في

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ي17 sîga, 712 mücavir kök, 1.364 ayet, 97 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فِيمَاسبلوَفِيألهفيأرضخلدفسدفِيفِيهِمْفِيهِلَفِيأخردنوخلف

KökSîga 17Ayet 1.364Sure 97Mücavir 712

▶ Ağı aç (3B)

في

ف - ي

KÖK
  • 1.701 geçiş
  • 1.364 ayet
  • 17 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: İçinde

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: فى

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.435 harf
باب اللفيف من الفاء ف ي أ، ف أ و، ف أ ف أ، ف ي ف، ف و ف، ف و، ف ي، و ف ي، آ ف، أ ف ف مستعملات فيأ: الفيءُ: الظّلُّ، والجميع: الأفياء، يقال: فاء الفيءُ، إذا تحوّل عن جهةِ الغَداة. وتفيّأت الشَّجَرَ: دخلت في أفيائها. وفيّأت المرأة تفيّىء شعرها، أي: تحرّك رأسَها من الخُيَلاء، قال رؤبة: كأنّما فيّأنَ أثلاً جاثلا شبّه مشيهنّ بفيء الظلال. والفيء: الغنيمة، والفعل منه أفاء، قال جل وعزّ: "ما أفاء الله
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR375 harf
في حرف خافض، وهو للوعاء والظرف وما قدِّر تقديرَ الوعاء. تقول: الماء في الإناءِ، وزيدٌ في الدار، والشكُّ في الخبر. وقد يكون بمعنى عَلَى كقوله تعالى: "ولأُصَلِّبَنَّكم في جُذوع النَّخل". وزعم يونس أنَّ العرب تقول: نزلت في أبيكَ، يريدون عليه. وربَّما استعمل بمعنى الباء، قال زيد الخيل: ويركب يوم الرَوْعِ فيهـا فـوارسٌبَصيرون في طعن الأباهر والكُلى أي بطعن الأباهر والكُلى.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok17.340 harf
باب حروف اللفيف من الفاء فاء ، فأى ، فأفأ ، فيف ، فوف ، فو ، في ، وفا ، آف ، أف . فاء : قال الله تعالى : ( فَإِن فَآءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ) ( البقرة : 226 ) . وقال الله تعالى : ( شَىْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ ) ( النحل : 48 ) . وقال الله تعالى : ( قَدِيرٌ مَّآ أَفَآءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.559 harf
: ( ي ( *!فِي ) بالكَسْر : ( حَرْفُ جَرَ ) مِن حَرُوفِ الإضافَةِ . قالَ سِيْبَوَيْه : أَمَّا فِي فهي للوِعاءِ ، تقولُ : هو في الجِرابِ وفي الكِيسِ ، وهو في بَطْنِ أمِّه ؛ وكذا هو في الغُلِّ لأنَّه جَعَلَه إذا أَدْخَلَه فيه كالوِعاءِ ، وكذا في القُبَّةِ *!وفي الدّارِ ، وإن اتّسَعْتَ في الكَلامِ فهي على هذا ، وإنّما تكونُ كالمَثَل يُجاءُ بها لمَا يُقارِبُ الشيء ، وليسَ مِثْله ، انتَهَى . قال
Maddenin bağlantısı

: ( ي ( *!فِي ) بالكَسْر : ( حَرْفُ جَرَ ) مِن حَرُوفِ الإضافَةِ . قالَ سِيْبَوَيْه : أَمَّا فِي فهي للوِعاءِ ، تقولُ : هو في الجِرابِ وفي الكِيسِ ، وهو في بَطْنِ أمِّه ؛ وكذا هو في الغُلِّ لأنَّه جَعَلَه إذا أَدْخَلَه فيه كالوِعاءِ ، وكذا في القُبَّةِ *!وفي الدّارِ ، وإن اتّسَعْتَ في الكَلامِ فهي على هذا ، وإنّما تكونُ كالمَثَل يُجاءُ بها لمَا يُقارِبُ الشيء ، وليسَ مِثْله ، انتَهَى . قال الميلاني في شرْحِ المُغْني للجاربردي : ومَعْنى الظَّرْفيةِ حلولُ الشيءِ في غيرِهِ حَقيقَةً نَحْو : الماءُ في الكُوزِ ، أَو مجازاً نَحْو : النّجاةُ في الصِّدْقِ ، انتَهَى . وقالَ الجَوْهرِي : في حَرْفٌ خافِضٌ ، وهو للوِعاءِ والظَّرْف ، وما قُدِّرَ تَقْديرُ الوِعاة ، تقولُ : الماءُ في الإناءِ ، وزَيْدٌ في الدَّارِ ، والشّكُّ في الخَبَرِ ، انَتَهى . وفي المِصْباح : وقوْلُهم : *!فِيهِ عَيْبٌ إن أُرِيدَ النِّسْبَة إلى ذاتِه فهي حَقِيقَةٌ ، وإن أُرِيدَ النِّسْبَة إلى مَعْناه فمجازٌ ؛ الأوَّلُ كقَطْع يَدِ السّارِق والثاني كإِباقه . ( وتَأْتي للظَّرْفَيْن ) : ) المَكاني : نَحْو قوْله تعالى : ﴿وأَنْتم عاكِفُونَ في المساجِدِ﴾ ؛ والزّماني : نَحْو قوْلُه تعالى : ﴿في أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ﴾ . ( والمُصاحَبةِ ) ، قيلَ : أَي بمعْنَى مَعَ كقوْلِه تعالى : ﴿ادْخلُوا في أمم﴾ ؛

وقوْله تعالى : ﴿في أَصْحابِ الجنَّةِ﴾ ، أَي مَعَهم . وقولُ المصنِّفِ فيمَا بَعْدَ وبمعْنَى مَعَ يُخالِفُه . وفي شرْحِ المنارِ لابنِ ملك : أَنَّ باءَ المُصاحَبةِ لاسْتِدامَةِ المُصاحَبَة ومَعَ لابْتِدائِها . قالَ شيْخُنا : قوْلُهم : باء المُصاحَبَة بمعْنَى مَعَ يَعْنون في الجُملةِ لا مِن كلِّ وَجْهٍ لتَباينِ مَعْنى الاسْمِ والحَرْف ؛ وقد تَبِعَ المصنِّفُ الجَمْهور فيمَا يَأْتي إذ قالَ في الباءِ وللمُصاحَبَةِ اهْبطُوا بسَلامِ ، أَي مَعَه ، فتأَمَّل . ( والتَّعليلِ ) لمسلم ، نحْو قَوْله تعالى : ﴿فيمَا أَفَضْتم فيه﴾ ، أَي لأَجْلِ ما أَفَضْتم . ( والاسْتِعلاءِ ) : ) كقوْلِه تعالى : ﴿ولأُصَلِّبَنَّكُم في جُذُوعِ النَّخْلِ﴾ ، ) أَي عليها . وزَعَمَ يُونُس أنَّ العَرَبَ تقولُ : نَزَلْت في أَبيكَ ، يُرِيدُون عليه ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي . وقال الميلاني : وقيلَ : إنَّها في الآيَةِ بمعْنَى الظَّرْفيَّة أَيْضاً للُمبالَغَةِ ، انتَهَى ؛ وقالَ عنترَةُ : بَطَلٌ كأَنَّ ثِيابَه في سَرْحةٍ يُحْذى نِعالَ السِّبْتِ ليسَ بتَوْأَمأَي على سَرْحةٍ ، وجازَ ذلكَ مِن حيث كانَ مَعْلوماً أنَّ ثِيابَه لا تكونُ في داخِلِ سَرْحةٍ لأنَّ السَّرْحَة لا تُشَقُّ فتُسْتَوْدَع الثِّياب ولا غَيْرها ، وهي بِحالِها سَرْحَة ، وليسَ كذا ، قَوْلك فُلانٌ في الجَبَلِ لأنَّه قد يكونُ في غارٍ من أَغْوارِه ، أَو لِصْبٍ مِن لِصابِه فلا يلزمُ على هذا أَنْ يكونَ عليه ، أَي عالِياً فيه أَي الجَبَل ؛ ومثْلُه قولُ امرأَةٍ مِن العَرَبِ :

هُمُو صَلَبُو العَبْدِيَّ في جِذْع نَخْلةٍ فلا عَطَسَت شَيْبانُ إلاَّ بأَجْدَعاأَي على جذْعِ نَخْلةٍ . ( ومُرادَفةِ الباءِ ) : ) كقَوْلِه تعالى : ﴿يَذْرَؤُكُم فيه﴾ ، أَي يُكَثِّرُكُم به ؛ نقلَهُ الفرَّاء ؛ وأَنْشَدَ : وأَرْغَبُ *!فيها عن عُبَيْدٍ ورَهْطِه ولكِنْ بها عن سِنْبِسٍ لَسْتُ أَرْغبُأَي أَرْغَبُ بها . وقالَ آخَرُ : يَعْثُرْنَ في حَدِّ الظُّباتِ كأَنَّما كُسِيَتْ بُرود بَنِي تَزيدَ الأَذْرُعُأَي بحدِّ الظُّباتِ . وقالَ بعضُ الأعْرابِ : نَلُوذُ في أُمَ لنا ما تَعْتَصِبْ من الغِمامِ تَرْتَدِي وتَنْتَقِبْأَي نَلُوذُ بها . وأَرادَ بالأُمِّ هنا سَلْمى أَحَد جَبَلي طَيِّىءٍ لأنَّهم إذا لاذُوا بها فهُم فيها لا مَحالَةَ ، أَلاَ تَرَى أَنَّهم لا يَعْتَصِمُون بها إلاَّ وهُم فيها ؟ إذ لو كانوا بُعَداء فليْسُوا لائِذِين بها فلذا اسْتُعْمِل في مكانِ الباءِ ؛ وقالَ زَيْدُ الخَيْل : ويَرْكَبُ يَوْمَ الرَّوْع فيها فَوارِسُ بَصِيرُون في طَعْنِ الأَباهِرِ والكُلَى أَي بطَعْنِ الأباهِر ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي . وقالَ آخَرُ : وخَضْخَضَ *!فينا البَحْرَ حتى قَطَعْنَه على كلِّ حالٍ من غِمارٍ ومن وَحَلْ

قالوا : أَرادَ بنا ، وقد يكونُ على حذْفِ المُضافِ أَي في سَيْرنا ، ومَعْناهُ في سَيْرِهِنَّ بنا . ( و ) مُرادَفةِ ( إلى ) : ) كقَوْله تعالى : ﴿فَرَدُّوا أَيْدِيهم في أَفْواهِهم﴾ ، أي إليها . ( و ) مُرادَفةِ ( مِنْ ) : ) كقَوْله تعالى : ﴿في تسْعِ آياتٍ﴾ ؛ قالَ الزجَّاج : أَي مِن تسْعِ آياتٍ ؛ ومثْلُه قوْلهم : خُذْ لي عشراً مِن الإِبِل فيها فَحْلانِ ، أَي منها . ( وبمعْنَى مَع ) : ) كقَوْله : ﴿وجَعَلَ القَمَرَ *!فيهنَّ نُوراً﴾ ، أَي مَعَهنَّ ؛ عن ابنِ الأعْرابي ؛ وأَنْشَدَ ابنُ السِّكِّيت للجَعْدي : ولَوْحُ ذِراعَيْنِ في برْكةٍ إلى جُؤْجُؤٍ رَهِلِ المَنْكِبِأَي مَعَ بَركةٍ . وقالَ أَبو النَّجم : يَدْفَع عنها الجُوعُ كلَّ مَدْفع خَمْسونَ بسطاً في خَلايا أَرْبَعأَي مَعَ خلايا . وقالَ امْرُؤُ القَيْس : وهل يَعِمَنْ مَن كانَ آخِرُ عَهْدِه ثلاثِينَ شَهْراً في ثلاثةِ أحْوالِ ؟ قيلَ : أَرادَ مع ثلاثَةِ أَحْوالٍ . قالَ ابنُ جنِّي : وطَرِيقُه عنْدِي أَنَّه على حذْفِ المُضافِ ، يُرِيدُونَ ثلاثِينَ شَهْراً في عَقِبِ ثلاثَةِ أَحْوالٍ قَبْلها ، وتَفْسِيرُه بعد ثلاثَةِ أَحْوالٍ ، انتَهَى . وفسَّره بعضُهم عن ثلاثَةِ أَحْوالٍ . ( وللمُقايَسَةِ : وهي الَّداخِلَةُ بينَ مَفْضولٍ سابِقٍ وفاضِلٍ لاحِقٍ ) ، نَحْو قوْلُه تعالى : ﴿( فما مَتاعُ الحياةِ الدُّنْيا في الآخِرَةِ إلاَّ قليلٌ﴾ .

( وللتَّوْكِيد ) : ) نَحْو قوْلِه تعالى : ﴿( وقال ارْكَبُوا فيها﴾ . ( وللتَّعْوِيضِ : وهي الَّزائِدَةُ عِوَضاً عن أُخْرَى مَحْذوفةٍ : كَضَرَبْتُ فيمن رَغِبْتَ ، أَي ضَرَبْتُ مَنْ رَغِبْتَ فيه ويا *!فَيَّما : تَعَجُّبٌ ) . ) قالَ ابنُ سِيدَه : *!فيَّ كلمةٌ مَعْناها التَّعَجُّب ، يَقولونَ : يا فيَّ مالي أَفْعَلُ كذا ؛ وقيلَ : مَعْناها الأسَفُ على الشيءِ يَفُوتُ . وقال الكِسائي : لا تُهْمَزُ ومَعْناها يا عَجَبي مالي ، قالَ : وكَذلكَ يا فَيَّما أَصْحابُك ، قالَ : وما ، من كلّ ذلك ، في موْضِع رَفْعٍ ، انتَهَى . ونقلَ غيرُه عن الكِسائي : مِن العَرَبِ مَنْ يَتَعَجَّبُ بهَيَّ وشَيَّ *!وفيَّ ، ومنهم مَنْ يزيدُ ويقولُ : يا هَيَّما ويا فَيَّما ويا شَيَّما ، أَي ما أَحْسَن هذا ؛ وبه تَعْلَم ما في كَلامِ المصنِّف من القُصُورِ والإجْحافِ والإيهامِ وغيرِ ذلك . ( *!وَفَايَا : كُورةٌ بمَنْبِجَ منها رافِعُ بنُ عبدِ اللّهِ الفايائِيُّ ) المحدِّثُ .

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.182 harf
Madde başı: فىفِى فِى ذ is a particle governing the gen. case [and used in the manners and senses expl in what here follows]. (T, S, M, Mughnee, K.) ― -b2- It relates to a receptacle; (Sb, S, M;) and, when used in a wider sense, to that which has some near resemblance thereto; (Sb, M;) [i. e.,] and also to what is considered as a receptacle: (S:) [in other words,] it denotes inclusion, or inbeing, (Msb,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.186 harf
فِي فِي a. In; during. b. About, concerning, of. c. With. d. At. e. For, on account of. f. To. g. Amongst, among. h. In comparison with. المَاءُ فِي الاِنَآءِ المَاءُ فِي الاِنَآءِ a. The water is in the vessel. فِي البَيْت فِي البَيْت a. In the house. فِيْهِ عَيْبٌ فِيْهِ عَيْبٌ a. In him ( is ) a fault. فِي أَيَّامٍ مَعْدُوْدَةٍ فِي أَيَّامٍ مَعْدُوْدَةٍ a. In, during
Tamamını oku

Sîgalar(17)

Mücavir kökler712 mücavir (1.232 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أرض

    279 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  2. خلد

    72 ortak ayet · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  3. سمو

    153 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. دنو

    78 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  5. أله

    553 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  6. جري

    47 ortak ayet · Cariye yelkenli sandal demektir

  7. أخر

    109 ortak ayet · Uhur ense demektir

  8. نهر

    60 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  9. فسد

    35 ortak ayet · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…

  10. ريب

    29 ortak ayet · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…

  11. سبل

    80 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  12. خلف

    60 ortak ayet · Half : Ense demektir

Geçtiği ayetler(1.364)

Bu kök 1.364 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ

    İçindeKalblerinde hastalık vardır. Allah da hastalıklarını artırdı. Yalan söylemekte olduklarından dolayı onlara elem verici bir azab vardır.

  2. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ

    İçindeKendilerine: yeryüzünde bozgun çıkarmayın, denildiğinde, biz ancak ıslah edicileriz, derler.

  3. اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

    İçindeAllah da onlarla istihza eder ve azgınlıklarında şaşkın bir halde dolaştırır.

  4. مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لَا يُبْصِرُونَ

    İçindeOnların misali; ateş yakan kimsenin misali gibidir ki, ateş çevresindekileri aydınlatınca, Allah onların ışığını giderdi. Karanlıkların içerisinde görmez halde bırakıverdi.

  5. أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّمَاءِ فِيهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ مِنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكَافِرِينَ

    İçindeYahut gökten inen sağnağa tutulmuş gibilerdir ki; onda karanlıklar, gök gürültüsü ve şimşek vardır. Yıldırımlardan ölmek korkusuyla parmaklarını kulaklarına tıkarlar. Allah kafirleri çepeçevre kuşatıcıdır.

  6. وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    İçindeEğer siz, kulumuza indirdiğimizden şüphede iseniz, haydin ona benzer bir sure getirin. Allah’dan başka şahidlerinizi de çapırın; eğer doğru sözlüler iseniz...

  7. الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    İçindeAllah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

  8. هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

    İçindeYerde ne varsa hepsini sizin için yaratan, sonra göğe yönelip onları yedi gök halinde düzenleyen O’dur. O, her şeyi bilendir.

  9. وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا …

    İçindeHani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu.

  10. فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ

    İçindeNihayet şeytan onları cennetten kaydırdı. Onları bulundukları yerden çıkardı. Biz de: Kiminiz kiminize düşman olarak inin. Yeryüzünde sizin için bir zamana kadar yerleşim ve faydalanma vardır, dedik.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفي
YapıEdat veya işlev sözü
Özel Durumİki harfli cer edatı
Bağlamsal Yakın Köklerب, على, لدن
Zıt Kökخارج
Çekirdek Özet 1Zarfiyet; bir şeyin belirli bir hacim, sınır veya mekân dâhilinde bulunması
Çekirdek Özet 2Zamansal, mekânsal, psikolojik ve ontolojik kuşatılmışlık ile durum zarfiyeti
Çekirdek Özet 3Varlığın, olayın veya eylemin gerçekleştiği çerçeveyi belirleyen kap fonksiyonu
Kritik Hata RiskiEdatın yalnızca fiziksel mekân bildiren dar bir içreklik anlamıyla sınırlanıp sebep, refakat ve kuşatma bağlamlarının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فيAçıklık, giriş, kap veya sınır içine alma işleviVeri bulunamadıİki harfli müstakil bir edat ve işlev sözü olduğundan üçlü kök türetim eki bulunmamaktadır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğızAçıklık, giriş, kap, içine alma veya çevreleyen sınır
يEl ve kolİş, eylem, temas, yönelim ve bir çerçeveye dâhil olma
فيAğız ve el imgesiBir kabın veya sınırın içine girerek orada tutunma, yerleşme ve eylemini o çerçevenin dâhilinde sürdürme hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin, canlının veya durumun başka bir cismin, kabın veya fiziki sınırın içinde yer alması (hakiki zarfiyet)
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımKlasik nahivciler ve en erken sözlük kaynaklarında sıfat ve zarfiyet harfi (harf-i cer) olarak tespiti: في حرف من حروف الصفات

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Sîbeveyhi el-Kitâb, Lisânü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça في edatı, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda zarfiyet bildiren özgün yapılardan biridir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Süryanice) zarfiyet işlevi ezici çoğunlukla tek harfli ب önekiyle karşılanırken, Arapçada ve Güney Sami dillerinde (Eski Güney Arapça / Sabaice) müstakil bir zarfiyet edatı olarak في biçimi gelişmiştir. Filolojik değerlendirmelerde bu edatın, Proto-Semitik dil evresindeki ağız, açıklık ve giriş anlamına gelen *pay- / *p- kökünden (Arapça فوه veya ف) türeyip gramatikleşerek içindelik ve dâhil oluş bildiren bir edata dönüştüğü kabul edilir. Nitekim Ge'ez (Etiyopya) dilinde af / afe biçimlerinin ağız anlamından mekânsal açıklık ve dâhil oluş zarfına doğru semantik genişleme göstermesi bu süreci destekler. Arapçada في, nesnel hacim sınırlarından zihni, zamansal ve mecazi zarfiyet katmanlarına kadar genişleyen temel bir ilişki kurucu işlev kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Carl Brockelmann Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönZarfiyyet harfiBir sınır, kap veya durum içine yerleşmeyi kuran edatlaşmaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Sabaice fy / f-İçindelik ve yer belirten gramatikal edat kullanımıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiProto-Semitik *pay- (ağız/giriş)Giriş ve ağız organ isminden içreklik bildiren edata doğru gramatikleşmeMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Brockelmann, Lisânü’l-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فيAnlamlıİçinde olma, zarfiyetBir kabın, mekânın, zamanın veya halin sınırları dâhilinde bulunmaHedef edat kökü
يفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kök yapısı olarak kullanılmaz

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فيMerkezZarfiyet ve içindelikBir sınırın veya kabın doğrudan dâhiline yerleşmeMekân, zaman veya hal bakımından kuşatılma
بKomşuBitişiklik ve vasıtaSınıra dâhil olmaktan ziyade temas, yapışma veya vasıta olmaNesneye tutunma ve onunla birlikte bulunma
علىKomşuÜstünlük ve istilaİçine girmek yerine üstüne çıkma, basma veya hükmetmeDikey temas ve hâkimiyet ilişkisi
لدنKomşuYakınlık ve başlangıçİçinde bulunulan durum değil, bir kaynağın doğrudan yanı ve huzuruKaynaktan çıkış ve yakınlık noktası
خارجZıtDışsallık ve ayrılmaSınırların ve kabın dışında kalma veya oradan bütünüyle çıkmaKuşatıcı çerçeveden kopuş

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفيZarfiyet, içreklikMekânsal, zamansal ve durumsal kapsanma haliKesin
Latincein, intraİçinde, içineİçindelik ve dâhil oluşu karşılar, durum ve sebep nüanslarını kısmen dışarıda bırakırKesin
İngilizcein, within, insideİçinde, dâhilindeFiziksel ve soyut zarfiyeti verir, Kur'an'daki sebebiyet veya refakat bağlamlarını tek başına karşılamazKesin
Almancain, innerhalbİçinde, sınırları dâhilindeMekân ve zaman çerçevesini belirtir, durum zarfiyetinin bazı nüanslarını kapsamazKesin
Fransızcadans, enİçindeMekânsal ve zamansal kapsayıcılığı karşılar, bağlamsal sebebiyet boyutunu tam yansıtmazKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Hakiki zarfiyetMekânsal ve maddesel içindelikKalplerde olan hastalık veya gemilerin denizde akması bağlamı (Bakara 2:10, Lokmân 31:31)
Zamansal zarfiyetSüreç ve vakit kuşatılmışlığıBelirli geceler, aylar veya günler içindeki eylemler (Bakara 2:197, Tevbe 9:36)
Hal ve durum zarfiyetiİçinde bulunulan manevi ve ontolojik halİnsanın hüsran veya derin bir sapıklık içinde bulunması (Mü'minûn 23:71, Asr 103:2)
Sebebiyet (ta‘lîl)Bir şeyin sebebiyle veya uğrunda olmaYapılan eylemler veya zulüm sebebiyle cezalandırılma ya da Allah yolunda gayret bağlamı (Ankebût 29:69)
İstila (على manasında)Üzerine çıkma veya asılmaHurma kütükleri üzerine asılma ifadesindeki kuşatıcı temas hali (Tâhâ 20:71)
Ma‘iyyet (birliktelik)Bir toplulukla beraber bulunmaGeçmiş ümmetlerin arasına veya cennet ehlinin içine dâhil olma bağlamı (A'râf 7:38, Fecr 89:29)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMekân ve tenzih bahisleriAllah hakkında mekân ve zarfiyet isnadının reddi; ayetlerdeki ifadenin kuşatma ve hâkimiyet olarak teviliZarfiyetin maddeden arındırılarak egemenlik ve ilim kuşatmasına dönüşmesi
FıkıhAkit, şart ve ceza metinleriBelirli bir süre veya mekân dâhilinde yapılan taahhütlerin sınırları ve kasam ifadeleriZamansal ve mekânsal sınırın bağlayıcı kap olarak belirlenmesi
TefsirDilbilimsel ve edebi tahlilEdatın hakiki ve mecazi zarfiyet, istila, ta‘lîl ve musâhabet kullanımlarının ayrıştırılmasıMetnin akışına göre edatın anlam genişlemesi ve bağlamsal fonksiyonu
HadisEylemlerin sonuçları ve sevap/cezaBir amelin karşılığı veya bir günahtan ötürü azap görme (örneğin hapsedilen bir hayvan sebebiyle azap)Sebebiyet bildiren ta‘lîl vurgusu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve hidayet alanıİman veya sapıklık dairesiDurumsal kuşatmaİnsanın tercihiyle girdiği ve tüm varlığını saran ahlaki ve manevi iklimKesin
İlmiKavramsal çerçeveTanım ve kategori kabıSınırlama ve tasnifBir kavramın veya nesnenin kendi sınırları dâhilinde ele alınması ve tanımlanmasıGüçlü
SiyasiHukuk ve egemenlik alanıYargı yetkisi ve egemenlik dairesiMeşruiyet sınırıOtoritenin ve yasanın geçerli olduğu yetki alanının tayiniGüçlü
İktisadiMülkiyet ve pazar dairesiTedavül ve dolaşım alanıFinansal çerçevelemeMal ve hakların belirli bir pazar veya akit sahası içinde el değiştirmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKüme üyeliği ve topolojik kapsamaBir elemanın bir kümenin alt uzayı veya kapalı hacmi içinde yer alması bağıntısı (∈)Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal ve toplumsal çevrelemeBireyin içine doğduğu veya eylemde bulunduğu sosyal normlar, statüler ve bağlamsal yapı dâhilinde davranmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiفي edatını yalnızca Türkçedeki «-de / -da» ekine veya fiziki bir kutunun içine eşdeğer görmek
Kur'an içi daha geniş anlamFiziksel kabın ötesinde psikolojik durumları, zaman dilimlerini, varoluşsal halleri, birlikteliği ve sebebiyeti içeren çok katmanlı zarfiyet
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEdatın sebep (uğrunda/sebebiyle) veya hal (kuşatılmış vaziyette) bildirdiği ayetlerin mekanikleştirilip mesajın manevi derinliğinin kaybolması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da 1700'den fazla geçen temel bir bağlaç ve cer edatı olup insan eylemlerinin, manevi durumların ve ilahi yasaların hangi çerçevede vuku bulduğunu tayin eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın psikolojik durumunu anlatan (kalplerde hastalık, hüsran içinde olma), ahiret tasvirlerini kuran (cennet ve cehennemdeki ebediyet) ve ilahi iradenin evrendeki tecellilerini bildiren ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mekân algısını yalnızca üç boyutlu coğrafi alan zanneden dar bakışı aşındırarak durumların, niyetlerin ve sonuçların da birer zarf (kap) olduğunu kavratır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin veya varlığın başka bir cismin, kabın veya fiziksel sınırın dâhiline girmesi ve orada yerleşmesi hali.
  • Soyut anlamBir eylemin, şahsın veya kavramın belirli bir manevi durum, zaman dilimi, sebep veya ilahi yasa çerçevesi tarafından kuşatılması.
  • Sistematik karşılıkMantıksal ve ontolojik sınır tayini; varoluşsal eylemlerin cereyan ettiği koordinat sistemini ve koruyucu ya da hapsedici kabı belirleme fonksiyonu.
  • LaTeX modeliE∈S⊆Ω
  • LaTeX açıklamasıModelde E gözlemlenen veya eylemde bulunan varlığı, S bu varlığı kuşatan zaman, mekân, durum veya sebepten oluşan zarfiyet alanını, Ω ise tüm bu süreçlerin cereyan ettiği evrensel ve ilahi varlık alanını temsil eder; edat, E elemanının S çerçevesi dâhilinde bulunma bağıntısını formüle eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف