لحق
ل - ح - ق
KÖK- 6 geçiş
- 6 ayet
- 4 sîga
- 13 sözlük
Meyve devşirdikten sonra olgunlaşan meyveler demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Meyve devşirdikten sonra olgunlaşan meyveler demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.264 harfباب الحاء والقاف اللام معهما
ح ق ل، ق ل ح، ق ح ل، ل ق ح، ل ح ق، ح ل ق مستعملات
حقل:
الحَقْلُ: الزَّرْعُ إذا تَشَعَّبَ ورَقَهُ قبلَ أنْ يَغلُظَ. وأَحْقَلَتِ الأرضُ إحقالاً. والحَقيلةُ: ماءُ الرُّطْب في الأمعاء، ورُبَّما صَيَّرَه الشاعر حَقْلاً، قال:
إذا الفُرُوضُ اضْطَمَّتِ الحَقائِلا
والحِقْلَةُ حُسافة التَّمْر، وهو ما بَقي من نُفاياته. وحَقيل: اسم جَبَلٍِ بالبادية. والحَوْقَل: الشَّيْخ إذا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR398 harfلَحِقَهُ ولَحِقَ به لَحاقاً بالفتح، أي أدركه؛ وأَلْحَقَهُ به غيره. وأَلَحَقَهُ أيضاً، بمعنى لَحِقَهُ. وفي الدعاء: "إنَّ عذابكَ بالكفار مُلْحِقٌ" أي لاحِقٌ، والفتح أيضاً صواب. ولَحِقَ لُحوقاً، أي ضَمَرَ. والمُلْحَقُ: الدعِيُّ المُلْصَقُ. واسْتَلْحَقَهُ، أي ادَّعاه. وتَلاحَقَت المطايا، أي لَحِقَ بعضُها بعضاً. واللَحَقُ بالتحريك: شيء يَلْحَقُ بالأوَّل. واللَحَقُ أيضاً من التمر: الذي يأتي بعد الأول.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR22.909 harfباب الحاء والقاف واللام
حقل ، حلق ، قلح ، قحل ، لحق ، لقح : مستعملات .
حقل : قال الليث : الحَقْلُ : الزرع إذا تَشعَّب قبل أن يَغْلُظ سوقه . يقال : أَحقَلَت الأرضُ وأحقلَ الزرعُ . وقال أبو عُبيد : الْحَقْلُ : القَراحُ من الأرض . قال : ومَثَل لهم : ( لا تُنبِت البقلةَ إلا الحَقْلةُ ) قال : ومنه نَهَى النبي ( صلى الله عليه وسلم ) عن المُحَاقَلة قال : وهو بَيْعُ الزرعِ في سُنْبُله بالبُر ، مأخوذٌ من
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.546 harf(باب اللام والحاء وما يثلثهما)
(لحد) اللام والحاء والدال أصلٌ يدلُّ على ميلٍ عن استقامةٍ. يقال: ألْحَدَ الرّجلُ، إذ مال عن طريقةِ الحقِّ([1]) والإيمان. وسمِّي اللَّحدُ لأنّه مائلٌ في أحد جانِبَيِ الجَدَث. يقال: لحَدْت الميِّتَ وألحدت. والمُلْتَحَد: الملجأ، سمِّي بذلك لأنَّ اللاجئ يميل إليه.
(لحز) اللام والحاء والزاء كلمةٌ تدلُّ على ضِيقٍ في الشَّيء. من ذلك المَلاَحِز، وهي المَضايق* ويقال:
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR492 harf- لحقته ولحقت به: أدركته. قال تعالى: ﴿بالدين لم يلحقوا بهم من خلفهم﴾ [آل عمران/170]، ﴿وآخرين منهم لما يلحقوا بهم﴾ [الجمعة/3] ويقال: ألحقت كذا. قال بعضهم: يقال ألحقه بمعنى لحقه (وهذا قول ابن فارس. ذكره في مجمل اللغة 3/804)، وعلى هذا قوله: (إن عذابك بالكفار ملحق) (وهذا من دعاء القنوت. انظر: النهاية 4/238؛ وراجع صفحة 244.
قال ابن الأثير: الرواية بكسر الحاء، أي: من نزل به عذابك ألحقه بالكفار. ويروى
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR548 harfل ح ق
لحقه ولحق به لحقاً ولحاقاً وهما سابق ولاحق وهو من اللحق: من اللاحقين وألحقته به.
وقيل في قول القانت: " إنّ عذابك بالكفّار ملحق " هو بمعنى لاحق والوجه أن يراد ملحق بهم الفسّاق فحذف المفعول.
وتلاحق القوم.
وتلاحقت الرّكاب: تتابعوا.
وأثمر الشجر اللحق والألحاق واللاحقة واللواحق وهو الثمر بعد الثمر الأول وهذه الثمار من اللحق.
ومن المجاز: هو ملحق: ملصق دعيّ
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.061 harfاللَّحْقُ واللُّحُوق والإلْحاقُ: الإدراك. لَحِقَ الشيءَ وأَلْحَقَهُ وكذلك لَحِقَ به وأَلْحَقَ لَحاقاً، بالفتح، أي أدركه؛ قال ابن بري: شاهده لأبي دواد:
فأَلْحَقَهُ، وهو سَاطٍ بها،
كما تُلْحِقُ القوسُ سَهْمَ الغَرَبْ
واللَّحاقُ: مصدر لَحِقَ يَلْحَقُ لَحاقاً. وفي القنوت: إن عذابك بالكافرين مُلْحِقٌ بمعنى لاحِق، ومنهم من يقول إن عذابك بالكافرين مُلْحَقٌ؛ قال الجوهري: والفتح أَيضاً صواب؛ قال ابن
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR294 harf* ل ح ق * * لَحِقَه * بالكسر و * لَحِقَ * به * لَحَاقا * بالفتح أي أدركه و * ألْحَقَه * به غيره وأَلْحَقَه أيضا بمعنى لَحِقه وفي الدعاء ﴿إن عذابك بالكفار * مُلْحِقٌ *﴾ بكسر الحاء أي * لاَحِقٌ * والفتح صواب و * تَلاَحَقَت * المطايا لحِق بعضها بعضا و * لاحِقٌ * اسم فرس كان لمعاوية بن أبي سفيان
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.865 harfلحق به كسمع، ولحقه لحقا ولحاقا بفتحهما: أدركه. ومنه الحديث: أسرعكن لحاقا بي أطولكن يدا، وكذلك اللحوق بالضم كألحقه إلحاقا وهذا لازم متعد. يقال: ألحقه به غيره، وألحقه: أدركه. قال ابن بري: شاهد اللازم قول أبي دواد:
فألحقه وهـو سـاط بـهـا كما تلحق القوس سهم الغرب
وفي دعاء القنوت: إن عذابك بالكفار ملحق بكسر الحاء أي: لاحق، والفتح أحسن، أو هو الصواب كما قاله
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR2.527 harf١
1 لَحِقَهُ ذ and لَحِقَ بِهِ and ↓ أَلْحَقَهُ He reached him; overtook him; or came up with him. (S, Msb, K.) ― -b2- لَحِقَهُ It (grief, &c.) overtook him; or ensued to him. ― -b3- Also, and لَحِقَ بِهِ He overtook him; came up with him. ― -b4- لَحِقَ بِهِ He became, or made himself, on a par, or as though on a par, with him. See an ex. voce تَوَحَّشَ. ― -b5- It became adjoined, or annexed, to
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.157 harfلَحِقَ
لَحِقَ A ( n. ac. لَحْق 1 , لَحَاْق 22 )
a. [ acc. or Bi ], Reached, overtook; caught.
b. [ Ila ], Clung to.
c. ( n. ac. لُحُوْق 27 ), Was slender.
لَحَّقَ
لَحَّقَ II
a. [ 'Ala ] [ coll. ], Gave, doled out.
لَاْحَقَ
لَاْحَقَ III ,
a. Followed, went after.
أَلْحَقَ
أَلْحَقَ IV ,
a. see I (a) .
b. [ acc. & Bi ], Joined, added, annexed, affiliated to.
تَلَاْحَقَ
تَلَاْحَقَ VI
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR13.804 harfلحق
لَحِقَ - يَلْحَقُ - أَلْحَقَ - يُلْحِقُ
لَحِقَ - يَلْحَقُ + كائن + بكائن: يتحرك باتجاه كائن آخر، فيتبعه حتى يصل إليه فيدركه ويلزمه بحركته وسيره
أَلْحَقَ - يُلْحِقُ: على وزن " أفعَلَ " من " لَحِقَ - يَلْحَقُ ": جعله " يَلْحَقُ ": جعله يتحرك باتجاه كائن آخر، فيتبعه حتى يصل إليه فيدركه ثم يلزمه بحركته وسيره
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
لحق لَحِقَ - يَلْحَقُ - أَلْحَقَ - يُلْحِقُ لَحِقَ - يَلْحَقُ + كائن + بكائن: يتحرك باتجاه كائن آخر، فيتبعه حتى يصل إليه فيدركه ويلزمه بحركته وسيره أَلْحَقَ - يُلْحِقُ: على وزن " أفعَلَ " من " لَحِقَ - يَلْحَقُ ": جعله " يَلْحَقُ ": جعله يتحرك باتجاه كائن آخر، فيتبعه حتى يصل إليه فيدركه ثم يلزمه بحركته وسيره واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللحاق بمتحرك أو فار أو هارب، وحصره وإدراكه"، وهي: دَرَكَ - يَدْرَكُ، غَزَا - يَغْزُوْ، لَحِقَ - يَلْحَقُ، طَلَبَ - يَطْلُبُ، ذَنَبَ - يَذْنِبُ (ذَنَبَ - يَذْنُبُ)، ذَأََبَ - يَذْأَُبُ لحق - يلحق ﴿وآخرين منهم لما يلحقوا بهم وهو العزيز الحكيم(3)﴾ الجمعة ﴿فرحين بما آتاهم الله من فضله ويستبشرون بالذين لم يلحقوا بهم من خلفهم ألا خوف عليهم ولا هم يحزنون(170)﴾ آل عمران ألحق - يُلحِق ﴿رب قد آتيتني من الملك وعلمتني من تأويل الأحاديث فاطر السماوات والأرض أنت ولي في الدنيا والآخرة توفني مسلماوألحقني بالصالحين(101)﴾ يوسف ﴿رب هب لي حكما وألحقني بالصالحين(83)﴾ الشعراء ﴿والذين آمنوا واتبعتهم ذريتهم بإيمان ألحقنا بهم ذريتهم وما ألتناهم من عملهم من شيء كل امرئ بما كسب رهين(21)﴾ الطور ﴿قل أروني الذين ألحقتم به شركاء كلا بل هو الله العزيز الحكيم(27)﴾ سبأ مختار الصحاح ● [لحق] ل ح ق: لَحِقَه بالكسر و لَحِقَ به لَحَاقا بالفتح أي أدركه و ألْحَقَه به غيره وأَلْحَقَه أيضا بمعنى لَحِقه وفي الدعاء ﴿إن عذابك بالكفار مُلْحِقٌ﴾ بكسر الحاء أي لاَحِقٌ والفتح صواب و تَلاَحَقَت المطايا لحِق بعضها بعضا و لاحِقٌ اسم فرس كان لمعاوية بن أبي سفيان الراغب لحق - لحقته ولحقت به: أدركته. قال تعالى: }بالدين لم يلحقوا بهم من خلفهم﴿[آل عمران/170]،﴾وآخرين منهم لما يلحقوا بهم{ [الجمعة/3] ويقال: ألحقت كذا. قال بعضهم: يقال ألحقه بمعنى لحقه (وهذا قول ابن فارس. ذكره في مجمل اللغة 3/804)، وعلى هذا قوله: (إن عذابك بالكفار ملحق) (وهذا من دعاء القنوت. انظر: النهاية 4/238؛راجع صفحة 244. قال ابن الأثير: الرواية بكسر الحاء، أي: من نزل به عذابك ألحقه بالكفار. ويروى بفتح الحاء) وقيل: هو من: ألحقت به كذا، فنسب الفعل إلى العذاب تعظيما له، وكني عن الدعي بالملحق. ملخص اللسان: 1. واللُّحُوق والإلْحاقُ: الإدراك. لَحِقَ الشيءَ وأَلْحَقَهُ،لَحِقَ يَلْحَقُ لَحاقاً.وأَلْحَقَ لَحاقاً، بالفتح، أي أدركه 2. لَحِقْتُه وأَلْحَقْته بمعنىً كتَبعتْه وأَتْبَعْته، 3. واللَّحَقُ ما يُلْحَقُ بالكتاب بعد الفراغ منه فتُلْحِق به ما سقط عنه ويجمع أَلْحاقاً 4. واللَّحَق أَيضاً من الثمر: الذي يأْتي بعد الأَول، وكل ثمرة تجيء بعد ثمرة، فهي لَحَقٌ، والجمع أَلْحاق؛ حكاه أَبو حنيفة. 5. وقد أَلْحَقَ الشجر؛ واللَّحَقُ أَيضاً من الناس كذلك: قوم يَلْحَقُون بقوم بعد مضيهم 6. والمُلْحَقُ: الدَّعِيّ المُلْصَق. واسْتَلْحَقَه أَي ادعاه. لسان العرب ● - لحق: اللَّحْقُ واللُّحُوق والإلْحاقُ: الإدراك. لَحِقَ الشيءَ وأَلْحَقَهُ وكذلك لَحِقَ به وأَلْحَقَ لَحاقاً، بالفتح، أي أدركه؛ قال ابن بري: شاهده لأبي دواد: فأَلْحَقَهُ، وهو سَاطٍ بها، كما تُلْحِقُ القوسُ سَهْمَ الغَرَبْ واللَّحاقُ: مصدر لَحِقَ يَلْحَقُ لَحاقاً. وفي القنوت: إن عذابك بالكافرين مُلْحِقٌ بمعنى لاحِق، ومنهم من يقول إن عذابك بالكافرين مُلْحَقٌ؛ قال الجوهري: والفتح أَيضاً صواب؛ قال ابن الأَثير: الرواية بكسر الحاء، أَي من نزل به عذابُك أَلْحَقَهُ بالكفار، وقيل: هو بمعنى لاحق لغة في لَحِقَ. يقال: لَحِقْتُه وأَلْحَقْته بمعنىً كتَبعتْه وأَتْبَعْته، ويروي بفتح الحاء على المفعول أي إن عذابك مُلْحَقٌ بالكفار ويصابون به، وفي دعاء زيارة القبور: وإنا إن شاء الله بكم لاحِقُونَ؛ قيل: معناه إذا شاء الله، وقيل: إن شرطية والمعنى لاحقُونَ بكم في الموافاة على الإيمان، وقيل: هو على التَّبَرّي والتفويض كقوله تعالى: لتدْخُلُنَّ المسجد الحرام إن شاء الله آمنين، وقيل: هو على التأَدب كقوله تعالى: ولا تقولَنَّ لشي إني فاعل ذلك غداً إلا أَن يشاء الله. وأَلْحَقَ فلانٌ فلاناً وألْحَقَهُ به، كلاهما: جعله مُلْحَقَهُ. وتَلاحَقَ القوم: أَدرك بعضهم بعضاً. وتلاحَقَت الرِّكاب والمَطايا أَي لَحِقَ بعضُها بعضاً؛ وأَنشد: أقولُ، وقد تَلاحَقَت المَطايا: كَفاك القَوْل إن عَلَيكَ عَيْنا كفاك القول أَي ارْفُقْ وأَمسك عن القول. ولَحِقْتُه وأَلْحَقْتُه بمعنى واحد. الأَزهري: واللَّحَقُ ما يُلْحَقُ بالكتاب بعد الفراغ منه فتُلْحِق به ما سقط عنه ويجمع أَلْحاقاً، وإن خْقّف فقيل لَحْق كان جائزاً. الجوهري: اللّحَقُ، بالتحريك، شيء يُلْحَقُ بالأول. وقوس لُحُقٌ ومِلْحاق: سريعة السهم لا تريد شيئاً إلا لَحِقتْه. وناقة مِلْحَاق: تَلْحَقُ الإبل فلا تكاد الإبل تفوتها في السير؛ قال رؤبة: فهي ضَروُحُ الرَّكْض مِلْحاق اللَّحق واللَّحَقُ: كل شيء لَحِقَ شيئاً أَو لُحِقَ به من الحيوان والنبات وحمل النخل، وقيل: اللَّحَقُ في النَّخل أَن تُرْطب وتُتَمّر ثم يخرج في بطنه شيء يكون أَخضر قلما يُرْطب حتى يدركه الشتاء فيُسْقطه المطر، وقد يكون نحو ذلك في الكَرْم يسمى لَحَقَاً؛ وقد قال الطرماح في مثل ذلك يصف نخلة أَثْلَعت بعد يَنْع ما كان خرج منها في وقته فقال: أَلْحَقَتْ ما اسْتَلْعَبَتْ بالذي قد أَنى، إذْ حانَ حينُ الصِّرام أَي أَلحقت طَلْعاً غَريضاً كأَنها لعبت به إذ أَطلعته في غير حينه، وذلك أن النخلة إنما تُطْلِعُ في الربيع فإذا أَخرجت في آخر الصيف ما لا يكون له يَنْعٌ فكأَنها غير جادّة فيما أَطْلَعَتْ. واللَّحَق أَيضاً من الثمر: الذي يأْتي بعد الأَول، وكل ثمرة تجيء بعد ثمرة، فهي لَحَقٌ، والجمع أَلْحاق؛ حكاه أَبو حنيفة. وقد أَلْحَقَ الشجر؛ واللَّحَقُ أَيضاً من الناس كذلك: قوم يَلْحَقُون بقوم بعد مضيهم؛ قال: يُغْنِيكَ عن بُصْرى وعن أَبوابها، وعن حِصارِ الرّومِ واغْتِرابها ولَحَقٍ يَلْحَق من أَعرابها، تحت لِواء الموت أَو عُقَابِها قال الأَزهري: يجوز أَن يكون اللَّحَقُ مصدراً لِلَحِقَ، ويجوز أَن يكون جمعاً للاحِقٍ كما يقال خادم وخَدَم وعاش وعسَسَ. ولَحَقُ الغنم: أَولادها التي كادت تَلْحَقُ بها. واللَّحَقُ: الشيء الزائد؛ قال ابن عيينة:كأَنَّهُ بين أَسْطُرٍ لَحَقُ والجمع كالجمع: واللَّحقُ: الزرع العِذْي وهو ما سقته السماء، وجمعه الأَلحاقُ. الكسائي: يقال زرعوا الأَلْحاقَ، والواحد لَحَقٌ، وذلك أَن الوادي يَنْضُب فيُلْقي البَذْر في كل موضع نضَبَ عنه الماء فيقال: اسْتَلْحَقُوا إذا زرعوا. وقال ابن الأَعرابي: اللَّحَقُ أَن يزرع القوم في جانب الوادي؛ يقال: قد زرعوا الأَلْحاقَ. ولَحِق لُحُوقاً أَي ضَمُر. الأَزهري: فرس لاحقُ الأَيْطَلِ من خيل لُحْق الأَياطل إذا ضُمّرت؛ وفي قصيد كعب: تَخْدي على يَسَراتٍ، وهي لاحقةٌ، ذوابلٌ وقْعُهُنَّ الأَرْضَ تَحليلُ اللاحِقةُ: الضامرة.والمُلْحَقُ: الدَّعِيّ المُلْصَق. واسْتَلْحَقَه أَي ادعاه. الأَزهري عن الليث: اللَّحَقُ الدعيّ المُوصَل بغير أَبيه؛ قال الأَزهري: سمعت بعضهم يقول له المُلْحَق. وفي حديث عمرو بن شعيب: أن النبي، صلى الله عليه وسلم، قضى أَن كل مُسْتَلْحَق اسْتُلْحِقَ بعد أَبيه الذي يُدْعى له فقد لَحِق بمن اسْتَلْحَقه؛ قال ابن الأَثير: قال الخطابي هذه أحكام وقعت في أَول زمان الشريعة، وذلك أَنه كان لأَهل الجاهلية إماء بغايا، وكان سادتهن يُلِمُّونَ بهن، فإذا جاءت إحداهن بولد ربما ادّعاه السيد والزاني، فأَلحقه النبي، صلى الله عليه وسلم، بالسيد لأن الأَمة فراش كالحرَّة، فإن مات السيد ولم يَسْتَلْحِقُهُ ثم اسْتَلْحَقَهُ ورثته بعده لَحِق بأَبيه، وفي ميراثه خلاف. ولاحِقٌ: اسم فرس معروف من خيل العرب؛ قال النابغة: فيهم بنات الأَعْوَجِيّ ولاحِقٍ، وُرْقاً مَراكِلُها من المِضْمارِ وفي الصحاح: ولاحِق اسم فرس كان لمعاوية بن أَبي سفيان. مقاييس اللغة: (لحق) اللام والحاء والقاف أصلٌ يدلُّ على إدراكِ شيءٍ وبُلوغه إلى غيره. يقال: لَحِقَ فلانٌ فلاناً فهو لاحق. وألْحَقَ بمعناه. وفي الدعاء: "إن عَذَابك بالكُفَّار مُلْحِقٌ([7])"، قالوا: معناه لاحق. وربما قالوا: لَحِقْتُه: اتَّبَعْتُه، وألحقتُه: وصلت إليه. والمُلْحَق: الدعيُّ المُلصَق. واللَّحَق في التَّمرِ: [داءٌ يُصِيبهُ([8])]. القاموس المحيط: لَحِقَ به، كسَمِعَ، ولَحِقَهُ لَحْقاً ولَحاقاً، بفتحِهِما أدرَكَهُ، كأَلْحَقَهُ، وهذا لازِمٌ مُتَعَدٍّ. و " إنَّ عَذَابَكَ بالكُفَّارِ مُلْحِقٌ " ، أي لاحِقٌ، والفتحُ أحْسَنُ، أو الصَّوابُ. ولَحِقَ، كَسمِعَ، لُحوقاً ضَمُرَ. ولاحِقٌ: أفْراسٌ لمُعاوِيَةَ ابن أبي سُفْيانَ، ولغَنِيِّ بنِ أعْصُرَ، وللحازوقِ الخارِجِيِّ، ولعُيَيْنَةَ بنِ الحَارِثِ. ولاحِقٌ الأَصْغَرُ: لِبنِي أسَدٍ. وأبو لاحِقٍ: البازي. واللُّوَيْحِقُ: طائِرٌ يصيدُ اليَعَاقيبَ. والمِلْحاقُ: الناقَةُ لا تَكادُ الإِبِلُ تَفوقُها. والمُلْحَقُ: الدَّعِيُّ المُلْصَقُ. وككتابٍ: غِلافُ القَوْسِ. والأَلْحاقُ: مَواضِعُ من الوادي يَنْضُبُ عنها الماءُ، فَيُلْقَى فيها البَذْرُ، الواحِدُ: لَحَقٌ، مُحرَّكةً. واسْتَلْحَقَ: زَرَعَها، و فلاناً: ادَّعاهُ. واللَّحَقُ مُحرَّكةً: شيءٌ يُلْحَقُ بالأوّلِ، و من التَّمْرِ: الذي يُلْحَقُ بعدَ الأوّلِ. وتَلاَحَقَتِ المَطايا: لَحِقَ بعضُها بعضاً. تاج العروس: ل ح ق لحِق به كسَمِع ولَحِقه لَحْقاً ولَحاقاً بفَتْحِهما : أدرَكَه . ومنه الحَديث : أسرعُكُنّ لَحاقاً بي أطْوَلُكنّ يَداً وكذلك اللُّحوق بالضمِّ كألْحَقَه إلحاقاً وهذا لازِمٌ متَعدٍّ . يُقال : ألحقَه به غيرُه وألحَقَه : أدْرَكَه . قال ابنُ برّي : شاهِدُ اللازِم قولُ أبي دُواد : فألحَقَه وهْوَ سَاطٍ بها ... كما تُلْحِقُ القَوسُ سَهْمَ الغَرَبْ وفي دُعاءِ القُنوتِ : إنّ عذابَكَ بالكُفّار مُلْحِق بكَسْر الحاءِ أي : لاحِقٌ والفَتْح أحسَنُ أو هو الصّواب كما قاله الجوهريّ والصاغانيّ . وقال ابنُ دُرَيْد : مُلحَق ومُلحِق جَميعاً . وقال اللّيثُ : بالكَسْر أحبُّ إلينا قال : ويُقال : إنّها من القُرآن لم يَجدُوا عليها إلا شاهِداً واحداً فوضِعَتْ في القُنوت . قال : وهذه اللّغَة موافقةٌ لقولِ الله تعالى : ( سُبحان الذي أسْرى بعَبْدِه ) . وقال ابنُ الأثير : الرِوايةُ بكسْرِ الحاءِ أي : مَنْ نَزَل به عذابُك ألحَقَه بالكُفّار وقيل : هو بمعنَى لاحِق لغةٌ في لَحِقٍ يُقال : لحِقْته وألحَقْته بمعنى كتَبِعْتُه وأتْبَعْته ويُروى بفَتْح الحاءِ على المَفْعول أي : إنّ عذابَك مُلْحَقٌ بالكُفّارِ ويُصابون به . ولَحِقَ كسَمِع لُحوقاً بالضّمِّ أي : ضَمُر نقله الجوهريّ . زاد الزمخشريُّ : ولَصِق بطنُه وهو مَجازٌ . وقال الأزهريّ : فرسٌ لاحِقُ الأيْطَلِ من خيْلٍ لُحْقِ الأياطِل : إذا ضُمِّرَتْ . وفي قَصيدة كعْبٍ رضي الله عنه : تَخدِي على يَسَراتٍ وهي لاحِقَةٌ ... ذوابِلٌ وقعُهُنّ الأرضَ تحليلُ وأنشد الصاغانيّ لرؤبَة : " لواحِقُ الأقْرابِ فيها كالمَقَقْ ولاحِق : اسم أفْراس كانت لمُعاوِية بنِ أبي سُفْيان رضي الله عنه كما في الصّحاح . ولاحِق الأكْبر لغَنيّ بنِ أعْصُر . ولاحِق : فرَس للحازُوقِ الخارِجيّ . قالت أختُه تَرثيه : ومن يَغْنمِ العامَ الوشيلَ ولاحِقاً ... وقَتْل حِزاق لم يَزل عاليَ الذِّكْرِ ولاحِق : فرس لعُيَيْنة بنِ الحارِث بنِ شهاب . وقال أبو النّدى : لاحِقٌ الأصغَرُ لبَني أسَد . قال النابغة الذُبْيانيّ : فيهم بناتُ العَسْجَديِّ ولاحِقٍ ... وُرْقاً مراكِلُها من المِضْمارِ وقال ابنُ الكَلْبي - في أنساب الخيل - ما نصّه : ولاحِق الأصْغَرُ : من بَناتِ اللاّحق الأكْبرِ ولها يَقول الكُمَيْت : نجائِبُ من آلِ الوَجيه ولاحقٍ ... تُذكِّرنا أحقادَنا حين تصْهَلُ وأبو لاحِق : كُنْية البازي نقله الصاغانيّ . وقال أبو حاتم : اللُّوَيْحِقُ : طائِر أغْبَر يَصيدُ الوَبْر واليَعاقِيبَ . وقال اللّيثُ : المِلْحاقُ : النّاقَة لا تكادُ الإبِلُ تَفوقُها في السّيْر . قال رؤبَة : " فهي ضَروحُ الرّكْضِ مِلْحاقُ اللَّحَق والمُلْحَقُ : الدَّعِيُّ المُلصَقُ كما في الصّحاح وهو مجاز . ومنه باب الإلْحاق في كُتُب التّصْريف . واللِّحاق ككِتاب : غِلافُ القَوْس كما في العُباب ولم يضْبطُه بالكسْر فاحْتَمل أن يكونَ بالفَتْح أيضاً . والألْحاقُ : مَواضِعُ من الوادِي ينضُبُ عنها الماءُ فيُلْقَى فيها البَذْر يُقال : قد زَرَعوا الألحاقَ الواحِدُ لَحَقٌ مُحرّكة قاله الكِسائيُّ . وقال ابنُ الأعرابيّ : اللَّحَقُ : أن يزْرعَ القومُ في جانبِ الوادي . ويُقال : استَلْحَق الرجلُ أي : زَرَعها أي : الألْحاق . واستَلْحَقَ فُلانٌ فُلاناً : ادّعاه . وفي حديث عَمْرو بنِ شُعَيْب : أنّ النبيّ صلّى الله عليه وسلم قَضَى أنّ كُلَّ مُسْتَلْحَق استُلحِق بعدَ أبيه الذي يُدْعى له فقد لحِق بمَنْ استَلْحَقَه قال ابنُ الأثير : قال الخَطّابيّ : هذه أحكامٌ وقَعت في أوّل زَمانِ الشّريعةِ ؛ وذلك أنّه كان لأهْلِ الجاهليّةِ إماءٌ بغايا وكان سادَتُهنّ يُلِمّون بهِنّ فإذا جاءَت إحداهُنّ بولَد رُبّما ادّعاه السّيّد والزاني فألْحَقَه النبيُّ صلّى الله عليه وسلم بالسَّيِّد ؛ لأنّ الأمةَ فِراشٌ كالحُرّة فإن مات السّيِّدُ ولم يسْتَلْحِقْه ثم استَلْحَقَه ورثَتُه بعده لحِقَ بأبيه وفي مِيراثِه خِلافٌ . واللَّحَقُ مُحرّكةً : شيءٌ يُلحَق بالأوّل كما في الصحاح . واللَّحَق من التّمْر : الذي يُلْحَقُ . وفي الصِّحاح : يأتي بعْدَ الأوّل زادَ أبو حَنيفَةَ : وكُلُّ ثَمَرة تجيءُ بعدَ ثَمَرةٍ فهي لَحَقٌ والجمْع ألْحاقٌ . وقال الليْثُ : اللَّحَقُ : كُلّ شيءٍ لحِقَ شيئاً أو لُحِّقَ به من الحَيَوان والنّبات وحَمْلِ النخلِ . وقيل : اللَّحَق في النّخْل أن يُرطِبَ ويُتَمِّرَ ثم يَخْرُج في بطْنِه شيءٌ يكون أخْضَر قلّما يُرطِب حتى يُدرِكَه الشّتاءُ فيُسقِطَه المَطَرُ وقد يكون نحْو ذلك في الكَرْم يُسمّى لَحَقاً . وقد قال الطِّرِمّاحُ في مثل ذلك يصِفُ نخْلةً أطْلَعَتْ بعدَ ينْعِ ما كان خرجَ منها في وقْتِه فقال : ألحَقَتْ ما استَلْعَبَت بالّذي ... قد أنَى إذْ حانَ حينُ الصِّرامْ أيْ ألحَقت طَلْعاً غَريضاً كأنّها لعِبت به إذْ أطْلَعَتْه في غيرِ حِينِه وذلك أنّ النّخلَة إنّما تُطلِعُ في الرّبيع فإذا أخرَجَت في آخرِ الصّيف ما لا يكون له يَنْع فكأنّها غيرُ جادَّةٍ فيما أطْلَعَت . وتَلاحَقَت الرِّكابُ والمَطايا أي : لحِقَ بعضُها بعْضاً قال الشاعر : أقولُ وقد تلاحَقَتِ المَطايا ... كَفاكَ القَوْلُ إنّ عليكَ عيْنا أي : ارفُق وأمْسِكْ عن القوْلِ . ومما يُسْتَدْرَكُ عليه : اللُّحُوق بالضّمِّ : اللّزوم واللّصوق . وألحقَ فُلانٌ فلاناً وألحقَه : كلاهما جعله مُلحقَه . وتَلاحقَ القومُ : أدركَ بعضُهم بعضاً . واللَّحَق مُحرّكة : ما يُلْحَقُ بالكِتاب بعد الفَراغِ منه فيُلْحَق به ما سَقَط عنه ويُجمعُ ألْحاقاً وإن خُفِّفَ فقيل : لَحْقٌ كان جائِزاً نقله الأزهريّ . قلت : وقولُهم : لِحاقٌ لذلك بالكسرِ غلَط ويُسَمُّون ما لحق به مُلْحَقه . واللَّحَقُ أيضاً : الشيءُ الزائِدُ . قال ابنُ عُيَيْنة : " كأنّه بيْنَ أسْطُرٍ لَحَقُ واللّحَق من النّاسِ : قوْم يَلْحَقون بقَومٍ بعدَ مُضيِّهم قال الراجِزُ : " ولَحَقٍ يَلْحَق من أعْرابِها قال الأزهريّ : يجوزُ أن يكون مصدراً لِلَحِقَ ويجوزُ أن يكون جَمْعاً للاحِق كما يُقال : خادِمٌ وخَدَمٌ وعاسٌّ وعَسَسٌ . ولَحَقُ الغَنَمِ : أولادُها التي كادَت تلْحَق بها . واللَّحَق : الزّرعُ العِذْي وهو ما سَقَتْه السّماءُ والجمعُ ألْحاقٌ . وقوسٌ لُحُقٌ - بضمّتَيْن - ومِلْحاق : سَريعة السّهمِ لا تُريدُ شيئاً إلا لَحِقَته . وألحَقَ الشّجَرُ : طلَع له اللَّحَق عن أبي حَنيفة . واللَّحَق : رأسُ الجَبَل . والدّعيُّ المُلصقَ بغيرِ أبيه عن اللّيث وهو المُلْحَق أيضاً عن الأزهريّ . وألْحَقْتُهم : إذا تقدّمْتهُم قال ابنُ دُريْد : وليس بثَبت . وقولُهم : التحقَ به أي : لحِق مُولَّدة . قال الصّاغاني : لم أجِدْه فيما دُوِّن من كُتُب اللّغة فليُجْتَنَب ذلك وكذلك المَلاحق واللِّحاق ككِتاب . وقولُهم : اللُّحوقِيّ - بالضّم - لشَبْه القارُورة . وتَلاحَقَت الأخْبارُ : تتابَعَت وكذا أحوالُ القَوْم وهو مَجازٌ . واللاحِقَةُ : الثّمَرُ بعدَ الثّمر الأول والجمع لَواحِق . وأبو مِجْلَز لاحِقُ بنُ حُمَيد السّدوسيّ : تابِعيّ
Mücavir kökler36 mücavir (54 toplam)
- حكم
3 ortak ayet · Gem demektir
- ألت
1 ortak ayet · Elus az yiyecek, bir kaç hurma şeklindedir
- رهن
1 ortak ayet · “Rihl” güneşli havada gökyüzünde beliren parçalı bulut…
- عزز
2 ortak ayet · Yağmur suyu ile doymuş topraktır
- صلح
2 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
- فطر
1 ortak ayet · Fıtr ; “Futr” mantar demektir
- فرح
1 ortak ayet · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…
- وهب
1 ortak ayet · Ve hibe ettik
- أخر
2 ortak ayet · Uhur ense demektir
- حدث
1 ortak ayet · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…
- ذرر
1 ortak ayet · Zerre toz demektir
- مرأ
1 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
Geçtiği ayetler(6)
… وَالْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
Ve beni katRabbım; bana Sen mülk verdin ve sözlerin te’vilini öğrettin. Ey göklerin ve yerin yaratanı; Sen, dünyada da, ahirette de benim velimsin. Müslüman olarak canımı al. Ve beni salihlere kat.
رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
Ve beni katRabbım, bana hüküm ver. Ve beni salihlere kat.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لحق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | درك, تبع, وصل |
| Zıt Kök | سبق |
| Çekirdek Özet 1 | Geriden gelip öndekine yetişmek, sonradan yetişip öncekine eklenmek |
| Çekirdek Özet 2 | Geride kalan müminlerin veya zürriyetin öncekilerin safına ve makamına katılması |
| Çekirdek Özet 3 | Zaman ve derece farkına rağmen halefin selefe organik ve manevi intibakı |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca fiziksel bir kavuşma sayıp manevi rütbe ve liyakatle eklemlenme boyutunu dışarıda bırakmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لح | Yapışma, birbirine kenetlenme, sıkıca örtüşme ve ayrılmaz biçimde bağlanma | ق | لحم kökündeki dokusal kaynaşma ve لحف kökündeki bütünüyle örtme hareketine kıyasla, ق harfinin sağladığı sınır ve toplanma niteliğiyle, geriden gelen bir hareketin nihai hedefe ulaşıp onunla aynı hizaya gelmesi ve bünyeye sonradan eklemlenmesi anlamı belirginleşmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bir menzile veya hedefe doğru sevk edilme, yönelme ve sürüklenme eğilimi |
| ح | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Sınırları belirli, korunaklı ve derli toplu bir alanın içine dâhil olma |
| ق | ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Belirli bir sınıra, odak noktasına ve nihaî toplanma çizgisine tam varış |
| لحق | Bir hedefe doğru yönelen veya yönlendirilen hareketin, belirlenmiş bir bünyenin ve korunaklı zümrenin sınırlarına tam varıp ona eklemlenmesi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ağaçta ilk mahsul devşirildikten sonra gecikerek yetişen ve öncekilere sonradan eklenen turfanda meyve; ayrıca kervana veya öndeki hayvana arkadan süratle yetişen binek. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Duâd el-İyâdî'nin süratli atın avına yetişmesini yayın oku fırlatıp hedefine eriştirmesine benzettiği beytinde geçer: فأَلْحَقَهُ، وهو سَاطٍ بها، / كما تُلْحِقُ القوسُ سَهْمَ الغَرَبْ |
| Erken Arapça kullanım | Ru'be b. el-Accâc'ın süratli deveyi nitelerken kullandığı فهي ضَروحُ الرَّكْضِ مِلحاقُ اللَّحَقْ ifadesi ve erken dönem kunut duasında geçen إن عذابك بالكفار ملحق rivayeti. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Asāsü’l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde لحق kökü, ikili لح kök tabanının yapışma, temas etme ve bitiştirme semantiği üzerinde şekillenmiştir. İbranice ve Aramicede doğrudan l-ḥ-q dizilimi sınırlı olmakla birlikte, kökün fonetik varyantları ve soydaş matrisleri l-ḥ-k (yalamak, değmek, bitişmek) ve d-b-q (yapışmak, yetişmek) kökleriyle semantik kesişim gösterir. Süryanicede leḥeq veya benzeri temas ve bitiştirme çağrışımları izlense de Arapça, kökü geriden gelip öndekine kavuşma, mesafe kapatma ve sonradan gelenin asıl bünyeye katılması anlamında son derece gelişkin ve bağımsız bir semantik odağa kavuşturmuştur. Arapçadaki kullanım ziraat hayatındaki gecikmiş meyveden süvarinin öndekine yetişmesine kadar somut bir hareket ekseninde yetkinleşmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisānü’l-Arab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Geriden gelip erişmek, hasattan sonra yetişen meyve (el-lahak), nesebi sonradan eklenen kimse (mülhak) | Somut hareketten soyut intisap ve aidiyet anlamına doğru düzenli bir semantik genişleme mevcuttur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami dillerindeki temas, yapışma ve kenetlenme kökleriyle çekirdek düzeyinde akrabalık | Bitişme ve aradaki mesafeyi kapatma anlam alanı Sami dillerinin ortak hareket tabanına dayanır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir veri tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisānü’l-Arab, Lane's Lexicon, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لحق | Anlamlı | Yetişmek, katılmak | Geriden gelip öndekine erişme, bünyeye sonradan eklemlenme. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| لقح | Anlamlı | Aşılamak, gebe kalmak | Dişinin döl tutması, rüzgârın bulutları ve bitkileri aşılayıp canlandırması. | Kur'an'da geçer; iki unsurun birleşerek verim üretmesi. |
| حلق | Anlamlı | Tıraş etmek, boğazlamak, kuşatmak | Kılları kökünden kesmek, boğaz/halkum; dairesel bir hatla çevreleme. | Kur'an'da geçer; sınırlandırma ve çevreleme bağı. |
| حقل | Anlamlı | Ekin tarlası | Tohum ekilip ürün beklenen arazi, mahsul zemini. | Kur'an'da geçmez; nebat ve yetişme bağı. |
| قلح | Anlamlı | Diş kiri ve sarılığı | Diş üzerinde biriken tortu ve tabaka. | Kur'an'da geçmez; yüzeye tutunup yapışma bağı. |
| قحل | Anlamlı | Kurumak, sertleşmek | Derinin veya toprağın nemini kaybedip sertleşmesi. | Kur'an'da geçmez; büzülüp katılaşma bağı. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لحق | Merkez | Geriden gelip yetişme | Zaman veya mesafe farkına rağmen öndekine ulaşıp bünyesine dâhil olma | Geridekinin öndekine eklemlenmesi |
| درك | Komşu | Erişme, yakalama | Kaçmakta veya uzaklaşmakta olana tam sınırında ulaşıp onu bütünüyle kuşatma | لحق intibak ve katılımı, درك ise ihata ve yakalamayı vurgular |
| تبع | Komşu | Peşinden gitme, uyma | Bir başkasının izini sürerek ardı sıra gitme, tabi olma | لحق aradaki mesafeyi sıfırlayıp birleşmeyi, تبع iz sürmeyi belirtir |
| وصل | Komşu | Ulaşma, bitiştirme | Ayrık iki nesne veya durum arasında bağ kurarak kavuşma | لحق gecikmeli bir yetişmeyi, وصل doğrudan rabıta kurmayı anlatır |
| سبق | Zıt | Öne geçme, geride bırakma | Harekette öne fırlayıp diğerini arkada bırakarak mesafe açma | لحق arkadan gelip arayı kapatmak iken سبق öne geçip fark oluşturmaktır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لحق | Geriden gelip yetişmek, dâhil olmak | Öndekine erişip onun safına, derecesine veya kafilesine sonradan eklemlenme hareketini tam karşılar. | Kesin |
| Latince | assequi, adiungere | Yetişmek, eklenmek, dâhil olmak | assequi geriden gelip hedefe erişmeyi, adiungere ise bünyeye katılmayı karşılar; lahak kelimesindeki ikincil meyve nüansını vermez. | Güçlü |
| İngilizce | to catch up with, to join | Yetişmek, arayı kapatıp katılmak | catch up mesafeyi kapatıp aynı hizaya gelmeyi, join ise bünyeye katılmayı verir; ontolojik yükselme boyutunu tek başına taşımaz. | Güçlü |
| Almanca | einholen, sich anschließen | Yetişmek, intibak edip katılmak | einholen geriden gelip öndekine yetişmeyi, sich anschließen ise bir topluluğa sonradan eklemlenmeyi ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | rattraper, rejoindre | Yetişip yakalamak, aralarına katılmak | rejoindre hem aradaki mesafeyi kapatıp kavuşmayı hem de bir safa veya heyete sonradan dâhil olmayı yansıtır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَلْحِقْنِي | Salihlerin makamına ve zümresine dâhil edilme talebi | Peygamberlerin tevazu içinde akıbetlerini hayırla tamamlama ve öncekilerin safına katılma duası (Yûsuf 12:101, Şuarâ 26:83). |
| لَمْ يَلْحَقُوا | Henüz şehitlere ve onların ulaştığı nimete erişememiş olma | Dünyada geride kalan ve henüz şehadet rütbesine veya ahiret yurduna intikal etmemiş müminler (Âl-i İmrân 3:170). |
| لَمَّا يَلْحَقُوا | Zaman bakımından sonra gelip peygamberin tebliğ ve hidayet dairesine katılma | Hz. Peygamber devrinden sonra gelecek olan ve ashabın ufkuna dâhil edilecek evrensel ümmet nesilleri (Cum'a 62:3). |
| أَلْحَقْنَا | Neslin fazilet ve cennet derecesi bakımından atalarına yükseltilmesi | İman eden zürriyetin, amelleri eksik kalsa dahi lütuf olarak salih ebeveynlerinin makamına eriştirilmesi (Tûr 52:21). |
| أَلْحَقْتُمْ | Hakikatte yeri olmayan varlıkları Allah'a ortak sayma | Müşriklerin uydurma ilahları Allah'ın zatına ve yetkisine isnat edip katmaları (Sebe' 34:27). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Şirkin mahiyeti ve şefaat adaleti | Müşriklerin Allah'a şerikler ilhak etmesinin ontolojik imkânsızlığı; cennette ameli eksik zürriyetin atalarına ilhak edilmesinin ilahi adalet ve lütuf dengesiyle izahı. | İlahi yetki ve makamlara batıl veya lütfi eklemlenme |
| Fıkıh | Nesep hukuku ve cemaatle namaz | Çocuğun nesebinin babaya bağlanması (istilhâk) usulü; namaza imamla başlayıp sonradan bir engelle ayrılan veya imama sonradan yetişen kimsenin (lâhik) ibadet tertibi. | Hukuki bağın sübutu ve gecikmeli ifa intibakı |
| Tefsir | Peygamber duaları ve evrensel nübüvvet | Yusuf ve İbrahim peygamberlerin salihlere katılma taleplerindeki tecelli; Cum'a suresinde henüz gelmemiş ümmetlerin ashabın şerefine ve hidayetine ortak kılınması. | Tarih-üstü hidayet kafilesine manevi intikal |
| Hadis | Kabir ziyareti ve kunut duaları | Kabir ehline hitaptaki "ve innâ inşâallāhu bikum lâhikûn" ifadesiyle ölümün kesin kavuşma oluşu; kunuttaki "mülhık/mülhak" lafzıyla ilahi azabın inkârcılara erişmesi. | Kaçınılmaz akıbete ve zümreye yetişme |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Evrensel hidayet kafilesi | Manevi intisap | Bütünleşme | Bireyin tekil varlığını, peygamberlerin ve salihlerin oluşturduğu tarih-üstü nurlu silsileye raptetmesi. | Kesin |
| İlmi | Epistemik birikim ve miras | Kümülatif süreklilik | Eklemlenme | Yeni üretilen bilginin, selefin kurduğu sağlam zemin ve usule entegre edilerek ilmi zincirin korunması. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal sözleşme ve tebaa | Entegrasyon | Katılım | Sonradan katılan farklı unsurların veya yeni nesillerin, adalet temelinde ana siyasi gövdeye tam üye yapılması. | Güçlü |
| İktisadi | İkincil verim ve gecikmiş sermaye | Telafi edici hasılat | Tamamlama | Hasat sonrasında yetişen ürünler (lahak) gibi, gecikmiş değerlerin heba edilmeyip ekonomik dolaşıma katılması. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Asimptotik yakınsama ve gecikmeli diferansiyel sistemler | Başlangıçta geride veya farklı fazda olan bir değişkenin, zaman parametresi ilerledikçe referans yörüngeye yaklaşarak onunla tam çakışması ve aynı sınır değerine ulaşması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyolojik intibak ve kurumsal entegrasyon | Topluma veya bir kuruma sonradan dâhil olan bireylerin, mevcut normatif yapıyı benimseyerek ayrışma yaşamaksızın ana gövdeyle aynı statü ve hakları kazanması süreci. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel bir yetişme, bir araca binme veya kronolojik olarak sonradan gelme düzeyinde mekanik bir kavuşmaya indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnanç, liyakat ve ahlak bağıyla, zaman ve mekân farkını aşarak önceki salihlerin derecesine, bereketine ve nihai cennet saadetine ilahi lütufla eriştirilmek. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Peygamberlerin "beni salihlere kat" duasını basit bir ölüm temennisi sanmak; cennette zürriyetin atalarına ilhakını ise amelsiz bir kayırma zannedip ilahi adaletin lütufla olan ahengini kavrayamamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın fertleri yalıtılmış tekiller olarak değil, Âdem'den kıyamete uzanan tek bir salihler kafilesinin mensupları olarak gördüğünü; eksiklerin bu organik bağ ve ilahi lütufla tamamlandığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin akıbet ve tevazu dualarında, şehitlerin geride kalanlara dair müjdelerinde, risaletin kıyamete kadar gelecek toplumlara şümulünde ve cennetteki ailevi derecelerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sonradan gelenlerin öncekilerin manevi makamlarına asla yetişemeyeceği yönündeki ümitsizliği ve tarihin kopuk dönemlerden ibaret olduğu yanılgısını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamHasat devşirildikten sonra dalda gecikmeli olgunlaşan meyvenin öncekilere yetişmesi ve arkadan gelen yolcunun öndeki kafileye ulaşıp aralarına katılması.
- Soyut anlamZaman, mesafe veya amel derecesi bakımından geride kalmış bir varlığın, önceden teşekkül etmiş hakikat ve kemal dairesine ilahi lütufla eklemlenmesi.
- Sistematik karşılıkHalef ile selef arasındaki tarihsel ve manevi mesafeyi kapatıp geç gelen unsuru ana zümreye organik olarak bağlayan entegrasyon ilkesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zaman içinde geriden gelen unsuru veya ferdi, önceden oluşmuş salihler zümresini veya ana bünyeyi temsil eder. fonksiyonu geride kalan ile hedef küme arasındaki zamansal, mekânsal ve manevi mesafeyi ifade eder. Süreç nihayete erdiğinde () mesafenin sıfırlanmasıyla gerideki fert ana zümrenin bir parçası hâline gelir (), yani ilhak tam olarak gerçekleşir.