قرر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ر-ر25 sîga, 51 mücavir kök, 37 ayet, 22 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أممقَرَارًااسْتَقَرَّنطفقررعينمُسْتَقَرًّاودعأَأَقْرَرْتُمْقَوَارِيرَاكلمفضضجعلقَرَارٍردد

KökSîga 25Ayet 37Sure 22Mücavir 51

▶ Ağı aç (3B)

قرر

ق - ر - ر

KÖK
  • 38 geçiş
  • 37 ayet
  • 25 sîga
  • 9 sözlük

Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.065 harf
القاف مع الراء ق ر، ر ق مستعملان قر: القُرُّ: البرد، وليلة قَرَّةٌ ويومٌ قَرٌّ وطعام قارٌّ. وفي الحديث: "ول حارها من تولي قارَّها". والقِرَّةُ: ماتصيبه من القُّر. ورجل مَقْرورٌ. وهو أقر من القُرِّ أي أبرد من الكافور ويكون بارداً، قال امرؤ القيس: على حرج كالقُرِّ تخفق أكفاني والقُرَّةُ كل شيء قَرَّتْ به عينك، وَقَرَّتِ العَيْن تَقَرُّ قَرَّةً نقيض سخنت. والقَرارُ: المستقر من الأرض. وأقرَرتُه في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.579 harf
القَرارُ: المستقِرُّ من الأرض. والقَرارِيُّ: الخيَّاط. قال الأعشى: يَشُقُّ الأمورَ ويَجْتابها=كشَقِّ القَرارِيِّ ثوبَ الرَدَنْ الأصمعيّ: القَرارُ والقَرارَةُ: النَقَدُ، وهو ضربٌ من الغنم قصار الأرجل قباحُ الوجوه. والقَرارَةُ: القاع المستدير. قال أبو عبيد: القَرُّ مركبٌ للرجال بين الرَحْلِ والسرجِ. وقال غيره: القَرُّ: الهودجُ. وقال امرؤ القيس: فإمَّا تَرَيْني في رِحالةِ جـابـرٍعلى حَرَجٍ كالقَرِّ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.403 harf
ق ر ر يوم قر وليلة قرّة وذات قرّ وقرّةٍ ‏"‏ وأجد حرّةً تحت قرّة ‏"‏ وولّ حارّها من تولّى قارّها‏.‏ ورجل مقرور‏.‏ وقرّ يومنا يقر‏.‏ واغتسل بالقرور‏:‏ بالماء البارد‏.‏ وأنا آتيه القرّتين‏:‏ البردين‏.‏ وقرّ بالمكان واستقرّ وهو قارٌّ‏:‏ مستقرٌّ وقرّبه القرار وهو في مقرّه ومستقرّه‏.‏ واذكرني في المقار المقدسة‏.‏ وما يتقارّ في موضعه‏.‏ وأنا لا أقارّك على ما أنت عليه أي لا أقر معك‏.‏ وقارّوا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok24.260 harf
القُرُّ: البَرْدُ عامةً، بالضم، وقال بعضهم: القُرُّ في الشتاء والبرد في الشتاء والصيف، يقال: هذا يومٌ ذو قُرٍّ أَي ذو بَرْدٍ. والقِرَّةُ: ما أَصاب الإِنسانَ وغيره من القُرِّ. والقِرَّةُ أَيضاً: البرد. يقال: أَشدُّ العطش حِرَّةٌ على قِرَّةٍ، وربما قالوا: أَجِدُ حِرَّةً على قِرَّةٍ، ويقال أَيضاً: ذهبت قِرَّتُها أَي الوقتُ الذي يأْتي فيه المرض، والهاء للعلة، ومَثَلُ العرب للذي يُظهر خلاف ما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.281 harf
* ق ر ر * * القَرارُ * المستقر من الأرض ويم * القَرِّ * بالفتح اليوم الذي بعد يوم النحر لأن الناس يقرون في منازلهم و * القُرْقُورُ * بوزن العصفور السفينة الطويلة * القِرَّةُ * بالكسر البرد و * القارُورَةُ * واحدة * القَوارِيرِ * من الزجاج و * قَرْقَرَ * بطنه صوت و * قَرَّ * اليوم يقر * قَرَّا * بضم القاف فيهما أي برد ويم * قارٌّ * و * قرٌّ * بالفتح أي بارد وليلة * قارَّةٌ * و * قَرَّةٌ * بالفتح
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR26.730 harf
القر، بالضم: البرد عامة، أو يخص القر بالشتاء، والبرد في الشتاء والصيف. والقول الأخير نقله صاحب المعالم، وهو في المحكم. قال شيخنا: وحكى ابن قتيبة فيه التثليث. والفتح حكاه اللحياني في نوادره، ومع الحر أو جبوه لأجل المشاركة. قلت: يعني به ما وقع في حديث أم زرع: لا حر ولا قر أرادت أنه معتدل، وكنت بالحر والقر عن الأذى، قليله وكثيره. والقرة، بالكسر: ما أصابك من القر وليلة ذات قرة، أي برد. والقرة، بالضم:
Maddenin bağlantısı

القر، بالضم: البرد عامة، أو يخص القر بالشتاء، والبرد في الشتاء والصيف. والقول الأخير نقله صاحب المعالم، وهو في المحكم. قال شيخنا: وحكى ابن قتيبة فيه التثليث. والفتح حكاه اللحياني في نوادره، ومع الحر أو جبوه لأجل المشاركة. قلت: يعني به ما وقع في حديث أم زرع: لا حر ولا قر أرادت أنه معتدل، وكنت بالحر والقر عن الأذى، قليله وكثيره. والقرة، بالكسر: ما أصابك من القر وليلة ذات قرة، أي برد. والقرة، بالضم: الضفدع وقال ابن الكلبي: عيرت هوازن وبنو أسد بأكل القرة، وذلك أن أهل اليمن كانوا إذا حلقوا رؤوسهم بمنى وضع كل رجل على رأسه قبضة دقيق. فإذا حلقوا رؤوسهم سقط الشعر مع ذلك الدقيق، ويجعلون ذلك الدقيق صدقة. فكان ناس من أسد وقيس يأخذون ذلك الشعر بدقيقه فيرمون بالشعر، وينتفعون بالدقيق. وأنشد لمعاوية بن أبي معاوية الجرمي:

ألم تر جرما أنـجـدت وأبـوكـم مع الشعر في قص الملبد شـارع إذا قرة جاءت تقول أصـب بـهـا سوى القمل إني من هوازن ضارع ويثلث، الفتح والكسر نقلهما الصاغاني عن أبي عمرو. والقرة: ة قرب القادسية، نقله الصاغاني. والقرة. الدفعة، وجمعها قرر، ومنه قررت الناقة تقريرا: رمت ببولها قرة بعد قرة، أي دفعة بعد دفعة، خاثرا من أكل الحبة، قال الراجز: ينشقنه فضفاض بول كالصبر في منخريه قررا بعد قرر

وقرة العين: من الأدوية، ويقال لها جرجير الماء، تكون في المياه القائمة، وفيها عطرية، تنفع من الحصاة، وتدر البول والطمث. وقر الرجل، بالضم: أصابه القر: البرد. وأقره الله تعالى: من القر، وهو مقرور، على غير قياس، كأنه بني على قر، ولا تقل: قره الله تعالى. وأقر: دخل فيه، أي القر. ويوم مقرور، وقر، بالفتح، وكذا قار، أي بارد. وليلة قرة وقارة: باردة. والقر: اليوم البارد. وكل بارد: قر. وقد قر يومنا يقر، مثلثة القاف، ذكر اللحياني الضم والكسر في نوادره. وحكى ابن القطاع فيه التثليث؛ كما قاله المصنف، وكذا ابن سيده وصاحب كتاب المعالم؛ كما نقله شيخنا. قلت: الذي قاله ابن القطاع في تهذيب الأبنية له: واليوم يقر ويقر قرا: برد، أي بالفتح والكسر؛ هكذا رأيته مجودا مصححا. ولعله ذكر التثليث في كتاب آخر له. ولكن من مجموع قوله وقول اللحياني يحصل التثليث، فإن الذي لم يذكره ذكره اللحياني، وهو الضم. وقال شيخنا: والفتح المفهوم من التثليث لا يظهر له وجه، فإن سمع في الماضي الكسر فهو ذك أو من تداخل اللغات، على ما قاله غير واحد. أما إطلاق التثليث مع فتح الماضي فلا يظهر له وجه. انتهى. ولكن تعيين شيخنا الضم والكسر عن اللحياني محل تأمل، وذلك فإن سياق عبارته في النوادر على ما نقله عنه صاحب اللسان هكذا: وقال اللحياني قر يومنا يقر، ويقر لغة قليلة. وقد ضبطه مجودا بالقلم بالضم والفتح، وهذا يخالف ما نص عليه شيخنا، فتأمل. والقرارة، بالضم: ما بقي في القدر بعد الغرف منها، أو القرارة: ما لزق بأسفلها من مرق يابس أو حطام تابل محترق أو سمن أو غيره، كالقرورة، والقرة- بضمهما- والقروة- بضمتين- والقررة، كهمزة. وقد قر القدر يقرها قرا: فرغ ما فيها من الطبيخ، وصب فيها ماء باردا كي لا تحترق. والقرورة- بالضم- والقررة- محركة- والقرارة، مثلثة وكهمزة أيضا كله: اسم ذلك الماء. ويقال: أقبل الصبيان على القدر يتقررونها، إذا أكلوا القرة. وقررت القدر تقريرا، إذا طبخت فيها حتى يلتصق بأسفلها؛ كذا في التكملة. وعبارة اللسان هكذا: وتقررها واقترها: أخذها وائتدم بها. يقال قد اقترت القدر. وقد قررتها، إذا طبخت فيها حتى يلتصق بأسفلها. وأقررتها، إذا نزعت ما فيها مما لصق بها؛ عن أبي زيد. والقر: صب الماء دفعة واحدة. وتقررت الإبل: صبت بولها على أرجلها. وتقررت: أكلت اليبيس فتخثرت أبوالها. والاقترار: أن تأكل الناقة اليبيس والحبة فينعقد عليها الشحم فتبول في رجليها من خثورة بولها. وقرت تقر، بالكسر: نهلت ولم تعل، عن ابن الأعرابي، وأنسد: حتى إذا قرت ولما تقرر وجهرت آجنة لم تجهر

جهرت: كسحت. وآجنة: متغيرة. ويروى: أجنة أي أمواها مندفنة، على التشبيه بأجنة الحوامل. وقرت الحية قريرا: صوتت، وكذا الطائر، وعليه اقتصر ابن القطاع. ومن المجاز: قرت عينه تقر، بالكسر والفتح، نقلهما ابن القطاع، والأخير أعلى؛ عن ثعلب، قرة، بالفتح وتضم وهذه عن ثعلب، قال: هي مصدر، وقرورا كقعود: ضد سخنت، ولذلك اختار بعضهم أن يكون قرت فعلت ليجئ بها على بناء ضدها. واختلفوا في اشتقاق ذلك: قال بعضهم: معناه بردت وانقطع بكاؤها واستحرارها بالدمع، فإن للسرور دمعة باردة، وللحزن دمعة حارة. أو قرت: من القرار، أي رأت ما كانت متشوفة إليه فقرت ونامت. وأنشد الزمخشري في الأساس: بها قرت لبون الناس عينا وحل بها عزاليه الغمام وقال بعضهم: قرت عينه. من القرور، وهو الدمع البارد يخرج مع الفرح. وقال الأصمعي: دمعة السرور باردة. وقوله تعالى فكلي واشربي وقري عينا. قال الفراء: جاء في التفسير: أي طيبي نفسا. وفي حديث الاستسقاء: لو رآك لقرت عيناه، أي لسر بذلك وفرح. ورجل قرير العين. وقررت به عينا فأنا أقر. وقرت الدجاجة تقر، بالكسر، قرا، بالفتح، وقريرا، كأمير: قطعت صوتها. وقرقرت: رددت صوتها؛ حكاه ابن سيده عن الهروي في الغريبين. ومن المجاز: قر الكلام في أذنه وكذا في الحديث، يقره قرا: أودعه؛ قاله ابن القطاع. وقيل: فرغه وصبه فيها، أو ساره بأن وضع فاه على أذنه فأسمعه، وهو من قر الماء في الإناء، إذا صبه فيه؛ قاله الزمخشري. وقال ابن الأعرابي: القر: ترديدك الكلام في أذن الأبكم حتى يفهمه. وقال شمر: قررت الكلام في أذنه أقره قرا: وهو أن تضع فاك على أذنه فتجهر بكلامك كما يفعل بالأصم، والأمر قثر. وقر عليه الماء يقره قرا: صبه عليه وفيه. وقال ابن القطاع: وقرت المرأة على رأسها دلوا من ماء: صبتها. وقر بالمكان يقر بالكسر وبالفتح، أي من حد ضرب وعلم، ذكرهما ابن القطاع. وقال ابن سيده: والأولى أعلى، أي أكثر استعمالا، قرارا، كسحاب، وقرورا، كقعود، وقرا، بالفتح، وتقرارة وتقرة، الأخيرة شاذة: ثبت وسكن، فهو قار، كاستقر، وتقار، وهو مستقر. ويقال: فلان ما يتقار في مكانه، أي ما يستقر. وأصل تقار تقارر، أدغمت الراء. وفي حديث أبي ذر: فلم أتقار أن قمت أي لم ألبث. وأقره فيه وعليه إقرارا فاستقر وقرره فتقرر. والقرور، كصبور: الماء البارد يغتسل به، كالبرود؛ قال ابن السكيت، والمرأة قرور: لا تمنع يد لامس كأنها تقر وتسكن لما يصنع بها، لا ترد المقبل والمراود، ولا تنفر من الريبة؛ وبعضه من النوادر للحياني. والقرار، والقرارة، بفتحهما: ما قر فيه الماء. والقرار، والقرارة: المطمئن من الأرض والمستقر منها. وقال أبو حنيفة: القرارة: كل مطمئن اندفع إليه الماء فاستقر فيه. قال: وهي من مكارم الأرض إذا كانت سهولة. وفي حديث ابن عباس، وذكر عليا رضي الله عنهم، فقال: علمي إلى علمه كالقرارة في المثعنجر. وفي حديث يحيى بن يعمر: ولحقت طائفة بقرار الأودية. وكذا قول أبي ذؤيب:

بقرار قيعان سقاها وابل واه فأثجم برهة لا يقلع قال الأصمعي: القرار هنا: جمع قرارة. وقال ابن شميل: بطون الأرض قرارها، لأن الماء يستقر فيها. ويقال: القرار: مستقر الم

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR4.111 harf
قَرَّ قَرَّ I ( n. ac. قَرّ 1 , قَرَاْر 22 , قُرُوْر 27 , تَقْرَاْرَة 62t , تَقِرَّة ) a. [ Bi or Fī ], Stayed, remained, settled, resided in; continued in. b. Became quiet, still; rested. c. [ 'Ala ], Persevered, persisted in. d. U ( n. ac. قَرّ 1 ), Poured cold water into, over. e. A , I ( n. ac. قَرّ 1 ), Was cold ( day ). f. ( n. ac. قَرَّة 1t , قُرَّة 3t , قُرُوْرَة 27t ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR79.031 harf
قرر قََرَّ - يَقَرُّ - قَرَار- قُرَّة - قَرَّة - قَارُوْر - قَارُوْرَة - قَوَارِيْر - أَقَرََّ - يُقِرَُ - اسْتَقَرَّ - يَسْتَقِرُّ - مُستَقِرّ - مُسْتَقَرّ قََرَّ - يَقَرُّ + الكائن: يتوقف عن الحركة والتبدل والتغير بكل أنواعه، ويثبت في مكان واحد أو على وضع واحد قَرَار: اسم فعل " قََرَّ - يَقَرُّ ": التوقف عن الحركة بكل أنواعها والثبات في
Tamamını oku

Sîgalar(25)

Mücavir kökler51 mücavir (243 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عين

    8 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  2. ودع

    2 ortak ayet · Vedia’ heybe demektir

  3. هبط

    2 ortak ayet · İnin

  4. فضض

    2 ortak ayet · Fidde, (dat) Gümüş demektir

  5. نطف

    2 ortak ayet · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır

  6. حزن

    3 ortak ayet · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir

  7. جعل

    7 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  8. مكن

    3 ortak ayet · Kevn tepe demektir

  9. ربو

    2 ortak ayet · Rebbe’deki be vav’a dönüşmüş, gelişmek, evrimleşmek anlamı…

  10. علم

    11 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  11. أمم

    4 ortak ayet · Emam ön demektir

  12. ردد

    3 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

Geçtiği ayetler(37)

  1. وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ مَا لَهَا مِنْ قَرَارٍ

    KarargahÇirkin bir söz; yerden koparılmış, kökü olmayan kötü bir ağaca benzer.

  2. ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَكِينٍ

    KarargahSonra da onu nutfe halinde sağlam bir yere yerleştirdik.

  3. وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ آيَةً وَآوَيْنَاهُمَا إِلَى رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَمَعِينٍ

    KarargahBiz; Meryem’in oğlunu da, annesini de bir ayet kıldık. Her ikisini de sulak, oturmaya elverişli yüksek bir yere yerleştirdik.

  4. فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَكِينٍ

    KarargahOnu sağlam bir yere yerleştirdik.

Sîga sayfası: مُسْتَقَرًّا
Sîga sayfası: أَأَقْرَرْتُمْ
Sîga sayfası: أَقْرَرْتُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقرر
YapıÜçlü (muzaaf)
Özel Durumİkinci ve üçüncü harfi aynı olan ikizleşmiş (şeddeli) yapı
Bağlamsal Yakın Köklerثبت, سكن, أمن
Zıt Kökقلق
Çekirdek Özet 1Sıcaklığın ve çalkantının dinmesi, suyun çukura toplanıp durulması ve soğuması
Çekirdek Özet 2Varlıkların sarsıntıdan kurtularak nihai karar ve istikrar mahalline yerleşmesi, kalbin ve gözün huzur bulması
Çekirdek Özet 3Düşüncede kesin kabul (ikrar), fizikte kararlı denge, toplumda istikrar ve hukuki güvence
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca durağanlık ve donukluk olarak anlayıp içindeki dinlenme, durulma, tatmin ve meşru kabul boyutlarını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قرToplanma, bir araya gelme, bir merkezde yoğunlaşarak dış etkileri sınırlandırma; bu çekirdek قرأ, قرب, قرن ve قرض köklerinde de birleştirme ve yoğunlaştırma ekseninde görülürرİkinci kez eklenen harf köke süreklilik ve katlanma kazandırarak toplanan şeyin sarsıntısız bir biçimde yatışmasını, soğumasını, çalkantının tamamen kesilerek kararlı bir sükûnete kavuşmasını sağlamıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırDağınık unsurların daralan bir hatta toplanması, sınırlanması ve odak noktasına yönelmesi
رİnsan başı; baş, ilk, üstHareketin bir amaca bağlanması, yönün tepe noktada toparlanması
رİnsan başı; baş, ilk, üstBirinci yönelim hareketinin pekişmesi, hedefin nihai olarak sabitlenmesi ve yön arayışının son bulması
قررMerkeze toplanıp yön arayışını çift katlı bir sabitlemeyle durdurma hareketiDağınık ve hareketli durumdan toparlanmış, sınırlanmış ve sarsıntısı kesilmiş nihai dinginlik haline geçiş

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl sıcağının ardından gelen dondurucu kış soğuğu (el-kurr) ve yağmur suyunun akıntısının kesilerek çukur bir havzada toplanıp durulması (el-karâr, el-karâre)
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde soğuk ve dondurucu hali şöyle zikreder: على حرج كالقُرِّ تخفق أكفاني
Erken Arapça kullanımİbnü’s-Sikkît ve erken dilcilerin aktardığı üzere serinletici yıkama suyuna el-karûr denilmiş, Araplar gözün sıcaktan ve ıstıraptan kurtulup yatışmasını «gözün karara ermesi» olarak adlandırmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde قرر kökü, hararetin düşmesi, soğuma, donma ve buna bağlı olarak hareketin yavaşlayıp bir kap veya zemin içinde durulması semantik çekirdeği etrafında şekillenir. İbranicede karşılaşılan קרר (qarar) biçimi doğrudan «soğuk olmak, serinlemek» anlamına gelirken, buradan türeyen qor sözcüğü dondurucu soğuğu ifade eder. Süryanicede qarr kökü yine soğukluk, serinlik ve donma anlamı taşır; zihinsel ve bedensel anlamda sakinleşme için de bu kökün türevleri kullanılır. Akadca qāru / qarāru formlarında akıntının durulması ve dibe çökme izleri takip edilebilir. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak semantik paydası hararet ve çalkantının (kaynama) zıddı olarak soğuma ve durulmadır. Arapçada bu ilksel anlam hem iklimsel soğukluk hem de suyun çukurda durulup göllenmesi imgesi üzerinden zihinsel onay (ikrar), mekânsal yerleşim (karargâh) ve ruhsal tatmin (kurretü ayn) alanlarına genişlemiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen semitik kök sözlükleri.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقررKış soğuğu (el-kurr) ve suyun çukurda toplanıp dinlenmesi (el-karâre) maddesinden zihinsel kabule ve mekânsal istikrara genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קרר (qarar), Süryanice qarrKuzeybatı Sami dillerinde soğuk olmak, serinlemek ve sakinleşmek anlamıyla ortak mirasKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperlerAkıntının kesilip dibe çökmesi ve katılaşması ekseninde fonetik ve anlamsal paralelliklerMuhtemel

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques ve Gesenius Hebrew Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قررAnlamlıSoğumak, durulmak, yerleşmek, kabul etmekÇalkantı ve ısının kesilerek bir yerde sebat bulmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
رقرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu harf dizilişi bağımsız üçlü kök kurmaz; yalnızca رقق kökünün dörtlü türevi olan çalkalanma ve parıldama (rakraka) biçiminde işlenirKur'an'da geçmez
ررقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik diziliş klasik Arapça lügat geleneğinde kök hüviyeti kazanmamıştırKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قررMerkezİstikrar, durulma, sükûnetSarsıntının, ısının ve tereddüdün tamamen dinerek nihai tatmine ulaşmasıİçsel huzuru, mekânsal yerleşimi ve zihinsel tasdiki bir arada toplar
ثبتKomşuSebat, direnç, ayrılmamaDış baskı ve sarsıntı karşısında yerini terk etmemeyi öne çıkarırقرر kökündeki içsel soğuma ve durulma boyutu ثبت kökünde yerini doğrudan direnme kuvvetine bırakır
سكنKomşuHareketsizlik, dinmeHareketin durmasını ve can sıkıcı durumun geçmesini anlatırسكن sadece hareketin kesilmesidir; قرر ise toplanıp kararlı bir zemine ve doyum noktasına kavuşmayı içerir
أمنKomşuGüvenlik, korkusuzlukTehdit ve korkunun ortadan kalkmasıyla sükûn bulmadırİstikrarın psikolojik ve emniyet zeminini oluşturur
قلقZıtSarsıntı, çalkantı, kaynamaYerinde duramama, huzursuzluk ve sürekli tedirginlik haliقرر kökünün sağladığı serinlik, durulma ve sebat halinin doğrudan inkıtaya uğramasıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقررDurulmak, yerleşmek, soğumak, onaylamakÇalkantı ve hararetin kesilmesiyle ulaşılan maddi ve manevi istikrar haliKesin
Latincestabilire, sedare, refrigerareSabitlemek, yatıştırmak, serinletmekFiziksel ve hukuki istikrarı karşılar; kalbin ve gözün serinlemesi boyutunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcesettle, stabilize, cool down, acknowledgeYerleşmek, durulmak, soğumak, ikrar etmekMekânsal ve hukuki yerleşimi verir ancak göz aydınlığı anlamındaki duygu bütünlüğünü tek kelimede toplayamazGüçlü
Almancasich niederlassen, beruhigen, anerkennenYerleşmek, yatışmak, tanımakDurulma ve kabul anlamlarını taşır; kökün serinlik ve duru su imgesini ayrı kelimelerle verirGüçlü
Fransızcas'établir, se stabiliser, apaiser, avouerYerleşmek, istikrar bulmak, yatışmak, ikrar etmekKurumsal ve mekânsal sabitliği iyi ifade eder; sıcaklık karşıtı serinlik bağlamını doğrudan kapsamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُسْتَقَرٌّ / مُسْتَقَرًّاYeryüzündeki geçici veya ahiretteki kalıcı barınak, nihai varış menziliYaratılış, insanın yeryüzüne inişi ve ahiret akıbeti bağlamı; Bakara 2:36, Furkân 25:24
قَرَارٍ / الْقَرَارُ / قَرَارًاYaşamaya ve sarsıntısız durmaya elverişli karargâh, sükûnet yurduYeryüzünün nizamı, anne rahmi ve ahiret yurdu bağlamı; Mü'minûn 23:13, Mü'min 40:39
تَقَرَّ / قُرَّةَGöz aydınlığı, iç huzuru, keder hararetinin dinmesiAnne şefkati, aile saadeti ve cennet mükâfatı bağlamı; Tâhâ 20:40, Furkân 25:74, Secde 32:17
أَقْرَرْتُمْ / أَقْرَرْنَاSözleşmeyi onaylama, hakkı itiraf ve taahhüt etmeİlahi misak ve peygamberler arası ahitleşme bağlamı; Bakara 2:84, Âl-i İmrân 3:81
اسْتَقَرَّYerinde sabit kalıp sarsılmamaDağın tecelli karşısındaki sebat arayışı bağlamı; A'râf 7:143
قَوَارِيرَاŞeffaf, billur, sarsıntısız duran kaplarCennet ehlinin içecek kapları ve berraklık bağlamı; İnsân 76:15

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman tanımı ve ilahi misakİmanın sadece tasdik mi yoksa dille ikrarı da zorunlu kılıp kılmadığı tartışmasıHakikatin zihinde ve dilde sarsıntısız bir biçimde yerleşmesi ve kabul edilmesi
FıkıhHukuki ikrar ve akitlerKişinin kendi aleyhine olan bir hakkı veya borcu tereddütsüz itiraf etmesinin bağlayıcılığıDelil hiyerarşisinde en kesin hukuki kabule ve davanın sabitlenmesine yönelme
TefsirAhiret yurdu ve yaratılış nizamıDünyanın geçici bir istikrar mahalli (müstekar), ahiretin ise nihai karar yurdu oluşuSarsıntının yerini ebedi ve değişmez bir sükûnete bırakması
Hadisİbadet adabı ve duaNamazda ta'dîl-i erkân ile sükûnet bulma ve göz aydınlığı olarak ibadet kavramıBedensel uzuvların yerli yerine oturması ve ruhun çalkantıdan kurtulması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbi mutmain kılan inançİkrar ve itmi'nanŞüphe ateşini söndürmeDinin hakikatleri kalpte istikrar bulduğunda iç çalkantı ve tereddüt yerini teslimiyete bırakırKesin
İlmiKesinleşmiş ve doğrulanmış bilgiYakîn ve aksiyomZihinsel tereddüdü gidermeDelillerin bir noktada toplanıp çelişkilerin elenmesiyle bilginin kararlı hale gelmesidirGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve kurumsal yapıKamusal istikrarKaos ve anarşiyi önlemeToplumun ortak bir anayasa ve meşru otorite zemininde sükûnete kavuşarak dağılmaktan kurtulmasıdırKesin
İktisadiFiyat dengesi ve piyasa güveniPazar istikrarıDalgalanma ve krizi sınırlamaSpekülatif çalkantıların durularak sermaye ve mal akışının güvenli ve öngörülebilir bir zemine oturmasıdırGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKararlı denge durumu (stable equilibrium) ve termodinamik soğumaBir sistemin dış etki veya çalkantıdan sonra potansiyel enerjinin en düşük olduğu noktaya yerleşerek türevsel değişiminin sıfıra yaklaşması halidirKesin
Beşeri bilimlerKurumsallaşma ve toplumsal mutabakatBireysel çatışma ve arzuların ortak kabul görmüş normlar ve sözleşmeler havzasında durularak istikrarlı bir düzen inşa etmesidirGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece mekanik bir hareketsizlik, donukluk veya resmi bir karardan ibaret görmek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün içinde yer alan serinleme, ferahlama, göz aydınlığı, sarsıntıdan arınmışlık ve rızaya dayalı zihinsel ikrar boyutlarını kapsayan bütüncül sükûnet hali
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennetin veya yeryüzünün karar mahalli oluşunu pasif bir durağanlık sanmak; imandaki ikrarı kuru bir bürokratik beyan derecesine indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın amacının başıboş çalkantı ve kaos değil, nihai bir düzen, adalet ve istikrar mahalline yönelmek olduğunu ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yeryüzünün yaşam için hazırlandığını bildiren nizam ayetlerinde, cennet ve cehennemin tasvir edildiği ahiret ayetlerinde ve ailevi huzuru anlatan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyanın ebedi bir yurt olduğu zannını «geçici müstekar» kavramıyla düzeltir; huzurun hararetli hazlarda değil, dingin ve berrak bir durulmada (kurretü ayn) bulunduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamIsının düşerek dondurucu bir serinliğe dönüşmesi, çalkantılı suyun bir çukura toplanıp tamamen durulması ve berraklaşması.
  • Soyut anlamZihnin şüpheden, kalbin endişeden, toplumun kargaşadan kurtularak meşru ve sarsıntısız bir zeminde nihai huzur ve kabule kavuşması.
  • Sistematik karşılıkDinamik bir sistemin çalkantı enerjisini tüketerek en düşük enerji ve en yüksek intizam düzeyinde kararlı bir dengeye (homeostazis) ulaşması.
  • LaTeX modeliS∗=arg⁡min⁡SV(S)  ⟺  lim⁡t→∞∥dSdt∥=0
  • LaTeX açıklamasıModelde S sistemin anlık durumunu, V(S) sistemin potansiyel enerji veya çalkantı fonksiyonunu temsil eder. S∗ durumu, sistemin potansiyelinin en aza indiği kararlı denge (müstekar / karar) halidir. Zaman sonsuza giderken durumun zamana göre değişim hızının normunun sıfıra eşitlenmesi, her türlü sarsıntı ve hararetin tamamen kesilerek sistemin istikrara kavuştuğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق