كفل
ك - ف - ل
KÖK- 10 geçiş
- 10 ayet
- 9 sîga
- 11 sözlük
Üstüne oturulan keçe demektir. Kifl kelimesi kefilden gelen bir kelimedir. Bir işin tam karşılığıdır. Nasip veya paydan farklıdır. Bir adamı iki kişi öldürse ikisi de bu suçtan birer kifl alırlar. yani ikisine de kısas uygulanır. Kifl de paylaşma yoktur. Nasip de veya pay da paylaşma vardır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(11)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Üstüne oturulan keçe demektir. Kifl kelimesi kefilden gelen bir kelimedir. Bir işin tam karşılığıdır. Nasip veya paydan farklıdır. Bir adamı iki kişi öldürse ikisi de bu suçtan birer kifl alırlar. yani ikisine de kısas uygulanır. Kifl de paylaşma yoktur. Nasip de veya pay da paylaşma vardır.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR933 harfالكِفلُ: الضِعفُ. قال تعالى: "يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ من رحمتِهِ". ويقال: إنَّه النَصيبُ. والكِفْلُ: الذي لا يثبُتُ على ظهورِ الخيلِ. والجمع أكْفالٌ. قال الأعشى يمدح قوماً:
غَيْرُ ميلٍ ولا عواويرَ في الهَيْجا ولا عُـزَّلٍ ولا أكْـفـالِ
والكِفْلُ أيضاً: ما اكتَفَلَ به الراكبُ، وهو أن يُدار الكِساءُ حول سنام البعير ثمَّ يُركب. والكَفيلُ: الضامنُ. يقال: كَفَلْتُ به كَفالَةً، وكَفلت عنه بالمال
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR8.378 harfك ل ف
كلف ، كفل ، فلك ، فكل ، لفك : مستعملات .
كلف : قال الليث : كَلِفَ وجهُهُ يَكْلَفُ كَلَفاً ، وبَعِيرٌ أكْلَفُ ، وبه كُلْفَةٌ كل هذا في الوجه خاصةً ، وهو لونٌ يعلو الجلدَ فيغيِّرُ بشرتَه .
ويقال للبَهَقِ : الكَلَفُ والبعير الأَكْلَفُ يكون في خدَّيه سوادٌ خفِيٌّ .
قال : وخَدٌّ أَكْلَفُ أي أَسْفَعُ .
وقال العجَّاج :
عَنْ حَرْفِ حَيْشُومٍ وخَدَ أَكْلَفَا
يصف الثور .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : قال :
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.808 harf(باب الكاف والفاء وما يثلثهما)
(كفل) الكاف والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تضمُّنِ الشَّيء للشيء. من ذلك الكِفْل: كِساءٌ يدار حَولَ سَنام البعير. ويقال هو كساءٌ يُعقَد طَرَفاه على عَجُز البعير ليركبَه الرَّدِيف. وفي الحديث: "لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان"، وإنَّما سمِّي بذلك لما ذكرناه من أنَّه يدور على السَّنام أو العَجُز، فكأنَّه قد ضُمِّنه. فأمَّا قولُهم للرّجل
(باب الكاف والفاء وما يثلثهما) (كفل) الكاف والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تضمُّنِ الشَّيء للشيء. من ذلك الكِفْل: كِساءٌ يدار حَولَ سَنام البعير. ويقال هو كساءٌ يُعقَد طَرَفاه على عَجُز البعير ليركبَه الرَّدِيف. وفي الحديث: "لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان"، وإنَّما سمِّي بذلك لما ذكرناه من أنَّه يدور على السَّنام أو العَجُز، فكأنَّه قد ضُمِّنه. فأمَّا قولُهم للرّجل الجَبان كِفْل، وهو الذي يكون في آخِرِ الحرب إنَّما هِمَّتُه الإحجام، فهذا إنَّما شبه بالكِفْل الذي ذكرناه، أي إنَّه محمولٌ لا يَقِدرُ على مَشْيٍ ولا حركة، شَبَّهوه بالكِفْل، كما قال الشَّاعر([1]): أعْيا فنُطْناه مَنَاط الجَرِّ *** ثم شَدَدْنا فوقه بمَرِّ([2])وللشُّعراء في هذا كثير. وجميع هذا الكِفْل أكفال. قال الأعشى: * ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ([3]) * ومن الباب - وهو يصحِّح القياس الذي ذكرناه- الكَفِيل، وهو الضامن([4])، تقول: كَفَل به يَكفُل كَفالةً. والكَافل: الذي يكفُل إنساناً يَعُوله. قال الله جلّ جلالُه: ﴿وَكَفَلَها زَكَرِيَّا([5])﴾ [آل عمران 37]، وأكفَلْتُه المالَ: ضمَّنتُه إياه. والكَفَل: العَجُز، سمِّيَ لما يجمع من اللَّحم. والكِفْل في بعض اللُّغات: الضِّعف من الأجر، وأصله ما ذكرناه أوّلاً([6])، كأنَّه شيء يحمله حاملُه على الكِفْل الذي يحملُه البَعير. ويقال ذلك في الإثم. فأمَّا الكَافل فهو الذي لا يأكل، ويقال إنَّه الذي يصل [الصِّيام([7])]، فهو بعيدٌ مما ذكرناه، وما أدري ما أصْلُه، لكنَّه صحيح في الكلام. قال القُطاميّ: يَلُذْن بأعقار الحِياض كأنَّها *** نساءُ نَصارَى أصبحَتْ وهي كُفَّلُ([8])(كفا) الكاف والفاء والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على الحَسْب الذي لا مُستَزَادَ فيه. يقال: كفاك الشّيءُ يَكفِيك. وقد كَفَى كِفاية، إذا قام بالأمر. والكُفْيَةُ: القوت الكَافِي، والجمع كُفىً. ويقال حَسْبُك زيدٌ من رجلٍ، وكافيك. (كفأ) الكاف والفاء والهمزة أصلانِ يدلُّ أحدُهما على التَّساوِي في الشَّيئين، ويدلُّ الآخر على المَيْل والإمالة والاعوجاج، فالأول: كافأت فلاناً، إذا قابلتَه بمثل صَنيعه. والكفء: المِثْل. قال الله تعالى: ﴿وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أحَدٌ﴾ [الإخلاص 4]. والتكافؤ: التَّساوِي. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "المسلمون تتكافأ دماؤُهم"، أي تتساوى. والكِفَاء: شُقَّتان تُنْصَح إحداهما بالأخرى([9])، ثم يُردَحان([10]) في مؤخّر الخباء. وبيت مُكْفَأٌ، وقد أكفأتُه. قال: * بَيتَ حُتوفٍ مُكْفَأً مَردُوحا([11]) * وجاء في الحديث في ذكر العَقيقة: "شاتان متكافئتان"، قالوا: معناه متساويتان في القَدْر والسنّ. وأمَّا الآخر* فقولُهم: أكفأت الشيءَ، إذا أمَلْتَه. ولذلك يقال أكفأتُ القوسَ، إذا أمَلْتَ رأسَهَا ولم تَنْصِبْها حين ترمِي عنها([12]). واكتفأتُ الصحفة، إذا أمَلْتَها إليك. وفي الحديث: "لا تُسْألُ المرأةُ طلاقَ أختِها لتكتَفئَ ما في صحيفتها([13])". ويقال: أكفأت الشَّيءَ: قلبتُه، وكفأتُ([14]) أيضاً. ويقال للسَّاهِمِ الوجه: مُكفأ الوجه، كأنَّ وجهَه قد أُمِيلَ عما كان عليه من البَشَارة. ومن الباب الإكفاء في الشِّعر، وهي أن ترفع قافية وتخفض أخرى. ويزعمون أنَّ العرب قد كانت تعرف هذا، وأنَّه ليس من الأنباز المولّدة. ومما شذَّ عن هذين الأصلين الكُفْأة، وهي حَمْل النَّخلة سَنَتَها. ويقال ذلك في نِتاج الإبلِ أيضاً. ويقال: استكفأتُ فلاناً إبلَه، أي سألتُه نِتاجَ إبلهِ سنةً. ويقال: أنا أكْفيكَ هذه النَّاقةَ سنةً، أي تحلبها ولك ولدُها. وقول ذي الرمَّة: * تَرى كُفْأَتَيْها([15]) * (كفن) الكاف والفاء والنون أصلٌ، فيه الكَفَن، وهو معروف. والكَفْن: غَزْل الصُّوف. يقال كَفَنَ يَكفُنُ([16]). قال الرَّاعي: * ويكْفُنُ الدَّهرَ إلاَّ ريْثَ يَهتبِدُ([17]) * (كفت) الكاف والفاء والتاء أصلٌ صحيح، يدلُّ على جَمْعٍ وضمّ. من ذلك قولهم: كفَتُّ الشَّيءَ، إذا ضممتَه إليك. قال رسول الله عليه الصلاة والسلام في اللَّيل: "واكفِتُوا صِبْيَانكم"، يعني ضُمُّوهم إليكم واحبسوهم([18]) في البُيوت. وقال عزّ وجلّ: ﴿ألَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ كِفَاتاً. أحياءً وأمْوَاتاً﴾ [المرسلات 25، 26]. يقول: إنَّهم يَمشُون عليها ما دامُوا أحياءً، فإذا ماتُوا ضمَّتهم إليها في جَوْفها. وقال رؤبة: * من كَفْتـِ [ـها شَدَّاً كإضرام الحَرَقْ([19])] * ويقال: جَرِابٌ كَفِيتٌ: لا يُضَيِّعُ شيئاً يُجعَل فيه. وأمَّا قولهم إنّ الكَفْتَ: صرفُكَ الشّيءَ عن وجهه فيَكْفِتُ أي يرجع، فهذا صحيح، لأنّه يضمه عن جانب. والكَفْتُ: السَّوق الشديد، لأنَّه يضم الإبل ضمَّاً ويَسوقُها، كما يقال يَقْبِضُها. وسيرٌ كَفِيتٌ، أي سريع، من هذا. (كفر) الكاف والفاء والراء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على معنىً واحد، وهو السَّتْر والتَّغطية. يقال لمن غطّى دِرعَه بثوبٍ: قد كَفَر دِرعَه. والمُكَفِّر([20]): الرّجل المتغطِّي بسلاحه. فأما قولُه: حتى إذا ألقَتْ يداً في كَافرٍ *** وأجَنَّ عَوراتِ الثُّغورِ ظَلامُها([21]) فيقال: إنَّ الكافر: مَغِيب الشَّمس. ويقال: بل الكافر: البحر. وكذلك فُسِّرَ قولُ الآخَر([22]): فتذكَّرَا ثَقَلاً رَثِيداً بعدما *** ألقَتْ ذُكاءُ يمِينَها في كافِرِ([23])والنهر العظيم كافر، تشبيهٌ بالبحر. ويقال للزَّارع كافر، لأنَّه يُغطِّي الحبَّ بتُراب الأرض. قال الله تعالى: ﴿أَعْجَبَ الكُفَّارَ نَبَاتُهُ﴾ [الحديد 20]. ورَمادٌ مكفور: سَفَت الرِّيحُ الترابَ عليه حتى غطَّتْه. قال: * قد دَرَسَتْ غَيرَ رمادٍ مكفورْ([24]) * والكُفْر: ضِدّ الإيمان، سمِّي لأنَّه تَغْطِيَةُ الحقّ. وكذلك كُفْران النِّعمة: جُحودها وسَترُها. والكافور: كِمُّ العِنَب قبل أن يُنوِّر. وسمِّي كافوراً لأنَّه كفَر الوَلِيع، أي غطَّاه. قال: * كالكَرْمِ إذْ نادَى من الكافورِ([25]) * ويقال له الكفرَّى([26]). فأمَّا الكَفِرات والكَفَر فالثَّنايا من الجبال، ولعلَّها سمِّيت كَفِرَات، لأنَّها متطامنة، كأنَّ الجبالَ الشوامخَ قد سترَتْها. قال: * تَطَلَّعُ ريَّاهُ من الكَفِراتِ([27]) * والكَفْرُ من الأرض: ما بَعُدَ من الناس، لا يكاد ينْزلُه ولا يمرُّ به أحد. ومَن حَلَّ به فهم([28]) أهل الكُفور. ويقال: بل الكُفور: القُرَى. جاء في الحديث "لتُخْرِجَنَّكُمُ الرُّومُ منها كَفْراً كَفْراً". --------------ـــ ([1]) يعني الراجز. ([2]) أنشده في اللسان (جرر، مرر). وقد سبق في (جر). ([3]) البيت بتمامه كما في الديوان 11 واللسان (ميل، عور، عزل، كفل): غير ميل ولا عوارير في الهيـ *** ـجا ولا عزل ولا أكفال ([4]) والأنثى كفيل أيضاً، وقد يقال للجمع كفيل. ([5]) أي ضمن هو القيام بأمرها. وقراءة التخفيف هذه هي قراءة السبعة ما عدا الكوفيين وهم عاصم وحمزة والكسائي، فهؤلاء قرؤوا بتشديد الفاء، أي جعل الله كافلها والقيم بأمرها زكريا. وقرأ أبي: "أكفلها" وقرأ عبد الله والمزني "وكفلها" بكسر الفاء لغة في كفل كعلم يعلم. وقرأ مجاهد: "فتقبلها ربها بقبول حسن وأنبتها نباتاً حسناً وكفلها زكريا" بصيغة الأمر في جميعها بمعنى الدعاء مع نصب "ربها" على النداء. تفسير أبي حيان (2: 442). وإتحاف فضلاء البشر 173. ([6]) في الأصل: "وإلا". ([7]) التكملة من المجمل واللسان. ([8]) ديوان القطامي 32 واللسان (عقر، كفل). وقد ورد بعد هذه المادة في المجمل مادة (كفن) على الترتيب الصحيح، لكنها وردت في الأصل في موضع آخر بعد مادة (كفأ) فآثرت إبقاءها في وضعها الآخر هناك محافظة على أرقام صفحات الأصل. ([9]) تنصح، بالصاد بالمهملة، أي تخاط. وفي الأصل: "شفتان ثتضح"، تحريف. ([10]) يردحان: يبسطان. وفي الأصل: "يردان". ([11]) لأبي النجم في المخصص (6: 3). وورد في الأصل محرفاً على هذه الصورة: * بيت صوف مكفا مروحا * ([12]) في الأصل: "حتى يرمي عنها"، وأثبت ما في المجمل. وانظر اللسان (1: 136). ([13]) في نهاية ابن الأثير: "ما في إنائها". ([14]) في الأصل: "وأكفات". ([15]) في الأصل: "كفأتيه" تحريف. والبيت بتمامه كما في الديوان 321 واللسان (كفأ): ترى كفأتيها تنفضان ولم يجد *** لها ثيل سقب في النتاجين لامس ([16]) كذا ضبط في الأصل والمجمل بضم الفاء في المضارع، لكن ضبط بكسرها في اللسان والقاموس. ([17]) هو بدون نسبة في اللسان (كفن، عمت). وصدره: * يظل في الشاء يرعاها ويعتمها * ([18]) في الأصل: "واحبسوا". ([19]) في الأصل: "من كفت"، وتصحيحه وإكماله من ديوان رؤبة 106 واللسان (كفت). ([20]) وكذا ضبط في المجمل والقاموس. وضبط في الأصل واللسان بفتح الفاء المشددة. ([21]) البيت للبيد في معلقته المشهورة. ([22]) هو ثعلبة بن صعير المازني، كما في اللسان (كفر، ذكا) والحيوان (5: 131) والمفضليات (1: 128). ([23]) في الأصل: "فيذكر أهلاً"، صوابه من المراجع السابقة والمخصص (9: 19/ 17: 7). والأمالي (2: 145) وزهر الآداب (4: 115) وإعجاز القرآن 200 والمقصور 44. ([24]) الرجز في اللسان (روح، كفر). وهو لمنظور بن مرثد الأسدي. ([25]) للعجاج في ديوانه 27 واللسان (كفر 465) والمخصص (10: 216). ([26]) بضم الكاف والفاء، وبفتحهما، وبكسرهما، وبضم الكاف وفتح الفاء، كما في اللسان. ([27]) البيت لمحمد بن عبد الله بن نمير الثقفي، المعروف بالنميري، وصدره كما في اللسان (كفر) والأغاني (6: 24): * له أرج من مجمر الهند ساطع * ونسب في اللسان إلى عبد الله بن نمير، وهو خطأ. وانظر مجالس ثعلب 302. ([28]) في الأصل: "فهو"، صوابه في المجمل.
ـ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.843 harf- الكفالة: الضمان، تقول: تكلفت بكذا، وكفلته فلانا، وقرئ: ﴿وكفلها زكريا﴾ [آل عمران/37] (وهي قراءة عاصم وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 173) أي: كفلها الله تعالى، ومن خفف (قرأ بالتخفيف نافع وابن كثير وابن عامر وأبو عمرو وأبو جعفر ويعقوب) جعل الفعل لزكريا، المعنى: تضمنها. قال تعالى: ﴿وقد جعلتم الله عليكم كفيلا﴾ [النحل/91]، والكفيل: الحظ الذي فيه الكفاية، كأنه تكفل بأمره. نحو قوله تعالى: {فقال
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.297 harfك ف ل
هو كافيه وكافله وهو يكفيني ويكفلني: يعولني وينفق عليّ وأكفلته إياه وكفّلته " فقال أكفلنيها " " وكفّلها زكريا " وهو كفيل بنفسه وبماله وكفل عنه لغريمه بالمال وتكفّل به.
وهو كفل بيّن الكفولة: لا يثبت على ظهر الدابّة.
وهو من الأكفال لا من الأحلاس.
قال الأعشى: غير ميلٍ ولا عواوير في الهي - جا ولا عزّلٍ ولا أكفال وقال جرير: والتغلبيّ على الجواد غنيمة كفل الفروسة دائم
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR5.983 harfالكَفَل، بالتحريك: العجُز، وقيل: رِدْفُ العجُز، وقيل: القَطَن يكون للإِنسان والدابة، وإِنها لعَجْزاءُ الكَفَل، والجمع أَكْفال، ولا يشتق منه فعل ولا صفة.
والكِفْل: من مراكب الرجال وهو كساء يؤْخذ فيعقَد طرفاه ثم يُلقَى مقدَّمه على الكاهِل ومؤخَّره مما يلي العجُز، وقيل: هو شيء مستدير يُتخذ من خِرَقٍ أَو غير ذلك ويوضع على سَنام البعير. وفي حديث أَبي رافع قال: ذاك كِفْل الشيطان، يعني معقده. واكتفَل
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.211 harfالكفل، محركة: العجز، أو ردفه، أو القطن، يكون للإنسان والدابة، وإنها لعجزاء الكفل، ج: أكفال، ولا يشتق منه فعل ولا صفة. الكفل، بالكسر: الضعف من الأجر والإثم، وعم به بعضهم، ويقال: له كفلان من الأجر، ولا يقال: هذا كفل فلان، حتى يكون قد هيأت لغيره مثله كالنصيب، وإذا أفردت فلا تقل كفل ولا نصيب، ومنه قوله تعالى: يؤتكم كفلين من رحمته أي ضعفين. أيضا: النصيب، وبع فسرت الآية أيضا. أيضا: الحظ، وبه فسرت
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.567 harfكَفَلَ بَالمَالِ
1 كَفَلَ بَالمَالِ ذ He was, or became, responsible, answerable, accountable, amenable, surety, or guarantee, for the property (Msb) owed by another person: (IbrD:) [it may be rendered he guaranteed the property. See مَكْفُولٌ]. ― -b2- كَفَلَ بَالنَّفْسِ He was, or became, responsible, answerable, amenable, or surety, for another person, (Msb,) i. e., for the latter's appearance,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.497 harfكَفَلَ
كَفَلَ U ( n. ac. كَفْل 1 , كَفَاْلَة 22t ),
a. Fed, cared for.
b. I , U ( n. ac. كَفْل 1 , كُفُوْل 27 ) [ Bi ], Stood security, made himself answerable for.
c. [ Bi or 'An ], Took charge of.
d. [ La & Bi ], Answered to .... for.
e. [ acc. & Ila ], Added to.
f. [ Fī ], Continued in ( fasting ).
كَفِلَ
كَفِلَ A ( n. ac. كَفَل 4 ) كَفُلَ U ( n. ac. كَفَاْلَة 22t )
a. see
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR20.568 harfكفل
كَفَلَ - يَكْفُلُ - كَفِيل - كِفْلٌ - أَكْفَلَ - يُكْفِلُ - كَفَّل - يُكَفِّل - ذا الكفل
كَفَلَ - يَكْفُلُ + كائن + كائناً: يرضى ويحمل عبء وتكاليف الرعاية والإشراف على شيء أو كائن
كَفِيل: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " كَفَلَ - يَكْفُلُ "
كِفْلٌ: اسم فعل من " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": وهو ايضاً ما يكون بفعل " كَفَلَ - يَكْفُلُ
Sîgalar(9)
- الْكِفْلِZülkifl’i(الْفِعْلِ)×2
- أَكْفِلْنِيهَاBeni ona kefil yap(أَفْعِلْنِيهَا)×1
- كَفِيلًاKefil(فَعِيلًا)×1
- كِفْلٌTam karşılık(فِعْلٌ)×1
- كِفْلَيْنِİki tam karşılık(فِعْلَيْنِ)×1
- وَكَفَّلَهَاVe ona kefil kıldı(وَفَعَّلَهَا)×1
- يَكْفُلُKefil olur(يَفْعُلُ)×1
- يَكْفُلُهُOna kefil olur(يَفْعُلُهُ)×1
- يَكْفُلُونَهُOna kefil olurlar(يَفْعُلُونَهُ)×1
Mücavir kökler78 mücavir (105 toplam)
- دلل
2 ortak ayet · Dell : Delv kova demektir
- إسماعيل
2 ortak ayet · Ve İsmail
- مشي
2 ortak ayet · Yürür
- وكد
1 ortak ayet · Vekud yakıt demektir
- مريم
2 ortak ayet · Meryem
- قوت
1 ortak ayet · Tavuk yemi demektir
- نعج
1 ortak ayet · Koyun
- يسع
1 ortak ayet · Ve Elyasa
- قلم
1 ortak ayet · Koparılmış daldır
- أخو
2 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
- تسع
1 ortak ayet · Suva tas demektir
- رضع
1 ortak ayet · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
Geçtiği ayetler(10)
وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِنَ الصَّابِرِينَ
Zülkifl’iİsmail’e, İdris’e ve Zülkifl’e de. Onların her biri sabredenlerdendi.
وَاذْكُرْ إِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَذَا الْكِفْلِ وَكُلٌّ مِنَ الْأَخْيَارِ
Zülkifl’iİsmail’i, El-Yesa’ı ve Zülkifl’i de hatırla. Hepsi de iyilerdendir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كفل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ضمن, رعى, حفظ, ولى |
| Zıt Kök | ضيع |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneyi veya canlının bedenini sarıp kuşatarak düşmekten koruyan örtü; devenin sağrısına bağlanan koruyucu keçe |
| Çekirdek Özet 2 | Bir kimsenin bakımını, güvenliğini, borcunu veya sorumluluğunu bütünüyle üstlenip koruma altına alma |
| Çekirdek Özet 3 | Bir yükümlülüğün veya sorumluluğun tam karşılığı olma; bölünmeksizin doğrudan yüklenilen pay ve garanti |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir pay alma veya kefalet sözleşmesine indirgeyip bütünüyle üstlenme, koruma ve tam karşılık olma boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كف | Kuşatıp sınırlandırma, tutma, engelleme, içine alma veya yeterli kılma; nitekim كفت toplama ve içine alma, كفر örtüp bürüme, كفف el çekme ve sınırlama, كفي ise ihtiyaç bırakmayacak biçimde karşılama ve yetme anlamlarını taşır | ل | Bünyeye bağlayıcılık, süreklilik, bir nesneye veya canlıya yönelip onun tüm yükünü boynuna alma ve himayeyi kalıcı bir bağ haline getirme işlevi katarak kökü üstlenici himaye ve tam karşılık çizgisine özelleştirmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Koruyucu bir kavisle nesneyi çepeçevre sarıp kavrama, boşluk bırakmadan örtme ve tutma hareketini başlatır |
| ف | Ağız; açıklık, kenar, soluk | Dışarıya açılan kenarı, sınırı veya nefes alan canlı varlığın dış temas yüzeyini temsil eder |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlama | Sorumluluğu yönlendirici bir iradeyle çekip bağlama, gözetim ve idare altına sokma işlevini kurar |
| كفل | Avuç içiyle kavranan bir varlığın sınırlarını çoban değneğiyle emniyete alma | Bir kimseyi veya nesneyi düşme ve zayi olma tehlikesine karşı çepeçevre sarıp yönetsel ve hukuki bağla koruma altına alma hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bineğin düşmesini engellemek veya biniciyi sarsıntıdan korumak için devenin hörgücüne ya da sağrısına dolanıp bağlanan örtü, keçe ve eyer altlığıdır; ayrıca insan veya binek bedeninin arka kısmı, sağrı anlamına gelir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde savaştan geri duran, bineğinde tutunamayan veya zırhsız kimseleri nitelerken kökü binek üzerinde eğreti duran ve kaçınan kimseler anlamında çoğul kalıbıyla anmıştır: ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetlerinde kabın kırık veya çatlak kenarından içilmesini menederken çatlak yer için kifl nitelemesi kullanılmıştır: لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça كفل kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle sarıp bürüme, üstlenme, himaye altına alma ve karşılık oluşturma ekseninde gelişmiş bir morfemdir. Kökün birincil katmanında yer alan bedensel sağrı ve binek örtüsü mefhumu, Arap yarımadasının göçebe ve hayvancı kültüründe somutlaşmıştır. İbrani ve Süryani hatlarında doğrudan birebir ses denkliğiyle k-p-l kökü her zaman aynı morfolojik dağılımı sergilemese de, Akatça kapālu (sarmak, dolamak, birbirine geçirmek) ve İbranice kaphal (çift kat yapmak, ikiye katlamak, bağlamak) biçimleriyle fonetik ve anlamsal bir ortak zemin paylaşır. Bu katmanda ortak semantik çekirdek bir şeyin üzerine örtülen, onu ikiye katlayarak veya sararak destekleyen koruyucu katmandır. Arapça bu fiziksel dolama ve iki kat yapma anlamını, hem koruyucu bir bakım üstlenme kefaleti hem de bir amele denk gelen tam ve katlanmış karşılık (kifl) düzeyine taşıyarak soyutlamıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Devenin sırtına dolanan keçe ve sağrı organı | Fiziksel sarma ve taşıma işlevi, zamanla canı veya borcu himaye altına alma ve amelin eksiksiz karşılığı olma anlamına evrilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice כָּפַל (kaphal) ve Akatça kapālu | Katlamak, sarmak, çift kat örtü koymak ve bağlamak anlamlarıyla koruyucu ve eşdeğer örtü fikrinde birleşir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda kökün düzenli ve güvenilir bir izdüşümü tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كفل | Anlamlı | Üstlenmek, sarmak, karşılık olmak | Koruma altına alma, geçimini ve bakımını yüklenme, garanti etme | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| كلف | Anlamlı | Yükümlü kılmak, külfet, leke | Bir işi zahmetle üstlenme veya yüzde oluşan koyu renkli değişim | Ters yönde bir zorluk ve yük bindirme ilişkisi; Kur'an'da geçer |
| فكل | Anlamlı | Ayak titremesi, yürüme zaafı | Yürürken ayakların birbirine dolaşması veya gevşeklik göstermesi | Kök olarak mevcuttur ancak Kur'an'da geçmez |
| فلك | Anlamlı | Yuvarlak olmak, yörünge, gemi | Dairesel hareket eden gök cismi veya su üstünde dönüp kayan araç | Kuşatıcı ve yuvarlak yapı bağı; Kur'an'da geçer |
| لكف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Tahdhīb al-Lugha tarafından mühmel sayılmıştır |
| لفك | Anlamlı | Dolaştırmak, birbirine katmak | Sözü veya işi birbirine karıştırma, eğme bükme hareketi | Arapçada kullanımı sınırlıdır; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كفل | Merkez | Himaye, üstlenme, tam pay | Koruyucu bir bağla yükü bütünüyle üstüne alma ve eşdeğer karşılık olma | Sorumluluğu bir örtü gibi bütünüyle sarmalayarak koruma |
| ضمن | Komşu | Tazminat, garanti, içine alma | Borcu veya sorumluluğu kendi zimmetine geçirip içine dahil etme yönü baskındır | كفل bakım ve şahsi himayeyi de kapsarken, ضمن mali sorumlulukta yoğunlaşır |
| رعى | Komşu | Gözetme, otlatma, riayet | Bir topluluğu veya canlıyı güderek, besleyerek dışarıdan idare etme | رعى yönetsel gözetimdir; كفل ise bizzat yükü üstüne alıp koruyucu katman olmadır |
| حفظ | Komşu | Koruma, saklama, zayi etmeme | Bir şeyin mevcut durumunu bozmadan, telef olmasına engel olarak tutma | حفظ yalnızca koruma eylemidir; كفل ise ihtiyaçlarını gidermeyi de şart koşar |
| ولى | Komşu | Yakınlık, dostluk, velayet | Otorite ve yetkiyle tasarrufta bulunma, tasarruf hakkını elinde bulundurma | ولى hüküm ve yetki önceliklidir; كفل doğrudan sorumluluk ve bakım taşır |
| ضيع | Zıt | Zayi etme, ihmal, sahipsiz bırakma | Bir şeyi gözetimsiz bırakıp telef olmasına, kaybolmasına yol açma | Himaye örtüsünü bütünüyle kaldırıp varlığı korumasız bırakma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كفل | Üstlenmek, koruyucu keçe, tam karşılık | Bir kimsenin bakımını veya borcunu bütünüyle üzerine alma | Kesin |
| Latince | Vadimonium, sponsor, tutela | Kefalet, garanti eden, vesayet | Tutela vesayet ve korumayı karşılarken, sponsor hukuki kefaleti karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Sponsorship, guardianship, surety, equivalent share | Kefalet, vesayet, güvence, tam hisse | Guardianship şahsi himayeyi, surety hukuki güvenceyi, share ise kifl payını karşılar | Kesin |
| Almanca | Bürgschaft, Vormundschaft, Äquivalent | Kefalet, vasilik, eşdeğer karşılık | Bürgschaft mali teminatı, Vormundschaft şahsi bakım ve himayeyi ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Cautionnement, tutelle, part équivalente | Kefalet, vesayet, denk pay | Tutelle zayıfı koruma ve üstlenme yönünü, cautionnement garanti boyutunu verir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Dictionnaire Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَكْفُلُ / يَكْفُلُونَهُ / كَفَّلَهَا | Çocuk bakımı, himaye ve geçim üstleniciliği | Hz. Meryem’in Zekeriyyâ tarafından gözetilmesi ve Hz. Mûsâ’nın bebekken sütanne ve aile himayesine verilmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:37, Âl-i İmrân 3:44, Tâhâ 20:40, Kasas 28:12) |
| كَفِيلًا | Hukuki ve ahlaki sözleşmede şahit ve güvence | Yeminlerin pekiştirilmesinden sonra Allah’ın şahit ve kefil kılınması bağlamı (Nahl 16:91) |
| أَكْفِلْنِيهَا | Mülkiyet veya tasarruf hakkının devri ve yönetimi | Davacının diğerinden koyunun idaresini ve tasarrufunu tamamen istemesi bağlamı (Sâd 38:23) |
| كِفْلٌ / كِفْلَيْنِ | Amelin tam ve bölünmez karşılığı, katlanmış nasip | Şefaatin iyi veya kötü sonucundan doğrudan sorumluluk yüklenme ve ilahi rahmetten verilen iki kat tam ödül (Nisâ 4:85, Hadîd 57:28) |
| الْكِفْلِ (ذُو الْكِفْلِ) | Özel ad veya büyük yükümlülükleri üstlenen erdemli şahsiyet | Sabır ve salih amel sahibi peygamberler arasında anılan şahsiyet bağlamı (Enbiyâ 21:85, Sâd 38:48) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Allah’ın kullarını koruyuculuğu ve ilahi ahdin bağlayıcılığı | Allah’ın kefil kılınması ifadesinin (Nahl 16:91) insanın iradesini ve yeminlerini bağlayıcı bir ilahi gözetime teslim etmesi | İlahi garantörlük, kesin güvence ve ahlaki sorumluluğun aşkınlaşması |
| Fıkıh | Kefalet akdi, nefs ve mal kefaleti | Borçlunun zimmetine bir başka zimmetin eklenmesi mi yoksa borcun nakledilmesi mi olduğu tartışması | Zimmetin zimmete eklenmesiyle borcun veya şahsın korunup teslim edilmesinin garanti altına alınması |
| Tefsir | Kifl kelimesinin nasip ve paydan farkı ile Zülkifl’in kimliği | Kifl lafzının sıradan bir bölüşüm mü yoksa bölüşülmeyen tam ve eksiksiz bir pay mı olduğu hususu | Amelin tam karşılığı olma ve zayıfın sorumluluğunu mutlak manada üzerine alma |
| Hadis | Yetim kefaleti ve kap çatlağından içme yasağı | Yetimi himaye edenin peygamberle cennetteki yakınlığı ile şeytanın sığınağı sayılan kap çatlağı mecazı | Koruyucu kucak açma, bakım sağlama ve emniyetsiz çatlak yerlerden kaçınma |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi lütuf ve amelin karşılığı | Kifl (Tam ceza veya mükafat) | Adaletin eksiksiz tahakkuku | İnsanın hayra veya şerre vesile olduğunda bölünmeksizin tam sorumluluk yüklenmesi | Kesin |
| İlmi | Kavramsal bilginin zaptı | Taahhüt ve ispat zemini | İddianın doğrulanma garantisi | Bir önermenin tutarlılığını garanti eden kuramsal ve mantıksal dayanak | Muhtemel |
| Siyasi | Toplumsal vesayet ve zayıfların korunması | Sosyal himaye ve siyasal kefalet | Kimsesiz ve savunmasız unsurları devlete/topluma zimmetleme | Yetim, kimsesiz ve bakıma muhtaç fertlerin kamusal himaye altına alınması | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşme hukuku ve finansal risk | Kefalet ve kredi teminatı | Riskin paylaşılarak güvenin tesis edilmesi | Borç ilişkilerinde temerrüt riskini ortadan kaldıran şahsi veya ayni garanti mekanizması | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kapsayan küme ve koruyucu sınır tabakası (boundary layer) | Bir dinamiğin veya parçacığın dağılmasını önlemek için onu çepeçevre sarıp dış etkilere karşı yalıtan ve yükünü taşıyan matematiksel/fiziksel sınır örtüsü | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Vesayet hukuku ve sosyal güvenlik garantörlüğü | Kendi haklarını korumaktan aciz fertlerin bakım, barınma ve hukuki haklarının bir vasi veya kurum tarafından bölünmeksizin üstlenilmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bankacılık ve ticaret hukukundaki sıradan kefalet sözleşmesine veya maddi borç garantisine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir varlığı zayi olmaktan koruyacak şekilde bütünüyle bakımına almak, sütannesi olmak, yetiştirmek, amelin tam karşılığını taşımak ve şahitlikle mutlak güven üretmek |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kifl kelimesini herhangi bir pay veya nasip sanarak amelin müşterek işlenmesi durumunda ceza veya mükafatın bölüneceğini düşünmek; ayrıca yetim ve çocuk bakımını sadece maddi iaşeye indirgemek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın sorumluluk, adalet ve sosyal himaye ahlakını nasıl birleştirdiğini gösterir; yükümlülüğün bölünmezliğini ve zayıfın korunmasının ilahi bir görev olduğunu ortaya koyar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamber kıssalarındaki çocukluk ve bakım anlatılarında (Âl-i İmrân, Tâhâ, Kasas), şefaat ve sorumluluk ayetlerinde (Nisâ 4:85) ve antlaşma ahlakında (Nahl 16:91) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Suça ortak olanların her birinin tam ve müstakil ceza (kifl) alacağını belirterek kolektif suçlarda sorumluluğun sulandırılmasını engeller; yetim bakımının kuru bir nafaka değil tam bir şahsi himaye olduğunu öğretir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBineğin sağrısına veya hörgücüne sarılarak binicinin ya da yükün düşmesini engelleyen koruyucu örtü ve eyer altlığı keçesi.
- Soyut anlamBir canlının bakımını, borcunu veya sorumluluğunu üzerine alıp onu zayi olmaktan koruma; bir amelin eksiksiz ve bölünmez tam karşılığı olma.
- Sistematik karşılıkZayıfı veya taahhüdü güvenceye alan kapsayıcı garanti mekanizması; amelin sebep-sonuç ilişkisinde birebir sorumluluk ve tam karşılık ilkesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde himayeye muhtaç zayıf varlığı veya ameli, risk ve tehlike alanını, ise onu bütünüyle kuşatıp dış etkenlerden yalıtan koruyucu kefalet örtüsünü temsil eder. Koruyucu sınır örtüsünün varlığı (), zayıf nesnenin dış tehditlerle temasını keserek onu muhafaza eder ve neticede bu örtüyü sağlayan sorumlunun yüklendiği sorumluluk payı (), amelin tam karşılığına () denk hale gelir.