فوز

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-و-ز8 sîga, 39 mücavir kök, 27 ayet, 21 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أبدرضينهربِمَفَازَتِهِمْصلحفوزيومعظممَفَازًافَوْزًاتحتعدنبِمَفَازَةٍذنبجنندخلسوأ

KökSîga 8Ayet 27Sure 21Mücavir 39

▶ Ağı aç (3B)

فوز

ف - و - ز

KÖK
  • 29 geçiş
  • 27 ayet
  • 8 sîga
  • 12 sözlük

Fevz Gölgeliktir. Gölgeye girmek anlamında “kurtulmak”, mezara girmek anlamında ölmek demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Fevz Gölgeliktir. Gölgeye girmek anlamında “kurtulmak”, mezara girmek anlamında ölmek demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.160 harf
باب الزاي والفاء و و ا ي ء معهما ز و ف، و ز ف، ف و ز، و ف ز، ز ف ي، ز ي ف، أ ز ف مستعملات زوف: الزَّوف: يقالُ: الغِلْمان يَتَزاوفونَ، وهو أن يَجيءَ أحدُهم إلى رُكنِ الدّكّان، فيضع يَدَهُ على حَرْفه، ثم يَزُوفُ زوفةً فيستقلّ من مَوْضِعه، ويدورُ حوالَيْ ذلك الدّكّان في الهواء حتّى يَعُود إلى مكانِه، وإنّما يَتَعَلَّمُون بذلك الخِفّة للفُرُوسيّة. وزف: وأَمّا وَزَفَ يَزِفُ وزفاً فيجري مجرى زفّ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR565 harf
الفَوْزُ: النجاة والظفر بالخير. والفَوْزُ أيضاً: الهلاك. تقول منهما: فازَ يَفوزُ. وفَوَّزَ، أي مات. ومنه قول الشاعر: فمَنْ للقوافي شانَها من يَحوكهاإذا ما ثَوى كعبٌ وفَوَّزَ جَرْوَلُ وأفازَهُ الله بكذا فَفازَ به، أي ذَهَبَ به. وقوله تعالى: "فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ من العَذابِ"، أي بمَنْجاةٍ منه. والمَفازَةُ أيضاً: واحدة المفاوِزِ. قال ابن الأعرابي: سمِّيت بذلك لأنها مَهْلَكة، من
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.319 harf
ز ف ( و ا ي ء ) زوف ، وزف ، زيف ، زفي ، فوز ، أزف ، وفز ، أفز ، زأف . زوف : قال الليث : الزَّوْف ، يقال : إن الغِلمان يتزاوَفون ، وهو أن يجيءَ أحدُهم إلى رُكن الدكان فيضع يده على حرفه ثم يزُوف زَوْفَةً فيستقلّ من موضعه ويدور حواليْ ذلك الدكّان في الهواء حتى يعودَ إلى مكانه ، وإنما يتعلمون بذلك الخفّة للفُروسية . وقال ابن دريد : الزَّوفُ : زَوْفُ الحمامة : إذا نَشَرَتْ جناحيها وذنبها عَلَى الأرض .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.701 harf
(باب الفاء والواو وما يثلثهما) (فوت) الفاء والواو والتاء أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على خلافِ إدراكِ الشّيءِ والوصولِ إليه. يقال: فاته الشَّيءُ فوتاً. وتفاوَتَ الشَّيئانِ: تباعَدَ ما بينهما، أي لم يُدرِك هذا ذاك. والافتيات: افتعالٌ من الفَوت، وهو السَّبق إلى الشَّيء دون الائتمار([1]) . يقال: فلانٌ لا يُفْتاتُ عليه، أي لا يُعْمَل شيءٌ دون أمرِه. ومن الباب: الفَوْت: الفُرْجة بين الشَّيئين، كالفُرجة بين
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR637 harf
ف و ز طوبى لمن فاز بالثواب وفاز من القعاب أي ظفر ونجا‏.‏ وهو بمفازة من العذاب أي بمنجاة منه‏:‏ وضربوا الفازات أي الفساطيط‏.‏ وتقول‏:‏ تلك الفازه فيها المفازه أي المفلحة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ المفازة للفلاة‏:‏ سمّيت باسم المنجاة على سبيل التفاؤل‏.‏ وفوّز المسافر‏:‏ ركب المفازة ومضى فيها‏.‏ قال حسّان‏:‏ لله درّ رافع أنّى اهتدى فوز من قراقر إلى سوى وفوّز بإبله‏.‏ وفوّز الرجل‏:‏ مات فصار في مفازة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.866 harf
الفَوْزُ: النَّجاءُ والظَّفَرُ بالأُمْنِيَّة والخيرِ، فازَ به فَوْزاً ومَفازاً ومَفازَةَ. وقوله عز وجل: إِن للمتقين مَفازاً حَدائِقَ وأَعْناباً؛ إِنما أَراد مُوجِبات مَفاوِز ولا يجوز أَن يكون المَفازُ هنا اسْمَ الموضع لأَن الحدائق والأَعناب لسن مواضع. الليث: الفَوْزُ الظَّفَرُ بالخير والنَّجاةُ من الشر. يقال: فازَ بالخير وفازَ من العذاب وأَفازَهُ الله بكذا ففازَ به أَي ذهب به. وفي التنزيل العزيز:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR327 harf
* ف و ز * * الفَوْزُ * الناة والظفر بالخير وهو الهلاك أيضا وبابهما قال و * أفَازَهُ * الله بكذا * فَفَازَ * به أي ذهب به وقوله تعالى ﴿بمفازة من العذاب﴾ أي بمنجاة منه و * المضفَازضةُ * أيضا واحدة * المَفَاوِزِ * قال بن الأعرابي سميت بذلك لأنها مهلكة من * فَوَّزَ تَفْويزا * أي هلك وقال الأصمعي سميت بذلك تفاؤلا بالسلامة والفوز
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.483 harf
الفوز: النجاة من الشر، والظفر بالخير والأمنية، يقال: فاز بالخير، وفاز من العذاب. الفوز أيضا: الهلاك، وهو ضد، يقال: فاز يفوز: مات وهلك. فاز به فوزا ومفازا ومفازة: ظفر، ويقال: فاز، إذا لقي ما يغتبط، وتأويله التباعد من المكروه. فاز منه فوزا ومفازا: نجا. الفوز: ة، بحمص، نقله الصاغاني. أفازه الله بكذا: أظفره، ففاز به، أي ذهب به. المفازة: المنجاة، وبه فسر أبو إسحاق قوله تعالى: فلا تحسبنهم بمفازة من
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.891 harf
فَازَ 1 فَازَ ذ , aor. يَفُوزُ, inf. n. فَوْزٌ (S, A, O, Msb, K) and مَفَازٌ and مَفَازَةٌ, (TA,) He attained, acquired, gained, or won, good, or good fortune, (S, A, O, Msb, * K,) or his wish or desire, or what he desired or sought; (Bd in iii. 182, and TA;) he met with, or experienced, that for which one would be regarded with a wish to be in the like condition, without its being desired that
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR897 harf
فَازَ فَازَ ( w ) U ( n. ac. فَوْز 1 ) a. [ Bi ], Seized, took, carried off; gained, won; obtained, acquired. b. [ Bi ], Saved ( himself ); escaped. c. [ Min ], Escaped, fled from. d. see II (a) , ( b ). فَوَّزَ فَوَّزَ II , a. Entered, traversed the desert. b. Went away, departed; ran away, fled; perished, died. c. Was, became apparent. أَفْوَزَ أَفْوَزَ IV a. [ acc. & Bi ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.329 harf
فوز فَازَ - يَفُوْزُ - فَوْز - فَائِز - فَائِزُوْن - مَفَاز - مَفَازَة فَازَ - يَفُوْزُ + الكائن + بـِ ثمرة أو نفع: ضد خاب: يحصل على سلامة وخير بعد نجاته من مخاطرة: يحصل على سلامة وعلى خير وسرور وذلك بعد أن عرض نفسه بإرادته لمحنة وخطر وشدة، والذي كان يأمل منه تحصيل هذا الخير السرور، إذا ما نجا وتجاوز هذه المحنة فَوْز: اسم فعل " فَازَ -
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler39 mücavir (120 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عظم

    17 ortak ayet · Büyük

  2. تحت

    10 ortak ayet · Ayağın alt tarafı demektir

  3. جري

    10 ortak ayet · Cariye yelkenli sandal demektir

  4. جنن

    13 ortak ayet · Bahçe demektir

  5. نهر

    10 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  6. خلد

    8 ortak ayet · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  7. دخل

    6 ortak ayet · Dahl: Kuytu yer demektir

  8. أبد

    3 ortak ayet · Badiye çöl demektir

  9. عدن

    2 ortak ayet · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…

  10. يوم

    7 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  11. رضي

    3 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  12. سوأ

    4 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

Geçtiği ayetler(27)

  1. تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakİşte bunlar; Allah’ın hudududur. Kim, Allah’a ve O’nun elçisine itaat ederse; Allah onu, altından ırmaklar akan cennetlere koyacaktır. İşte bu; en büyük kurtuluştur.

  2. … فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakAllah buyurdu ki: Bu, doğru söyleyenlerin doğruluklarının fayda verdiği gündür. Onlara; altından ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetler vardır. Allah; onlardan hoşnud olmuştur, onlar da Allah’dan hoşnud olmuşlardır. Büyük kurtuluş işte budur.

  3. مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ

    Kurtulup başarmakO gün, kim ondan döndürülürse; şüphesiz o, rahmete ermiştir. İşte apaçık kurtuluş budur.

  4. … جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakAllah mü’min erkeklere ve mü’min kadınlara, içinde temelli kalacakları ve altından ırmaklar akan cennetleri vaadetti. Ve Adn cennetlerinde çok güzel meskenler de. Allah tarafından bir hoşnudluk ise daha büyüktür. En büyük kurtuluş işte budur.

  5. أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakOnlar için Allah; içinde ebedi kalacakları ve altından ırmaklar akan cennetler hazırladı. İşte bu, en büyük kurtuluştur.

  6. … جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakMuhacirlerden, ensardan en ileri ve önde gelenlerle, ihsan ile onlara uyanlardan Allah razı olmuştur. Onlar da Allah’tan hoşnuddurlar. Hem onlara altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. Orada temelli kalıcıdırlar. İşte budur en büyük kurtuluş.

  7. … اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakMuhakkak ki Allah, mü’minlerin mallarını ve canlarını, karşılığı cennet olmak üzere satın almıştır. Onlar, Allah yolunda savaşırlar; öldürürler ve öldürülürler. Tevrat’da, İncil’de ve Kur’an’da kendi üzerine hak bir vaaddir. Kim Allah’tan daha çok ahdini yerine getirebilir? Öyleyse yaptığınız alış-verişe sevinin. En büyük kurtuluş işte budur.

  8. لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakOnlar için dünya hayatında da, ahirette de müjde vardır. Allah’ın sözleri değişmez. Bu, büyük kurtuluşun kendisidir.

  9. إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakİşte bu, şüphesiz büyük kurtuluştur.

  10. وَقِهِمُ السَّيِّئَاتِ وَمَنْ تَقِ السَّيِّئَاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    Kurtulup başarmakOnları kötülüklerden koru. O gün kötülüklerden kimi korursan; şüphesiz ona rahmet etmiş olursun. En büyük kurtuluş işte budur

Sîga sayfası: الْفَائِزُونَ
Sîga sayfası: بِمَفَازَتِهِمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفوز
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi vâv)
Bağlamsal Yakın Köklerنجو, ظفر, فلح
Zıt Kökخسر
Çekirdek Özet 1Helak edici tehlike alanını (çöl/boşluk) aşıp sağ salim kurtulmak ve murat edilen hayra/ödüle kavuşmak
Çekirdek Özet 2Azaptan veya cehennemden tamamen uzaklaştırılıp kalıcı esenlik yurdu olan cennete ve ilahi rızaya erişmek
Çekirdek Özet 3Varoluşsal risk hattının başarıyla geçilip nihai değer ve kurtuluş sermayesinin ebedi kazanıma dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca dünyevi başarı, kura kazanımı veya haz elde etme gibi algılanıp tehlikeden arınma ve nihai kurtuluş boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فوAçıklık, geniş boşluk, yarık, kabarma ve öteye geçiş; bu anlam فوت (arayı açıp geçmek), فوج (geniş kalabalık halinde akmak), فور (kaynayıp fışkırmak), فوض (geniş alana yayılmak/bırakmak), فوق (üst sınıra çıkmak) ve فوه (açıklık, ağız) köklerinde açıkça izlenirزAyrılma, kesilme ve sınır aşma niteliği eklenerek tehlikeli açıklığı/çölü arkada bırakıp kurtuluş ve zafer sınırına kesin biçimde ulaşma anlamı özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; açıklık, dışarı verme, sınır çizgisiTehlikeli veya dar bir vasattan genişliğe doğru çıkış ve açıklık kapısı
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, bitiştirmeÇıkış sürecinde hedefe tutunma, güvenli alana bağlanma ve irtibat
زKesici alet; kesme, ayırma, sınır çekmeZarar veren ortamla bağı kesin olarak kesme, tehlikeli mesafeyi yararak selamet çizgisine geçme
فوزAçıklığı aşıp tutunarak tehlike hattını kesip ayrılmakHelak mahallinden kesin bir kopuşla sıyrılarak güvenli ve mükafatlı menzile tam yerleşme

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamUçsuz bucaksız, susuz ve tehlikeli çölü (مَفَازَة) aşıp sağ salim kurtuluşa ermek; tehlikeli alanı arkada bırakıp su veya yerleşim yerine varmak; kumar/ok çekme (مَيْسِر) uygulamasında kazanan okun (قِدْح) sandıktan öne fırlayıp sahibine pay kazandırması; koruyucu askeri çadır/gölgelik (فَازَة)
Cahiliye şiiri kullanımıTırMessageh b. Hakîm beytinde kazanan okun pay getirmesi anlamında şöyle der: وَابْنِ سَبِيلٍ قَرَيْتُهُ أُصُلاً / مِنْ فَوْزِ قِدْحٍ مَنْسُوبَةٍ تُلُدُهْ
Erken Arapça kullanımHz. Ebû Bekir döneminde Hâlid b. Velîd'in çölü geçişinde Râfi‘ b. Umeyre'nin kılavuzluğuna dair erken dönem şahidinde tehlikeli çölü aşmak anlamında şöyle geçer: للهِ دَرُّ رَافِعٍ أَنَّى اهْتَدَى / خَمْساً إِذَا مَا سَارَهَا الجَيْشُ بَكَى / مَا سَارَهَا مِنْ قَبْلِهِ إِنْسٌ يُرَى / فَوَّزَ مِنْ قُرَاقِرٍ إِلَى سُوَى

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça فوز kökü, Sami dillerinin güney kolunda özelleşmiş semantik bir gelişime işaret eder. Kuzeybatı Sami grubunda (İbranice ve Aramice/Süryanice) doğrudan f-w-z kök dizilimi zayıf temsil edilmekle birlikte, fonetik olarak dudak ünsüzü ve ıslıklı/sızıcı ünsüz birlikteliğini taşıyan köklerde (örneğin İbranice פוץ dağılmak, yayılmak, kaçıp kurtulmak veya פושׁ sıçramak, serbest kalmak) mekânsal bir açıklığa çıkma veya tehlikeden sıyrılma izleri görülür. Arapçada kök çift yönlü bir anlam gelişimi (ezdâd) sergilemiştir: Bir yandan tehlikeli araziye atılmak ve hatta orada helak olup ölmek (فَوَّزَ الرَّجُلُ), diğer yandan bu ölümcül alanı aşıp selamete ve nihai zafere ulaşmak (فَازَ بِالشَّيْءِ). Çöl anlamına gelen مَفَازَة kelimesinin hem helak mahalli olması hem de sağ çıkma temennisiyle tefe’ülen bu adla anılması bu ikili tabiatın somut kanıtıdır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفوزTehlikeli boşluğu (çölü) aşıp selamete çıkma, pay/ödül kazanma ve tehlikeden sıyrılma karşıtlığını bünyesinde birleştiren kök içi semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Kuzeybatı Sami sızıcı-dudak kökleriMekânsal daralmadan veya tehlikeden genişliğe sıyrılma, kurtulma ve yayılma çekirdeğiyle akrabalıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فوزAnlamlıKurtulmak, pay/zafer kazanmakHelak edici tehlikeyi aşıp güvenliğe ve hedefe erişmekHedef kök; Kur'an'da geçer
فزوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez
وفزAnlamlıSıçramak, acele etmek, telaşYerinde duramayıp hızla kalkmak, hafif ve tedirgin hareket etmekFonetik permütasyon; Kur'an'da geçmez
وزفAnlamlıHızlı ve kesik adımlarla yürümekAcele ile mesafeyi katetmek, öne doğru atılmakHareket sürati bakımından ilişkili; Kur'an'da geçmez
زفوAnlamlıSürüklemek, hızla sevk etmekRüzgarın tozu veya gelinin topluluğu sevk etmesi gibi akışزفف ile kökdeş hareket; Kur'an'da geçmez
زوفAnlamlıGöğsünü kabartmak, böbürlenerek yürümekBoynunu uzatarak öne doğru yürümek; bitki adıMorfolojik permütasyon; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فوزMerkezTehlikeden kurtulup zafere ermekHem büyük bir felaketten kesin sıyrılmayı hem de arzulanan nihai nimete kavuşmayı birlikte içerirİki kutuplu (kurtuluş + kazanım) nihai başarı
نجوKomşuKurtulmak, sıyrılmakYalnızca tehlikeli veya sıkıntılı durumdan yakayı kurtarmaya odaklanır; arkasından gelen ödülü zorunlu kılmazZarardan salim kalma hali
ظفرKomşuZafer kazanmak, galebe çalmakBir yarışta, çatışmada veya arayışta hedefe ulaşıp üstün gelmeyi öne çıkarırTalebe erişme ve üstünlük boyutu
فلحKomşuEmeğin semeresiyle kurtuluşa ermekTarlayı yarıp tohumun yeşermesi gibi, uzun bir çaba ve engelleri yararak verimli sonuca ulaşmayı anlatırSüreç ve emek merkezli refah
خسرZıtZiyan etmek, hüsrana uğramakSermayeyi, imkânı ve varoluşsal fırsatı tüketip helak ve mahrumiyet içinde kalmakKurtuluşun ve kazanımın tam zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفوزKurtulup zafere ermekBüyük tehlikeden salim çıkıp ebedi veya değerli mükafata nail olma bütünlüğüKesin
LatinceSalus, Victoria, TriumphusEsenlik, kurtuluş, zaferSalus esenlik ve kurtuluşu, victoria kazanımı karşılar; tek kelime iki kutbu birden tam örtmezGüçlü
İngilizceDeliverance, Ultimate triumph, SalvationTehlikeden kurtuluş ve nihai zaferDeliverance ve salvation kurtuluş kutbunu, triumph ise büyük ödülü karşılarGüçlü
AlmancaErlösung, Triumph, HeilsgewinnSelamet, nihai başarı, kurtuluş kazancıErlösung felaketten kurtulmayı, Sieg veya Triumph zaferi ifade ederGüçlü
FransızcaSalut, Triomphe suprêmeKurtuluş, yüce muzafferiyetSalut cehennemden ve azaptan kurtuluşu, triomphe ise cennete kavuşmayı yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْفَوْزُ الْعَظِيمُ / الْفَوْزُ الْكَبِيرُ / الْفَوْزُ الْمُبِينُEbedi kurtuluş ve cennete kavuşmaİman ve salih amel sahiplerinin ahirette cehennemden uzaklaştırılıp cennet nimetlerine nail olması bağlamı (Âl-i İmrân 3:185, Nisâ 4:13, Tevbe 9:100, Furkân 25:11, Burûc 85:11)
مَفَازًا / مَفَازَةٍ / بِمَفَازَتِهِمْKurtuluş yeri, kurtuluş vesilesi, selamet mahalliAzaptan kesinlikle uzak ve güvende olma hali ile takva sahiplerine vadedilen güvenli ödül menzili bağlamı (Âl-i İmrân 3:188, Zümer 39:61, Nebe 78:31)
الْفَائِزُونَBaşarıya ve kurtuluşa eren zümreİlahi çağrıya uyup sabır, takva ve cihad ile nihai felaketten kurtularak ebedi mükâfatı hak eden topluluk bağlamı (Tevbe 9:20, Mü'minûn 23:111, Nûr 24:52, Haşr 59:20)
فَوْزًا عَظِيمًا (Dünyevi bağlam)Maddi ganimet, çıkar ve dünyevi zaferMünafıkların veya zayıf imanlıların savaştan sağ çıkıp ganimet elde etmeyi en büyük başarı saymaları bağlamı (Nisâ 4:73)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret, adalet, necât ve va'd-va'îd meselesiNihai kurtuluşun (fevz) amelle mi yoksa ilahi lütuf ve rahmetle mi gerçekleştiği tartışmasıAzaptan tamamen kurtulup rü'yetullah ve rıdvana ulaşma mertebesi
FıkıhCihat, ganimet ve can güvenliğiSavaşta tehlikeli araziden selametle çıkma ve meşru hakları/hisseleri elde etme hükümleriHelak tehlikesinden canı ve malı koruyup meşru sonuca ulaşma
TefsirÂl-i İmrân 3:185 ve Nebe 78:31 tefsirleriÂyetteki "ateşten uzaklaştırılıp cennete sokulan kimse fevz bulmuştur" tanımının ıstılahi tahliliCehennemden uzaklaşma (نجاة) ile cennete girişin (ظفر) ayrılmaz bileşimi
HadisŞehadet, kurtuluş ve müjde rivayetleriHz. Peygamber ve ashabının zorlu seferleri aşması ve şehidin "Kâbe'nin Rabbine andolsun ki kazandım" (فُزْتُ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ) nidasıDünyevi ölümün hakikatte en büyük fevz ve ebedi hayata geçiş sayılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret ve rıza-i ilahiNihai kurtuluş ve ebedi saadetTehlikeyi bertaraf edip ebedi mükâfatı teminat altına almaCehennem helakinden sıyrılarak cennet rıdvanına yerleşme gayesiKesin
İlmiHakikat arayışı ve cehalet karanlığıŞüpheden ve cehalet felaketinden tahkike ulaşmaZihinsel helak riskini giderip yakin bilgiyi elde etmeYanılgı çölünü aşıp sağlam delil ve kesin bilgi menziline vasıl olmaGüçlü
SiyasiToplumsal güvenlik ve kriz yönetimiToplumu felaketten çıkarıp güvenli nizama ulaştırmaDağılma ve helak tehditlerini bertaraf ederek istikrarı kurmaKaos ve tehdit alanını aşarak halkı esenlik ve bağımsızlık zeminine kavuşturmaGüçlü
İktisadiİflas riski ve krizden çıkışİflas ve zarardan sıyrılıp kalıcı refaha ermeKaynakların yok olma riskini yönetip sürdürülebilir artı değer sağlamaKriz ve hüsran darboğazını aşarak sermayeyi güvenli kazanıma dönüştürmeGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKritik eşiğin (potansiyel bariyerinin) aşılması ve kararlı denge durumuna geçişFizikte bir parçacığın yüksek enerji engelini (tünelleme veya aşma yoluyla) arkada bırakıp kararlı ve korunaklı en düşük potansiyel kuyuya düşmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKrizden çıkış ve varoluşsal güvenlik inşasıSosyolojide ve psikolojide bireyin ya da toplumun ölümcül bir travma/risk havzasından sağ çıkıp kalıcı bir refah ve güvence zeminine yerleşmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramın seküler başarı, sınav kazanma, makam elde etme, kura tutturma veya piyango vurması gibi gelip geçici maddi kazanımlara indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamAteşten ve ebedi helakten uzaklaşmayı ön şart kılan, sadece kazanmayı değil aynı zamanda mutlak yıkımdan salim kalmayı içeren varoluşsal nihai kurtuluş
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNisâ 4:73 ayetinde kınanan münafık tavrında olduğu gibi, dünyevi küçük bir menfaati "en büyük kazanç" sanıp ebedi felaketi görmezden gelme basiretsizliği

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nihai insan tasavvurunda "başarı" ve "kurtuluş" kriterini belirler; başarının konjonktürel bir zenginlik değil, varoluşsal bir felaketten (ateşten) uzaklaşarak ebedi nimet yurduna girmek olduğunu açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet-cehennem ayrımını kuran eskatolojik ayetlerde (Âl-i İmrân 3:185), müminlerin vasıflarını bildiren surelerde (Tevbe 9:100, Mü'minûn 23:111) ve münafıkların dünyevileşmiş zafer algısını eleştiren pasajlarda (Nisâ 4:73) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanın zihnindeki seküler ve anlık "kazanç/başarı" yanılsamasını yıkar; tehlikeyi defetmeden elde edilen şeyin zafer olamayacağını, asıl fevzin tehlikeden kesin uzaklaşma (mefâze) ile başladığını öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSusuz ve ölümcül çöl arazisini geride bırakıp selamet vahasında güvenlik ve himayeye (çadıra/fâzeye) kavuşmak; payını tehlikeden çekip almak.
  • Soyut anlamEbedi hüsran ve azap tehdidinden tamamen tecrit edilip kalıcı esenlik, mükâfat ve rızaya erişerek varoluşsal zafere ulaşmak.
  • Sistematik karşılıkRisk ve helak parametresinin sıfırlanması ile nihai değer ve fayda parametresinin sonsuza ulaştırıldığı karar ve sonuç sistemi.
  • LaTeX modeliΦ=lim⁡t→∞([1−H(t)]⋅Ω(t))
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki Φ nihai kurtuluş ve başarıyı (فوز); H(t) bireyin maruz kalabileceği helak ve azap fonksiyonunu; [1−H(t)] helakten kesin arınma ve uzaklaştırılma emniyetini; Ω(t) ise ulaşılan ebedi nimet, kazanç ve ilahi rıza potansiyelini temsil eder. Zamanın sonsuza gitmesi (t→∞), fevzin geçici dünyevi kazançları değil, ahiretteki kalıcı ve nihai neticeyi gösterdiğini sembolize eder. Helak sıfıra inmediği müddetçe (H≠0) fevz gerçekleşemez.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف