فوه

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-و-ه4 sîga, 105 mücavir kök, 13 ayet, 10 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كرهكلمفوهطفأبِأَفْوَاهِكُمْكفرقلبضهيبِأَفْوَاهِهِمْألو

KökSîga 4Ayet 13Sure 10Mücavir 105

▶ Ağı aç (3B)

فوه

ف - و - ه

KÖK
  • 13 geçiş
  • 13 ayet
  • 4 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onların ağızları ile

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.454 harf
باب الهاء والفاء ووايء معهما ه ف و، وه ف، ف و ه، و ف ه، ه ي ف مستعملات هفو: الهَفْوُ: الذَّهابُ في الهواء، يقال: هَفَتِ الصُّوفةُ في الهواء، أي: ذهبت فهي تَهْفُو هَفْوّاً وهُفُوّاً. والثَّوْبُ الرُّقارِقُ، ورَفارِفُ الفُسْطاط إذا حرّكَتْهُ الرّيح، قلت: هو يَهْفو، والرِّيحُ تَهْفو به. والهَفْوةُ: الزّلّةُ وقد هفا ... ويُقال للظَّليم إذا عدا؛ قد هفاء، والفؤادُ إذا ذَهَب في إثْرِ شيءٍ قلت: هفا.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.372 harf
الأفْواهُ: ما يُعالَجُ به الطيبُ، كما أنَّ التوابل ما تُعالَجُ به الأطعمة. يقال فوهٌ وأفْواهٌ، ثم أفاويُه. والفوهُ أصلُ قولنا فَمٌ، لأنَّ الجمع أفْواهٌ إلا أنهم استثقلوا اجتماع الهاءين في قولك: هذا فوهُهُ بالإضافة، فحذفوا منها الهاء فقالوا: هذا فوهُ وفو زيدٍ، ورأيت فا زيدٍ، ومررت بفي زيدٍ، وإذا أضفتَه إلى نفسك قلت: هذا فِيَّ، يستوي فيه حال الرفع والنصب والخفض، لأنَّ الواو تُقْلَبُ ياءً فتُدْغَم.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.701 harf
(باب الفاء والواو وما يثلثهما) (فوت) الفاء والواو والتاء أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على خلافِ إدراكِ الشّيءِ والوصولِ إليه. يقال: فاته الشَّيءُ فوتاً. وتفاوَتَ الشَّيئانِ: تباعَدَ ما بينهما، أي لم يُدرِك هذا ذاك. والافتيات: افتعالٌ من الفَوت، وهو السَّبق إلى الشَّيء دون الائتمار([1]) . يقال: فلانٌ لا يُفْتاتُ عليه، أي لا يُعْمَل شيءٌ دون أمرِه. ومن الباب: الفَوْت: الفُرْجة بين الشَّيئين، كالفُرجة بين
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR458 harf
- أفواه جمع فم، وأصل فم فوه، وكل موضع علق الله تعالى حكم القول بالفم فإشارة إلى الكذب، وتنبيه أن الاعتقاد لا يطابقه. نحو: ﴿ذلكم قولكم بأفواهكم﴾ [الأحزاب/4]، وقوله: ﴿كلمة تخرج من أفواههم﴾ [الكهف/5]، ﴿يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم﴾ [التوبة/8]، ﴿فردوا أيديهم في أفواههم﴾ [إبراهيم/9]، ﴿من الذين قالوا آمنا بأفواههم ولم تؤمن قلوبهم﴾ [المائدة/41]، ﴿يقولون بأفواههم ما ليس في قلوبهم﴾ [آل عمران/167]، ومن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.195 harf
ف و ه ما فهت بكلمةٍ وما تفوّهت بها وفاوهته بكذا وتفاوهوا به‏.‏ وكان الأحنف مفوّهاً منطيقاً‏.‏ ورجلٌ أفوه وارمأة فوهاء وزوّجوني فوهاء شوهاء‏:‏ واسعة الفم قبيحة‏.‏ وفرس فوهاء شوهاء‏:‏ حديدة النفس‏.‏ ورجل فيّه ومستفيه‏:‏ أكول واستفاه فلان‏:‏ اشتدّ أكله بعد قلّته‏.‏ ورأيته عند فوهة النهر وفوّهة الزقاق‏.‏ وتفوّه الزقاق‏:‏ دخله‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ إنه خرج فلما تفوّه‏:‏ مطيب‏.‏ وتقول‏:‏ منطيق
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok14.541 harf
الليث: الفُوهُ أَصلُ بناء تأْسِيسِ الفمِ. قال أَبو منصور: ومما يَدُّلُّك على أَن الأَصل في فمٍ وفُو وفا وفي هاءٌ حُذِفَت من آخرها قولُهم للرجل الكثيرِ الأَكلِ فَيِّهٌ، وامرأَة فَيِّهةٌ. ورجل أَفْوَهُ: عظيمُ الفَم طويلُ الاسنان. ومَحالةٌ فَوْهاء إذا طالت أَسنانها التي يَجْري الرِّشاءُ فيها. ابن سيده: الفاهُ والفُوهُ والفِيهُ والفَمُ سواءٌ، والجمعُ أَفواهٌ. وقوله عزَّ وجل: ذلك قولُهم بأَفْواهِهم؛
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR528 harf
* ف و ه * * الأَفْواهُ * ما يعالج به الطيب كما أن التوابل ما تعالج به الاطعمه يقال * فُوهٌ * و * أفْوَاهٌ * مثل سوق وأسواق ثم * أفَاوِيهُ * و * الفُوهُ * أصل قولنا فم لأن جمعه * أفْوَاهٌ * وكلمته * فَاهُ * إلى فيّ أي مشافها والميم في فم عوض عن الهاء في فوه لا عن الواو قلت قال في فم إن الميم فيه عوض عن الواو وهو مناقض لقوله هنا و * أفْوَاهُ * الازقة والانهار واحدتها * فُوَّهةٌ * بتشديد الواو يقال
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.013 harf
: ( *!الفَاهُ *!والفُوهُ ، بالضَّمِّ ، *!والفِيهُ ، بالكَسْرِ ، *!والفُوهَةُ ، بالضَّمِّ كما في النسخِ ، والصَّوابُ كَسُكَّرَة ، وهي لُغَةٌ ، ( والفَمُ : سواءٌ ) في المَعْنَى . قَالَ اللَّيْثُ : الفُوهُ أَصْلُ بِنَاءِ تَأْسِيسِ الفَمِ ، انْتَهَى . وَقَالَ أَبُو المَكَارِمِ : مَا أَحْسَنْتُ شَيْئاً قَطُّ كَثَغْرٍ في *!فُوَّهَةٍ جَارِيَةٍ حَسْناء ، أَي مَا صَادَفْتُ شَيْئاً حَسَناً قَطّ كَثَغْرٍ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok20.041 harf
فَاهَ بِهِ 1 فَاهَ بِهِ ذ , (S, Msb, K,) aor. يَفُوهُ (S, Msb) and يَفِيهُ also, (ISd, TA,) inf. n. فَوْهٌ, (MA,) [and inf. n. of unity فَوْهَةٌ, (see Har p. 434,)] He uttered it, or pronounced it, (S, Msb, K,) namely, a saying; (S;) as also ↓ تفوّه. (S, K.) One says, مَا فُهْتُ بِكَلِمَةٍ, and ↓ ما تَفَوَّهْتُ, i. e. I opened not my mouth with a word, or sentence. (S.) فَاهَ لِسَانٌ, a phrase
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.726 harf
فَاهَ فَاهَ ( w ) U ( n. ac. فَوْه 1 ) a. [ Bi ], Uttered, pronounced, spoke. فَوِهَ فَوِهَ A ( n. ac. فَوَه [ 4 ] ), a. Was widemouthed. فَوَّهَ فَوَّهَ II , a. Made widemouthed. b. Ate much. فَاْوَهَ فَاْوَهَ III , a. Talked, conversed with. تَفَوَّهَ تَفَوَّهَ V , a. see I . b. Spoke. c. Entered the orifice, the opening of. d. see II (b) . تَفَاْوَهَ تَفَاْوَهَ VI , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR32.580 harf
فوه فَاهَ - يَفُوْهُ - فُوْه - أَفْوَاه فَاهَ - يَفُوْهُ + كائن + بكلام: ينطق به: ركبه بفمه ولسانه وشفتيه ثم لفظه ونطقه فُوْه: عضو الجسم المعروف باسم الفم: عضو الكلام والضحك والتعبير عن الحالة الآنفعالية والنفخ والأكل والشرب وهو يضم أو يرفع بالواو: "فوه" وينصب أو يفتح بالألف: " فاه" ويجر أو يكسر بالياء " فيه " أَفْوَاه: جمع " فُوْه " واللفظ
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler105 mücavir (131 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. طفأ

    2 ortak ayet · TFV Tafve(tı ile) kaynayan tencerede taşan köpük demektir

  2. كفر

    7 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  3. أبي

    2 ortak ayet · İbiye sütten kesilen kadın manasındadır

  4. قلب

    4 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  5. كلم

    3 ortak ayet · Kelime

  6. جوف

    1 ortak ayet · Cevf kovuk demektir

  7. ضهي

    1 ortak ayet · Taklit ederler

  8. تمم

    2 ortak ayet · Çiçeklenmiş ağaç demektir

  9. هود

    2 ortak ayet · “Hidayet”in değişik söylenişidir

  10. رود

    3 ortak ayet · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

  11. كره

    2 ortak ayet · Hoşlanmadı

  12. ألو

    1 ortak ayet · Elyu yele demektir

Geçtiği ayetler(13)

Sîga sayfası: بِأَفْوَاهِهِمْ
  1. … لَاتَّبَعْنَاكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ

    Onların ağızları ileBir de münafıklık edenleri açığa vurmak içindi. Kendilerine: Gelin Allah yolunda savaşın veya savunun, dendiği zaman: şayet savaşmayı bilseydik peşinizden gelirdik, dediler. O gün onlar imandan çok küfre yakındılar. Kalblerinde olmayan şeyi ağızlarıyla söylüyorlardı. Onların gizlediği şeyi Allah çok iyi bilir.

  2. … الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هَادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ …

    Onların ağızları ileEy peygamber; ağızlarıyla inandık dedikleri halde kalbleriyle inanmayanlardan, yahudi olanlardan, yalan kulak verenler ve sana gelmeyen başka bir kavmin sözünü dnleyenlerden küfre koşanlar, sen, üzmesin. Sözlerin yerlerini değiştirirler de; size bu verilirse alın, verilmezse kaçının, derler. Allah, kimin de fitneye düşmesini isterse; onun için senin Allah’a karşı hiçbir şeye gücün yetmez. İşte onlar; Allah’ın kalblerini temizlemek istemediği kimselerdir. Dünyada rüsvaylık, onlaradır. Ve onlar için ahirette, büyük bir azab vardır.

  3. كَيْفَ وَإِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً يُرْضُونَكُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَى قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ

    Onların ağızları ileNasıl olabilir ki, şayet size üstün gelselerdi; hakkınızda ne yemin, ne de bir vecibe gözetirlerdi. Sizi ağızlarıyla hoşnud etmeye çalışırlar, ama kalbleri dayatır. Ve onların çoğu fasıklardır.

  4. … اللَّهِ وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ …

    Onların ağızları ileYahudiler dediler ki: Uzeyr Allah’ın oğludur. Hristiyanlar da dediler ki: Mesih Allah’ın oğludur. Bu, onların ağızlarında dolaşan sözlerdir ki, daha önce küfretmiş olanların sözüne benzetiyorlar. Allah onları yok etsin, nasıl da uyduruyorlar.

  5. يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

    Onların ağızları ileAllah’ın nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler. Halbuki Allah nurunu mutlaka tamamlayacaktır. İsterse kafirler hoşlanmasınlar.

  6. يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

    Onların ağızları ileOnlar, Allah’ın nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler. Halbuki kafirler istemeseler de; Allah, nurunu tamamlayacaktır.

Sîga sayfası: أَفْوَاهِهِمْ
Sîga sayfası: بِأَفْوَاهِكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفوه
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef ve nâkıs özellikli / lamelifi düşebilen asıl)
Bağlamsal Yakın Köklerقول, نطق, لسن, شفه
Zıt Kökصمت
Çekirdek Özet 1Bir şeyin dışa açılan menfezi, ağız boşluğu, açıklık ve dışarıya ses/söz çıkarma açıklığı
Çekirdek Özet 2İçsel bir inanç, niyet veya hakikat dayanağı olmaksızın sadece ağızdan dökülen kof söz ve yüzeysel iddia
Çekirdek Özet 3İçeriksiz ve ispatsız beyanın ontolojik boşluğu; kalple tasdik edilmeyen salt lafzi çıkışın hükümsüzlüğü
Kritik Hata RiskiKur'an'da kökün geçtiği yerleri nötr bir bedensel organ (ağız) tasviri sanıp, bu ifadenin bâtıl iddia ve münafıklık ifşası için kurulan semantik karşıtlığı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فوİçe hapsolmuş olanın dışarıya doğru yarılması, bir menfezden boşluğa veya dış âleme açılması; genişlik ve yayılma (فوت, فوج, فور, فوز, فوض, فوق)هÇekirdekteki genel açılma ve yayılma hareketini nefesin, sesin ve sözün dışarıya atıldığı anatomik menfeze ve oradan fırlatılan tekil söze odaklayarak somut bir çıkış deliğine bağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğızAçılma, nefes verme, içte olanı dışarıya bırakma ve sınır hattındaki menfez
وÇengel, çadır kazığıDışarıya açılan nefes ile ses arasında kurulan bağ, eklenme ve taşıyıcı hat
هKollarını kaldırmış insanDikkat çekme, haykırma, nefesin dışarı fırlaması ve sesin görünürlük kazanması
فوهAğızdan çıkan ses ve soluğun dışarıya salınmasıİçerideki havayı veya duyguyu bir menfezden dış ortama bırakan, dışa açılan açıklık ve konuşma eylemi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCanlının ağız boşluğu, dişlerin dışa fırlak ve ağzın geniş olması; nehrin veya vadinin suyun aktığı ağzı ve menfezi
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde geniş ağızlı, yırtıcı veya güçlü canlıların nitelenmesinde geçer; nitekim aslan tasvirinde geniş ağızlı oluşu vurgulamak üzere şu mısra kaydedilmiştir: أَشْدقَ يَفْترُ افْتِرارَ الأَفْوَهِ
Erken Arapça kullanımBir konuyu açıkça dile getirmek veya bir sözü ağzından çıkarmak anlamında فاهَ بالحديث يَفُوهُ فَوْهاً kalıbıyla; nehir yatağının başladığı ya da döküldüğü yere فُوَّهَةُ النَّهْرِ denilmesiyle yerleşiklik kazanmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin genelinde ağız organı ve konuşma açıklığı iki veya üç harfli temel bir kök matrisine dayanır. Proto-Semitik *pay- / *p-w- kökü, İbranicede peh (פֶּה), Ugarit dilinde p, Aramice ve Süryanicede pumā (ܦܘܡܐ), Akadcada pû biçiminde belgelenmiştir. Arapçada tekil kullanımda sonundaki lamelif düşerek فم şekline dönüşmüş, ancak cemi formunda (أفواه), nisbet ve fiil türevlerinde (فاه, يفوه) asıl lamelifin ه olduğu korunmuştur. Sami dillerinde bu kök hem fiziksel bir organı hem de bir yüzeyin veya kabın kenarını, giriş açıklığını (nehir ağzı, kuyu ağzı) ve dışa vurulan emri ifade eder. Arapça bu kökün fiziksel menfez genişliğini muhafaza ederken, retorik alanda "kalpten bağımsız kuru laf" kullanımını Kur'ani bağlamda özgün bir semantik kutba dönüştürmüştür.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفوه / فمTekildeki mim harfi lamelifin yerine bedeldir; kelimenin aslı فوه olup cemisi أفواه, fiili فاه olarak kök harflerini açıkça sergilerKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice peh, Aramice pumā, Akadca pûBütün Sami dillerinde ortak anatomik menfez ve konuşma organı çekirdeğidirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır dili rꜢ ile fonksiyonel denkliği bulunsa da Proto-Afroasyatik düzeyde *p- menfez köküyle irtibatlıdırFiziksel açıklık ve soluk borusu girişi anlamında Afro-Asyatik kök katmanına kadar uzanırMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فوهAnlamlıAğız, ağız genişliği, menfezHedef köktür; ağız organı, nehir başı ve konuşma açıklığıKur'an'da geçer
فهوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıArap dilinde müstakil kök yapısı oluşturmazKur'an'da geçmez
وفهAnlamlıHizmet etme, gözetmeKilise ve mabet görevlisi için kullanılan sınırlı bir kullanımdırKur'an'da geçmez
وهفAnlamlıYaklaşma, hızla yönelmeBir yere veya yeşilliğe doğru hızla hareket etmeyi anlatırKur'an'da geçmez
هفوAnlamlıHavada süzülme, sürçmeRüzgârda uçuşma, hafiflik sebebiyle yerinde duramama ve hata yapmaKur'an'da geçmez
هوفAnlamlıSıcak rüzgâr, kurulukSıcak sam yelinin esmesi ve nemi tüketmesiKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فوهMerkezAğız, salt lafzi çıkışSözün içsel tasdikten yoksun, yalnızca dudak ve ağız boşluğundan fırlatıldığını vurgularOrganik ve anatomik menfezi semantik sahtelikle eşleştirir
قولKomşuSöz söyleme, aktarmaManası olan veya olmayan her türlü ifadeyi tarafsızca veya genel bağlamda bildirirZihinsel arka plan şartı koşmaksızın genel sözel eylemdir
نطقKomşuAnlamlı ve tutarlı konuşmaDüşüncenin sesli ve düzenli sembollerle dışa vurulmasıdır, akıl ile doğrudan bağlıdırHayvanların ve cansızların konuşmasında dahi idrak ve mana vardır
لسنKomşuDil, lisan, ifade aletiHem et parçası olan organı hem de kurallı iletişim dizgesini bildirirİletişim aracına ve kavmin ortak diline işaret eder
شفهKomşuDudak, kenarAğzın dış sınırını ve fısıltı düzeyindeki teması anlatırSözün mahrecinin en uç sınırıdır
صمتZıtSusma, sessizlikAğzın kapanması, konuşma eyleminin tamamen durdurulmasıMenfezin ses çıkarmaya kapatılması halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفوهAğız, menfez, kuru lafİçerikten yoksun biçimde ağızdan çıkan sözü de kapsarKesin
LatinceOs, oris / OstiumAğız / Nehir ağzı, girişFiziksel organı ve coğrafi menfezi karşılar; mecazi lafız boşluğunu tam vermezGüçlü
İngilizceMouth / Lip serviceAğız / Boş söz, dilde kalan ikrarOrganı tam karşılar; Kur'ani nüansı ise yalnızca deyimsel yapılar verirGüçlü
AlmancaMund / Mündung / LippenbekenntnisAğız / Nehir ağzı / Yüzeysel ikrarSomut açıklığı ve nehir ağzını tam verir, mecazi ikiyüzlülüğü birleşik kelime karşılarGüçlü
FransızcaBouche / EmbouchureAğız / Açıklık, girişAnatomik ve coğrafi ağız karşılığı tamdır, itikadi boşluk yan anlamda kalırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِأَفْوَاهِهِمْ / بِأَفْوَاهِكُمْİçi boş iddia, hakikatsiz sözKalpteki niyetin ağızdaki sözle örtüşmediği, delilsiz iddialar (Âl-i İmrân 3:167, Tevbe 9:8, Ahzâb 33:4)
أَفْوَاهِهِمْDüşmanlık ve kinin gayriihtiyari taşmasıİçte gizlenen öfkenin dışa sızdığı veya susturulamayan hakikat karşısında ağza sarılma (Âl-i İmrân 3:118, İbrâhîm 14:9)
بِأَفْوَاهِهِمْAllah'ın nurunu söndürme çabasıHakikati üfürükle, kof propaganda ve temelsiz sözlerle yok etme girişimi (Tevbe 9:32, Saf 61:8)
فَاهُFiziksel ağız (organ)Suya ulaşmak isteyip de menfezine suyu ulaştıramayan çaresiz insanın tasviri (Ra'd 13:14)
عَلَىٰ أَفْوَاهِهِمْKonuşma yetisinin kilitlenmesiKıyamet günü organın mühürlenmesi ve diğer azaların tanıklığı bağlamı (Yâsîn 36:65)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-tasdik ilişkisiİmanın sadece dille ikrardan ibaret olup olamayacağı; münafıkların dilleriyle söyleyip kalpleriyle inanmamasıSalt ağızla yapılan ikrarın imanın mahiyetini oluşturmaya yetmeyeceği
Fıkıhİkrar, talak ve yeminAğızdan çıkan sözün kalbi kast ve irade ile bağı; sehven veya zorlama altında ağızdan dökülen lafızların hukuki geçerliliğiİrade beyanının lafızla vücut bulması ancak kastın varlığı şartı
TefsirKinaye ve mecaz sanatıKur'an'ın bir sözü ağza isnat etmesinin doğrudan yalan ve uydurma anlamına geldiği kuralıÂyetlerdeki ağız vurgusunun hakikatsizliği bildiren bir yergi kalıbı olması
HadisDilin ve ağzın korunmasıİki çene arasındakini koruma kefaleti ve konuşurken ölçülü olma ilkesiAğzın kontrolsüzce açılmasının getireceği ahlaki yıkım

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİtikad ve amel uyumuKof ikrarSahteliği ifşaKalpte kök salmayan, eyleme dönüşmeyen salt lafzi dindarlık kınanırKesin
İlmiEpistemoloji ve ispatDelilsiz iddiaYanılgıyı ayıklamaDış dünyada veya akılda karşılığı olmayan kuruntuların elenmesi sağlanırGüçlü
SiyasiKamu diplomasisi ve propagandaHamaset ve demagojiToplumu yanıltmaGerçek icraat yerine sadece lafla kitleleri yönetmeye çalışan retorik biçimidirGüçlü
İktisadiSözleşmeler ve değer üretimiKarşılıksız vaatAldatmayı önlemeMaddi veya hukuki dayanağı olmayan kuru taahhütlerin piyasayı ifsat etmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAçık sınır koşulu / Çıkış portu (Output port)Bir sistemin iç dinamiğinden kopuk biçimde dışarıya sadece sinyal veya atık boşaltan menfez hattıGüçlü
Beşeri bilimlerBoş gösteren (Floating signifier) / Yüzeysel söylemGöndergesi (referent) bulunmayan, toplumsal pratikle örtüşmeyen ve yalnızca telaffuz edilen simgesel iddiaGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca biyolojik bir beslenme ve ses çıkarma organı (ağız) seviyesine indirgeyerek okumak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da neredeyse istisnasız olarak kalpsiz, delilsiz, eylemsiz ve hakikatsiz kuru iddiaların teşhiri için kullanılması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMünafıkların veya inkârcıların sözlerindeki tehlikenin 'ses' değil, ontolojik bir boşluk ve yalan mekanizması olduğunu kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın zihin-dil, kalp-ikrar ve iddia-ispat dengesini nasıl kurduğunu gösterir; sözün değerinin ağızdan çıkışında değil, arkasındaki hakikatte olduğunu öğretir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojisini anlatan ayetlerde, evlatlık ve zıhâr gibi cahiliye adetlerinin lafzi kurgularını yıkan hükümlerde ve Hristiyanların teslis iddialarını reddeden pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bir ifadenin telaffuz edilmiş olmasını onun varlığına veya doğruluğuna delil sayma yanılgısını çürütür; her sözün bir gerçekliğe tekabül etmediğini vazeder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının dış dünyaya açılan ağız boşluğu, bir nehrin başlangıç veya dökülme menfezi, dışa taşkın diş yapısı.
  • Soyut anlamİçsel bir dayanak, kalp tasdiki ve rasyonel kanıt olmaksızın dış çevreye fırlatılan temelsiz beyan, kuru iddia ve algı üretimi.
  • Sistematik karşılıkİman ve bilgi sisteminde semantik boşluk; gerçeklikle bağı kopmuş, sadece biyolojik organdan türeyen sözün hükümsüzlüğü.
  • LaTeX modeliSf∩K=∅  ⟹  Δ(V)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde Sf ağızdan dökülen sözler kümesini, K ise kalpteki inanç, niyet veya dış âlemdeki olgusal gerçeklik zeminini simgeler. Bu iki kümenin kesişimi boş küme (∅) olduğunda, yani ağızdan çıkan ifadenin arkasında içsel tasdik ve nesnel dayanak bulunmadığında; ortaya çıkan beyanın hakikat değeri ve varlıksal karşılığı (Δ(V)) sıfıra eşitlenir. Bu da Kur'an'ın "ağızlarıyla söyledikleri şey" kalıbıyla nitelediği sözlerin ontolojik olarak geçersizliğini matematiksel olarak modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف