لوط

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-و-ط5 sîga, 30 mücavir kök, 27 ayet, 14 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أولوَلُوطًافحشلُوطٌأهللوطقولنجولُوطًاقوميَالُوطُضيقذرعلُوطٍقريسبق

KökSîga 5Ayet 27Sure 14Mücavir 30

▶ Ağı aç (3B)

لوط

ل - و - ط

KÖK
  • 27 geçiş
  • 27 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

“Liyat” sıva harcı demektir. Mastar olarak yapıştırmak, sıvamak anlamlarına gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Liyat” sıva harcı demektir. Mastar olarak yapıştırmak, sıvamak anlamlarına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.746 harf
باب الطاء واللام و و ا ي ء معهما ط و ل، ل و ط، ط ل ي، ل ي ط، ل ط أ، أ ط ل مستعملات طول: طال فلانٌ فلاناً، أي: فاته في الطّول، قال: تَخُطّ بقَرْنـيهـا بَـرِيرَ أَراكـه وتَعْطُو بظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها أي: طاولها فلم تَنَله. وطال الشّيء يَطُولُ طُولاً فهو طويل والأَطْوَلُ: نَقِيضُ الأَقصر. والطُّوال: إذا كان أهوج الطُّول، امرأةٌ طُوالة، قال: ألم تر إنّـنـي وأبـا يزيدٍ لفي حربٍ مما
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR444 harf
الكسائي: لاطَ الشيءُ بقلبي يَلوطُ ويَليطُ. يقال: هو أَلْوَطُ بقلبي وأَلْيَطُ، وإنِّي لأجِدُ له في قلبي لَوْطاً ولَيْطاً، يعني الحُبَّ اللازقَ بالقلب. وهذا أمرٌ لا يَلْتاطُ بصَفَري، أي لا يَلصَق بقلبي. ويقال: اسْتَلاطوهُ، أي ألزَقوه بأنفسهم. وفي الحديث: "اسْتَلَطْتُمْ دَمَ هذا الرجل" أي استوجبتم. ولُطْتُ الحوضَ بالطين لَوْطاً، أي مَلَطته به وطيَّنته. واللَوْطُ: الرِداءُ. يقال: لبس لَوْطَيْهِ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.092 harf
ط ل ( وايء ) طول ، طلي ، أطل ، لأط ، لطأ ، لوط ، ليط . طول : الليث : طال فلانٌ فلاناً إذا فاقَه في الطُّول ، وأنشد : تَخُطُّ بقَرْنَيْها بَرِيرَ أَراكةٍ وتَعْطُو بِظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها أي طاوَلَهَا فَلم تَنَلْه . قال : ويقال للشيء الطويل : طال يَطُول طُولاً فهو طَوِيل ، قال : والأطوَل نقيضُ الأقصَر ، وتأنيثُ الأطوَل الطُّولى ، وجمعُها الطُّوَل . قال : ويُقَال لِلرَّجل إذا كان أهوَجَ
Maddenin bağlantısı

ط ل ( وايء ) طول ، طلي ، أطل ، لأط ، لطأ ، لوط ، ليط . طول : الليث : طال فلانٌ فلاناً إذا فاقَه في الطُّول ، وأنشد : تَخُطُّ بقَرْنَيْها بَرِيرَ أَراكةٍ وتَعْطُو بِظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها أي طاوَلَهَا فَلم تَنَلْه . قال : ويقال للشيء الطويل : طال يَطُول طُولاً فهو طَوِيل ، قال : والأطوَل نقيضُ الأقصَر ، وتأنيثُ الأطوَل الطُّولى ، وجمعُها الطُّوَل . قال : ويُقَال لِلرَّجل إذا كان أهوَجَ الطُّولِ : رجلٌ طُوَالٌ وطُوَّالٌ ، وامرأةُ طَوالةٌ وطُوّالة . قال : والطِّوَل هو الحَبْلُ الطويلُ جدّاً ، وقال طَرَفة : لَعمرُكَ إنّ الموتَ ما أخطأ الفَتَى لكالطِّوَلِ المُرْخَى وثُنْياهْ باليَدِ وجمعُ الطَّويل : طِوال وطِيَال ، وهما لُغتان ، ويقال : قد طالَ طِوَلُك يا فلان ، إذا طال تمادِيه في أمرٍ أو تَراخِيه عنه ، وبعضُهم يقول : قد طال طِيَلُه . وقال أبو إسحاق الزّجاج يقال : طال طِوَلُك وطِيَلُك : أي طالتْ مُدَّتُهُ . الحراني عن ابن السكّيت ، يقال : قد طال طِوَلُك وطِيَلُك وطُولُك وطَوالُك . قال : والطِّوَل : الحَبْل الذي يُطوِّل للدابَّة فتَرعَى فيه ، وقال طَرَفة لكالطول المرخى وثنياه باليد . ثم قال : وقد شَدّدَ الراجز الطِوَلَ للضرورة فقال : تعرّضتْ لَم تَأْلُ عن قَتْلٍ لِي تَعرُّضَ المُهْرَةِ في الطِّوَلِّ وقال القَطَاميّ : إِنّا مُحَيُّوكَ فاسَلْم أيُّها الطَّلَلُ وإنْ بَلِيتَ وإن طالَتْ بكَ الطِّيَلُ وقال الزّجّاج في قوله جلّ وعزّ : ( وَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنكُمْ طَوْلاً ) ( النساء : 25 ) الآية ، معناه من لم يَقدِر منكم على مَهْرِ الحُرّة . قال أبو إسحاق : والطول هنا القُدْرة على المَهْر ، وقد طالَ الشيءُ طُولاً ، وأَطَلْتُه إطَالةً ، وقولُ الله جلّ ثناؤه ) الْعِقَابِ ذِى الطَّوْلِ لاَ إِلَاهَ إِلاَّ ) ( غافر : 3 ) أي ذي القُدْرة ، وقيل : الطَّوْلُ الغِنَى : والطَّوْلُ الفَضل ، يقال : لفِلان على فلانٍ طَوْل ، أي فَضْل . وقال الليث : يقال إنّه لَيتطوَّلُ على الناس بفضلِه وخيرِه . قال : واشتقاق الطائل من الطُّولِ ، ويقال للشيء الخسيس الدُّون : هذا غيرُ طائِل ، والتذكير والتأنيث فيه سواء ، وأنشد : لقد كلّفوني خُطَّةً غيرَ طائِل قال : والطَّوَال : مَدَى الدَّهر ، يقال : لا آتَيك طَوَالَ الدَّهْر ، قال : والطَّوَل : طُولٌ في المِشْفَر الأعلى على الأسْفَل . يقال : جَمَل أطوَل ، وبه طَوَل ، والمُطاولة في الأمر هي التطويل ، والتطاوُل في مَعْنًى : هو الاستطالةُ على النّاس إذ هو رَفَع رأسَه ورأَى أنّ له عليهم فَضْلاً في القَدْر . قال : وهو في مَعْنًى آخر : أن يقوم قائماً ، ثمّ يَتطاوَل في قِيامه ، ثم يَرفَعَ رأسَه ، ويَمُدَّ قَوامَه للنَّظر إلى الشيء . قلت : والتَّطَوُّلُ عند العَرَب محمود ، يُوضع مَوْضعَ المحاسن . ويمتدح منه فيقال : فلان يتطول ولا يتطاول . والتّطاوُل مذموم ، وكذلك الاستطالة يُوضَعان موضع التكبُّر . وقال الليث : الطّويلةُ : اسمُ حَبْل تُشدُّ به قائمةُ الدَّابةِ ، ثم تُرسَل في المَرعَى ، وكانت العربُ تتكلَّم به ، يقال : طَوِّل لِفرسِك يا فلان ، أي أَرْخِ له حَبْلَه في مَرْعاه . قلت : ولم أسمع الطَّويلة بهذا المعنى ، من العرب ، ورأَيْتهم يسمونه هذا الحَبْل الطَّوِيل . وفي الحديث : ( لا حِمًى إلاّ في ثلاث ) طِوَلِ الفَرَس ، وثَلَّةِ البِئر ، وحَلْقَةِ القوم . ورأيتُ بالصَّمَّانِ رَوْضةً واسعةً يقال لها الطّويلة ، وكان عَرْضُها قَدْرَ مِيلٍ في طولِ ثلاثةِ أَمْيال ، وفيها مَسَاكٌ لِماءِ السماء إذا امتلأ شَربوا منه الشهرَ والشهرين . ومَطاوِلُ الخَيل أَرْسانُها ، والسبْعُ الطُّوَلُ من سُوَر القرآن سَبْعُ سُوَر ، وهي : سورة البقرة ، وسورة آل عمران ، وسورة النساء ، وسورة المائدة ، وسورة الأنعام ، وسورة الأعراف ، فهذه ستُّ سُوَر متواليةٌ . واختلفوا في السابعة ، فمنهم من قال : هي الأنفال وبراءة ، وعدَّهما سورةً واحدة ، وعلى هذا قولُ الأكْثرين ، ومنهم من جَعل السابعةَ سورةَ يونس ، والطُّوَل : جمعُ الطُّولَى ، يقال : هي السورةَ الطُّوَلى ، وهُنَّ الطُّوَل ، والطوائل الأوْتارُ والذُّحُول ، واحدتُها طائلة ، يقال : فلانٌ يَطلب بَني فلانٍ بِطَائلةٍ أي بوتْرٍ ، كأَنَّ له فيهم ثَأْراً فهو يَطلبُه بِدَمِ قتيلٍ له . أطل : أبو عُبيد : الإطْل والأيْطَل : الخاصرة ، وجمع الإطْل آطال وجمع الأيْطَل أياطل ، وأيْطلٌ فَيْعَل . والألفُ أصليّة . طلي : قال الليث : الطَّلا : هو الولد الصغير من كلِّ شيء ، وحتى قد شُبّه رَمادُ المَوْقِد بيْن الأثافيّ بالطّلا ، والأطلاء جِمَاعُه . قال : والطُّلْيان والطِّليان جِماعهُ . أبو عُبيد عن الفرَّاء : طَلَيْتُ الطلَى وطَلَوْتُه وهو الطَّلَى مقصور يعني رَبَطْتُه برِجْله . سلمة عن الفرّاء : اطْلُ طَلِيَّكَ والجميع الطُّلْيانُ أي ارْبِطْه برِجلِه . حكاه عن ابن الجرَّاح قال : وغيره يقول : أَطْلِ طَلِيَّك ، وقال العجّاج : طَلَي الرَّمَادِ اسْتُرئِمَ الطَّلِيُّ قال أبو الهيْثم : هذا مثَلٌ جَعل الرّمادَ كالوَلَدِ لثلاثة أَيْنُق ، وهي الأثافِيّ عُطِفْنَ عليه ، يقول : كأنّما الرّمادُ وَلَدٌ صغيرٌ عُطِفْتَ عليه ثلاثة أينُق . أبو عُبيد عن الأصمعيّ : أوَّل ما يُولَدُ الظِّبَاءُ فهو طَلاً . قال : وقال غيرُ واحد من الأعراب : وهو طَلاً ثم خِشف . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : طَلَّى إذَا شَتَمَ شَتْماً قبيحاً . وقال شَمِر : الطَّلَوانُ : الرِّيق الخاثِر . قال : والطُّلاوَة : دُوَايةُ اللبَن . أبو عُبيد عن الأحمر : بأسنانه طَلِيٌّ وطِلْيَان وقد طَلِيَ فُوهُ فهو يَطْلَى طَلًى مقصورٌ وهو القَلَحُ . وقال اللّيث : الطُّلاوة الرِّيق الذي يجِفّ على الأسنان من الجوع ، وهو الطَّلَوَانُ . قال : والطُّلاةُ هي العُنق والجمع طُلًى . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : واحدة الطلى طلاة وطلية . مِثل : تقاةٍ وتقى ، وقال الليث : وبعضهم يقول : طُلْوَةً وطُلّى . الحراني عن ابن السّكيت قال : الطُّلَي : جمعُ الطُّلْيَة ، وهي صَفْحَةُ العُنُق . قال : وقال أبو عَمرو والفرّاء : واحدتُها طُلاَةٌ ، وقال الأعشى : مَتَى تُسْقَ من أَنْيَابِها بَعْد هَجْعَةٍ من اللّيل شِرْباً حينَ مالَت طُلاتُها الأصمعيّ يقول : طُلْيَة وطُلًى . أبو عُبيد عن الأصمعيّ : الطُلاوَة : البَهجَة والحُسْن ، يقال : حديثٌ عليه طُلاوَة ، وكذلك غيرُه . قلتُ : وأجاز غيرُه . طَلاوَة ، يقال : ما على وَجْهِه حَلاوة ولا طَلاَوة ، والضّمُ اللّغةُ الجيّدة . عَمرو عن أبيه قال : المُطَلِّي هو المغنِّي ، وهو المُرَبِّي وَالْمُهَنِّي والنَّاخِمُ كلُّه بمعنى المغنِّي . أبو عُبيد عن أبي زيد : طَلَيْتُه فهو مَطْلِيٌّ وطَلِيٌّ : أي حبسته . الحرّاني عن ابن السكّيت : طَلَيْتَ فلاناً تَطْلِيَةً إذا مَرَّضْتَه وقمتَ عليه في مَرَضه . وقد أطلَى الرجلُ إطْلاءً فهو مُطْلٍ ، وذلك إذا مالتْ عنقُه لموتٍ أو غيرِه ، وأنشد : تَرَكْتُ أَباكِ قد أطلَي ومالَتْ عليه القَشْعَمَانِ من النُّسُورِ أبو سعيد ، الطِّلْوُ الذِّئب ، والطِّلْو : القانِص اللّطيف الجِسم ، شُبِّه بالذئب ؛ وقال الطِّرِمَّاح : صادَفَت طِلْواً طَوِيلَ القَرَا حافظَ العَيْن قَلِيلَ الشَّآم وقال أبو عمرو : ليلٌ طالٍ أي مُظلِم ، كأنَّه طَلى الشُّخُوصَ فَغطَّاها ، وقال ابن مُقْبِل : أَلا طَرَقَتْنَا بالمدينةِ بعدَ ما طَلَى الليلُ أذنابَ النِّجادِ فأَظْلَما أي غَشَّاها كما يُطْلَى البَعيرُ بالقَطِران . ويقال : فلانٌ ما يُساوِي طُلْيَةً ، وهي الصُّوفة التي يُطْلَى بها الجَرْيَى ، وهي الرِّبْذَة أيضاً . قاله ابن الأعرابيّ . قال : والطِّلاءُ : الشَّرَابُ ، شبه بِطِلاءِ الإبل ، وهو الهِناء . قال : والطِّلاء : الشَّتْم ، وقد طلَّيْتُه أي شَتَمْتُه . قال : والطِّلاء : الخَيط ، وقد طَلَيْتُ الطِّلاء : أي شدَدْتُه . قال : والطُّلاَّء : الدمُ ، يقال : تركته يتَشَحَّط في طُلاّئه ، أي يضطرب في دمِه مقتولاً . وقال أبو سعيد : الطُّلاّء : شيءٌ يَخرج بعدَ شُؤْبُوب الدَّمِ الذي يُخَالف لَوْنَ الدَّمِ ، وذلك عند خُروج النَّفْس من الذَّبيحِ وهو الدَّم الذي يُطلَى . ابن نجدة عن أبي زيد قال : أَطَلى الرجلُ إذا مالَ إلى هوًى . وفي الحديث : ما أَطَلى نَبِيٌّ قطّ أي ما مال إلى هواه ، وقال غيرُه في قولهم : ما يساوي طِلْيَة ، إنّه الخيط الّذي يُشَد في رِجْل الجَدْي ما دام صغيراً ، وقال : الطُّلْية خِرْقَةُ العَارِك ، وقيل : هي الثَّمَلَة الّتي يُهْنأ بها الجَرَبُ . وقال أبو سعيد : أمرٌ مَطْلِيٌّ أي مُشكِل مُظلِم ، كأنَّهُ قد طُلِي بما لَبَّسه ، وأنشد ابن السكّيت : شَامِذاً تَتَّقِي المُبِسَّ على المُرْ يَةِ كَرْهاً بالصِّرفِ ذي الطُّلاّء قال : الطُّلاّء الدَّمُ في هذا البيت ، قال : وهؤلاء قومٌ يريدون تسكينَ حَرْب ، وهي تَسْتعصِي عليهم وتَزْبِنُهُم لِما هُرِيق فيها من الدِّماء . وأراد بالصِّرْف ، الدَّمَ الخالص . أبو عبيد : المَطالِي : الأرضُ السَّهْلَةُ اللّيّنة تُنْبِت الغَضَا واحِدتها مِطْلاءٌ على مِفْعال . عن أبي عمرو وابن الأعرابيّ : تَطَلّى فلان إذا لَزِمَ اللهوَ والطرب ، ويقال : قَضَى فلانٌ طَلاهُ مِن حاجته أي هواه . لأط : قال أبو زيد في كتاب الهَمْزة : لأَطْتُ فلاناً لأْطاً ، إذا أمَرْته بأمرٍ فألَحّ عليه ، وتَقَضّاه فألَحّ عليه . ويقال : لأَطتُ الرجلَ لأْطاً إذا تتبعتَه بِبَصَرِك فلم تَعْرِفه عنه حتى يَتوارَى . لطأ : قال أبو زيد : لَطِىءَ فلانٌ بالأرض يَلْطَأُ لَطْأً إذا لَزِق بها ، وأجاز غيره : لَطَأَ يَلْطَأَ ، وقال شَمِر : لَطَا يَلْطَا بغير همز إذا لَزق بالأرض ولم يَكد يَبْرح ، وهما لغَتان . وقال ابن أحمر : فأَلْقَى التِّهَامِي منها بِلَطَاتِه وأَحْلَطَ هَذَا لا أَعُودُ وَرَائِيا قال أبو عبيد في قوله بلَطَاته : أرضه وموضعه ، وقال شمِر : لم يجد أبو عبيد في لَطاته قال : ويقال : ألقَى لَطاتَه إذا أقام فلم يَبرَح ، كما تقول : ألْقَى أَرْواقَه وجَرَاميزه . قال : وقال ابن الأعرابيّ : ألقَى لَطاتَه طَرَحَ نفسَه ، وقال أبو عمرو : لَطاتُه متاعُه وما معه . أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : بيّضَ الله لَطَاتَك ، أي جَبهَتك . قال : واللُّطاةُ أيضاً اللُّصوص ، قومٌ لُطاةٌ ، ويقال : فلان من ثطاته لا يَعرف قَطاتَه من لَطاتِه ، أي لا يَعرِف مقدَّمَه من مُؤَخَّرِه ، وقال الليْث : اللَّطْءُ لُزوقُ الشّيء بالشيء ، يقال : رأيت فلاناً لاطِئاً بالأرض . ورأيتُ الذئبَ لاطئاً للسَّرِقة ، وهذه أَكَمة لاطئة ، قال : واللاطئة خُرَاج يَخْرج بالإنسان فلا يكاد يَبرأ منه ويَزعمون أنّها من لَسْعة الثُّطْأَةِ . ابن السكيت عن الأحمر : لَطَأَتُ بالأرض ولَطِئتُ أي لَزِقْتُ ، وقال الشمّاخ فتَركَ الهمزة : فَوافَقَهُنَّ أطلَسُ عامِرِيٌّ لَطَا بصَفائحٍ مُتسانِداتِ أراد لطأَ ، يعني الصيّاد أي لَزِقَ بالأرض فتَركَ الهمز . ( لوط ليط ) : في حديث أبي بكر أنه قال : إنّ عمَر لأحَبُّ الناس إليَّ . ثم قال : اللهمّ أَعَزُّ ، والوَلَدُ أَلْوَطُ . قال أبو عبيد : قولُه والوَلَد ألوَط أي أَلْصَق بالقَلْب ، وكذلك كلُّ شيء لَصِق بشيء فقد لاطَ به يَلُوطُ لَوْطاً . قال : ومنه حديث ابن عبّاس في الّذي سأَلَه عن مالِ يتيم وهو وَاليهِ : أَيُصيبُ من لَبَن إبِلِه ؟ فقال : إن كنتَ تَلُوطُ حَوْضها ، وتَهْنَأْ جَرْباها ، فَأَصِبْ من رِسْلِهَا ، قال : قوله : تَلوطُ حَوْضَها أراد باللَّوْطَ تطْيِين الحَوْض ، وإصلاحَه ، وهو من اللصوق ، ومنه قيل للشيء إذا لم يكن يُوافِق صاحبَه : ما يَلْتاطُ هذا بِصَفَرِي أي لا يَلصَق بقَلْبي ، وهو مُفْتَعِل من اللَّوْط ، قال : ومنه حديثُ عليّ بن الحَسَنْ في المُستَلاط أنه لا يَرِث ، يعني المُلصَق بالرجُل في النَّسَب الذي وُلِد لغير رِشْدَة . وقال اللّيث : يقال : الْتاطَ فلانٌ ولَداً واستَلاطه وأنشد : فَهَلْ كُنتَ إلاّ بُهْثَةً استلاطَها شَقيٌّ من الأقوام وَغدٌ ومُلْحَقُ أبو عُبيد عن الكسائي : إنّي لأجد له لَوْطاً ولِيطاً بالكسر ، وقد لاطَ حُبَّه يَلُوط ويَلِيط أي لَصِق . وقال أبو عبيد : اللِّياط الريَا سُمِّي لِياطاً لأنّه شيءٌ لا يَحِلّ ، أُلْصِق بشيء ، ومنه حديثُ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه كَتبَ لثَقِيفَ حين أَسلَموا كِتاباً فيه : ( وما كان لهم مِن دَيْن إلى أجَلٍ فبلغ أجلَه فإنّه لِياط مُبرَّأٌ من الله ) ، فاللِّياط ههنا الرِّبا الّذي كانوا يُرْبُونه في الجاهليّة ، رَدَّهم اللَّهُ إلى أن يأخذوا رؤوس أموالهم ، ويَدَعُوا الفَضْلَ عليها . أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : جمعُ اللّياط وهو الرِّبا ، ليطٌ وأصله لُوطٌ . وقال الليث : لُوطٌ كان نبيّاً بَعَثه الله إلى قومه فكذّبوه وأحدَثوا ما أَحدَثوا ، فاشتَقّ الناسُ من اسمه فِعلاً لمن فَعلَ فِعْلَ قومِه . قال : واللِّيطُ قِشْرُ القَصَب اللاّزق به ، وكذلك لِيطُ القَناة ، وكلُّ قِطعة منه لِيطةٌ . قال : ويُقال للإنسان اللَّيِّن المجَسَّة : إنّه لَلَيِّنُ اللِّيط ، وأنشدَ : فَصبَّحتْ جابيَةً صُهارِجَا تَحسَبُها لَيْطَ السماءِ خارِجَا شَبَّه خُضرة الماء في الصِّهريج بجِلد السماء ، وكذلك لِيطُ القَوْس العربيّة تُمسَح وتُمرَّن حتّى تَصْفَرَّ ويصير لها لون ولِيط . قلتُ : ولِيطُ العُودِ : القِشْر التي تحت القِشْر الأعلى ، وقال أَوْس بن حَجَر يصف قوساً : فَمَن لك باللِّيطِ الذي تحتَ قِشْرِها كَغِرقِىء بَيْضٍ كَنَّه القَيْضُ من عَلِ وقال أبو عبيد : اللِّيط اللَّوْن وهو اللّياط أيضاً . ومنه قولُ الشاعر يصف قوساً : عاتكةُ اللِّياط وقال الليث : تَلَيَّطْتُ لِيطةً أي تَشَظَّيتها من قشر القصب . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : اللَّوْط الرِّداء ، يقال : انتُقْ لَوْطَك في الغزالة حتى يَجِف ، ولَوْطُه رِداءُه ونتقُه بسطه . قال : ويقال : استلاطَ القومُ وأطلوا إذا أَذْنبوا ذُنوباً تَكون لِمَنْ عاقَبَهم عذراً ، وكذلك أَعذَروا . وفي الحديث : أنّ الأقرع بنَ حابس قال لِعُيَينة بن حِصْن : بمَ استَلطْتُم دمَ هذا الرجل ؟ قال : أَقْسَمَ منّا خَمْسون أنّ صاحبنا قُتِلَ وهو مؤمن ، فقال الأقرع : فَسألكم رسُولُ الله أن تَقْبَلُوا الدّيَهْ وتَعْفُوا فلم تَقْبَلُوا ، وليُقْسِمَنَّ مائةٌ من بني تميم أنّه قُتِل وهو كافر ، قوله : بمَ استلَطتم ؟ أي استوجَبْتم واستَحقَقْتُم ، وذلك أنّهم لمّا استحقّوا الذَّمَ وصار لهم ألصَقُوه بأنفسهم . ثعلب عن ابن الأعرابي ، يقال : استلاط القَوْمُ واستَحَقوا وأَوْجَبُوا وأَعْذَروا ودَنُّوا إذا أَذْنبوا ذُنوباً تكونُ لمن يُعاقِبُهم عذْراً في ذلك لاستحقاقهم . أبو زيد ، يقال : فلان ما يَليطُ به النَّعيم ولا يَليق به ، معناه واحد .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.533 harf
(باب اللام والواو وما يثلثهما) (لوي) اللام والواو والياء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إمالةٍ للشيء. يقال: لوَى يدَه يَلويها. ولوَى برأسِه: أمَالَه. واللَّوِيُّ: ما ذَبَل من البَقْل، وسمِّي لَوِيَّاً لأنَّه إذا ذَبَل التوَى ومال. واللِّواء معروفٌ، وسمِّي لأنَّه يُلوَى على رُمْحه. واللَّوِيَّة: ما ذُخِرَ من طعامٍ لغيرِ الحاضِرين، كأنَّه أُميل عنهم إلى غيرهم. وأَلْوَى بالشَّيء، إذا أشار به كاليد ونحوه.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR576 harf
- لوط: اسم علم، واشتقاقه من لاط الشيء بقلبي يلوط لوطا وليطا، وفي الحديث: (الولد ألوط - أي: ألصق - بالكبد) (وهذا من حديث أبي بكر رضي الله عنه، فقد قال: (إن عمر لأحب الناس إلي، ثم قال: كيف قلت؟ قالت عائشة: قلت: والله، إن عمر أحب الناس إلي، فقال: للهم أعز، والولد ألوط). انظر: الفائق 3/334؛ والنهاية 4/277) وهذا أمر لا يلتاط بصفري (انظر: المجمل 3/456؛ والمنتخب من غريب كلام العرب 1/52، ومجمع الأمثال
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR398 harf
ل و ط لاط الحوض‏:‏ مدره لئلا ينشف الماء‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ الولد ألوط ‏"‏‏:‏ ألصق بالقلب‏.‏ وقال عبيد بن أيوب العنبري‏:‏ وطال احتضاني السيف حتى كأنما يلاط بكشحي غمده وجمائله يريد كأنه مخلوق مني‏.‏ وفلان مستلاط‏:‏ دعي‏.‏ واستلاط ولداً ليس منه‏:‏ ادعاه‏.‏ قال‏:‏ وهل كنت إلا بهثةً فاستلاطها شقيٌّ من الأقوام وغدٌ ملحّق البهثة‏:‏ ولد البغي‏:‏ ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ لا يلتاط بصفرى ‏"‏ أي لا أحبه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.424 harf
لاط الحوْضَ بالطين لَوْطاً: طَيَّنه، والتاطَه: لاطَه لنفسه خاصّة. وقال اللحياني: لاط فلان بالحوْض أَي طَلاه بالطِّين وملَّسه به، فعدّى لاط بالباء؛ قال ابن سيده: وهذا نادِر لا أَعرفه لغيره إِلا أَن يكون من باب مَدَّه ومَدَّ به؛ ومنه حديث ابن عباس في الذي سأَله عن مال يَتِيم وهو والِيه أَيُصِيب من لبن إِبله؟ فقال: إِن كنت تَلُوط حَوْضَها وتَهْنَأُ جَرْباها فأَصِبْ من رِسْلها؛ قوله تلُوط حوضَها
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR227 harf
* ل و ط * * اسْتَلاَطَهُ * ألزقه بنفسه وفي الحديث ﴿استلطتم دم هذا الرجل﴾ أي استوجبتم و * لُوطٌ * اسم ينصرف مع العُجمة والتعريف وكذا نُوح ويلزم صرفهما لمُقاومة خفتهما أحد السببين بخلاف هِند ودَعد فإنك مُخير فيه بين الصرف وعدمه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.171 harf
لوط، بالضم: من الأنبياء عليهم الصلاة والسلام وهو لوط بن هاران ابن تارح بن ناحور بن ساروغ بن أرغو بن فالغ بن عابر، وهو رسول الله صلى الله عليه وسلم إلى سدوم وسائر القرى المؤتفكة. وقيل: آمن لوط بإبراهيم عليهما السلام، وشخص معه مهاجرا إلى الشام. فنزل إبراهيم فلسطين، ونزل لوط الأردن، فأرسل إلى أهل سدوم، وهو اسم منصرف مع العجمة والتعريف، وكذلك نوح، قال الجوهري: وإنما ألزموهما الصرف لأن الاسم على ثلاثة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.589 harf
لَاطَ بِهِ 1 لَاطَ بِهِ ذ , aor. يَلُوطُ, inf. n. لَوْطٌ; (Msb, TA;) and aor. يَلِيطُ, inf. n. لَيْطٌ; (TA;) It (a thing, Msb, or anything, TA) clave, stuck, or adhered, to it. (Msb, TA.) You say, لَاطَ الشَّىْءُ بِقَلْبِى, aor. يَلُوطُ and يَلِيطُ, (Ks, S, K,) inf. n. لَوْطٌ and لَيْطٌ, (K,) and لِيَاطٌ, (TA,) (assumed tropical:) The thing was rendered an object of love, and made to cleave, to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR991 harf
لَاطَ لَاطَ ( w ) U ( n. ac. لَوْط 1 ) a. [ Bi ], Stuck, clung to. b. [ acc. & Bi ], Repaired; plastered, coated with. c. Collected. d. [ Bi ], Deprived of. e. [ acc. & Bi ], Joined, united to. f. ( n. ac. لَاط لَاط [ 1A ] ) a. [ Fī ], Insisted upon. g. [ n. ac. لَوَاْط 22 ], Was a sodomite. لَوَّطَ لَوَّطَ II a. [ acc. & Bi ], Smeared with. لَاْوَطَ لَاْوَطَ III , أَلْوَطَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok18.708 harf
لوط لَاطَ - يَلُوْطُ - لُوْط لَاطَ - يَلُوْطُ + كائن شيئاً + بشيء: يطينه: يلصق ويلزق به وحوله الطين والجص والكلس: يغطيه بطبقة من النراب والطين والجص وما شابه لستره أو دفنه مع تغطية عيوبه لُوْط: اسم فعل من " لَاطَ - يَلُوْطُ ": التطيين والتلزيق بطين أو كلس: وهو اسم النبي المعروف، والذي كان قومه يأتون الذكران واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler30 mücavir (115 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نجو

    6 ortak ayet · Özel konuşmak

  2. قوم

    12 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  3. مرأ

    4 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür

  4. ذرع

    2 ortak ayet · Zira’ (zal) : Kol demektir

  5. فحش

    3 ortak ayet · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…

  6. غبر

    2 ortak ayet · Ğubar, Toz demektir

  7. رسل

    8 ortak ayet · Saçak demektir

  8. وصل

    2 ortak ayet · Birleştirirler

  9. ضيق

    2 ortak ayet · Dar geçit, boğaz demektir

  10. قول

    13 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  11. أول

    4 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  12. سبق

    2 ortak ayet · Yarış meydanı demektir

Geçtiği ayetler(27)

  1. فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ

    LutEllerinin ona uzanmadığını görünce, durumlarını beğenmedi ve içine korku düştü. Korkma, biz Lut kavmine gönderildik, dediler.

  2. فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ

    Lutİbrahim’in korkusu geçipte müjde kendisine ulaşınca; Lut kavmi hakkında bizimle tartışmaya girişti.

  3. وَيَاقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِي أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ مَا أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَالِحٍ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعِيدٍ

    LutEy kavmim; bana karşı gelmeniz; Nuh kavminin, Hud kavminin, Salih kavminin başına gelen felaketin benzerini, sakın başınıza getirmesin. Lut kavmi de sizden pek uzak değildir.

  4. إِلَّا آلَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ

    LutŞu kadar var ki Lut ailesi bunların dışındadır. Biz, onların hepsini behemehal kurtaracağız.

  5. فَلَمَّا جَاءَ آلَ لُوطٍ الْمُرْسَلُونَ

    LutElçiler Lut ailesine varınca;

  6. وَقَوْمُ إِبْرَاهِيمَ وَقَوْمُ لُوطٍ

    Lutİbrahim’in kavmi, Lut’un kavmi de.

  7. كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ الْمُرْسَلِينَ

    LutLut kavmi de peygamberleri yalanladı.

  8. فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قَالُوا أَخْرِجُوا آلَ لُوطٍ مِنْ قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُنَاسٌ يَتَطَهَّرُونَ

    LutKavminin cevabı: Lut’un ailesini kasabanızdan çıkarın. Çünkü onlar, temiz kalmaya çalışan insanlardır, demekten başka bir şey olmadı.

  9. وَثَمُودُ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ أُولَئِكَ الْأَحْزَابُ

    LutSemud, Lut kavmi ve Eyke halkı da. İşte onlar, ayrı topluluklardı.

  10. وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَانُ لُوطٍ

    LutAd, Firavun kavmi ve Lut’un kardeşleri de.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلوط
YapıÖzel ad (Kur'an içi kullanım) / Üçlü kök (Arap dili morfolojisi)
Özel DurumEcvef (orta harfi vâv)
Bağlamsal Yakın Köklerلصق, طين, ملط
Zıt Kökفصل
Çekirdek Özet 1Sıvamak, yapıştırmak, bir yüzeyi balçık veya harçla kaplayıp sızdırmaz kılmak
Çekirdek Özet 2Kur'an'da yalnızca Hz. İbrahim dönemi peygamberlerinden Hz. Lût'un özel adı olarak geçiş
Çekirdek Özet 3Fıkıh ve ahlak literatüründe kavmin fiiline nispetle türetilen kavramlaşma
Kritik Hata RiskiKur'an'da bir peygamberin tertemiz şahsiyetini ifade eden özel adı, kavminin işlediği cürmün asıl kökü zannetmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لوDolaşma, bükülme, yönelme ve kuşatarak sarma hareketini ifade eder; لوح, لوذ, لوم, لون ve لوي köklerinde bu bükülme ve tutunma karakteri belirgindir.طط harfinin getirdiği kuşatma ve baskılama etkisiyle hareket, bir sıvının veya harcın yüzeye sıvanması, sımsıkı yapışması ve sızdırmazlık sağlaması yönünde özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBir nesneyi veya maddeyi belirli bir doğrultuda hedefe sürme ve yöneltme kuvvetini simgeler.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki ayrı yüzeyi veya nesneyi birbirine rabtedip bir arada tutma gücünü temsil eder.
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaYüzeyi bütünüyle çevreleme, dış etkilerden yalıtma ve içine hapsetme etkisini katar.
لوطYönlendirme, bağlama ve kuşatma hareketlerinin birleşimiHarcın veya balçığın bir yüzeye sürülerek oraya sımsıkı tutturulması ve yüzeyin dış sızıntılara karşı bütünüyle sıvanıp kapatılması eylemini resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSu sızmasını önlemek amacıyla havuzun veya sarnıcın taban ve kenarlarını killi balçıkla sıvamak, harçla kaplamak (maderetü'l-havz).
Cahiliye şiiri kullanımıUbeyd b. Eyyûb el-Anberî, kılıcının böğrüne ayrılmaz bir parça gibi yapışmasını tasvir ederken kökün yapışma anlamını kullanmıştır: وطال احتضاني السيف حتى كأنما / يلاط بكشحي غمده وجمائله
Erken Arapça kullanımHz. Ebû Bekir evlat sevgisinin kalbe sımsıkı yapışmasını ifade etmek üzere الولد ألوط بالقلب buyurmuş; İbn Abbas ise yetim malına bakan kimsenin hakkını tarif ederken devenin su havuzunu sıvayıp tamir etmesini تلُوط حَوْضَها ifadesiyle zikretmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça لوط kökü, Sami dil ailesinde iki farklı koldan ele alınır. Birinci kol, kökün Arapçadaki özgün fiziksel anlamı olan sıva harcıyla yapıştırma, tutturma ve örtme tabakasıdır; bu anlam katmanı Batı Sami dillerinde örtmek, gizlemek, sarmak anlamlarına gelen köklerle semantik paralellik gösterir. İkinci kol ise Kur'an'da geçen peygamber adının etimolojisidir. Bu özel ad, İbranicede לֹוט biçiminde kayıtlı olup kelime anlamı itibarıyla "örtü, peçe, gizlenmiş olan" anlamına bağlanan arkaik bir Sami ismidir. İsmin Arapçadaki kökten türemiş öz Arapça bir isim mi yoksa İbrani/Aramice kökenden Arapçalaşmış bir özel ad mı olduğu klasik dilciler arasında tartışılmıştır; ancak her iki durumda da kökün taşıdığı temel semantik matris "bir şeyi diğerinin üzerine geçirip kaplama, sarma ve yapışma" ekseninde kalmaktadır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBalçıkla sıvama ve kalbe yapışmaKökün lügat anlamı bir nesneyi diğerine sımsıkı yapıştırmak ve havuzu su sızdırmayacak şekilde çamurla kaplamaktır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice לֹוט (Lot) ve Aramice formlarİbranicede örtmek, sarmak, peçe takmak kökünden türeyen ve Eski Ahit'te şahıs adı olarak geçen biçimle özdeştir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kaplama ve yapıştırma tabakasıYüzeyleri harç veya reçineyle kaplama ve sızdırmaz kılma zanaatına dair ortak semantik köklerle benzeşir.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لوطAnlamlıSıvamak, yapışmakBir yüzeyi balçıkla sıvayarak sağlamlaştırmak; kalbe sevgiyle yapışmak.Hedef kök; Kur'an'da peygamber adı olarak geçer.
لطوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bağımsız kullanım alanı tespit edilmemiştir.Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez.
ولطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimiyle işlek bir kök oluşturmaz.Kitābü'l-ʿAyn'da mühmel grubundadır; Kur'an'da geçmez.
وطلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik yapı Arap dilinde kök türetimine elverişli bulunmamıştır.Kullanım dışı (mühmel) diziliş; Kur'an'da geçmez.
طلوAnlamlıSürmek, sıvamak, örtmekBoya, katran veya merhem gibi maddeleri bir yüzeye sürmek; geyik yavrusu anlamı da taşır.طلي ile geçişli olup hedef kökle sıvama/kaplama ekseninde ortak çekirdeği paylaşır; Kur'an'da geçmez.
طولAnlamlıUzunluk, boy, ihsan, lütufMesafenin, sürenin veya cömertliğin genişlemesi ve uzaması.Hedef kökün harf dönüşümüdür; Kur'an'da birçok formda geçer.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لوطMerkezSıvama, yapışma, kaplamaBir nesneyi diğerine sıva veya harç aracılığıyla yapıştırıp sızdırmaz kılma.Havuz tamiri ve kalbe sımsıkı bağlanma durumlarını karşılar.
لصقKomşuBitişme, yapışmaİki yüzeyin arada harç olmaksızın doğrudan temasla birbirine tutunması.لوط harçlı veya maddeli yapıştırmayı öne çıkarırken لصق genel yapışma halidir.
طينKomşuBalçık, çamurYapıştırma ve sıvamada kullanılan asıl malzemenin kendisi.طين maddenin cevherini, لوط ise o maddenin sıvama eylemine dönüştürülmesini bildirir.
ملطKomşuDüzleştirme, perdahlamaSıvanan harcın üzerini el veya aletle düzleyip pürüzsüz hale getirme.لوط sızdırmazlığı sağlarken ملط yüzeyin estetik ve düzgün kapanışını ifade eder.
فصلZıtAyırma, koparma, bölmeBitişik veya yapışık olan iki unsuru birbirinden bütünüyle ayırma.Yapışma ve sıvanmanın zıddı olarak nesneleri birbirinden uzaklaştırıp temasını kesme.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلوطSıvamak, yapıştırmakYüzeyi sızdırmaz harçla kaplamak ve kalbe kuvvetle bağlanmak.Kesin
Latinceoblinere, adhaerereSıvamak, yapışmakOblinere harçla veya çamurla kaplamayı; adhaerere ise sımsıkı tutunup yapışmayı karşılar.Güçlü
İngilizceto plaster, to cling, to adhereSıva yapmak, yapışmakTo plaster fiziksel kaplama zanaatını, to cling ise duygusal ve fiziksel yapışmayı verir.Güçlü
Almancaverputzen, anhaftenSıvamak, yapışıp kalmakVerputzen inşaat ve su yalıtımındaki sıvamayı, anhaften ise ayrılmaz biçimde tutunmayı karşılar.Güçlü
Fransızcaplâtrer, adhérerHarçla kaplamak, yapışmakPlâtrer yüzeyin sıvayla örtülmesini, adhérer ise bir bütüne katılma ve yapışmayı ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lewis & Short, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لُوط / لُوطًا / لُوطٍPeygamber olarak risalet ve tevhid tebliğiHz. İbrahim ile çağdaş olan elçinin kavmine yönelik tevhid, takva ve fıtrata dönüş davetini anlatan ayetler; örnekler: Şuarâ 26:160-167, Enbiyâ 21:74.
لُوطًا / لُوطٍHicret yoldaşlığı ve aile bağıHz. İbrahim'e ilk iman edenlerden biri olarak onunla birlikte bereketli topraklara hicretini bildiren ayetler; örnekler: Ankebût 29:26, Enbiyâ 21:71.
لُوط / لُوطٍİlahi kurtuluş ve helakten istisna kılınmaCürme batan kavim gökten yağan taşlarla helak edilirken Hz. Lût ve ailesinin seher vakti ilahi korumayla kurtarılışı; örnekler: Hûd 11:77-81, Kamer 54:33-35.
امْرَأَتَ لُوطٍİman bağı ile kan bağının ayrışmasıPeygamber eşi olmasına rağmen hıyanet ederek helake uğrayan inkârcı kadın örneği; örnek: Tahrîm 66:10.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve ismetPeygamberlerin günahlardan masumiyeti ilkesi çerçevesinde, kavminin işlediği fıtrat dışı fiilin peygamberin şahsına asla izafe edilemeyeceği; ilahi adaletin helak yasaları.İsmet sıfatının korunması ve ilahi azabın gerekçelendirilmesi.
FıkıhCeza hukuku (ukûbât)Fıkıh literatüründe kavmin işlediği eşcinsel cürüm için kullanılan livâta teriminin türetimi ve bu fiile uygulanacak had veya tâzir cezasının mahiyeti.Peygamberin adından türetilen galat-ı meşhur bir terimin hukuki sınırları.
TefsirKıssa tahlili ve ahlakHz. Lût'un kavmine karşı sergilediği tebliğ, misafirperverlik, fıtratı savunma ve toplumun ahlaki çöküşüne karşı gösterdiği nebevî direnç.Fıtratın tahribine karşı ilahi vahyin koyduğu ahlaki ve ontolojik sınırlar.
HadisLügat ve ahlak şahitleriHadis rivayetlerinde hem peygamberin örnekliği hem de kökün ilk anlamı olan havuz sıvama ve kalbe yapışan evlat sevgisi ifadelerinin yer alışı.Çekirdek anlam olan sımsıkı yapışma ve koruma vasfının korunması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNebevî ıslah ve tevhidFıtratı koruma kalkanıİfsada karşı duruşToplumun ontolojik ve fıtri dengesini bozan sapkınlıklara karşı ilahi vahyin koyduğu sınırları tebliğ etmek.Kesin
İlmiLeksikoloji ve semantikGalat-ı meşhur analiziKavramsal ayrıştırmaBir peygamberin pak isminin, kavminin günahına isim kılınmasındaki dilsel türetim hatasını tahlil edip düzeltmek.Güçlü
SiyasiToplumsal düzen ve asayişKamusal ahlak otoritesiHaddi aşanları engellemeAzgınlaşan kitlelerin meşru sınırlara ve yabancıların dokunulmazlığına tecavüzünü önleme iradesi.Güçlü
İktisadiSu yapıları ve bakım zanaatıSızdırmazlık ve bakımKaynak korumaHavuz ve su kanallarını harçla sıvayarak (levt) kıt su kaynaklarının zayi olmasını engelleme altyapısı.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzey adhezyonu ve sızdırmazlık kaplamasıFizik ve malzeme biliminde iki farklı maddenin arayüzeyde birbirine moleküler düzeyde yapışması ve geçirimsiz bir bariyer oluşturması hadisesi.Güçlü
Beşeri bilimlerAidiyet yapışması ve gayrimeşru intisap (istilât)Sosyoloji ve hukukta bir bireyin başka bir aileye veya toplumsal yapıya sımsıkı bağlanması ya da nesebi olmayan bir çocuğu kendine mal etmesi olgusu.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiلوط kökünü ve Hz. Lût'un adını salt kavminin cinsel sapkınlığını niteleyen bir cürüm unvanına (livâta) indirgeyerek tefekkür etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kök bir fiil veya kötülük ismi olarak değil; şirke, zulme, yol kesmeye ve fıtri sapmaya karşı dimdik duran yüce bir peygamberin ismi olarak kullanılır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberin adını kötülükle özdeşleştirme gafletine düşmek ve kavminin işlediği münker fiili Kur'an'ın nebevî ıslah bağlamından koparıp dar bir lafız kargaşasına hapsetmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın peygamber tasavvurunu anlamada kritik bir arınma noktasıdır; bir kavmin cürmünün o cürmü ortadan kaldırmak için mücadele eden elçinin ismiyle anılmasının dildeki ve algıdaki arızasını tashih eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. İbrahim ve Hz. Lût kıssalarının geçtiği Hûd, Hicr, Enbiyâ, Şuarâ, Neml, Ankebût ve Kamer surelerindeki risalet ve helak anlatılarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?"Lût" isminin cinsel bir sapkınlığın kökeni olduğu yönündeki kültürel yanılgıyı düzeltir; kelimenin öz lügatte "yapışmak, sıvamak" olduğunu ve Kur'an'da sadece şerefli bir peygamberin özel adı olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir sıvayı veya killi balçığı su sızdıran çatlaklara sürerek havuzu geçirimsiz kılmak, iki nesneyi birbirine kuvvetle yapıştırmak.
  • Soyut anlamBir inancın, sevginin veya aidiyet bağının kalbe ayrılmaz bir biçimde sıvanıp tutunması; bir şahsın veya davanın hakikate sarsılmaz bağlılığı.
  • Sistematik karşılıkBozulan ve çatlayan toplumsal dokuyu tevhid ve fıtrat harcıyla sıvayıp sızıntıları önleyen, sapkın akımların cemiyete sızmasına set çeken nebevî bariyer.
  • LaTeX modeliB=lim⁡μ→∞(∑i=1nSi⋅μ)  ⟹  ∂Ω∩Φ=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde Si çatlak veya ayrık yüzey elemanlarını, μ bu yüzeye tatbik edilen harcın yapışma ve yapıştırma katsayısını temsil eder. Yapışma kuvveti limit durumunda sonsuza yaklaştığında yüzeyde oluşan bütünsel sınır kaplaması (B), dışarıdan gelebilecek veya içeriden kaybolabilecek sızıntı akısını (Φ) sistemin sınırında (∂Ω) sıfırlar; böylece kökün fizikseldeki havuz sıvama ve soyuttaki fıtratı dış sızıntılara karşı yalıtma hareketi matematiksel olarak modellenmiş olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل