقال للْجَمَل شَارِف ، وأنشد الليث : نجاةٌ من الهَوج المرَاسِيلِ هِمَةٌ كُميْتٌ عليها كَبْرَةٌ فَهي شَارِفُ قال : وسهم شارف يقال : هو الدَّقيق الطّويل . ويقال : هو الذي طالَ عهدُه بالصِّيانَةِ ، وانتَكَثَ عَقبُهُ وَرِيشهُ . قال أوس : يُقلِّبُ سهْماً رَاشَهُ بمَنَاكِبٍ ظُهَارٍ لُؤامٍ فهو أَعْجَفُ شارِفُ ومَنْكِبٌ أشْرَفٌ ، وهو الذي فيه ارْتفاع حَسَنٌ ، وهو نقيض الأهْداء ، وقصْرٌ مُشَرَّفٌ : مُطَوَّل ، والمَشْرُوفُ من الناس ، الذي قد شُرِّفَ عليه غيره ، يقال : شَرَف فلانٌ فلاناً ، إذا فاقَهُ ، فهو مَشْرُوفٌ ، والفائِقُ : شَرِيفُ . وشُرَيْفٌ : أَطْولُ جَبَلٍ في بلادِ العرب ، وشَرَفٌ : جَبَلٌ آخرِ بِحِذَائِه ، وشُرَافٌ : ماءٌ لبني أسَد . الحرَانيّ عن ابن السكيت ، قال : الشَّرَفُ : كَبِدُ نَجْد ، وكانت منازِلَ الملوكِ من بني آكل الْمُرار ، وفيها حِمَى ضَرِيَّة ، وضَرِيَّةٌ : بئْرٌ . وفي الشَّرَفِ الرَّبَذَةُ ، وهي الحِمَى الأيْمَن ، والشُّرَيْفُ إلى جَنْبِه ، يَفْرقُ بين الشَّرَفِ والشُّرَيْفِ وادٍ يقال له التَّسْرِير ، فما كان مُشَرِّقاً فهو الشُّرَيْفُ وما كان مُغَرِّباً . فهو الشَّرَفُ . قلت : وصِفَةُ الشَّرَفِ ، والشُّرَيْف على ما فَسَّرَه يعقوب . وقال شَمِر : الشَّرَفُ : كلُّ نَشَزٍ من الأرْض قد أَشْرَفَ على ما حَوْله قادَ أَوْ لَمْ يَقُدْ وسواءٌ كان رَمْلاً أَوْ جَبَلاً ، وإنما يَطُولُ نحواً من عَشرة أذْرَع أو خمس ، قَلَّ عَرْضُ ظَهْرِه أوْ كَثُر . قال الليث : يقال : أَشْرَفَتْ علينا نَفْسُه ، وهو مُشْرِفٌ علينا أي مُشْفِق ، والأَشْرَافُ : الشَّفَقَة ، وأنْشَدَ : ومِنْ مُضَرَ الحَمْراء إشْرافُ أنْفُسٍ علينا وحَيَّاها إلَيْنا تَمَضُّرَا الأصمعيّ : شُرْفَةُ المال : خِيارُه ، والجميع الشُّرَف . ويقال : إني أَعُدُّ إتْيانَكُمْ شَرْفَة ، أي فَضْلاً وشَرَفاً أَتَشَرَّفُ بِه ، وأَشْرافُ الإنْسان أُذُنَاه وأَنْفُه . وقال عَدِيُّ : كَقَصِيرٍ إذْ لَمْ يَجِدْ غَير أنْ جَدّ عَ أَشْرَافَهُ لمكْرٍ قَصِيرُ والشَّرَفُ من الأرْض : ما أَشْرَفَ لك . يقال : أَشْرَفَ لي شَرَفٌ فما زِلْتُ أرْكُضُ حتى عَلَوْتُه . وقال الهُذَلِيّ : إذا ما اشْتَأَى شَرَفاً قَبْلَه وَوَاكَظَ أوْشَكَ منه اقْتِرَابا والشُّرَافِيُّ : لونٌ من الثِّياب أَبْيَض . قال : والشِّرْنَافُ : عَصْفُ الزَّرْعِ العَريض ، يقال : قد شَرْنَفُوا زَرْعَهُمْ ، إذا جَزُّوا عَصْفَه . قلت : لا أدْرِي ، هو شَرْنَفُوا زَرْعَهُم بالنُّون أوْ شَرْيَفُوا بالياء ، وأَكْبَرْ ظَنِّي أنه بالنُّون لا بالياء . فرش : ثعلب ، عن ابنِ الأعْرابيّ : فَرَشْتُ زَيداً بِسَاطاً ، وأَفْرَشْتُه وفَرَّشْتُه ، إذا بَسَطْتَ له بِسَاطاً في ضِيَافَتِه ، وأَفْرَشْتُه : أَعْطَيْتَه فَرَشاً من الإبل صغاراً أو كِبَاراً . وقال الليث الْفَرْشُ مَصْدَرُ فَرَشَ يَفْرُشُ ، وهو بَسْطُ الفِراش ، والْفَرْشُ : الزَّرْعُ الذي بثَلاث وَرَقات أوْ أكثر ، ويقال : فَرَّشَ الطائرُ تَفْرِيشاً ، إذا جَعَلَ يُرَفْرِفُ على الشيء ، وهي الشَّرْشَرَةُ والرَّفْرَفَةُ . ويقال : ضَرَبَهُ فما أَفْرَشَ عنه حتى مات ، أي ما أَقْلَعَ عنه ، ونَاقَةٌ مَفْرُوشَةُ الرِّجْل ، إذا كان فيها انْئِطَارٌ وانْحِنَاءٌ ، وأَنشد : مَفْرُوشَةُ الرِّجْلِ فَرْشاً لَمْ يَكُنْ عَقَلاَ وقال ابن الأعرابيّ : الْفَرْشُ مَدْحٌ ، والعَقْلُ ذَمٌّ ، والفَرْشُ اتّساعٌ في رِجْلِ البَعير ، فإن كَثُرَ فهو عَقَل . الليث : فَرَشْتُ فُلاناً ، أَيْ فَرَشْتُ له ، ويقال : فَرشْتُهُ أَمْرِي ، أي بَسَطْتُه كُلَّه ، وافْتَرش فلانٌ تُراباً أو ثوباً تحته ، وافْتَرَشَ فلانٌ لسانَه يَتَكَلَّمْ كيف ما يشاء . ورُوِي عن النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( أَنَّه نَهَى في الصَّلاةِ عن افتِراشِ السَّبُع ، وهو أن يَبْسُطَ ذِرَاعَيْهِ ولا يُقِلَّهما عن الأرض ، مُخَوِّياً إذا سَجَدَ ، كما يَفْتَرِشُ الكَلبُ ذِرَاعَيه ) والذِّئبُ مثله إذا رَبَضَ عليهما ومَدَّهما على الأرْض . قال الشاعر : تَرَى السِّرْحَانَ مْفْتَرِشاً يَدَيْهِ كأَنَّ بَيَاضَ لَبَّتِهِ الصَّديعُ ويقال : لَقِيَ فلانٌ فلاناً فافتَرَشَهُ ، إذا صَرَعَه ، والأرْضُ فِراشُ الأنام . وقال الليث : يقال : فَرَشَ فلانٌ دارَه ، إذا بَلَّطَها باجُرَ أَوْ صَفِيح . وفِراشُ اللِّسان اللحْمة الَّتي تَحْتَها ، وفِراشُ الرَّأْسِ : طرائق رِقَاقٌ من القَحْفِ . وقال أبو عُبيد : قال الأصمعيّ : المُنَقِّلَةُ من الشّجاج هي الَّتي يَخْرج منها فَراشُ العِظَام ، وهي قِشْرَةٌ تكونُ على العَظمِ دون اللحم . وقال النابغة : ويَتْبَعُهَا منهم فَرَاشُ الحَواجِبِ وقال الليث : فَرَاشُ القَاعِ والطِّين ما يَبِسَ بعد نُضُوب الماءِ من الطِّين على وَجْه الأرض . وقال أبو عُبيد : الفراشُ أقلُّ من الضَّحْضَاح . وقال ذو الرُّمة : وأَبْصَرْنَ أَنَّ القِنْعَ صارَتْ نِطَافُه فَراشاً وأَنّ البَقْلَ ذَاوٍ ويَابِسُ وقال الزَّجاح في قوله الله : ( ) الْقَارِعَةُ يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ ) ( القارعة : 4 ) : الفَراشُ : ما تراه كصغار الْبَقّ ، يَتَهافَتُ في النار ، شَبَّه الله تبارك وتعالى الناس يوم البَعث بالْجَرادِ المنْتَشر ، وبالفَراشِ المبْثُوث ؛ لأنهم إذا بُعِثُوا يَمُوجُ بعضهم في بعض كالجراد الذي يموجُ بعضه في بعض . وقال الفراء في قوله : ( النَّاسُ كَالْفَرَاشِ ( : يريد كالغَوْغَاءِ من الجَرادِ يَرْكَبُ بعضُه بعضاً ، كذلك الناسُ يومئذ يَجُول بعضهم في بعض . وقال الليث : الفَرَاشُ : الذي يَطيرُ ، وأنشد قوله : أَوْدَى بِحِلْمِهُمُ الْفِياشُ فَحِلْمُهم حلْمُ الفَراشِ غَشِينَ نَارَ المُصْطَلي قال : ويقال : للخفيف من الرِّجال : فَرَاشة . قال : ويقال : ضَربَةُ فأطارَ فراشَ رأسه ، وذلك إذا طارت العِظَامُ رِقاقاً من رأسه . وكل رقيقٍ من عظم أو حديد فهو فَرَاشَة ، وبه سُمِّيت فراشة القُفْل لرِقَّتها . قال : والفراشَ : عظم الحاجب ، والمِفْرَشُ : شيء يكون مثل الشَّاذَ كُونك . قال : والمِفْرَشةُ تكون على الرَّحْل يَقعد عليها الرجل ، وهو أصغر من المفرش . وفي ( نوادر الأعراب ) : أَفْرَشت الفرسُ ، إذا استأنَتْ . وقال أبو عُبيدة : الفَرِيشُ من الخيل : التي أتى عليها بعد وِلادَتها سبعة أيام ، وبلغَت أن يَضرِبها الفَحْل ، وجمعها فَرَائش . وقال الشماخ : رَاحَتْ يُقَحِّمها ذُو أَزْمَلٍ وسَقَتْ لَهُ الفرائشُ والسُّلبُ القيَاديدُ وقال الليث : جاريةُ فَريشٌ ، قد افترَشها الرجل ، فعيلٌ جاء من ( افْتعل ) . قلت : ولم أَسمَع ( جارية فريش ) لغيره . والفَرِيشُ من الحافرَ بمنزلة النُّفساءَ من النِّساء إذا طهرت ، وبمنزلة العائِذ من الإبل . عمرو عن أبيه : الفراشُ : الزَّوج ، والفِراشُ : المرأة ، والفِراش : ما يَنَامانِ عليه ، والفِراش : البيتُ ، والفِراش : عُشُّ الطَّائِر . وقال الهُذَلِيّ : حتى انْتَهَيْتُ إلى فراشِ عزيزَةٍ أراد : وَكْرَ العُقاب . والفَراش : موقع اللِّسان في قَعْرِ الفم . وقال الفرَّاء في قول الله جلَّ وعزَّ : ( وَمِنَ الأَنْعَامِ حَمُولَةً وَفَرْشًا ) ( الأنعام : 142 ) ، قال : الحَمُولةُ : ما أَطاقَ العملَ والحمْل ، والفَرْش : الصِّغار . وقال أبو إسحاق : أجْمَع أهلُ اللغة على أنَّ الفَرْشُ : صغارُ الإبل ، وأنَّ الغَنَم والبقر من الفَرْش . قال : والّذي جاء في التفسير يدل عليه قوله جلّ وعزّ : ( ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ مِّنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ ) ( الأنعام : 143 ) ، فلما جاءَ هذا بدلاً من قوله : ( حَمُولَةً وَفَرْشًا ( ، جعله للبقَر والغنم من الإبل . قلت : وأنشد غَيرُه ما يحقِّق قولَ أهلِ التفسير : ولَنَا الحَامِلُ الحَمولةُ والفرْ شُ من الضَّأْنِ والحُصُونُ الشِّيوفُ وأخبرني المنذريّ ، عن ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : قال : يقال : أفرَش عنهم الموت ، أي ارْتَفع ، ويقال : ضرَبهُ فما أفرَشَ عنه حتى قَتَله ، أي أقْلعَ عنه . قال : والفرْشُ : الغَمْضُ من الأرْض فيه العُرْفُط والسَّلَمُ ، وإذا أكلته الإبل اسْتَرخَت أفواهها ، وأنشد : كَمِشفرِ النّابِ تلوكُ الفرْشَا وقال الليث : الفرْشُ من الشجر والحطبِ : الدِّقُّ والصِّغار . يقال : ما بها إلاّ فرشٌ من الشجر . قال : والفرْشُ من النّعَمِ التي لا تصلُح إلاّ للذَّبح . وقول النبي عليه السلام : ( الوَلدُ للفراشِ وللعاهِر الحجَر ) ؛ معناه أنّه لِمالك الفراشِ ، وهو الزَّوْج ، ومالك الأمَة ؛ لأنه يَفترشها بالحقّ ، وهذا من مُخْتَصر الكلام . كقوله جلَّ وعزّ : ( وَاسْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِى كُنَّا فِيهَا ) ( يوسف : 82 ) ، يريد أهل القربة . ويقال : افترشَ القومُ الطريق إذا سلكوه ، وافترشَ فُلانٌ كريمةَ بني فلان فلمْ يُحسِن صُحْبَتَها إذا تَزَوَّجها ؛ ويقال : فلان كريم متفرِّشٌ لأصحابه ، إذا كان يَفْرشُ نفسَه لهم . وقال أبو عبيدة : فراشا الكتِفَيْن : ما شخصَ من فُروعهما إلى أصْل العُنُق ومستَوى الظّهر . وقال النضر : الفَراشَان : عِرْقَانِ أَخْضَرَان تَحت اللّسان ، وأنشد : خفيفُ النّعامةِ ذُو مَيْعةٍ كثيفُ الفراشةِ ، ناتِي الصُّرَد يصف فَرساً . أبو عُبَيد : الْفَراش : حَبَبُ الْعَرَق في قول لبيد : فَرَاشُ المَسِيحِ كالْجُمانِ الْمُحَبَّبِ وقال ابن شُميل : فَرَاشا اللِّجام : الْحَدِيدَتان اللَّتان يُرْبَطُ بهما الْعِذَارَان ، والْعِذاران : السَّيْرَان اللَّذان يُجْمعان عند الْقَفَا . وقال ابنُ الأعرابيّ : الْفَرْشُ : الكَذِب ، يقال : كم تَفْرُشُ ، أي كم تَكْذِبُ رشف : قال الليث : الرَّشْفُ ماءٌ قليلٌ يَبْقَى في الحوض تَرْشُفُه الإبل بأفواهها ، والرَّشِيفُ : تناوُلُ الماء بالشَّفَتين ، وهو فوق المصّ ، وأنشد : سَقَيْنَ الْبَشَامَ الْمِسْكَ ثم رشَفنَهُ رشيفَ الْغُرَيْرِيَّاتِ ماءَ الْوَقَائِع وسمعتُ أَعْرابياً يقول : الْجَرْعُ أَرْوَى والرَّشِيفُ أَشْرَبُ وذلك أن الإبل إذا صادفت الحوضَ مَلآن جرَعَتْ ماءَه جَرْعاً يَمْلأُ أفواهها وذلك أَسْرَعُ لريِّها ، وإذا سُقِيَتْ على أَفْواهها قبل امْتلاء الحوض تَرَشَّفَت الماءَ بمشَافِرِها قليلاً قليلاً ، ولا تكاد تروَى مِنْهُ . والسُّقَاةُ إِذَا فَرَطوا الوارِدَة سقوا في الْحَوض ، وتَقَدَّموا إلى الرُّعيان بأَلا يُورِدُ والنَّعَم ما لم يَطْفَح الحوض ؛ لأنها لا تكاد تَرْوَى إذا سُقِيَتْ قليلاً ، وهو معنى قولهم : الرَّشِيفُ أَشْرَب . أبو عُبيد عن الأمويّ : الرَّشُوفُ : المرأة الطَّيِّبَةُ الْفَم . ثعلب عن ابنُ الأعرابيّ : الرَّشُوفُ من النِّساء : اليابِسَة المكان ، والرَّصُوفُ : الضَّيِّقَةُ المكان . قال : وأَرْشَفَ الرَّجل ورَشَفَ ورَشَّفَ ، إذا مَصَّ ريقَ جارِيته . وقال شمر : قال أبو عمرو : يقال : رَشِفْتُ ورَشَفْتُ قَبّلْتُ ومَصَصْتُ . قلت : فمن قال : رَشِفْتُ ، قال : أَرْشَفُ ، ومن قال : رشَفْتُ ، قال أرْشُفُ . رفش : قال الليث : الرَّفْشُ والرُّفْشُ : لُغَتان سَوادِيَّة ، وهو الْمِجْرَفَةُ يُرْفَشُ بها الْبُرُّ رَفْشاً ، وبعضهم يُسَمِّيه المِرْفَشَة . وفي حديث سلمان الفارسي : ( أنَّهُ كان أَرْفَشَ الأُذُنَيْن ) . قال شمِر : الأرْفَش : العَرِيض الأُذُن من الناس وغيرهم ، وقد رَفِشَ يُرْفَشُ رَفَشاً ، شُبِّه بالرَّفْش ، وهو الْمجْرَفَةُ من الخشب . وقال غيره : يقال للرجل إذا شَرُفُ بعد خُموله : من الرَّفْشِ إلى الْعَرْشِ ، أي جلس على سَرير الملك بعد ما كان يَعْمَل بالرَّفْش ، وهذا من أمثال أهل العراق . والرَّفْش أيضاً : الدّقُّ والهَرْس ، يقال للذي يُجِيد أَكل الطعام : إنه لَيَرْفُش الطِّعام رَفْشاً ، ويَهْرِسُه هَرْساً . وقال رؤبة : دَقّاً كَرَفْشِ الوَضِيم المَرْفُوشِ أو كاخْتِلاقِ النُّورَةِ الجَموشِ ويقال : وَقَعَ فلانٌ في الرَّفْش والقَفْش ، فالرّفْشُ الأكل والشَّرْب في النَّعْمَة والأمْن ، والقَفْش : النِّكاح . ويقال : أَرْفَش فلانٌ ، إذا وقع في الأَهْيَفَيْن : الأَكْلُ والنِّكاح . شفر : قال الليث : الشُّفْرُ : شُفْرُ الْعَين ، والشُّفْرُ : حَرْفُ هَنِ الْمَرْأَة ، وحَدّ الْمِشْفَر . وأَخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم ، عن نُصير ، أنه قال : يُقال لناحيتي فَرْجِ الْمَرْأَةِ : الأسْكَتَان ، ولِطَرَفَيْهِما الشُّفْران . قلت : وشُفْرُ الْعَين : مَنَابِتُ الأَهْدابِ من الْجُفُون . وقال الليث : هما الشَّافِرَان من هَنِ الْمَرْأَة أَيْضاً ، قال : ولا يقال الْمِشْفَرُ إلاَّ لِلْبَعير . وقال أبو عُبَيد : إنما قيل مَشَافِرُ الْحَبَشِ تَشْبِيهاً بمشَافِرِ الإِبل . وشَفيرُ الوادي : حَدُّ حَرْفِه ، وكذلك شَفيرُ جَهَنَّم ، نعوذُ بالله تبارك وتعالى منها وقال الليث : امْرأَةٌ شفِيرَةٌ وشِفَرةٌ ، وهي نَقِبضَةُ الْعَقِيرَة . وفي الحديث : ( إنَّ فُلاناً كانَ شَفْرَةَ الْقَوْم في السَّفَر ) ؛ معناه أنه كان خادِمَهُم الذي يَكْفِيهم مَهْنَتَهُمْ ، شُبّهَ بالشَّفْرَة التي تُمْتَهَنُ في قطع اللّحم وغَيْره . وقال الليث : الشَّفْرَةُ : هي السِّكّين الْعَرِيضَة ، وجمعها شَفْرٌ وشِفَار . وشَفَرَاتُ السُّيُوف : حروفُ حَدِّها . وقال الكميت يصفُ السُّيوف : يَرَى الرَّاءُون بالشَّفَرَاتِ منها وُقودَ أبِي حُبَاحِبَ والظُّبِينَا أبو عُبيد عن الكسائيّ : يقال : ما بالدار شَفْرٌ ، بفَتْح الشين . وقال شمر : ولا يَجُوزُ شُفْرٌ ، بضم الشّين . وقال اللحيانيّ : شُفْرٌ لُغة . وقال ذُو الرمَّة فيه بلا حَرْف النَّفْي : تَمُرُّ لَنَا الأَيَّامُ ما لَمَحَتْ لَنا بَصِيرَةُ عَيْنٍ مِنْ سِوَانا إلى شَفْرٍ أي ما نَظَرت عينٌ مِنّا إلى إنْسانٍ سِوانا . وقال الليث : الشُّفَارِيّ : ضَرْبٌ من اليَرابِيع ، يقال لها ضأن اليرابيع وهي أَسْمَنُها وأَفضَلُها يكون في آذَانها طُول ، ولليَرْبُوعِ الشُّفَارِيّ ظُفْرٌ في وَسَطِ ساقِه . ثعلب ، عن ابن الأَعرابيّ : شَفَر ، إذا آذَى إنْساناً ، وشَفَر ، إذَا نَقَّصَ ، والشَّافِر : الْمهلِكُ لِمالِه ، والزَّافِرُ : الشُّجَاعُ ، وشَفَّرَ مالُ الرَّجُل ، إذَا قَلَّ ، وعَيْشٌ مُشَفِّرُ : ضَيِّق . وقال الشاعر يذكر نِسَاءً بالنَّهمَ والطَّلَب : مُولَعَاتٌ بِهاتِ هَاتِ فإنْ شَفّ رمالٌ سأَلْن منك الْخِلاعَا وقال الآخر : قَدْ شَفَّرَتْ نَفَقاتُ الْقَومِ بَعْدَكُمُ فأَصْبَحُوا لَيْسَ فيهم غَيْرُ مَلْهُوفِ أبو عبيد : أُذُنٌ شُفَارِيَّةٌ وشُرَافِيَّةٌ ، أي ضَخْمَةٌ . وقال أبو زيد : وهي الطَّويلَة . الْفَرَّاء ، عن الدُّبَيْرِيَّة : ما في الدَّارِ عَيْنٌ ولا شَفْرَةٌ ولا شَفْرٌ .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR19.227 harf
(باب الفاء والراء وما يثلثهما) (فرز) الفاء والراء والزاء أُصَيْلٌ يدل على عَزْل الشيء عن غيره. يقال: فرَزْت الشيءَ فرْزاً، وهو مفروز، والقِطعة فَِرْزة([1]) .*فرس) الفاء والراء والسين أُصَيل يدلُّ على وطءِ الشَّيء ودقِّه. يقولون: فَرَسَ عنقَه، إذا دقَّّها. ويكون ذلك من دقِّ العُنق([2]) من الذَّبيحة. ثم صيِّر كلُّ قتلٍ فَرْسا، يقال: فرَسَ الأسدُ فريستَه. وأبو فِراسٍ: الأسد. وممكنٌ أن يكون الفَرَس
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR779 harf
- الفرش: بسط الثياب، ويقال للمفروش: فرش وفراش. قال تعالى: ﴿الذي جعل لكم الأرض فراشا﴾ [البقرة/22]، أي: ذللها ولم يجعلها ناتئة لا يمكن الاستقرار عليها، والفراش جمعه: فرش. قال: ﴿وفرش مرفوعة﴾ [الواقعة/ 34]، ﴿فرش بطائنها من إستبرق﴾ [الرحمن/54]. والفرش: ما يفرش من الأنعام، أي: يركب، قال تعالى: ﴿حمولة وفرشا﴾ [الأنعام/142]، وكني بالفراش عن كل واحد من الزوجين، فقال النبي صلى الله عليه وسلم: (الولد للفراش)
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.130 harf
ف ر ش فرشت له فراشاً وفرشته إياه وأفرشته‏.‏ قال الكميت‏:‏ كأمّ البيض تلحفه غدافاً وتفرشه من الدّمث المهيل وافترش تحته تراباً أو ثوباً‏.‏ تقول‏:‏ كنت أفترش التراب وأتوسد الحجر‏.‏ وافترش السبع ذراعيه‏.‏ واجعل على رجلك مفرشةً وهي وطاء يوضع فوق صفّته‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان متفرّشٌ للناس‏:‏ يفرش لهم نفسه براً بهم‏.‏ وفرّش الطائر وتفرّش‏:‏ رفرف على الشيء باسطاً جناحيه ولم يقع‏.‏ وفرّش الزرع‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.712 harf
فَرَشَ الشيء يفْرِشُه ويَفْرُشُه فَرْشاً وفَرَشَه فانْفَرَش وافْتَرَشَه: بسَطَه. الليث: الفَرْشُ مصدر فَرَشَ يَفْرِش ويفْرُش وهو بسط الفراش، وافْتَرشَ فلان تُراباً أَو ثوباً تحته. وأَفْرَشَت الفرس إِذا اسْتَأْتَتْ أَي طلبت أَن تُؤْتى. وافْتَرشَ فلان لسانَه: تكلم كيف شاء أَي بسطه. وافْتَرشَ الأَسدُ والذئب ذراعيه: رَبَضَ عليهما ومدّهما؛ قال: تَرى السِّرْحانَ مُفْتَرِشاً يَدَيه، كأَنَّ بَياضَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR602 harf
* ف ر ش * * الفِرَاشُ * واحد * الفُرُشِ * وقد يكنى به عن المرأة و * فَرَشَ * الشيء يفرشه بالضم * فِرَاشا * بالكسر بسطه و * الفَرْشُ * بوزن العرش * المَفْرُوشُ * من متاع البيت وهو أيضا صغار الإبل ومنه قوله تعالى ﴿حمولة وفرشا﴾ قال الفراء ولم أسمع له بجمع قال ويحتمل أن يكون مصدرا سمي به من قولهم * فَرَشَها * الله * فَرْاً * أي بثها بثا و * افْتَرَشَ * الشيء انبسط و * افْتَرَشَهُ * وطئه و *
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok21.767 harf
فَرَشَهُ 1 فَرَشَهُ ذ , (S, A, O, K,) aor. فَرُشَ , (S, O,) inf. n. فَرْشٌ (O, K) and فِرَاشٌ, (S, O, K,) He spread it; expanded it. (S, A, O, K.) You say, فَرَشتُ لَهُ فِرَاشًا and فَرَشْتُهُ فِرَاشًا (A, TA) and ↓ أَفْرَشْتُهُ (TA) ↓ and اِفْتَرَشْتُهُ (A) [I spread for him a bed: or the last signifies I spread it (namely a bed) for myself]. And فَرَشْتُ فُلَانًا I spread for such a one. (Lth.)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.114 harf
فَرَشَ فَرَشَ I , U ( n. ac. فَرْش 1 , فِرَاْش 23 ), a. Spread, spread out; expanded. b. Disclosed. c. Facilitated, rendered easy for. d. Paved ( house ). e. Laid down for ( carpet ). f. U ( n. ac. فَرْش 1 ), Lied. g. [ coll. ], Furnished; carpeted. فَرَّشَ فَرَّشَ II , a. see I (a) , ( d ). c. Flapped, extended, expanded ( its wings; bird ). d. Put forth leaves. e. [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR31.779 harf
فرش فَرَشَ - يَفْرِشُ (فَرَشَ - يَفْرُشُ) - فَرْش - فِراش - فُرُش - فَرَاشَة - فَرَاشات - فَرَاش فَرَشَ - يَفْرِشُ (فَرَشَ - يَفْرُشُ)+ كائن + شيئاً: يمد الشيء ويبسطه ليصلح للجلوس والاضطجاع: يمد ويبسط شيئاً تحته من متاع أو ثوب أو ما شابه ليجعله متكأ أو فراشاً أو بساطاً يريح جسده حين يستلقي، ويمنع عنه أذى الأرض من حجارة وحصى وأشواك وما شابه
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler31 mücavir (41 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جني

    1 ortak ayet · Cena toplanmış meyve demektir

  2. خطو

    1 ortak ayet · Hatt çizgi demektir

  3. رزق

    2 ortak ayet · Üzüm demektir

  4. ندد

    1 ortak ayet · Öbek öbek develer demektir

  5. نعم

    2 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  6. بثث

    1 ortak ayet · Rüzgarın esmesi sonucu etrafa dağılan toz anlamından gelmiş…

  7. برق

    1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  8. وكأ

    1 ortak ayet · “Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir

  9. مهد

    1 ortak ayet · Beşik demektir

  10. بني

    1 ortak ayet · Yapı demektir

  11. ثمر

    1 ortak ayet · Meyve demektir

  12. بطن

    1 ortak ayet · Batın karın demektir

Geçtiği ayetler(6)

Sîga sayfası: فَرَشْنَاهَا
  1. وَالْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ

    Onu döşedikYeryüzünü Biz, döşedik. Ne güzel döşeyicileriz.

Sîga sayfası: كَالْفَرَاشِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفرش
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبسط, مهد, سطح
Zıt Kökقبض
Çekirdek Özet 1Bir nesneyi taban veya zemin üzerine yayarak sermek, düzleyip üzerinde durulacak veya yatılacak bir tabaka haline getirmek
Çekirdek Özet 2İlahi kudretin yeryüzünü canlılar için bir istikrar ve yaşam zemini kılması, ahiretteki mutlak huzur döşekleri ve küçükbaş hayvanların tabana yayılmış bereketi
Çekirdek Özet 3Varlığın üzerinde tutunabileceği, dağılmadan işlev görebileceği kurucu ve taşıyıcı bir alt yapının veya meşru zeminin tesis edilmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca ev içi basit bir yatak veya kumaş parçasına indirgeyerek yer kürenin ve ontolojik düzenin bir zemin olarak tanzim edilişindeki kuşatıcı ilahi nizamı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فرAçılma, yarılma, ayrılma, çözülüp çevreye saçılma ve hareketlenme; nitekim فرق ayrıştırmayı, فرج aralığı açmayı, فرغ boşaltıp serbest bırakmayı, فرر kaçıp açılmayı ifade ederشDağılma, yayılma ve saçılma karakteri taşıyan üçüncü sesin eklenmesiyle çekirdekteki açılma hareketi yüzeye yayılma, tabana serilme, tabaka halinde düzleşme ve etrafa saçılan kelebekler gibi serbestçe yayılma anlamına özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; açıklık, dışarı verme, nefes ve kenarÇekirdeğin başlangıcında bir kaynaktan dışarı doğru açılmayı ve çevreye yönelmeyi simgeler
رİnsan başı; başlangıç, üst, yön ve hareketAçılan unsurun belirli bir doğrultuda hareket ederek alan üzerinde ilerlemesini temsil eder
شDiş; yayılma, parçalama, dağılma ve sıçramaHarekete geçen kütlenin veya maddenin tek noktada kalmayıp yüzey boyunca serilerek dağılmasını ve temas yüzeyini genişletmesini sağlar
فرشAçılan ve yönelen bir unsurun yüzey boyunca yayılarak bir katman oluşturmasıBir tabanın veya nesnenin zemin üzerine serilip yayılarak üzerinde yerleşilecek pürüzsüz ve kuşatıcı bir alan haline gelmesi eylemini bütünsel olarak betimler

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir örtüyü, deriyi veya toprağı tabana düzgünce yaymak; su çekildikten sonra zemin üzerinde kalan ince ve düzgün çamur tabakası; yırtıcı hayvanın kollarını yere düz biçimde yayması
Cahiliye şiiri kullanımıEbu Düad el-İyadî bir beytinde devenin veya kuşun yere yakın biçimde kanat çırparak koşmasını ve yayılmasını تُفَرُّشَ أُمِّ البَيْضِ ifadesiyle tasvir etmiştir
Erken Arapça kullanımKur’an öncesi ve erken dönemde yere uzatılan sergiye, üzerinde cinsi münasebet kurulan meşru yatağa ve suyun çekilmesinden sonra zemin üzerinde kuruyan ince tortu katmanına فراش denilmiştir; ayrıca yerdeki küçükbaş veya yük taşımayan yere yakın hayvanlar için فَرْش adı kullanılmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde فرش kökü, yüzeye yayma, ayırma ve serbest bırakma anlam alanıyla köklü bir paralellik sergiler. İbranice p-r-s (פָּרַשׂ) kökü bir örtüyü germek, yaymak, kanatları açmak ve etrafa dağıtmak anlamlarını taşır. Süryanice p-r-s (ܦܪܣ) fiili de düz bir alana sermek, genişletmek, yaymak ve açıklamak anlamlarında kullanılır. Akkadca parāsu(m) kökünde ise temel yönelim ayırmak, bölmek ve sınırları belirlemek şeklindedir. Arapça kök bu arkaik Sami tabakasından devraldığı açma ve yayma dinamizmini, fiziksel bir zemine kumaş, deri veya toprak sererek istikrarlı bir tabaka oluşturma ve bu sergi üzerinde yerleşik hale gelme anlamında yoğunlaştırmıştır. Havada ve zeminde kanat çırparak dağılan kelebek ve pervane türü böceklere فَرَاش denilmesi de aynı etrafa yayılan, saçılan hareket tabiatından kaynaklanmaktadır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفرش kökünden türeyen yayma, düzleme, serme ve zemin oluşturma eylemiSu çekilince kalan düz çamur tortusundan yere serilen yatağa, yırtıcının kollarını yere yapıştırmasından küçükbaş hayvan sürüsüne kadar zemine yayılma ortak paydası korunurKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice פָּרַשׂ ve Süryanice ܦܪܣ biçimleriKumaşı açmak, kanat germek ve yüzeye yaymak anlamlarında düzenli ses ve semantik denklik mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin Sami dışı kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş kök tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak HALOT, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فرشAnlamlıYaymak, sermekBir nesneyi veya zemini düzleştirip örtü sererek yaşanabilir kılmakHedef kök; Kur'an'da geçer
فشرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için müstakil bir kullanım kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
رفشAnlamlıKüremek, kürekle atmakBir maddeyi kürekle kaldırıp yaymak veya geniş kürekle çalışmakGeniş yüzeyle yayma hareketi taşır; Kur'an'da geçmez
رشفAnlamlıEmmek, yudumlamakSuyu veya sıvıyı dudakla azar azar çekmekSıvının yüzeyinden inceltilerek çekilmesi; Kur'an'da geçmez
شفرAnlamlıKenar, uç, kılçıkBir nesnenin, göz kapağının veya bıçağın en dış keskin kenarıYayılmanın nihayete erdiği uç nokta; Kur'an'da geçmez
شرفAnlamlıYücelik, yükseklikZeminden yukarıda olmak, şerefli ve üstün konuma çıkmakHedef kökün alçak ve zemin anlamına tersi yönde yükseklik bildirir; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فرشMerkezYayma ve zemin oluşturmaNesnenin üzerine uzanılacak veya yerleşilecek biçimde düz bir tabaka halinde tabana serilmesiTabanın veya yatağın sağladığı istirahat ve istikrar zemini
بسطKomşuGenişletme ve açmaDar bir alanı veya nesneyi her yöne doğru açıp genişletmekAlanın sınırlarını genişletmeye odaklanır, tabaka serme vurgusu ikincildir
مهدKomşuKolaylaştırma ve hazırlamaÜzerinde rahat edilecek biçimde beşik gibi düzleyip yumuşatmakBeşik ve bakım vurgusu taşır, altyapıyı yaşama elverişli kılmayı öne çıkarır
سطحKomşuDüzleme ve tavan yapmaEğri veya tümsek bir yapıyı düz bir satıh haline getirmekGeometrik olarak düzlemsel kılmayı ifade eder, döşek konforunu içermez
قبضZıtToplama, tutma ve kısmaYayılmış olanı bir araya getirip avuçlamak veya daraltmakYaymanın ve serbest bırakmanın zıddı olarak alanı ve varlığı kısıtlama

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفرشDöşemek, yaymak, sermekBir nesneyi taban üzerinde düz bir tabaka haline getirme ve istirahat alanı yapmaKesin
LatinceSternere, stratumYaymak, sermek, örtmekSternere fiili yere yaymayı ve düzlemeyi, stratum ise yayılmış tabakayı karşılar ancak pervane ve meşru eş anlamını kapsamazGüçlü
İngilizceTo spread, bed, carpetYaymak, döşek, zemin sermekYere serme ve yatak olma yönünü karşılar; kökün kelebek veya küçükbaş hayvan türevlerini dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaAusbreiten, Unterlage, BettYaymak, altlık, yatakZemine serme ve üzerinde durulacak alt tabaka kurma yönünü verirGüçlü
FransızcaÉtendre, couche, tapisYaymak, tabaka, döşekMekânsal sergi ve tabaka fikrini karşılar, türemiş biyolojik anlamları içermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فِرَاشًاYaşam zemini, döşekYeryüzünün insan hayatı ve yerleşimi için bir döşek gibi tanzim edilmesi bağlamı; Bakara 2:22
فَرَشْنَاهَاDöşeyip düzeltmekArzın yaratılışında ilahi kudretin onu muntazam ve dengeli bir zemin kılması; Zâriyât 51:48
فُرُشٍ / وَفُرُشٍCennet yatakları, sergilerCennet ehlinin üzerinde yaslanıp huzur bulduğu yüksek ve değerli döşekler; Rahmân 55:54, Vâkı‘a 56:34
وَفَرْشًاKüçükbaş veya kesimlik hayvanlarYük taşımaya elverişli büyükbaş hayvanların zıddı olarak yere yakın, kesilip yenmeye elverişli davar ve küçükbaşlar; En‘âm 6:142
كَالْفَرَاشِPervaneler, kelebeklerKıyamet gününde insanların dehşet içinde şuursuzca etrafa saçılıp savrulmasını tasvir eden teşbih; Kâri‘a 101:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmoloji ve ilahi inayet deliliYeryüzünün firaş kılınması, evrenin kör bir tesadüf eseri değil, canlı hayatını taşıyacak bilinçli bir nizamla tasarlandığının kanıtı sayılırYer kürenin yaşama elverişli bir zemin olarak yaratılması
FıkıhNesep hukuku ve namaz adabıMeşru nikah yatağının nesebin sübutu için esas alınması ve secdede kolların yere yapıştırılmasının yasaklanmasıHak ve meşruiyet zemini ile secdede yırtıcı hayvan oturuşundan sakınma
TefsirKozmik ve uhrevi tanzimYeryüzünün döşek kılınması ile cennetteki yüksek sergilerin ve kıyametteki pervanelerin semantik bağıİlahi kudretin mekânı düzene koyması ve ahiretteki tecellileri
HadisFıkhî ve ahlaki kurallarÇocuğun yatağa ait kılınması kuralı ve secdede dirsekleri köpek gibi yere serme yasağıMeşru aidiyet zemini ve ibadet vakarı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kulluk zeminiTemel meşruiyet ve yaratılış platformuİnsanın üzerinde durup ibadet edeceği sükuneti sağlamaİlahî irade yeryüzünü insanın dengede kalabileceği bir döşek kılarak kulluk imtihanının fiziki zeminini kurmuşturKesin
İlmiMaddi tabiatın dengesiJeolojik ve biyosferik tabakaHayatın devamı için gereken biosferik dengeGezegenin aşırı engebeli veya akışkan olmayıp canlıların yerleşmesine izin veren katı bir kabukla örtülmesiGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve egemenlikAnayasal ve meşru zeminToplumsal ilişkilerin üzerinde akacağı istikrarlı tabanToplumsal kaosun engellenmesi için meşruiyetin herkesi taşıyan bir zemin olarak teşkil edilmesi gerekirMuhtemel
İktisadiÜretim ve tüketim kaynaklarıKüçükbaş hayvan ve temel tüketim sermayesiTemel gıda, giyim ve hafif üretim girdilerini karşılamaYük taşıyan ağır nakliye unsurlarının yanında doğrudan gıda ve yün sağlayan yaygın üretim unsurları iktisadı beslerGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüzlem geometrisi ve yüzey integrali (Substrat tabakası)Bir fonksiyonun veya fiziksel sürecin üzerinde tanımlandığı iki boyutlu taşıyıcı tabaka; parçacıkların dağılım yüzeyiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal altyapı ve meşruiyet kaidesiSosyal etkileşimlerin, aile kurumunun ve hukuki akitlerin üzerinde cereyan ettiği güvenli toplumsal tabanGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece evde uyunan sünger yatak veya kumaş sergi olarak görmek; kozmik ve ontolojik boyutunu ıskalamak
Kur'an içi daha geniş anlamYeryüzünün bir bütün olarak jeolojik ve ekolojik bir yaşam platformu kılınması, ahiret konforu, sürü dinamikleri ve kıyamet kaosundaki insan psikolojisi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYeryüzünün döşek kılınmasını düz dünya iddiasına indirgemek ya da nesep hukukundaki meşru yatak ilkesini biyolojik determinizme kurban etmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem fiziki kainatı hem toplumsal hukuku hem de kıyamet sahnesini nasıl bir zemin, istikrar ve dağılma diyalektiği içinde anlattığını kavramayı sağlar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış ve yeryüzünün tanzimini bildiren ayetlerde, cennet nimetlerinin tasvirinde, kıyamet dehşetinin betimlendiği surelerde ve helal hayvanların sınıflandırıldığı pasajlarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzünün firaş kılınmasının şekilsel bir düzlük değil, üzerinde yerleşilebilir ve faydalanılabilir bir tabiat dengesi olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi taban üzerine yayarak düzgün, pürüzsüz ve üzerinde yerleşilebilir bir katman meydana getirmek.
  • Soyut anlamCanlıların veya eylemlerin güvenle tutunabileceği, istikrar bulabileceği kurucu bir alt zemin ve meşruiyet alanı inşa etmek.
  • Sistematik karşılıkSistemin kaotik bir boşluğa düşmesini engelleyen, tüm alt birimleri üzerinde taşıyan regüle edici taşıyıcı tabaka (altyapı).
  • LaTeX modeliS(t)=∬Aσ(x,y) dx dy  ⟹  lim⁡t→τ∇Φ(S)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde A tanımlı uzaysal alanı, σ(x,y) bu alan üzerine yayılan zemin yoğunluğu fonksiyonunu temsil eder. İki katlı integral ile kurulan S(t) yüzeyi, kökün fiziksel olarak bir zemine serilme ve yayılma eylemini modeller. Elde edilen tabaka üzerinde potansiyel gradyanının sıfıra yaklaşması (∇Φ=0), yüzeyin pürüzsüzleştiğini, dalgalanmanın durduğunu ve üzerinde istikrarlı bir yerleşim ile dengenin (sükunet döşeğinin) kurulduğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف