وجب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ج-ب1 sîga, 15 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أكلجنبجعلوجببدنوَجَبَتْشكرعررسميصففشعرألهخير

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

وجب

و - ج - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Düştü

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.279 harf
باب الجيم والباء و و ا ي ء معهما ج ب أ، ج أ ب، ب أ ج، ج ب ي، ج ي ب، ج و ب، و ج ب، ب و ج مستعملات جبأ: جَبَأت عنه أجبأُ جَبأً: أي ارتدعت عنه وتقاعست. قال الشاعر: وهل أنا إلاّ مثلُ سـيِّقةِ الـعـدا إنِ استقدمت نحرٌ وإن جَبأت عَقرُ والجَبَأةُ: مثل الكمأة الحمراء. والإجباءُ: بيع الزَّرع قبل بدوِّ صلاحه. والجُبأُ: الجَبانُ. قال: فما أنا من ريبِ الزَّمانِ بُجُبأٍ ولا أنا من سيب الإلهِ بيائسِ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR977 harf
وجبَ الشيء، أي لَزِمَ، يَجِب وُجوباً. وأوجبه الله، واستوجبه، أي استحقّه. ووجَبَ البيعُ يَجِبُ جِبَةً. وأوجبت البيع فوجَبَ. والوجيبة: أن توجب البيع ثم تأخذَه أوَّلاً فأوَّلاً، فإذا فرغت قيل: قد استوفيتَ وَجيبَتَكَ. ووجب القلبُ وَجيباً: اضطربَ. وأوجَبَ الرجل، إذا عمل عملاً يوجب له الجنَّة أو النار. والوَجْبُ: الجبان. قال الشاعر: طَلوبُ الأعادي لا سَؤُومُ ولا وَجْبُ تقول منه: وَجُبَ الرجل بالضم
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.849 harf
ج ب ( و ا ي ء ) جبا ، جاب ، جأب ، جبأ ، باج ، وجب . جبأ : أبو عبيد ، عن الأصمعيّ : الْجَبا مَقْصُورٌ ما حَوْلَ البئر ، والجِبا بِكسر الجيم : ما جَمَعت في الحوض من الماء ، ويقال له أيضاً : جُبْوَةٌ وجِباوَةٌ . قلت : الجِبَى ما جُمع في الحوض من الماء الذي يستقى من البئر . قال ابن الأنباريّ وهو جمع جُبْيَة ، قال : والجَبَى ما حول الحوض يكتب بالياء ، والجَبَا : موضع . الكِسَائيّ : يقال منه جَبَيْتُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.101 harf
(باب الواو والجيم وما يثلثهما) (وجح) الواو والجيم والحاء. كلمةٌ تدلُّ على سَتر شيءٍ لشيء. وكلُّ ما استَتَرتَ به وِجاح ووَجاح([1]). ويقال الوجاح: الشَّخص([2])، لأنَّ كلَّ شخصٍ يستُر ما وراءه. ومنه: حفَرتُ حتَّى أوْجَحْت، أي بلغت الصَّفا. والصَّفا يستُر ما تَحتَه ويمنعُه. (وجد) الواو والجيم والدال، يدلُّ على أصلٍ واحد، وهو الشي يُلفيه. ووَجَدْتُ الضَّالَّة وِجْداناً. [وحكى بعضُهم: وجَدتُ في الغضَب
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR982 harf
- الوجوب: الثبوت. والواجب يقال على أوجه: الأول: في مقابلة الممكن، وهو الحاصل الذي إذا قدر كونه مرتفعا حصل منه محال. نحو: وجود الواحد مع وجود الاثنين؛ فإنه محال أن يرتفع الواحد مع حصول الاثنين. الثاني: يقال في الذي إذا لم يفعل يستحق به اللوم، وذلك ضربان: واجب من جهة العقل، كوجوب معرفة الوحدانية، ومعرفة النبوة. وواجب من جهة الشرع كوجوب العبادات الموظفة. ووجبت الشمس: إذا غابت، كقولهم: سقطت ووقعت،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR592 harf
و ج ب وجب لي عليه كذا وأوجبه على نفسه‏.‏ واستوجب العقاب‏.‏ ووجب البيع وأوجبته‏.‏ وفعلت ذلك إيجاباً لحقّك‏.‏ وهذا أقل مواجب الأخوّة‏.‏ وقلب وجّاب وقد وجب وجيباً وضربه فوجب‏:‏ خرّ ميّتاً‏.‏ وفي مثل ‏"‏ بك الوجبة ‏"‏ و ‏"‏ بجنبه فلتكن الوجبة ‏"‏‏.‏ وسمعت للحائط وجبةً‏:‏ وقعةص‏.‏ ووجب البعير‏:‏ برك حتى سمع صوت كركرته‏.‏ ووجبت الشّمس‏:‏ غابت‏.‏ وأوجب فلان‏:‏ وجبت له الجنة أو النار‏.‏ وهذه
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.522 harf
وَجَبَ الشيءُ يَجِبُ وُجوباً أَي لزمَ. وأَوجَبهُ هو، وأَوجَبَه اللّه، واسْتَوْجَبَه أَي اسْتَحَقَّه. وفي الحديث: غُسْلُ الجُمُعةِ واجِبٌ على كل مُحْتَلِم. قال ابن الأَثير: قال الخَطَّابي: معناه وُجُوبُ الاخْتِـيار والاسْتِحْبابِ، دون وُجُوب الفَرْض واللُّزوم؛ وإِنما شَبَّهَه بالواجب تأْكيداً، كما يقول الرجلُ لصاحبه: حَقُّكَ عليَّ واجبٌ، وكان الـحَسنُ يراه لازماً، وحكى ذلك عن مالك. يقال: وَجَبَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR757 harf
* و ج ب * * وَجَبَ * الشيء يجِب * وُجُوبَا * لزِم و * اسْتَوْجَبَهُ * استحقه و * وَجَبَ * البيع * جِبَةً * بالكسر و * أَوْجَبْتُ * البيع فوجَبَ و * وَجَبَ * القلب * وَجِيباً * اضطرب وأَوْجَبَ * الرجل بوزن أخرج إذا عَمِل عملا يُوجب له الجنة أو النار و * الوَجْبَةُ * بوزن الضربة السقطة مع الهَدَّة قال الله تعالى ﴿فإذا وجبت جُنُوبُها﴾ و * وَجَبَ * الميت إذا سقط ومات ويُقال للقتيل * وَاجِبٌ * و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.723 harf
وجب الشيء، يجب، وجوبا بالضم، وجبة كعدة. قال شيخنا: هو أيضا مقيس في مثله. قلت: هذا المصدر، إنما ذكره الجوهري في وجب البيع يجب جبة. واقتصر هنا على الوجوب: لزم. وفي التلويح: الوجوب في اللغة، إنما هو الثبوت. قلت: وهو قريب من اللزوم. وفي الحديث: غسل الجمعة واجب على كل محتلم . قال ابن الأثير: قال الخطابي: معناه وجوب الاختيار والاستحباب دون وجوب الفرض واللزوم؛ وإنما شبهه بالواجب تأكيدا، كما يقول الرجل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.229 harf
وَجَبَ 1 وَجَبَ ذ , aor. يَجِبُ, inf. n. وَجْبَةٌ (Lh, K) and وَجْبٌ (Lh) It (a wall, or the like, Msb, or a house, or anything, Lh,) fell down. (Lh, K, Msb.) See وَجْبَةٌ. ― -b2- وَجَبَ, inf. n. وَجْبَةٌ, It fell to the ground. (TA.) ― -b3- وَجْبَةٌ does not signify a single act; but is an inf. n. in an absolute sense, unrestricted to the signification of a single act: ex. وَجْبَةُ الشَّمْسِ The
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.742 harf
وَجَبَ وَجَبَ a. [ يَجِبُ ] ( n. ac. جِبَة [ 2t ] , وُجُوْب 27 ), Was necessary, indispensable. b. [ 'Ala ], Was obligatory, incumbent, binding upon; was the duty of, behoved. c. ( n. ac. وَجْبَة 1t ), Fell, crashed down. d. ( n. ac. وَجْب 1 , وُجُوْب 27 ), Set ( sun ); died. e. Was deepset ( eye ). f. ( n. ac. وَجْب 1 , وَجِيْب 25 , وَجَبَاْن 36 ), Beat, throbbed ( heart ). g. [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR26.384 harf
وجب وَجَبَ - يَجِبُ وَجَبَ - يَجِبُ + كائن أو شيء: يجهز: ينتهي العمل به ويصير جاهزاً: تنتهي التغييرات والأعمال التي يجب أن يخضع لها، ويصير إلى وضع جديد نهائي يستقر فيه ولا يتحول عنه ﴿فإذا وجبت جنوبها فكلوا منها﴾: فإذا جهزت جنوبها للأكل فكلوا منها ملاحظة: جاء في المعاجم والتفسير أن معنى وجبت جنوبها أي سقطت، وهي هنا بمعنى سقطت من النضج
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler15 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بدن

    1 ortak ayet · Beden gövdede başa mukabil olarak kullanılır

  2. عرر

    1 ortak ayet · “U’ryan” çıplak, “mu’terre” yoksul anlamında çıplak demektir

  3. قنع

    1 ortak ayet · Havaya kaldıranlar

  4. صفف

    1 ortak ayet · “Soffa”, odalar arası oturma yeridir

  5. جنب

    1 ortak ayet · Yan demektir

  6. سخر

    1 ortak ayet · Sahr kayalık sahadır

  7. شعر

    1 ortak ayet · Şuurunda olurlar

  8. طعم

    1 ortak ayet · Yiyecek demektir

  9. سمي

    1 ortak ayet · Ad verilen

  10. شكر

    1 ortak ayet · Sütle dolu memedir

  11. أكل

    1 ortak ayet · Ekel pas demektir

  12. خير

    1 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … فِيهَا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا صَوَافَّ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ كَذَلِكَ سَخَّرْنَاهَا …

    DüştüBiz, kurbanlık develeri de sizin için Allah’ın nişanelerinden kıldık. Onlarda sizin için hayır vardır. Ön ayakları bağlı halde keserken üzerlerine Allah’ın adını anın. Kesilince onlardan yeyin. İsteyene de, istemeyene de verin. Şükredersiniz diye, onları böylece sizin emrinize müsahhar kıldık.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوجب
YapıÜçlü kök (sülâsî)
Özel DurumMisâl-i vâvî (ilk harfi illetli harf olan و)
Bağlamsal Yakın Köklerلزم, حقق, فرض, وقع, سقط
Zıt Kökسقط (hükmün düşmesi/sakıt olması anlamında) veya نفل
Çekirdek Özet 1Ağır bir nesnenin ses çıkararak yere düşmesi, çarpıp hareketsiz kalması ve sabitlenmesi
Çekirdek Özet 2Kurbanlığın kesildikten sonra cansız olarak yere serilmesi ve canın bedenden tamamen çıkıp ölümün kesinleşmesi
Çekirdek Özet 3Bir yükümlülüğün, borcun veya hükmün özne üzerine düşerek kaçınılmaz ve ertelenemez bir bağlayıcılık kazanması
Kritik Hata RiskiKökün Kur’an’daki tek kullanımını salt kurbanın fiziki devrilmesi olarak görüp, hükmün kesinleşmesi ve canın çıkışıyla helal kılınma arasındaki kurucu hukuki bağı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وجİçsel bir sarsıntı, ani hareketlenme veya bir yöne yönelip odaklanma anlamı taşır; وجد, وجس, وجف, وجل, وجه köklerinde hissedilen ani içsel devinim ve yöneliş ortak paydadırبİçe kapanma, tutunma ve sınır çekme karakteri taşıyan sesin eklenmesiyle bu sarsıntı ve yöneliş son bulmuş; nesnenin yere çarpıp ses çıkarması ve sabitlenerek nihai karara ermesi anlamı kazanılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDüşüş ve sabitleniş sürecini bir hedefe bağlayan, zemine rapteden ilk tutunma momentini gösterir
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaAğır bir kütlenin hareketini, taşınan gövdenin yerçekimine doğru yönelişini ifade eder
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaKütlenin çarptığı yere oturması, sınırlanması, hareketsiz kalıp kendi içine kapanması hareketini tamamlar
وجبKütlenin yere inip sabitlenmesiAğır bir cismin yönelerek zemine inmesi, çarpması ve hareketini tüketip oraya bağlanarak sabitlenmesi hareketinin bütünüdür

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğır bir cismin, duvarın veya ayaktaki devenin sarsıntılı bir ses çıkararak boylu boyunca yere yıkılması, hareketsiz kalması ve güneşin ufuk çizgisine inip batması
Cahiliye şiiri kullanımıKays b. el-Huteym bir beytinde savaşta boyun eğmeyi ve ölümle yere serilmeyi anlatırken kökü kullanmıştır: أطاعتْ بنو عوفٍ أميراً نهاهُمُ / عن السَّلْمِ حَتَّى كان أوَّلَ واجبِ
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde can çekişen kişi için kök kullanılmış ve ölümün kesinleşip canın çıkması anı bildirilmiştir: فإذا وجَبَ فلا تَبكِيَنَّ باكية

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Batı Sami dillerinde ve genel Güney Sami sahasında kök, bir şeyin yerine oturması, borç veya vazifenin zimmete düşmesi, bir sınırın veya ağırlığın üzerlenmesi ile semantik akrabalık gösterir. Arapça وجب formu, ağır bir kütlenin yere çarpıp ses çıkararak hareketsiz kalması (vecebe) somut eyleminden, soyut bir borcun, hakkın veya hükmün muhatabın boynuna inip oraya yerleşmesi (vücûb) anlam çizgisine doğru belirgin ve tutarlı bir iç genişleme yaşamıştır. Erken dönem Arap bedevi kullanımında deve boğazlandıktan sonra henüz canı çıkmamışken yenilmemesi, ancak hayvan yere tamamen serilip cansızlaştığında helalliğin sabit olması kökün hem somut düşüşünü hem de hukuki kesinleşmesini aynı anda taşır.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAğır nesnenin düşüşünden soyut lüzuma geçişKökün asıl anlamı cismin düşüp ses çıkarmasıdır; buradan güneşin batması, kalbin çarpması ve akdin/borcun kesinleşmesi türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami paralelleriİlgili kök yapısı borcun tahakkuk etmesi ve vazifenin tayini anlamlarında semantik temas noktalarına sahiptirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ve doğrudan soydaş biçim tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وجبAnlamlıDüşmek, sabitlenmek, lüzum ifade etmekHedef köktür; ağır cismin düşüp ses çıkarması ve hükmün borç olarak yerleşmesiKur'an'da geçer
وبجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
جوبAnlamlıYarmak, kesmek, katetmek, cevap vermekBir şeyi delip geçmek, mesafeleri aşmak veya soruya karşılık vermek anlamındadırKur'an'da geçer
جبوAnlamlıToplamak, derlemekSuyu havuzda veya malı/haracı bir merkezde bir araya getirme hareketidirKur'an'da geçer (جبي)
بوجAnlamlıYayılmak, şimşeğin dağılmasıŞimşeğin bulut içinde dağılıp her yanı kaplaması veya bir kötülüğün genele yayılmasıdırKur'an'da geçmez
بجوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel veya terk edilmiş sayılmıştırKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وجبMerkezDüşme ve kesinleşmeBir ağırlığın yere çarpıp durmasıyla birlikte yükümlülüğün ertelenemez hale gelmesiFiziksel düşüş ile hukuki bağlayıcılığın birleştiği eksendir
لزمKomşuSürekli ayrılmazlıkBir şeyin diğerine yapışıp ayrılmamasıوجب köküne göre düşüş anını değil, bağın kopmazlığını ve süregiden vasfını vurgular
فرضKomşuSınır çizme ve takdirBir bütünde çentik açmak, pay belirlemek ve kesin ölçü koymakوجب düşüşün doğrudanlığına işaret ederken, فرض ilahi veya hukuki iradenin takdir ve tayinine dayanır
حققKomşuSabitlik ve gerçeklikBir şeyin hakikate uygun olarak yerli yerine oturmasıوجب borcun boyna inmesini, حقق ise ontolojik ve mantıksal gerçekliğin tescilini öne çıkarır
سقطZıtDüşüp hükümsüz kalmaHükmün, hakkın veya nesnenin zeval bulup ortadan kalkmasıوجب ile hüküm doğup zimmete otururken, سقط ile var olan hüküm veya talep hakkı düşer

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوجبYere düşmek, kesinleşip vacip olmakFiziksel olarak yere yıkılıp hareketsiz kalmayı ve hukuken bağlayıcı olmayı karşılarKesin
LatinceCadere, obligareDüşmek; bağlamak, yükümlü kılmakCadere fiili fiziksel düşüşü, obligare ise borcun muhatabı bağlamasını karşılar; iki kavramı tek gövdede birleştiremezGüçlü
İngilizceTo fall down, to be incumbent upon, to be obligatoryYere serilmek; boyun borcu olmakFall eylemi fiziksel yıkılışı, incumbent ve obligatory ise ahlaki ve hukuki zorunluluğu verirGüçlü
AlmancaNiederstürzen, obliegen, verpflichtend seinYere yıkılmak; üzerine vazife olmakNiederstürzen hayvanın veya cismin devrilmesini, obliegen vazifenin şahsın üzerine düşüşünü karşılarGüçlü
FransızcaS'abattre, incomber, être obligatoireYere devrilmek; üzerine düşmek, terettüp etmekIncomber hukuki yükümlülüğün omuza binmesini çok iyi aktarır ancak fiziksel çarpma sesini taşımazGüçlü

Kaynak Lane's Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَجَبَتْ جُنُوبُهَاKurbanlık hayvanın boğazlandıktan sonra cansız olarak yere serilmesi, canının çıkması ve ölümünün kesinleşmesiHac kurbanlarının (büdn) kesim usulünü, ayakta boğazlanışını ve yere devrilip hareketsiz kalmasıyla etinin helal hale gelişini bildiren teşrii bağlam (Hac 22:36)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVücûb-i zâtî ve vücûb-i aklî kavramlarıVâcibü'l-vücûd kavramı üzerinden varlığı zorunlu olan ile mümkün olan arasındaki ayrım; aklın bir şeyi bilmesinin vacip olup olmamasıZorunluluk, yokluğu düşünülemez olma ve ontolojik kaçınılmazlık yönünde yoğunlaşmıştır
FıkıhTeklifi hükmün mertebeleri ve borçlar hukukuHanefi mezhebinin kesin delille sabit farz ile zanni delille sabit vacip ayrımı; akitlerde icabın (teklifin kabulle birleşip) satışı vacip kılmasıKaçınılmaz mükellefiyet, terki cezayı gerektiren borç ve akdin kesinlik kazanması
TefsirHac 22:36 ayetinin fıkhi ve lügavi yorumuKurbanlığın ayakta kurban edilip yere düşmesi anı ile canın çıkışı arasındaki bağ; kurban etinden yeme ruhsatının başlama vaktiCanın bedenden ayrılıp cesedin hareketsiz kalması ve hükmün kesinleşmesi
HadisÖlüm anı hükümleri ve cuma guslü rivayetleriCan çekişen hastanın canının çıkması (vecebe) ve ibadetlerin sünnet-vacip derecesi üzerine rivayetlerÖlümün tahakkuk etmesi ve yapılması ısrarla tavsiye edilen bağlayıcı amel

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve mükellefiyet mimarisiBoyun borcu, terki yasak ameli sınırİnsanın yaratıcısına karşı sorumluluğunu ertelenemez bir bağlayıcılık dairesine oturturBireyin keyfiliğini sınırlayarak dini hayatı istikrarlı bir omurgaya kavuştururKesin
İlmiMantık ve epistemolojiZorunlu önerme ve kaçınılmaz nedensellikAkıl yürütmede çelişkiyi dışlayan kesin neticeyi üretirAklın inkâr edemeyeceği kesinlik düzeyini kurarak bilgiye zemin teşkil ederGüçlü
SiyasiHukuki meşruiyet ve kamu düzeniKamusal bağlayıcılık ve yasa gücüKararların ferdi iradeleri aşan yaptırım gücünü temin ederToplumsal sözleşmenin ve devlet tasarruflarının uyulması zorunlu kurallar haline gelmesini sağlarGüçlü
İktisadiAkitler ve borçlar hukukuİcabın tamamlanması ve borcun zimmete intikaliMülkiyet devrini kesinleştirir ve taraflara ifa yükümlülüğü getirirTicari hayatın belirsizlikten (garar) kurtulup kesinlik ve güvene kavuşmasını sağlarKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKararlı denge durumuna çöküş (fiziksel potansiyel minimumu)Yüksek potansiyel enerjili bir cismin yerçekimi etkisiyle kinetik enerjisini harcayıp zemin seviyesinde durması ve sistemin nihai kararlı konuma erişmesiGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki bağlayıcılığın doğuşu (obligation/liability)Askıdaki hukuki bir ilişkinin irade beyanı veya şartın gerçekleşmesiyle kesinleşip borçlunun zimmetine kaçınılmaz bir ifa görevi olarak oturmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fıkhi kategorideki amelî yükümlülük (farzın bir altı veya genel zorunluluk) olarak düşünmek ve kelimenin yerçekimsel, fiziksel sarsıntı ve devrilme temelini tamamen unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök yalnızca tek yerde geçer ve doğrudan kurbanlığın yanları üzerine düşüşünü, canının çıkıp ölümünün kesinleşmesini bildirir; yani hukuki hakikat fiziksel bir sonlanış üzerinden tescil edilir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki ifadenin salt bir devrilme tasviri sanılması; oysa hayvanın canı tamamen çıkmadan (düşüş kesinleşmeden) kesilen etin yenmesinin haramlığı ilkesiyle bu düşüşün kurduğu derin hukuki rabıtanın atlanması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İslam hukukunun en temel terimlerinden biri olan vücûb kavramının, Kur'an'da nasıl fiziksel bir düşüş, ses ve canın teslimiyeti tablosuyla somutlandığını göstererek soyut kuralların kök mantığını aydınlatır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hac ibadetinin ritüellerini, kurban kurban etme ahkâmını ve helal-haram gıda sınırlarının başlangıç anını belirleyen teşrii ayetlerde belirleyicidir (Hac 22:36).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an kavramlarının soyut masa başı tanımlar olmadığını; her fıkhi ve teolojik bağlayıcılığın dilde ağır bir cismin yere oturması gibi sarsıcı, hissedilir ve geri döndürülemez bir fiziksel vakıaya dayandığını hatırlatır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğır bir kütlenin yerçekimi etkisiyle ses çıkararak yere çarpması, hareketini tüketerek orada boylu boyunca hareketsiz kalması ve canın bedenden ayrılması.
  • Soyut anlamBir teklif veya durumun askıda kalmaktan kurtularak bir şahsın veya ilişkinin üzerine kaçınılmaz, ertelenemez bir borç ve zorunluluk olarak yerleşmesi.
  • Sistematik karşılıkAskıdaki potansiyel durumun (mümkün veya icap aşaması) düşüş eylemiyle son bulup kararlı bir yükümlülük ve kesinlik zeminine (vücûb) oturması.
  • LaTeX modeliS0→ΔtS1  ⟹  δ(S1)=0veΩ(S1)=1
  • LaTeX açıklamasıModelde S0 kütlenin veya hükmün askıda ve hareketli olduğu başlangıç durumunu temsil eder. Δt zaman aralığındaki düşüş ve geçiş sürecidir. S1 cismin yere çarpıp yanları üzerine devrildiği nihai durumu simgeler. δ(S1)=0 ifadesi cismin veya canın hareketlilik derecesinin sıfırlanıp sükûna erdiğini; Ω(S1)=1 ise bu sükûn ile birlikte hükmün ve bağlayıcılığın kesinleştiğini matematiksel olarak ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و