كرر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-ر-ر4 sîga, 25 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.الْكَرَّةَمددكَرَّتَيْنِقلبكررحسرمولخسأكَرَّةٌخسركَرَّةًقولبرأرأيبنو

KökSîga 4Ayet 6Sure 6Mücavir 25

▶ Ağı aç (3B)

كرر

ك - ر - ر

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 4 sîga
  • 9 sözlük

Kalın katmerli örülmüş urgan demektir. Kerre, bir sarmal demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kalın katmerli örülmüş urgan demektir. Kerre, bir sarmal demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR911 harf
الكاف والراء ك ر، ر ك مستعملان كر: الكَرُّ: الحبل الغليظ، وهو أيضاً حبل يصعد به على النخل، قال أبو الوازع: فإن يك حاذقاً بالكَرِّ يغنم بيانع معوها أثر الرقي وقال أبو النجم: كالكَرِّ واتاه رفيق يفتله والكَرُّ: الرجوع عليه، ومنه التَّكرار. والكَريرُ: صوت في الحلق كالحشرجة. والكَريرُ: بحة تعتري من الغبار. والكُرّةُ: سرقين وتراب يجلى به الدروع. والكُرُّ: مكيال لأهل العراق. والكر نهر يقال إنه في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR900 harf
الكَرُّ بالفتح: الحبل يُصْعَدُ به على النخلة. والكَرُّ أيضاً: واحد الأكْرارِ، وهي التي تُضَمُّ بها الظَلِفَتانِ وتُدْخَلُ فيهما. والكَرُّ أيضاً: حبلُ الشِراعِ، وجمعه كرورٌ. وقال الفراء: الكِرارُ: الاحْساءُ، واحدها كَرٌّ وكُرٌّ. قال الشاعر: به قُلُبٌ عادِيَّةٌ وكِرارُ والكَرَّةُ: المَرَّةُ، والجمع الكَرَّاتُ، والكَرَّتانِ: القَرَّتانِ، وهما الغداةُ والعَشِيِّ، لغةٌ حكاها يعقوب. والكرَّةُ بالضم:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR534 harf
ك ر ر انهزم عنه ثم كرّ عليه كروراً وكرّ عليه رمحه وفرسه كراً وكرّ بعد ما فرّ وهو مكرٌّ مفرٌّ وكرّار فرّار‏.‏ وكررت عليه الحديث كراً وكرّرت عليه تكراراً وكرّر على سمعه كذا وتكرّر عليه‏.‏ وناقة مكرّة‏:‏ تحلب في اليوم مرتين‏.‏ ولهم هرير وكرير‏.‏ قال الأعشى‏:‏ نفسي فداؤك يوم النزال إذا كان دعوى الرجال الكريرا وهو صوت في الصدر كالحشرجة‏.‏ وفعل ذلك كرة بعد كرة وكراتٍ وآتيه في الكرتين والقرّتين‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.884 harf
الكَرُّ: الرجوع. يقال: كَرَّه وكَرَّ بنفسه، يتعدّى ولا يتعدّى. والكَرُّ: مصدر كَرَّ عليه يَكُرُّ كرًّا وكُروراً وتَكْراراً: عطف. وكَرَّ عنه: رجع، وكَرّ على العدوّ يَكُرُّ؛ ورجل كَرَّار ومِكَرّ، وكذلك الفرس. وكَرَّرَ الشيء وكَرْكَره: أَعاده مرة بعد أُخرى. والكَرّةُ: المَرَّةُ، والجمع الكَرَّات. ويقال: كَرَّرْتُ عليه الحديث وكَرْكَرْتُه إِذا ردّدته عليه. وكَركَرْتُه عن كذا كَرْكَرةً إِذا رَدَدْته.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR384 harf
* ك ر ر * * الكَرُّ * بالفتح الحبل يصعد به على النخلة و * الكَرَّةُ * المرة والجمع * الكَرَّاتُ * و * الكَرُّ * بالضم واحد * أكْرَارِ * الطعام وفرس * مِكَرٌّ * بالكسر يصلح للكر والحملة و * المَكَرُّ * بالفتح موضع الحرب و * الكَرُّ * الرجوع وبابه رد يقال * كَرَّهُ * و * كَرُّ * بنفسه يتعدى يولزم و * كَرَّرَ * الشيء * تكريرا * و * تَكْرَاراً * أيضا بفتح التاء وهو مصدر وبكسرها وهو اسم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.714 harf
كر عليه يكر كرا وكرورا كقعود، وتكرارا، بالفتح: عطف. وكر عنه: رجع، فهو كرار ومكر، بكسر الميم، يقال في الرجل والفرس. وكرره تكريرا وتكرارا، قال أبو سعيد الضرير: قلت لأبي عمرو: ما بين تفعال وتفعال? فقال: تفعال اسم، وتفعال بالفتح مصدر، وتكرة كتحلة وتسرة وتضرة وتدرة، قاله ابن بزرج. وكركره: أعاده مرة بعد أخرى، قال شيخنا: معنى كرر الشيء أي كرره فعلا كان أو قولا، وتفسيره في كتب المعاني بذكر الشيء مرة بعد
Maddenin bağlantısı

كر عليه يكر كرا وكرورا كقعود، وتكرارا، بالفتح: عطف. وكر عنه: رجع، فهو كرار ومكر، بكسر الميم، يقال في الرجل والفرس. وكرره تكريرا وتكرارا، قال أبو سعيد الضرير: قلت لأبي عمرو: ما بين تفعال وتفعال? فقال: تفعال اسم، وتفعال بالفتح مصدر، وتكرة كتحلة وتسرة وتضرة وتدرة، قاله ابن بزرج. وكركره: أعاده مرة بعد أخرى، قال شيخنا: معنى كرر الشيء أي كرره فعلا كان أو قولا، وتفسيره في كتب المعاني بذكر الشيء مرة بعد أخرى اصطلاح منهم لا لغة، قاله عصام في شرح القصارى، انتهى. قلت: وقال السيوطي في بعض أجوبته: إن التكرار هو التجديد للفظ الأول ويفيد ضربا من التأكيد. وقد قرر الفرق بينهما جماعة من علماء البلاغة. ومما فرقوا به بينهما: أن التأكيد شرطه الاتصال وأن لا يزاد على ثلاثة، والتكرار يخالفه في الأمرين، ومن ثم بنوا على ذلك أن قوله تعالى: فبأي آلاء ربكما تكذبان تكرار لا تأكيد، لأنها زادت على ثلاثة، وكذا قوله تعالى: ويل يومئذ للمكذبين قال شيخنا: وقوله أعاده مرة بعد أخرى هو قريب من اصطلاح أهل المعاني والبديع. وذكر صدر الدين زاده أنهم فسروا التكرير بذكر الشيء مرتين، وبذكر الشيء مرة بعد أخرى، فهو على الأول مجموع الذكرين وعلى الثاني الأخير. وفي العناية، أوائل البقرة: أن التكرار يكون بمعنى مجموع الذكرين كما يكون للثاني والأول. وفي الفروق اللغوية التي جمعها أبو هلال العسكري أن الإعادة لا تكون إلا مرة بعد مرة، ثم قضية كلام المصنف توقف التكرار على التثليث لتحقق الإعادة مرة بعد أخرى، إلا أن يريد بعد ذكره مرة أخرى لا بعد أخرى إعادة. والله أعلم. فتأمل. والمكرر، كمعظم: حرف الراء، وذلك لأنك إذا وقفت عليه رأيت طرف اللسان يتعثر بما فيه من التكرير، ولذلك احتسب في الإمالة بحرفين. والكرير، كأمير: صوت في الصدر مثل الحشرجة وليس بها، وكذلك هو من الخيل في صدورها، قال الشاعر: يكر كرير البكر شد خناقه ليقتلني والمرء ليس بقتال وقيل: هو صوت كصوت المختنق أو المجهود، قال الأعشى: فأهلي الفداء غـداة الـنـزال إذا كان دعوى الرجال الكريرا

وقيل: هو الحشرجة عند الموت. والفعل كمل وقل، يكر بالفتح وبالكسر، الفتح عن ابن الأعرابي فإذا عديته قلت: كره يكره، إذا رده. الكرير: بحة تعتري من الغبار. والكرير: نهر، نقله الصاغاني. والكر: قيد من ليف أو خوص. والكر: حبل يصعد به على النخل، وجمعه كرور، وقال أبو عبيد: لا يسمى بذلك غيره من الحبال. قال الأزهري: وهكذا سماعي من العرب قي الكر. ويسوى من حر الليف، قال الراجز: كالكر لا سخت ولا فيه لوى وقد جعل العجاج الكر حبلا تقاد به السفن فقال: جذب الصراريين بالكرور والصراري: الملاح. أو الكر: الحبل الغليظ. قال أبو عبيدة: الكر من الليف ومن قشر العراجين ومن العسيب. وقيل: هو حبل السفينة أو عام، عم به ثعلب. الكر ما ضم ظلفتي الرحل وجمع بينهما، وهو الأديم الذي تدخل فيه الظلفات من الرحل، والجمع أكرار، والبدادان في القتب بمنزلة الكر في الرحل، غير أن البدادين لا يظهران من قدام الظلفة. الكر: البئر، ويضم، مذكر، أو الحسي، أو موضع يجمع فيه الماء الآجن ليصفو ج كرار، قال كثير: أحبك ما دامت بنجد وشـيجة وما ثبتت أبلى به وتـعـار وما دام غيث من تهامة طيب به قلـب عـادية وكـرار هكذا أنشده ابن بري على الصواب وأبلى وتعار: جبلان. الكر: منديل يصلى عليه، ج أكرار وكرور قال الصاغاني: وليس بعربي محض. الكر، بالضم: مكيال لأهل العراق، ومنه حديث ابن سيرين: إذا بلغ الماء كرا لم يحمل نجسا. وفي رواية: إذا كان الماء قدر كر لم يحمل القذر. الكر: ستة أوقار حمار، وهو عند أهل العراق ستون قفيزا، القفيز: ثماني مكاكيك، والمكوك: صاع ونصف، وهو ثلاث كيلجات. قال الأزهري: والكر من هذا الحساب اثنا عشر وسقا، كل وسق ستون صاعا، أو أربعون إردبا، بحساب أهل مصر، كما قاله ابن سيده. الكر: الكساء. والكر نهر يشق تفليس يقارب دجلة في العظم. كر: ع بفارس، نقلهما الصاغاني، والأول ذكره ياقوت. الكر: كورة بناحية الموصل. والكرة: المرة، قال الله تعالى: ثم رددنا لكم الكرة عليهم وأصل الكر العطف على الشيء بالذات أو بالفعل. كذا في البصائر. الكرة: الحملة في الحرب، كالكرى، كبشرى، الأخير نقله الصاغاني، ج كرات. والكرتان: القرتان، وهما: الغداة والعشي، لغة حكاها يعقوب. الكرة، بالضم: البعر العفن تجلى به الدروع، كذا نص الصحاح، وقيل: الكرة: سرقين وتراب يدق ثم تجلى به الدروع. وقال النابغة يصف دروعا: علين بكديون وأشعرن كرة فهن إضاء صافيات الغلائل وفي التهذيب: وأبطن كرة، فهن وضاء. وكرار، كقطام: خرزة للتأخيذ، وفي الصحاح: خرزة تؤخذ بها نساء الأعراب. وفي المحكم: والكرار: خرزة تؤخذ بها النساء الرجال، عن اللحياني. قال: وقال الكسائي: تقول الساحرة: يا كرار كريه: يا همرة اهمريه، إن أقبل فسريه، وإن أدبر فضريه. والكركرة، بالكسر: رحى زور البعير والناقة، الذي إذا برك أصاب الأرض، وهي ناتئة عن جسمه كالقرصة. وهي إحدى الثفنات الخمس، أو هو صدر كل ذي خف. وفي الحديث: ألم تروا إلى البعير تكون بكركرته نكتة من جرب . وجمعها كراكر. وفي حديث ابن الزبير: عطاؤكم للضاربين رقـابـكـم وندعى إذا ما كان حز الكراكر

قال ابن الأثير: هو أن يكون بالبعير داء فلا يستوي إذا برك، فيسل من الكركرة عرق ثم يكوى. يريد: إنما تدعونا إذا بلغ منكم الجهد لعلمنا بالحرب، وعند العطاء والدعة غيرنا. الكركرة: الجماعة من الناس، كذا نص الصحاح، والجمع الكراكر. الكركرة: والد أبي مالك عمرو اللغوي. الكركرة، بالفتح: جش الحب، كما قاله الصاغاني، أو طحنه، كما قاله القعنبي، وبه فسر ما روى عبد العزيز عن أبيه عن سهل بن سعد أنه قال: كنا نفرح بيوم الجمعة، وكانت عجوز لنا تبعث إلى بضاعة فتأخذ من أصول السلق فتطرحه في قدر وتكركر حبات من شعير، فكنا إذا صلينا انصرفنا إليها فتقدمه إلينا فنفرح بيوم الجمعة من اجلها. قال: وسميت كركرة لترديد الرحى على الطحن. في حديث جابر: من ضحك حتى يكركر في الصلاة فليعد الوضوء والصلاة. الكركرة: شبه القرقرة، فوق القرقرة، قال ابن الأثير: ولعل الكاف مبدلة من القاف لقرب المخرج. والكركرة من الإدارة والترديد. وقال غيره: الكركرة في الضحك: مثل القرقرة، شبه بكركرة البعير إذا ردد صوته. وقال أبو عمرو: الكركرة: صوت يردده الإنسان في جوفه. الكركرة: تصريف الرياح السحاب إذا جمعته بعد تفرق، وأنشد: تكركره الجنائب في السداد وفي الصحاح: باتت تكركره الجنوب وأصله تكرره، من التكرير. وكركرته: لم تدعه يمضي قال أبو ذؤيب: تكركره نـجـدية وتـمـده مسفسفة فوق التراب معوج وقال أيضا: إذا كركرته رياح الجنـو ب ألقح منها عجافا حيالا

أو كركر كركرة: ضحك، أو إذا أغرب، عن ابن الأعرابي: أو اشتد ضحكه. قال ابن الأعرابي: كركر كركرة، إذا انهزم، وركرك: إذا جبن. كركر بالدجاجة: صاح بها. وهو من الإدارة والترديد، قاله شمر. وفي النوادر: كمهلت المال كمهلة، وحبكرته حبكرة، وكركرته كركرة، إذا جمعته ورددت أطراف ما انتشر منه، وكذلك كبكبته. كذا في التهذيب. كركر الشيء: جمعه، ومنه؛ كركرت الريح السحاب، إذا جمعته بعد تفرق. كما تقدم. كركره عنه: دفعه، فتكركر. قيل: كركره عنه، إذا رده وحبسه. كركر الرحى كركرة، إذا أدارها، وأصل الكركرة: الإدارة والترديد. وناقة مكرة، بكسر الميم: تحلب كل يوم، ونص الصاغاني: في اليوم مرتين. وكران، مشددة: محلة بأصفهان، ونسب إليها المحدثون. كران: د، من بلاد الترك بناحية تبت، نقله الصاغاني. قلت: وبه معدن الفضة وثم عين ماء لا يغمس فيه شيء ولا حديد إلا ذاب. كران: حصن بالمغرب على مرحلة من مليانة. نقله الصاغاني. والكركر، كجعفر: وعاء قضيب البعير والتيس والثور. وكركر: د، قرب بيلقان، بناه أنو شروان العادل. كركر: ة بين بغداد والقفص، بضم القاف. والكركورة، بالضم، وفي بعض النسخ بغير هاء: واد بعيد القعر يتكركر فيه الماء. وتكركر السحاب: تردى في الهواء. وتكركر الماء: تراجع في مسيله. وتكركر في أمره: تردد، يقدم رجلا ويؤخر أخرى. ومما يستدرك عليه: الكر: الرجوع على الشيء، ومنه التكرار. يقال: كره وكر بنفسه، يتعدى ولا يتعدى. وكركرته من كذا كركرة، إذا رددته. والكرة: البعث وتجديد الخلق بعد الفناء. وكر المريض كريرا: جاد بنفسه عند الموت. وتكركر عن ذلك: رجع. والكركرة بالكسر: اللبن الغليظ، عن كراع. وألح على أعرابي بالسؤال فقال: لا تكركروني. أراد: لا ترددوا علي السؤال فأغلط. والكراكر: كراديس الخيل، وأنشد: ونحن بأرض الشرق فينا كراكر وخيل جياد ما تجف لبـودهـا والمكر، بالفتح: موضع الحرب: وفرس مكر مفر، إذا كان مؤدبا طيعا خفيفا، إذا كر، كر، وإذا أراد راكبه الفرار عليه فر به. وقال الجوهري: وفرس مكر: يصلح للكر والحملة. والكر بالفتح: جنس من الثياب الغلاظ. نقله ابن الأثير عن أبي موسى، وبه فسر حديث سهيل بن عمرو: ففرتا مزادتين وجعلتاهما في كرين غوطيين . وكرار بن كعب بن مالك، كشداد، من ولده: علي بن الجهم الشاعر، وسلام بن كركرة شيخ لمحمد بن إسحاق، قاله الحافظ.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.202 harf
كَرَّ كَرَّ U ( n. ac. كَرّ 1 , كُرُوْر 27 ), a. Returned, came back. b. ( n. ac. كَرّ 1 , كَرِيْر 25 , كُرُوْر 27 , تَكْرَاْر 62 ) [ 'Ala ], Returned to; turned, wheeled round upon. c. [ 'An ], Returned from. d. ( n. ac. كَرّ 1 ), Made, caused to return, brought back. e. [ 'Ala ], Turned against. f. A , I ( n. ac. كَرِيْر 25 ), Had a rattling in the throat; gave up his spirit.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok24.100 harf
كرر كَرَّ - يَكُرُّ - كَرَّة - كَرَّتَيْن كَرَّ - يَكُرُّ + الكائن: يتحرك بعيداً عن موقعه ثم عائداَ إليه: يتحرك من نقطة بدء، فيقوم بانتقال أو عمل، ثم ينهي الانتقال أو العمل، ثم يعود إلى نقطة البدء ويقف كَرَّة: على وزن " فَعْلَة " اسم فعل للمرة من " كَرَّ - يَكُرُّ ": القيام بفعل " كَرَّ - يَكُرُّ " لمرة واحدة: في عمل أو فعل " دوري " تكون
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler25 mücavir (44 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حسر

    2 ortak ayet · Hasir(ha,sin) : Susuz kalmış, çorak yer demektir

  2. خسأ

    1 ortak ayet · Hasi : Buruşmuş, kırışmış elbise demektir

  3. نفر

    1 ortak ayet · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…

  4. برأ

    1 ortak ayet · Berr kara parçası demektir

  5. مدد

    1 ortak ayet · Kiriş demektir

  6. حين

    1 ortak ayet · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir

  7. رأي

    2 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  8. ردد

    1 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  9. خسر

    1 ortak ayet · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir

  10. مول

    1 ortak ayet · Onların malları

  11. رجع

    1 ortak ayet · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

  12. بنو

    1 ortak ayet · Oğullar

Geçtiği ayetler(6)

  1. وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا كَذَلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ …

    TekrarUyanlar dediler ki: Bizim için dönüş olsaydı da bizden uzaklaştıkları gibi, biz de onlardan uzaklaşsaydık. Böylece onların bütün yaptıklarını Allah hasretler halinde kendilerine gösterecektir ve onlar ateşten çıkacak değildirler.

  2. فَلَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

    TekrarKeşki bizim için geri dönüş olsa da, mü’minlerden olsak.

  3. أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

    TekrarYahut azabı gördüğü vakit: Keşki benim için bir dönüş daha olsaydı da ihsan edenlerden olsaydım, diyeceği gün.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكرر
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzaaf)
Bağlamsal Yakın Köklerردد, رجع, عود
Zıt Kökفرر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin bükülerek kendi üzerine katlanması, kalın urgan ve geriye dönüp hamle yapma
Çekirdek Özet 2Bir halin, vaktin veya eylemin döngüsel olarak yeniden üretilmesi ve ikinci fırsat arayışı
Çekirdek Özet 3Süreçlerin doğrusal bir kopuş değil, geriye dönüşlü sınama ve teyit mekanizmalarıyla işlemesi
Kritik Hata RiskiAnlamın yalnızca sıradan bir sayısal tekrar sanılarak, bünyesindeki hamle, dönüş ve katlanma dinamizminin gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كرBir şeyi bükmek, sıkıştırmak, katlamak veya kendi üzerine dolamak; nitekim كرب sıkıntı ve bağ ile sarılmayı, كرس tabakaların üst üste yığılmasını, كرم bereketin yoğunlaşmasını, كره zorlayıcı baskıyı ifade eder.رİkinci ر harfinin katılmasıyla hareket mükerrer hale gelmiş; bükme ve katlama eylemi kesintisiz bir geri dönüşe, ardışık hamleye ve periyodik devire dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBir nesneyi veya durumu kavrayarak kendi ekseni etrafında bükme ve tutma iradesi
رİnsan başı; baş, ilk, üstBaşlangıç noktasına yönelme, öne atılma ve hareketi yöneten öncü dinamik
رİnsan başı; baş, ilk, üstÖne atılmanın peş peşe yinelenmesi, geri çekilip yeniden başa dönen döngüsel hareket
كررAvuç içiyle bükülüp peş peşe başa döndürülen dinamik hareketBir durumun kavranıp bükülerek başlangıç noktasına yeniden yöneltilmesi, katmerli örgü ve geri dönüş hamlesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma ağacına tırmanmak için liflerin birbiri üzerine katlanarak bükülmesiyle yapılan kalın ve dayanıklı urgan (el-kerr); ayrıca atın veya savaşçının geri çekildikten sonra cepheye yeniden hamle yapması.
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde savaş anındaki göğüs hırıltısını ve döngüsel soluk alıp vermeyi bu kökle tasvir eder: نفسي فداؤك يوم النزال إذا كان دعوى الرجال الكريرا
Erken Arapça kullanımEbü’n-Necm urganın bükülüşünü tasvir ederken kökü fiziksel örgü anlamında kullanır: كالكَرِّ واتاه رفيق يفتله / Ebü’l-Vâzi‘ ise hurmaya urganla çıkan yetkin toplayıcıyı överek kelimenin ilk zanaat zeminini aktarır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde كر ve türevleri, temel olarak dönme, daire çizme, bükülme ve geriye hamle yapma semantik ekseni üzerinde şekillenir. İbranicede kikar biçimi çevrili alan, yuvarlak ekmek ve döngüsel havza anlamlarını taşırken, Süryanice ve Aramicede kar veya karkā etrafı çevrilmiş hisar, sur ve dönerek sarma fiilleriyle örtüşür. Akadcada kurru / kâru kökleri belirli bir dairesel hacim veya dönme hareketiyle ilişkilendirilir. Klasik Arapçada bu ilksel dairesellik ve bükülme, liflerin üst üste sarılarak oluşturduğu katmerli urgan (el-kerr) ve savaşta geriye çekilip yeniden saldırma (el-kerr ba‘de’l-ferr) şeklinde somut bir kinetik nitelik kazanmıştır. Dolayısıyla kök, durağan bir yinelemeyi değil, geriye bükülüp güç toplayarak tekrar eden hamleli bir hareketi bildirir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane's Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönLiflerin bükülmesiyle oluşan urgan ve savaşta geri dönüp saldırmaSomut bükme ve katlama eylemi, zaman ve eylem düzleminde geri dönüş ve tekrar manasına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice kikar (çevre, döngü), Süryanice ve Aramice karkā (çevrili alan)Dairesel hareket, kendi üzerine katlanma ve başlangıç sınırına dönme ana teması ortaktır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda düzenli ve kesin bir soydaşlık kanıtı tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كررAnlamlıKatlamak, geri dönmek, hamle yapmakLifleri bükerek urgan yapmak; savaşa veya eyleme geri dönmek; bir hali tekrarlamak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ركرAnlamlıZayıf ve gevşek olmakYağmurun az ve çisenti halinde yağması (er-rakk); zayıf ve cılız akıntı.Fonetik akraba; Kur'an'da geçmez.
رركKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir üçlü kök kaydı bulunmamaktadır.Mühmel kombinasyon; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كررMerkezGeri dönüş ve hamleBir önceki noktaya güç toplayarak, bükülerek veya ikinci bir fırsat niyetiyle geri dönmek.Dinamik ve hamle içeren döngüsel tekrar.
رددKomşuGeri çevirme ve yankıBir tesire karşı engelleme, geri püskürtme veya bir şeyi kaynağına itme vurgusu taşır.Kendi iradesiyle dönmekten ziyade dış bir etkiyle geri çevrilme öne çıkar.
رجعKomşuDönüş ve intikalAyrılınan yere veya asıl sahibe fiziksel ya da manevi olarak intikal etme hali.Hamle ve katlanma amacı gütmeksizin yalın geri dönüş bildirir.
عودKomşuİtiyat ve alışkanlıkÖnceden var olan bir duruma, âdete veya zamana periyodik olarak yeniden yönelme.Eylemin süreklilik ve alışkanlık haline gelmesi boyutunu vurgular.
فررZıtKaçış ve terk etmeTehdit veya baskı karşısında geriye bakmaksızın uzaklaşma, cepheden firar etme.Kerr saldırı ve dönüş hamlesi iken, ferr yüz çevirip kaçıştır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكررKatlanarak geri dönme, hamleBükülerek başlangıca dönme, tekrar saldırma ve ikinci defa denenme halini kapsar.Kesin
Latincerecurrere, iterareGeri koşmak, yinelemekrecurrere başlangıç noktasına dönüş hareketini karşılarken hamle ve urgan metaforunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcerecurrence, rally, reiterationTekrarlanma, toparlanıp geri dönmerally bozulan gücün yeniden hamle yapmasını, recurrence döngüsel tekrarı verir; kökün tekil katmer manasını tam taşımaz.Güçlü
AlmancaWiederkehr, RückkehrGeri dönüş, periyodik tekrarSürecin başa dönmesini anlatır; Arapçadaki savaşçı hamlesi veya örgü kalınlığı boyutu eksiktir.Güçlü
Fransızcaretour, récurrenceDönüş, tekrarlanmaOlayın veya vaktin yeniden belirmesini açıklar, fakat kökün dinamik atak nüansı karşılanamaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كَرَّةًDünyaya dönüş ve ikinci fırsat arzusuAhirette azabı veya gerçekleri gören inkârcıların ve pişmanların, telafi amacıyla dünyaya bir kez daha dönme talebi (Bakara 2:167, Şuarâ 26:102, Zümer 39:58).
كَرَّةًYeniden dirilişi hafife alma veya ziyan saymaBa‘s hadisesini imkânsız ya da alay konusu görenlerin, gerçekleşmesi halinde bunu hüsran dolu bir dönüş saymaları (Nâziât 79:12).
الْكَرَّةَMücadelede üstünlüğü yeniden kazanma (rövanş)İsrailoğullarının uğradıkları hezimet ve sürgünün ardından düşmanlarına karşı askeri ve siyasi galibiyeti tekrar elde etmeleri (İsrâ 17:6).
كَرَّتَيْنِGözün ve dikkatin peş peşe çevrilmesiKozmik nizamda bir kusur bulmak üzere bakışın tekrar tekrar, ısrarla göğe yöneltilip sınanması (Mülk 67:4).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret, ba‘s ve rec‘at tartışmalarıDünyaya bir kerrat (geri dönüş) imkânının bulunmadığı, imtihanın tekilliği ve ölüm sonrası telafinin imkânsızlığı ilkesi.Fırsatın tekrar edilemezliği ve ahiretteki taleplerin reddi.
FıkıhHükümlerin ve fiillerin tekerrürüİbadetlerin vakit girdikçe yinelenmesi (tekerrür), cezalarda tekerrür hükümleri ve talakta rücû şartları.Bir fiilin hukuki sonuç doğuracak şekilde yeniden icrası.
TefsirPişmanlık sahneleri ve ilahi nizamİnkârcıların telafi arzusu olarak dile getirdikleri kerre talebinin psikolojik tahlili ve kâinattaki kusursuzluğun kerrateyn ile teyidi.İnsanın çaresiz dönüş arzusu ve gözün döngüsel sınaması.
HadisSavaş taktikleri ve lisan özellikleriSavaşta geri çekilip tekrar hamle yapma (el-kerr ba‘de’l-ferr) ile kıraatte dilin ra harfini titretmesi (tekrîr).Hamleli dönüş ve fonetik titreşim.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniDünya imtihanı ve sorumluluk bilinciTekil ve tekrarsız fırsat alanıPişmanlığa mahal vermeden ameli vaktinde tamamlama bilinciAhirette kerrat arzusu karşılıksız kalacağından, din sistemi insanın bu tekil ömrünü en yüksek bilinçle yaşamasını hedefler.Kesin
İlmiGözlem, deney ve tahkik yöntemiDöngüsel sınama ve teyit süreciHipotezi ve olguyu tekrar tekrar kontrol ederek hatasızlığa ulaşmaHakikatin ortaya çıkması, bakışın ve deneyin peş peşe yinelenmesiyle (kerrateyn) kesinleşir.Güçlü
SiyasiDevletlerin ve toplumların tarihsel döngüsüGüç temerküzü ve rövanş hamlesiYenilgi sonrası toparlanıp egemenliği yeniden elde etmeTarih sahnesinde hezimete uğrayan yapılar, şartları yerine getirdiklerinde kerratan galibiyeti yeniden kazanabilirler.Güçlü
İktisadiSermaye ve üretim çevrimiDöngüsel sermaye devri (rotasyon)Kaynakların katlanarak yeniden piyasaya sürülmesiİktisadi döngü, sermayenin atıl kalmayıp katmerli biçimde sisteme dönmesi ve verimin yinelenmesiyle sürer.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİterasyon, geri besleme döngüsü (feedback loop)Bir algoritmanın veya fonksiyonun çıktısının yeniden girdi yapılarak ardışık biçimde işletilmesi; hata payı sıfırlanana kadar sürecin tekrarlanması.Kesin
Beşeri bilimlerTarihsel devir teorisi ve kriz sonrası toparlanma (resilience)Toplumların veya bireylerin kriz evresinden sonra geriye çekilip güç toplayarak sistemi yeniden inşa etme ve dengeye kavuşturma dinamiği.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca mekanik ve ruhsuz bir sayısal işlem ya da aritmetik yineleme (kere, defa) seviyesine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; bükülmüş bir urgan sağlamlığında güç toplayarak geri dönmeyi, varoluşsal bir hesaplaşma hamlesini ve epistemik bir sınama döngüsünü ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki كَرَّةً ifadeleri kuru bir ikinci tur talebi sanılır; oysa bu talep, bir önceki hayatın katmerli bir bilinç ve güçle bütünüyle dönüştürülmek istenmesi çaresizliğidir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ve tarihin doğrusal bir yok oluş çizgisiyle değil; sınama, telafi, geri dönüş ve döngüsel hamle mekanizmalarıyla inşa edildiğini kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların cehennem eşiğindeki telafi feryatlarında, İsrailoğullarının tarihsel devir ve rövanş anlatılarında ve kâinatın kusursuzluğunu gözler önüne seren sınama ayetlerinde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hayatın sıradan bir tekerrürden ibaret olduğu vehmini yıkar; her geri dönüş talebinin veya hamlesinin gerisinde biriktirilmiş bir potansiyel ve ağır bir sorumluluk bulunduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamLiflerin kendi üzerine bükülerek katmerli urgan yapılması ve savaşçının geriye çekilip hızla yeniden hamle yapması.
  • Soyut anlamBir durumun, eylemin veya zaman diliminin başlangıç noktasına yönelerek güç toplanmış halde döngüsel olarak yeniden üretilmesi.
  • Sistematik karşılıkDinamik sistemlerde hatayı gidermek veya üstünlük sağlamak amacıyla işletilen geri beslemeli ardışık hamle döngüsü.
  • LaTeX modeliSt+1=f(St)+ΔSt
  • LaTeX açıklamasıModelde St sistemin mevcut andaki durumunu, f başlangıç koşullarına yönelen bükülme ve geri dönüş fonksiyonunu, ΔSt geri çekilme esnasında toplanan potansiyel kuvvet ve hamle farkını, St+1 ise yinelenen yeni çevrimde ortaya çıkan katmerli hamle durumunu temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك