هنا

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ه-ن-ا2 sîga, 83 mücavir kök, 13 ayet, 11 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سلفضجعهنابلوحققثبرنعسهُنَالِكَهمم

KökSîga 2Ayet 13Sure 11Mücavir 83

▶ Ağı aç (3B)

هنا

ه - ن - ا

KÖK
  • 13 geçiş
  • 13 ayet
  • 2 sîga
  • 5 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Orada

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(5)

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR645 harf
هُنا وهَهُنا للتقريب إذا أشرت إلى مكانٍ. وهُناكَ وهُنالِكَ للتبعيد، واللام زائدةٌ، والكاف للخطاب وفيها دليلٌ على التبعيد. تفتح للمذكّر وتكسر للمؤنث. قال الفراء: يقال: اجلسْ هَهُنا قريباً، وتَنَحَّ هَهُنا أي تباعدْ. وهَهُنا أيضاً: اللهو واللعب. وأنشد الأصمعيّ لامرئ القيس: وحديثُ الرَكْبِ يومَ هُناوحديثٌ مَّا على قِصَرِ وهَنَّا بالفتح والتشديد معناه هَهُنا. وهُنَّاكَ، أي هُناكَ. ومنه قولهم:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok16.696 harf
باب الهاء والنون هنأ ، نهى ، ناه ، وهن ، نهأ ، هان ، هنا ، أنه ، أهن . هنأ : قال أبو زيد يقال في الهمزة : هَنَأتُ البعيرَ أهنَؤُه هَنْأً ، إذا طَلَيْتَه بالهِنَاء ، وهو القَطِران . قال : وتقول هَنأَني الطَّعامُ ، وهو يَهْنَؤُني هِنْأً وهَنْأً ويَهْنِئُني . الحرانيّ عن ابن السكيت : يقال : هَنَأَكَ الله ومَرأَك ، وقد هَنأَني الطَّعامُ ومَرَأَني بغير ألف ، إذا أَتْبعوه هنَأَني ، فإِذا أفردُوه قالوا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR325 harf
- هنا يقع إشارة إلى الزمان، والمكان القريب، والمكان أملك به، يقال: هنا، وهناك، وهنالك، كقولك: ذا، وذاك، وذلك. قال الله تعالى: ﴿جند ما هنالك﴾ [ص/11]، ﴿إنا ههنا قاعدون﴾ [المائدة/24]، ﴿هنالك تبلوا كل نفس ما أسلفت﴾ [يونس/30]، ﴿هنالك ابتلي المؤمنون﴾ [الأحزاب/11]، ﴿هنالك الولاية لله الحق﴾ [الكهف/44]، ﴿فغلبوا هنالك﴾ [الأعراف/119].
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR16.704 harf
مَضَى هِنْوٌ من الليل أَي وقت. والهِنْوُ: أَبو قَبِيلةٍ أَو قَبائلَ، وهو ابن الأَزْدِ. وهَنُ المرأَةِ: فَرْجُها، والتَّثنية هَنانِ على القياس، وحكى سيبويه هَنانانِ، ذكره مستشهداً على أَنَّ كِلا ليس من لفظ كُلٍّ، وشرحُ ذلك أَنّ هَنانانِ ليس تثنية هَنٍ، وهو في معناه، كسِبَطْرٍ ليس من لفظ سَبِط ، وهو في معناه. وأَبو الهيثم: كل اسم على حرفين فقد حذف منه حرف . والهَنُ: اسم على حرفين مثل الحِرِ على
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.618 harf
: ( *!هُنَا ) ، بالضِّمِّ وتَخْفيفِ النونِ ، ( *!وهَهُنا : إذا أَرَدْتَ القُرْبَ ) . وفي الصِّحاح : للتَّقْريبِ إذا أَشَرْتَ إلى مَكانٍ ؛ وقال الفرَّاء : يقالُ اجْلِسْ هَهُنا ، أَي قرِيباً ، وتَنَحَّ هَهُنا أَي تباعَدْ أَو أبعد قَليلاً . وفي المُحْكم : هُنا ظَرْفُ مَكانٍ ، تقولُ : جَعَلته هُنا ، أَي في هذا المَوْضِعِ . وفي حديثِ عليَ : ( إنَّ *!هَهُنا عِلْماً ) ، وأَوْمَأَ بيدِهِ إلى صدْرِهِ .
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler83 mücavir (110 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بلو

    3 ortak ayet · Biley taşı

  2. حقق

    4 ortak ayet · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  3. محص

    1 ortak ayet · Parlatılmış demirdir

  4. نعس

    1 ortak ayet · Uyuklamak

  5. ضجع

    1 ortak ayet · Yataktır

  6. هزم

    1 ortak ayet · Kırılmış kısalmış sopa demektir

  7. ثبر

    1 ortak ayet · Sebere irin demektir

  8. زلزل

    1 ortak ayet · Zülal yumurtanın akına denir

  9. خسر

    2 ortak ayet · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir

  10. زكريا

    1 ortak ayet · Zekeriya

  11. سلف

    1 ortak ayet · Boynun üst tarafıdır

  12. همم

    1 ortak ayet · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…

Geçtiği ayetler(13)

  1. هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

    OradaOrada Zekeriyya Rabbına dua etti: Rabbım; bana katından temiz bir şey bahşet. Muhakkak Sen duayı işitensin.

  2. فَغُلِبُوا هُنَالِكَ وَانْقَلَبُوا صَاغِرِينَ

    Oradaİşte orada yenildiler, hor ve hakir geri döndüler.

  3. هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

    Oradaİşte orada herkes önceden yapmış olduğunu bilir. Gerçek mevlaları olan Allah’a döndürülürler. Uydurdukları şeyler ise kendilerinden kaybolup gider.

  4. هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَخَيْرٌ عُقْبًا

    Oradaİşte burada velayet, yalnız hak olan Allah’ındır. Mükafatlandırma bakımından da hayırlı olan, neticelendirme bakımından da hayırlı olan O’dur.

  5. وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا

    OradaElleri boyunlarına bağlı olarak onun en dar bir yerine atıldıkları zaman orada yok olup gitmeyi isterler.

  6. هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا

    Oradaİşte orada mü’minler imtihan edilmiş ve şiddetli bir sarsıntıyla sarsılmışlardı.

  7. جُنْدٌ مَا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزَابِ

    OradaOnlar, burada derme çatma gruplardan olma bozguna uğratılmış bir ordudur.

  8. … اللَّهِ فَإِذَا جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْمُبْطِلُونَ

    OradaAndolsun ki; senden önce de peygamberler gönderdik. Onlardan kimini sana anlattık, kimini anlatmadık. Allah’ın izni olmadan hiç bir peygamber herhangi bir ayeti kendiliğinden getiremez. Allah’ın emri geldiği vakit de iş, gerçekten biter. İşte o zaman, batıl işleyenler hüsranda kalırlar.

  9. فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ

    OradaAma baskınımızı görüp de öylece inanmaları kendilerine fayda vermedi. Bu; Allah’ın kulları hakkında öteden beri cari olan sünnetidir. Ve işte kafirler burada hüsrana uğramışlardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökهنا
Yapıİsm-i işaret, mekân ve zaman zarfı
Özel DurumÂhirinde elif bulunan gayrimütekemmil işlev sözü
Bağlamsal Yakın Köklerثمم, حيث, أين
Zıt Kökثمم
Çekirdek Özet 1Yakın mekân ve hâlihazırdaki konumu işaret etme
Çekirdek Özet 2Zamansal ve mekânsal kırılma anı ile ilahi tezahür noktasını belirleme
Çekirdek Özet 3Bir olayın, hükmün veya dönüşümün gerçekleştiği kesin ontolojik ve tarihsel koordinat
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca basit bir fiziksel yer zarfı sayılarak Kur'an'daki kritik zaman ve durum işaretlerinin göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
هنBelirsiz bir şeyi, yakın bir nesneyi veya zaman dilimini ima etme; dikkat çekmeاİşaret anlamını uzatarak belirli bir mekânsal veya zamansal konuma yöneltme

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesVarlığa veya yöne dikkat çekerek muhatabın algısını uyarma
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBelirlenen noktanın veya anın sınırını çizme ve tayin etme
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİşaret edilen yön veya zamanın kesin bir başlangıç ve referans noktası kılınması
هناKollarını kaldırarak bir noktaya dikkat kesilme ve o odağı süreklilikle sabitlemeMuhatabın dikkatini mevcut mekâna veya yaşanmakta olan özel ana odaklama hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKonuşanın bulunduğu yere veya hemen yanı başındaki yakın mekâna işaret etme
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde mekan veya durum işaretinde yer almıştır; Ru'be ve Acâc gibi recez şairleri tarafından belirsiz şeyleri veya mekân parçalarını ifade eden kullanımlarda anılmıştır
Erken Arapça kullanımİsm-i işaret olarak yakın mekân için هُنَا, uzak mekân için هُنَاكَ ve هُنَالِكَ şeklinde tenbih ve hitap harfleriyle genişletilerek kullanılmıştır

Kaynak Lisânü'l-Arab, el-Müfredât, el-Kitâb (Sîbeveyhi).

Sami etimolojik katman

Arapça هنا biçimi, Sami dillerinde yaygın olarak bulunan tenbih ve işaret tabanlarıyla (Proto-Samice deiktik unsurlar) doğrudan bağlantılıdır. İbranicede dikkat çekme ve işaret işlevi gören הִנֵּה (hinneh: işte, bak, burada) ve Akkadcadaki işaret/zaman bağlaçları (inanna: şimdi) ile akrabadır. Sami dil ailesinin temelinde yer alan *h-n morfolojik unsuru, konuşucunun algı alanındaki bir varlığa dikkat çekmeyi (presentatif / deiktik işlev) sağlar. Arapçada bu çekirdek, sonuna uzatma elifi alarak yakın mekân zarfı olmuş; hitap kâfı ve uzaklık lâmı eklenerek hem uzak mekâna hem de olayların düğümlendiği kritik anlara (zamansal deiksis) işaret eden bir yapıya dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönه tenbih ve هن kinaye kökünden türeyen işaret zarfıMekân ve zamanı konuşucunun referans eksenine göre konumlandırırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice hinneh ve Aramice hā / hēn yapılarıSami dillerinde deiktik dikkat çekme ve mevcudiyet bildirme işleviGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik işaret öğeleriKonuşucu merkezli mekân tayini yapan temel ses grubuMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü'l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
هنأAnlamlıAfiyet, kolaylık, sıkıntısız elde edilen şeyZahmetsiz ve hoşa giden rızık ve durumHedef kökle fonetik ve harf varyantı bağı vardır
هانAnlamlıKolaylaşma, hafifleme, değersizleşmeBir şeyin ağırlığını veya itibarını kaybetmesiKur'an'da geçmez
نهاAnlamlıMenetmek, engellemek, son bulmakBir eylemin sınırına ulaşıp durdurulmasıKur'an'da geçmez
ناهAnlamlıYükselmek, olgunlaşmak, boy atmakBir şeyin kemale veya sınıra ermesiKur'an'da geçmez
اهنAnlamlıEğrilmiş veya boyanmış yünDağılmaya hazır lifli dokuKur'an'da geçmez
انهAnlamlıİnlemek, nefes çekmekAcı veya yorgunluktan ötürü ses çıkarmaKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
هناMerkezMekân ve an işaretiKonuşucunun bizzat bulunduğu veya zihninde merkez kıldığı noktaYakınlık ve kritik an odağı
ثممKomşuUzak mekân işaretiKonuşucudan uzak veya genel bir yönü işaret ederArapçadaki ثَمَّ kelimesiyle karşılanır
حيثKomşuMekân zarfıBelirli bir noktanın işaretinden ziyade olayın geçtiği şartlı mekânŞart ve fiil cümlesine bağlanır
أينKomşuMekân sorusu ve zarfıYerin belirlenmesini arayan veya sınırını soran konumSoru ve şart bildirme
ثممZıtKarşıt mesafe / uzaklıkYakın olan هَاهُنَا durumunun zıddı olarak uzaktaki ثَمَّ konumunu temsil ederYakın-uzak karşıtlığı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaهناBurada, o andaYakın mekân ve zamansal kırılma noktasıKesin
Latincehic, illicBurada, oradahic yakın mekânı, illic uzaktaki noktayı tam olarak karşılarKesin
İngilizcehere, there, at that pointBurada, orada, o esnadaHem mekânsal hem de dramatik zamansal dönüşümleri ifade ederKesin
Almancahier, da, damalsBurada, orada, o andaZamansal dönüm noktası vurgusunu taşırKesin
Fransızcaici, là, à ce moment-làBurada, orada, o noktadaYer zarfı ve zamansal eşik anlamını yansıtırKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
هَاهُنَاFiziksel yakın mekânİnsanların içinde bulundukları dünyevi ve somut yere bağlanıp kalmaları (Âl-i İmrân 3:154, Mâide 5:24, Şuarâ 26:146)
هُنَالِكَZamansal eşik ve dönüm noktasıBir duanın kabul edildiği veya derin bir kavrayışın doğduğu özel zaman dilimi (Âl-i İmrân 3:38)
هُنَالِكَİlahi imtihan ve arınma anıMüminlerin şiddetle sarsıldığı ve safların ayrıştığı kriz ânı (Ahzâb 33:11)
هُنَالِكَNihai velayet ve mutlak hakikat tesciliBütün sahte güçlerin silindiği ve egemenliğin yalnızca Allah'a ait olduğunun anlaşıldığı an (Kehf 18:44)
هُنَالِكَHakikatin inkar edilemez biçimde tescili ve hüsranAzabın veya yenilginin gelip çattığı telafisiz son nokta (A'râf 7:119, Mü'min 40:85)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi velayet ve tecelli ânıKehf 18:44 ve Mü'min 40:85 bağlamında imanın makbuliyet sınırı ve mutlak hâkimiyetHükmün kesinleştiği ontolojik eşik
FıkıhMekân ve niyet tayiniİbadetlerin ve akitlerin ifa edildiği yerin meclis zarfı olarak tespitiHukuki tasarrufun gerçekleştiği mahal
Tefsirİsm-i işaretin zaman zarfına dönüşümüهُنَالِكَ lafzının sadece yer değil, o anda ve o şartlar altında manasına gelişiOlay örgüsündeki dramatik kırılma
HadisDua ve tefekkür anlarıBelirli ibadet veya kriz vakitlerinde hâlin tespit edilmesiHadisenin vuku bulduğu koordinat

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve imtihan dönüm noktasıTecelli koordinatıSınanmanın ve ilahi yardımın kesiştiği anı sabitlemeKriz anında kulun yönelişinin kabul gördüğü eşikKesin
İlmiGözlem ve deney mahalliReferans noktasıVerinin kaydedildiği kesin uzay-zaman çerçevesiOlayın gerçekleştiği yer ve zaman parametresiGüçlü
SiyasiMücadele ve hâkimiyet alanıOtorite tesciliİktidarın sahteliğinin ortaya çıktığı kriz merkeziHak ile batılın çatışıp nihai karara bağlandığı odakGüçlü
İktisadiMülkiyet ve güven sarhoşluğuKonfor alanıİnsanın içinde bulunduğu refah zeminine çakılıp kalmasıDünyevi güvenliğin mutlaklaştırıldığı yerGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerUzay-zaman tekilliği ve başlangıç koordinatıBir olayın meydana geldiği dört boyutlu uzay-zaman sürekliliğindeki kesin kesişim noktası (x,y,z,t)Güçlü
Beşeri bilimlerTarihsel kırılma ve paradigma değişimi ânıToplumların veya bireylerin geri dönüşü olmayan bir evreye girdikleri sosyolojik eşik noktasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece sıradan bir işaret zamiri veya alelade bir yer zarfı sayılarak orada veya burada şeklinde mekanikleştirilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da özellikle هُنَالِكَ formunun derin zamansal kırılmaları, duaların miracını ve hakikatin kaçınılmaz zafer anlarını bildiren ilahi bir eşik zarfı olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZekeriya aleyhisselamın duasındaki veya Hendek savaşındaki gibi kritik varoluşsal anların vahametinin ve ilahi müdahale ânının sıradan bir mekân tasvirine indirgenmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin olayları sadece bir kronoloji olarak değil, anlamın ve ilahi iradenin yoğunlaştığı kritik dönüm noktaları üzerinden anlattığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmtihanların zirveye ulaştığı sahnelerde (Ahzâb 33:11), duaların derinleştiği anlarda (Âl-i İmrân 3:38) ve dünyevi aldanışın sorgulandığı uyarılarda (Mâide 5:24, Şuarâ 26:146).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'daki yer ve zaman ifadelerinin nötr birer dekor olmadığını; aksine her işaretin tevhidi bir tescil ve ahlaki bir seçim ânı kurduğunu fark ettirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKonuşanın yakınında bulunan belirli bir fiziksel mekâna elle veya bakışla işaret etme.
  • Soyut anlamTarihsel ve varoluşsal bir sürecin en kritik noktasına, dönüm anına ve ilahi hükmün belirdiği eşiğe dikkat çekme.
  • Sistematik karşılıkOlay örgüsünde şartların olgunlaştığı, imtihanın şiddetlendiği veya duanın kabulle mühürlendiği kesin uzay-zaman düğümü.
  • LaTeX modeliP0=(S0,T0)  ⟹  ΔΨ(P0)≠0
  • LaTeX açıklamasıFormülde P0 sembolü işaret edilen kesin uzay-zaman koordinatını temsil eder; S0 mekânsal konumu, T0 ise olayın düğümlendiği kritik anı gösterir. Ψ sistemin veya bilincin durum fonksiyonudur; ΔΨ(P0) ise bu referans noktasında meydana gelen niteliksel dönüşümü ve ilahi müdahaleyle oluşan kırılmayı ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ه