قمص

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-م-ص4 sîga, 39 mücavir kök, 6 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سودقَمِيصُهُقَمِيصِهِوصفقمصقدددممبِقَمِيصِيدبرصدقكذبرودجمل

KökSîga 4Ayet 6Sure 1Mücavir 39

▶ Ağı aç (3B)

قمص

ق - م - ص

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

Gömlek demektir. Gömleğin ilki eski Mısırda ortaya çıkmıştır. Zaten Kuranda da Yusuf kıssasında anlatılmaktadır. Eski Mısırda Kalasiris gömlek demektir. Latince de camisia gömlek anlamındadır. Arapçadaki قَمِيص de ses olarak aynıdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Gömlek demektir. Gömleğin ilki eski Mısırda ortaya çıkmıştır. Zaten Kuranda da Yusuf kıssasında anlatılmaktadır. Eski Mısırda Kalasiris gömlek demektir. Latince de camisia gömlek anlamındadır. Arapçadaki قَمِيص de ses olarak aynıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR550 harf
القاف والصاد والميم معهما ق ص م، ق م ص مستعملان فقط قصم: القَصْمُ: دق الشيء، وقَصَمَ الله ظهره، قال: إذا نزلتْ بالمرءِ قاصِمةُ الظهرِ ورجل قَصِمٌ: هار ضعيف سريع الانكسار، وفتاة قَصِمةٌ: منكسرة. وأقْصَمُ أعم وأكثر من الأقصف أي الذي انقَصَمَتْ ثنيته من النصف. قمص: القِماصُ: ألا يستقر في موضع، تراه يقمِص فيثب من مكانه من غير صبر. يقال للقلق: أخذه القِماصُ. والقَمَصُ: ذباب صغار فوق الماء، الواحدة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR441 harf
قَمَصَ الفرسُ وغيره يَقْمُص ويَقْمِصُ قَمْصاً وقُماصاً، أي اسْتَنَّ، وهو أن يرفع يديه ويطرحهما معاً ويعجنَ برجليه. يقال هذه دابّةٌ فيها قِماصٌ. وفي المثل: ما بالعَيْر من قِماصٍ، وهو الحمار. يُضْرَبُ لمن ذَلَّ بعد العز. ويقال للفرس: إنَّه لَقامِصُ العرقوبِ، وذلك إذا شَنِجَ نَساه فَقَمَصَتْ رجله. وقَمَصَ البحرُ بالسفينة، إذا حرَّكها بالموجِ. والقَميصُ: الذي يُلْبَس. والجمع القُمْصانُ والأقْمِصَةُ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.423 harf
ق ص م صمق ، قمص ، قصم ، صقم . صمق : أهمله الليث . وفي ( نوادر الأعراب ) يقال : ما زالَ فلانٌ صامِقاً منذ اليومِ وصامِياً وصابِياً أي عطشان أو جائِعاً . قال : وهذه صَمَقةٌ من الحَرّةِ : أَي غليظةٌ ، قالوا : وأَصْمَقْت الباب وَأَصْفَقته ، أَي : أَغلقته ، قاله السُّلميُّ . قصم : قال الليث : القَصْمُ : دقُّ الشيء ، ويقال للظالم : قَصَمَ الله ظهره ، ورجلٌ قَصِمٌ ، أي : هارٍ ضعيف سريع الانكسار ، وقناةٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.254 harf
(باب القاف والميم وما يثلثهما) (قمن) القاف والميم والنون كلمةٌ واحدة. يقال: هو قَمَنٌ أنْ يفعَل كذا، لا يثنى* ولا يُجمَع إذا فتحتَ ميمه، فإن كَسَرتَ أو قُلْت قَمينٌ ثنَّيت وجَمعت. ومعنى قَمِينٍ: خَليقٌ. (قمه) القاف والميم والهاء فيه كلماتٌ ليست بأصليَّة. يقولون: قَمَه الشّيء، إذا انْغَمَس في الماء فارتفعَ حيناً وغابَ حيناً. وقِفاف قُمَّه. تَغيبُ في السَّرابِ وتظهر. وهذا في الإبدال، وأصله
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR358 harf
- القميص معروف، وجمعه قمص وأقمصة وقمصان. قال تعالى: ﴿إن كان قميصه قد من قبل﴾ [يوسف/26]، ﴿وإن كان قميصه قد من دبر﴾ [يوسف/ 27] وتقمصه: لبسه، وقمص البعير يقمص ويقمص: إذا نزا، والقماص: داء يأخذه فلا يستقر به موضعه ومنه (القامصة) (الحديث عن علي أنه قضى في القارصة والقامصة والواقصة بالدية أثلاثا. والقامصة: النافرة الضاربة برجليها. انظر: النهاية 4/108) في الحديث.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR597 harf
ق م ص قمّصه ثوباً فتقمّصه وقمّص هذا الثوب اقطع منه قميصاً‏.‏ وعيرٌ قامص وقمص يقمص ويقمص قماصاً بالكسر كالنّفار والشراد‏.‏ وتقامص الصبيان وبينهم مقامصة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ قمّصه الله وشيَ الخلافة‏.‏ وتقمّص لباس العزّ‏.‏ وهتك الخوف قميص قلبه أي حجابه‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ وأبيض هفّاف القميص انتضيته وألقيت بن القوم مهتضماً ضمرا أراد قلب الذبيحة‏.‏ وقمص البحر بالسفينة‏:‏ حركها بأمواجه كأنها تقمص‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.027 harf
القميص الذي يلبس معروف مذكر، وقد يُعْنى به الدرع فيؤنث؛ وأَنثه جرير حين أَراد به الدرع فقال: تَدْعُو هوازنَ والقميصُ مُفاضةٌ، تَحْتَ النّطاقِ، تُشَدُّ بالأَزرار والجمع أَقْمِصةَ وقُمُصٌ وقُمْصانٌ. وقَمَّص الثوبَ: قَطَعَ منه قميصاً؛ عن اللحياني. وتَقَمَّصَ قميصَه: لَبسه، وإِنه لَحَسن الْقِمْصة؛ عن اللحياني. ويقال: قَمَّصْتُهُ تقميصاً أَي أَلبستُه فتَقَمَّص أَي لَبِس. وروى ابن الأَعرابي عن عثمان
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR121 harf
* ق م ص * * القَمِيصُ * الذي يلبس والجمع * القُمْصانُ * و * الأَقْمِصةُ * و * قَمَّصًهُ * قميصا * فَتَقَمَّصَهُ * أي لبسه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.915 harf
قمص الفرس وغيره يقمص ، بالضم، ويقمص ، بالكسر، قمصا وقماصا، بالضم والكسر ، واقتصر الجوهري على الكسر: ومنع الضم، وهما جميعا في كتاب يافع ويفعة فقال: هو قماص الدابة وقماصه، أو إذا صار ذلك عادة له فبالضم، وهو أي القمص والقماص أن يرفع يديه ويطرحهما معا، ويعجن برجليه ، وهو الاستنان أيضا. قمص البحر بالسفينة ، إذا حركها بالموج، كما في الصحاح، وهو مجاز. من المجاز: القماص ككتاب: القلق
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.341 harf
قَمَصَ 1 قَمَصَ ذ , aor. قَمُصَ (S, M, A, Msb, K) and قَمِصَ , (S, M, Msb, K,) inf. n. قَمْصٌ (S, Msb, K) and قِمَاصٌ, (S, M, A, K, or this is a simple subst., Msb,) and قُمَاصٌ, (M, K, or this last is not allowable, S,) He (a horse or other animal, S, A, K, or a camel, Msb) raised his fore legs together and put them down together, (S, A, Msb, K,) on being mounted or ridden, (Msb,) and beat the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.193 harf
قَمَصَ قَمَصَ I , U ( n. ac. قَمْص 1 , قُمَاْص 24 ), a. Bounded; plunged, reared, pranced; frisked. b. ( n. ac. قَمْص 1 , قِمَاْص 23 , قُمَاْص 24 ), Galloped. c. [ Bi ], Shied, ran away with. d. [ Bi ], Tossed about ( a ship: sea ). e. Became twitched up ( leg ). قَمَّصَ قَمَّصَ II , a. see I (c) . b. Clad with a shirt. c. Invested with. d. Cut out a shirt from. تَقَمَّصَ
Maddenin bağlantısı

قَمَصَ قَمَصَ I , U ( n. ac. قَمْص 1 , قُمَاْص 24 ), a. Bounded; plunged, reared, pranced; frisked.

b. ( n. ac. قَمْص 1 , قِمَاْص 23 , قُمَاْص 24 ), Galloped.

c. [ Bi ], Shied, ran away with.

d. [ Bi ], Tossed about ( a ship: sea ).

e. Became twitched up ( leg ).

قَمَّصَ قَمَّصَ II , a. see I (c) .

b. Clad with a shirt.

c. Invested with.

d. Cut out a shirt from.

تَقَمَّصَ تَقَمَّصَ V , a. Put on, wore a shirt.

b. Was invested with.

c. [ Fī ], Became immersed.

تَقَاْمَصَ تَقَاْمَصَ VI , a. Contended together in leaping.

قَمَص قَمَص 4 , a. Water-flies.

b. Young locusts.

قِمِصِيّ قِمِصِيّ 8yi , a. Leaping, springing; run.

قَاْمِص قَاْمِص 21 , a. Kicking.

قَمَاْص قَمَاْص 22 , قِمَاْص 23 , a. see 8yi .

b. Trouble; agitation; commotion.

c. see 24 (b) .

قُمَاْص قُمَاْص 24 , a. see 8yi .

b. Power, strength.

قَمِيْص قَمِيْص 25 , ( pl. قُمُص 10 , أَقْمِصَة 15t , قُمْصَاْن 35 ), a. Shirt; shift.

b. Tunic.

c. Surplice; alb.

d. Membrane.

e. see 26 .

قَمُوْص قَمُوْص 26 , a. Bounding, prancing; frisky; restless, unquiet.

قَمَّاْص قَمَّاْص 28 , a. Seller of shirts.

قَمَّصَ N. Ac. قَمَّصَ II , تَقَمَّصَ V , a. Metempsychosis.

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.970 harf
قمص قَمَصَ - يَقْمُصُ - قَمِِيْص قمَصَ - يَقْمُصُ + شيء + كائناً: غطاه وستره، وأعطاه به هيئة وحسناً قَمِيْص: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة من " قَمَصَ - يَقْمُصُ ": الساتر مع إعطاء هيئة وحسن: وهو اصطلاحاً نوع من الثياب يلبس في القسم الأعلى من الجسم واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللباس والستر والتغطية التي تأخذ شكل الجسم المغطى وتلتصق به
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler39 mücavir (53 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قدد

    4 ortak ayet · Sırım demektir

  2. دبر

    3 ortak ayet · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir

  3. أهل

    3 ortak ayet · Hilal yeni ay demektir

  4. كذب

    3 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  5. لفي

    1 ortak ayet · Bulduk

  6. سول

    1 ortak ayet · Sevil: “Seyl”den türemiştir

  7. رود

    2 ortak ayet · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

  8. سود

    1 ortak ayet · Kararan

  9. صدق

    2 ortak ayet · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir

  10. دمم

    1 ortak ayet · Ve kan

  11. عون

    1 ortak ayet · Yardım istenilen

  12. جمل

    1 ortak ayet · Erkek deve demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِنْ دُبُرٍ وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِ قَالَتْ مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا إِلَّا أَنْ يُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Onun gömleğiİkisi de kapıya koştular. Kadın, onun gömleğini arkasından boylu boyunca yırttı. Kapının yanında efendisine rast geldi. Kadın dedi ki: Ailene kötülük etmek isteyenin cezası; zindana atılmaktan veya acıklı bir azabdan başka ne olabilir?

  2. فَلَمَّا رَأَى قَمِيصَهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ

    Onun gömleğiGömleğinin arkadan yırtılmış olduğunu görünce; (kadının kocası) dedi ki: Doğrusu bu, sizin tuzağınızdandır, siz kadınların tuzağı büyüktür.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقمص
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerثوب, لبس, سربل, ستر
Zıt Kökعري
Çekirdek Özet 1Bir nesneyi veya bedeni içine alarak bütünüyle saran, dış tesirlere karşı örten kılıf ve bu örtünün hareketle kaynaşması
Çekirdek Özet 2İnsanın iç hakikati ile dış dünya arasındaki maddî-mânevî arayüz; hakikatin, suçsuzluğun ve şifanın somut delil örtüsü
Çekirdek Özet 3Bir role, makama veya kimliğe bürünme; iç durumu dışa yansıtan ya da gizleyen kurumsal ve ahlaki zarf
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca alelâde bir dikişli giysi parçasından ibaret sayıp Kur'an kurgusundaki turnsal/adli gösterge ve bürünme işlevini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قمToplamak, kuşatmak, yükseltip tepesinde bir araya getirmek; nitekim قمح başaklanıp taneyi toplama, قمر ışığı toplayıp aksettiren dolunay, قمطر sıkıca bağlayıp toplama, قمع boyun eğdirip içine bastırma ve قمل çoklukla sarıp kaplama anlamlarını taşırصÇekirdekteki toplama ve sarma eylemine sıkıştırma, bedene tam oturma, sımsıkı kuşatarak bir kılıf gibi sarıp onunla birlikte devinme niteliği kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırNesnenin sınırlarını belirleme, bir araya toplama ve bir eksen etrafında odaklama hareketini başlatır
مSu; akış, çokluk, derinlikKuşatılan nesnenin kıvrımlarına uyum sağlayan, dalgalanan, akıcı ve sürekli olan kaplayıcı dokuyu temsil eder
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaSarılan nesneyi sıkıca tutma, kavrama, ayrılmaz bir biçimde üzerine yapışarak sabitleme işlevini yükler
قمصSınırları belirlenip toplanan esnek bir dokunun gövdeyi sımsıkı yakalayarak örtmesiGövdeyi içine alıp onun hareketleriyle birleşen, hem koruyan hem de hareketi yansıtan kılıf ve zarf hareketini doğurur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBedeni boyundan aşağıya doğru örten, baş ve kollar için açıklığı bulunan dikişli giysi; devenin ayaklarını vurarak sıçraması ve denizin gemiyi dalgalarla çalkalaması
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde zırh ve bedeni koruyan esnek örtü anlamında kullanılmıştır. Cerîr bir beytinde bu kullanımı şöyle aktarır: تَدْعُو هوازنَ والقميصُ مُفاضةٌ / تَحْتَ النّطاقِ، تُشَدُّ بالأَزرار
Erken Arapça kullanımİbnü'l-Esîr ve diğer hadis lügatlerinde geçen rivayette Hz. Ali'nin hükmü bağlamında sıçrayan, depinen hayvan için قامصة ifadesi yer alır; ayrıca hilafet makamına bürünme istiâresi olarak Hz. Osman'a söylenen إِنَّ اللَّهَ سَيُقَمِّصُكَ قَمِيصاً rivayetinde makam kılıfı olarak kullanılmıştır

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, en-Nihāye fî Garîbi'l-Hadîs.

Sami etimolojik katman

Arapça قمص kökü, Semitik sahada hem bir giysi türünü (gömlek, tunik, iç örtüsü) hem de bürünme veya çalkantılı hareket bildiren köklerle irtibatlıdır. Kökün isim formu olan Arapça قَمِيص (tunik, gömlek), Akdeniz ve Yakındoğu kültür havzasında ortak bir tekstil ve giyim terimi olarak yaygındır; Süryanice qamīṣā (iç giysisi, gömlek) ve Geç İbranice qāmīṣ biçimleriyle doğrudan örtüşür. Bu kelimenin Geç Latinceye camisia olarak geçişi de aynı bölgesel ticaret ve kültür etkileşiminin bir parçasıdır. Diğer yandan Maqāyīs al-Lugha'nın işaret ettiği üzere kökün fiilî çekirdeği sıçrama, çalkalanma ve bir şeyin içine girip yerleşme (انشيام) hareketini içerir. Dolayısıyla kök, hem bedenin hareketlerine göre dalgalanan dikişli bir muhafaza örtüsünü hem de bir kılıfın içine girip onun şeklini alma devinimini temsil eden köklü bir Semitik arka plana dayanmaktadır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقمص fiili: Sıçramak, depinmek; bir kılıfın içine girmek; قَمِيص: Bedene giyilen gömlek, kalbi saran zarÇekirdek, içine girilen ve bedeni sararak onunla hareket eden esnek örtü ile çalkantılı devinim arasında çift yönlü semantik bağ kurarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice qamīṣā, İbranice qāmīṣİç giysisi, keten tunik ve gömlek anlamında ortak kültürel ve fonetik süreklilik mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiGeç Latince camisia, İtalyanca camicia, Fransızca chemiseAkdeniz havzası tekstil alışverişi yoluyla Sami dillerinden Batı dillerine geçmiş örtü ve tunik terimiGüçlü

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab, Oxford Latin Dictionary.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قمصAnlamlıSarmak, giydirmek, sıçramakBir nesneyi kılıf gibi sarıp içine almak veya hareketle çalkalanmakHedef kök; Kur'an'da 6 kez geçer
قصمAnlamlıKırmak, parçalamak, helak etmekBir şeyi ortasından çatırdatarak veya ezerek ikiye ayırmak, belini kırmakOrtak sertlik unsuru taşır; zıt yönlü olarak parçalama bildirir; Kur'an'da geçer
مقصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir
مصقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir
صقمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir
صمقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قمصMerkezBedeni saran kılıf ve gömlekBedenin bizzat üst kısmına oturan, yırtılabilen, kokuyu ve izi tutan dolaysız örtüİç hakikati dışa taşıyan ve eylemin delilini barındıran şahsi örtü
ثوبKomşuGenel giysi ve elbiseDökümlü, genel ve her türlü biçilmiş kumaşı kapsar; bedene oturma ve kılıf olma özelliği قمص kadar dar değildirBir duruma geri dönme ve örtünme nesnesi
لبسKomşuBürünme ve giyinme eylemiGiysinin kendisinden ziyade üstünü örtme, bürünme ve bazen hakikati gizleme fiiline odaklanırBir örtünün altına girip görünmez kılınma hali
سربلKomşuZırh, gömlek ve koruyucu zırh-elbiseBedeni sıcaktan veya savaştan korumak üzere giyilen geniş muhafaza giysisidirSavunma ve himaye amacı öne çıkar
سترKomşuGizleme ve perdelemeGörünmeyi engellemek amacıyla araya çekilen engel veya perdeDikişli bir giysi değil, mutlak set çekme eylemidir
عريZıtÇıplaklık ve soyunmaÖrtünün, kılıfın ve muhafazanın bütünüyle kalkması; korumasız ve açıkta kalmaBedeni ve hakikati zarfsız bırakma hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقمصGömlek, kılıf, bürünmeBedeni saran dikişli giysi ve kalbi/nesneyi örten zarKesin
Latincecamisia, indusiumGömlek, iç tuniğiBedene dolaysız temas eden iç giysiyi karşılar; adli ve sembolik bürünme boyutunu içermezGüçlü
İngilizceshirt, tunic, garment, sheathGömlek, tunik, kılıfFiziksel giysiyi tam karşılar; ancak kökün sıçrama ve hal bürünme nüansını dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaHemd, Gewand, HülleGömlek, giysi, örtü/kılıfMaddi giysi ve örtü boyutunu verir; olayın adli kanıtı olma derinliği bağlama bağlıdırGüçlü
Fransızcachemise, tunique, enveloppeGömlek, tunik, zarfKelime kökeni bakımından akrabadır; fiziki gömlek sınırında kalırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَمِيصَهُ (üzerine yalan kan sürülen gömlek)Sahte delil ve iftira perdesiKardeşlerin Yusuf'u kurdun yediğini iddia ederek sundukları düzmece kanıt bağlamı (Yûsuf 12:18)
قَمِيصَهُ (arkadan yırtılan gömlek)İffet, masumiyet ve suçsuzluk burhanıKadının arkadan çekmesi sonucu yırtılmasıyla hakikatin ortaya çıktığı adli teftiş bağlamı (Yûsuf 12:25, 12:26, 12:27, 12:28)
بِقَمِيصِي (yüze sürülen gömlek)Şifa vesilesi, koku ve kavuşma müjdesiYusuf'un babasının görmeyen gözlerine sürülmek üzere gönderdiği müjde ve kavuşma vasıtası bağlamı (Yûsuf 12:93)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ismeti ve ilahi tedbirHz. Yusuf'un masumiyetinin fiziki bir iz üzerinden teyit edilmesi ve kaderin zahiri nesneler eliyle tezahürüEşyanın hakikati perdeleyen değil, açığa çıkaran bir âyete dönüşmesi
FıkıhKarinelerle hüküm verme ve adli tıpYırtığın önden veya arkadan oluşunun (kadd) kesin delil ve karine sayılıp sayılamayacağı meselesiİkrar veya beyyine dışındaki somut maddi izlerin delil gücü (levâsık ve karâin)
TefsirKıssa kurgusu ve sembolik anlatımYusuf kıssasında gömleğin üç evreli (hüzün/iftira, aklanma/masumiyet, şifa/kavuşma) dönüşümüOlay örgüsünün merkezindeki turnusol ve hafıza taşıyıcısı nesne
HadisHilafet ve yönetim emanetiHz. Osman'a hitaben buyrulan "Allah sana bir gömlek giydirecek..." rivayetiMakam, yetki ve vazifenin kişiye giydirilen ilahi bir kılıf oluşu istiâresi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve masumiyet örtüsüİffet zırhıGünah ile takva arasındaki ayrışmayı görünür kılmaİnsanın ahlaki konumunu dış dünyadaki fiili duruşuyla tescil eden arayüzGüçlü
İlmiMaddi kanıt ve adli karineNesnel iz / GöstergeOlayın mahiyetini mekanik izler üzerinden kanıtlamaYırtılma yönünün hareket vektörünü göstererek fail ile mağduru belirlemesiKesin
SiyasiMakam ve meşruiyet temsiliHilafet/İktidar kılıfıYönetim yetkisini şahsa giydirip onu mesul kılmaSiyasi otoritenin kişisel bir mülk değil, emanet bir libas olduğunu göstermeGüçlü
İktisadiEmek, üretim ve ticaret nesnesiKatma değerli dokumaTemel tüketim maddesinden kimlik ve statü göstergesine geçişHammaddenin dikiş ve sanatla ferdi bir zarfa dönüştürülerek değer kazanmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSınır tabakası (boundary layer) ve vektörel kuvvet analiziAkışkanlar mekaniğinde yüzey ile akış arasındaki arayüz; mekanikte gerilme kuvvetinin yırtılma noktası ve yönü üzerinden (önden/arkadan) etki eden kuvvetin yön vektörünü ele vermesiGüçlü
Beşeri bilimlerAdli göstergebilim (forensic semiotics) ve rol kuramıSosyolojide bireye biçilen toplumsal rolün giyilmesi; kriminalistikte temas edilen nesnenin üzerinde failin ve eylemin geriye dönük silinmez izler bırakması ilkesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir gündelik tekstil ürünü veya gardırop eşyası derecesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da قمص kelimesi, bir insanın ahlaki dramında yalanın, suçsuzluğun ve vuslatın üzerine yazıldığı tarihsel ve adli bir mahkeme belgesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYusuf kıssasını sadece masalsı bir aile ve saray çekişmesi sanmak; Kur'an'ın eşya-insan ilişkisinde nesnelerin taşıdığı şahitlik ve karine hukukunu gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an kıssalarında hiçbir nesnenin rastgele anılmadığını; gömleğin bir iftira aletinden adli bir berat senedine ve nihayetinde şifa veren bir müjdeye dönüşümünü göstererek somut eşyanın manevi hakikatlerle bağını kurar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yûsuf suresindeki düğüm, çatışma, aklanma ve kavuşma sahnelerinde (12:18, 12:25-28, 12:93) olay akışını belirleyen temel eksendir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin yalnızca sözlü beyanlarla ispatlanabileceği zannını yıkar; fiziksel göstergelerin ve nesnel karinelerin yalanı boşa çıkaran ilahi bir adalet mekanizması olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBedenin üzerine giyilen, baş ve kollar için açıklığı olan, gövdeyi bir zarf gibi sararak onun hareketleriyle devinen dikişli iç ve dış giysisi.
  • Soyut anlamİnsanın iç dünyası ile toplumsal ve adli çevre arasındaki temas yüzeyi; eylemin, niyetin ve masumiyetin üzerine kaydedildiği nesnel gösterge katmanı.
  • Sistematik karşılıkAdli mekanizmada karineye dayalı ispat sistemi; siyasette emanet edilen kurumsal rol ve kimlik zarfı.
  • LaTeX modeliS={x∈M∣∇⋅F⃗(x)≠0}  ⟹  Φ(S)∈{0,1}
  • LaTeX açıklamasıModelde M maddi örtüyü (gömleği), F⃗ yüzeye etkiyen dış kuvvet vektörünü (çekme, yırtma, kan bulaşması gibi fiziksel temasları), S bu kuvvetin yüzeyde oluşturduğu gerilme ve deformasyon sınır bölgesini (yırtık veya leke alanını), ∇⋅F⃗ bu etkinin doğrultusal ayrışmasını (önden veya arkadan oluşunu), Φ(S) ise bu nesnel izin adli ve ahlaki değerini (0: sahte/suçlu, 1: hakiki/masum) simgeler. Kökün temsil ettiği hareket, fiziksel örtünün üzerindeki deformasyon vektörü aracılığıyla gizli hakikatin ikili bir kesinlikle açığa çıkmasıdır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق