وعي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ع-ي6 sîga, 21 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كيدوَاعِيَةٌيُوعُونَملكوعيبدأذووِعَاءِدرجوَتَعِيَهَادينفَأَوْعَىرفعأخذأخوجمع

KökSîga 6Ayet 4Sure 4Mücavir 21

▶ Ağı aç (3B)

وعي

و - ع - ي

KÖK
  • 7 geçiş
  • 4 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Vika, şekil değiştirmeyen kap, vi’a şekil değiştiren kap demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: وعى

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Vika, şekil değiştirmeyen kap, vi’a şekil değiştiren kap demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.300 harf
باب اللَّفيف من العين اللَّفيفُ: أنْ تلفَّ الحَرْف بالحَرْف أي تُدْغم لأنَّ العَيَّ أصْلُهُ العَوْيُ فاستتْقلوا إظهارَ الواو مع الياء المتحرِّكة.. فحوَّلُوها ياء وأدغمُوها فيها. عوي: عَوَتِ السِّباعُ تَعْوي عَوًى. وللكلْب عُواءٌ، وهو صوْتٌ يمُدُّهُ وليس بنَبْح. وعَوَيْتُ الحَبْلَ عيّاً: لوَيْتُهُ. وعَوَيْتُ رأس النّاقة: أي: عُجْتُها فانْعَوَى. والناقةُ تَعْوي بُرَتها في سيْرها: أيْ تلويها
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR551 harf
Madde başı: وعىالوِعاءُ: واحد الأوعِيَةِ. يقال: أوْعَيْتُ الزادَ والمتاعَ، إذا جعلته في الوِعاءِ. قال الشاعر: الخيرُ يبقى وإنْ طالَ الزمانُ بهوالشرُّ أخبثُ ما أوعيت من زادِ ووَعاهُ، أي حفظه. تقول: وَعَيْتُ الحديث أَعِيهِ وَعْياً. وأذنٌ واعِيَةٌ. أبو عبيد: الوَعْيُ: القَيْحُ والمِدَّةُ. يقال: وَعَتِ المِدَّةُ في الجرح، إذا اجتمعتْ. ووَعى العظمُ، أي انجبر بعد الكسر. و"الله أعلم بما يوعونَ"، أي يُضمرون في
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.090 harf
Madde başı: وعىباب لفيف العين عوى ، عا ، عى ، عيي ، وعى ، وعوع ، وع ، عو : مستعملات . عوى : قال الليث : عوت الكلابُ والسباع تَعْوي عُوَاء وهو صوت تمدّه وليس بنبح . أبو عبيد عن أبي الجراح قال : الذئب يَعْوِي . وأنشدني أعرابيّ : هذا أحقّ منزل بالترك الذئب يَعْوِي والغراب يبكي ومن أمثالهم في المستغيث بمن لا يغيثه قولهم : لو لك عَوَيت لم أَعْوِهْ . وأصله الرجل يبيت بالبلد القفر فيستنبح الكلاب بعُوائه ليندلّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.025 harf
(باب الواو والعين وما يثلثهما) (وعق) الواو والعين والقاف: كلمتان: إحداهما الوَعِيق: صوتٌ يخرجُ من قُنْب الدّابّة. والثانية الوَعْقة، هو الرّجل السَّـيِّئُ الخُلُق، وكذلك الوَعق.‏ (وعك) الواو والعين والكاف، يدلُّ على عَركِ شيءٍ وتذليله. منه وعْك الحُمَّى، كأنَّها تعرُك الجسم عَرْكاً. وتقول العرب: أوْعَكَتِ الكلابُ الصَّيدَ، إذا مرَّغَتْه في التراب. والوَعْكَةُ: مَعركةُ الأبطال. وأوْعَكَتِ الإبلُ:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR704 harf
Madde başı: وعى- الوعي: حفظ الحديث ونحوه. يقال: وعيته في نفسه. قال تعالى: ﴿لنجعلها لكم تذكرة وتعيها أذن واعية﴾ [الحاقة/12]. والإيعاء: حفظ الأمتعة في الوعاء. قال تعالى: ﴿وجمع فأوعى﴾ [المعارج/18] قال الشاعر: *والشر أخبث ما أوعيت من زاد* (عجز بيت صدره: *الخير يبقى وإن طال الزمان به* وهو في البصائر 5/241؛ وتاج العروس (وعى) دون نسبة فيهما؛ والبيت لعبيد بن الأبرص في ديوانه تحقيق حسين نصار ص 49، وليس في ديوانه طبع دار
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR435 harf
و ع ي وعيت العلم وعياً ‏"‏ وتعيها أذن واعية ‏"‏ ولفلان عين راعية وأذن واعية‏:‏ وأوعيت المتاع‏.‏ ووعى الجرح‏:‏ انضم فوه على مدّة ويقال برئ جرحه على وعى‏.‏ ووعى عظمه‏:‏ انجبر‏.‏ وسمعت وعَى الجيش‏:‏ جلبته ووعى البعوض‏.‏ قال الهذليّ‏:‏ كأن وعى الخموش بجانبيه وعى ركبٍ أميم ذوي هيّاط وارتفعت الواعية‏:‏ الصراخ على الميت‏.‏ وسمعت واعية القوم‏:‏ أصواتَهم‏.‏ قال الراعي‏:‏ فلمّا علا وجهُ النهار
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.887 harf
الوَعْيُ: حِفْظ القلبِ الشيءَ. وعَى الشيء والحديث يَعِيه وَعْياً وأَوْعاه: حَفِظَه وفَهِمَه وقَبِلَه، فهو واعٍ، وفلان أَوْعَى من فلان أَي أَحْفَظُ وأَفْهَمُ. وفي الحديث: نَضَّر الله امرأً سمع مَقالَتي فوَعاها، فرُبَّ مُبَلَّغٍ أَوْعى من سامِعٍ. الأَزهري: الوَعِيُّ الحافِظُ الكَيِّسُ الفَقِيه. وفي حديث أَبي أُمامة: لا يُعَذِّبُ اللهُ قَلْباً وَعَى القُرآنَ؛ قال ابن الأَثير: أَي عقَلَه إِيماناً به
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR217 harf
* و ع ي * * الوِعَاءُ * واحد * الأَوْعِيَةِ * و * أَوْعَى * الزاد والمتاع جعله في الوعاء و * وَعَى * الحديث يَعِيه * وَعْياً * حفظه وأُذُن * وَاعِيةٌ * ﴿والله أعلم بما * يُوعُونَ *﴾ أي يُضمِرُون في قلوبهم من التكذيب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.691 harf
: ي ( *!وَعاهُ ) ، أَي الشَّيءَ والحديثَ ، ( *!يَعِيهِ ) *!وَعْياً : ( حَفِظَهُ ) وفَهِمَهُ وقَبِلَهُ فهو *!وَاعٍ ؛ ومنه حديثُ أَبي أَمامَةَ : ( لا يُعَذِّبُ اللهاُ قَلْباً *!وَعَى القُرْآنَ ) ؛ قال ابنُ الأثير : أي عقلَه إيماناً به وعَمَلاً ، فأَمَّا مَنْ حَفِظَ أَلْفاظَه وضَيَّع حُدُودَه فإنَّه غيرُ واعٍ له ؛ وقولُ الأخْطل : *!وَعَاها مِنْ قَواعِدِ بيْتِ رَأْسٍ شَوارِفُ لاحَها مَدَرٌ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR845 harf
Madde başı: وعىوَعَاهُ 1 وَعَاهُ ذ He kept it in mind, and considered it. (Msb.) ― -b2- وَعَى الحَدِيثَ He kept, or retained, the narration in his mind, or memory; or knew it, or learned it, by heart; and studied it until he knew it. (Msb.) ― -b3- وَعَى, aor. وَعِىَ , He heeded; paid attention to. أَوْعَاهُ الحَدِيثَ 4 أَوْعَاهُ الحَدِيثَ ذ He made him to retain the narration in his memory; or to know it, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.218 harf
وَعَى وَعَى a. [ يَعِي ] ( n. ac. وَعْي 1 ), Gathered; kept, retained, remembered. b. Composed ( speech ). c. [ acc. & 'An ], Learnt from. d. [ Fī ], Gathered in ( wound: pus ). e. Healed, set ( bone ). f. Raised a tumult. g. [ La ] [ coll. ], Remembered. h. [ coll. ], Heeded; took care. وَعِيَ وَعِيَ A ( n. ac. وَعًي [ 4 ] ) a. [ coll. ], Awoke. وَعَّيَ وَعَّيَ II a. [ coll.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR13.836 harf
وعي وَعَى - يَعِي - وَاعِي - وَاعِيَة- وِعَاء - أَوْعِيَة - أَوْعَى - يُوْعِي وَعَى - يَعِي + كائن أو مكان + شيئاً أوأمراً : يستوعبه: يستقبل ويتلقى شيئاً فيجمعه ويحفظه ويخزنه في مكان كاف لديه وَعَى - يَعِي + كائن أو مكان + شيئاً: يستوعبه: يجمعه ثم يحفظه (الكائن أو المكان) لديه من غير جهد أو ضيق وَعَى - يَعِي + كائن + أمراً : يستوعبه
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler21 mücavir (30 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بدأ

    1 ortak ayet · Badiye çöl demektir

  2. درج

    1 ortak ayet · Derc : “Derc” tomar demektir

  3. يوسف

    1 ortak ayet · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir

  4. رفع

    1 ortak ayet · Raf’, üzerine bir şeylerin konduğu yer, raftır

  5. كيد

    1 ortak ayet · Tuzak demektir

  6. فوق

    1 ortak ayet · Üst

  7. أخو

    1 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  8. أذن

    1 ortak ayet · Kulak demektir

  9. دين

    1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  10. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  11. علم

    2 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  12. جمع

    1 ortak ayet · Yumruk demektir

Geçtiği ayetler(4)

  1. فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا …

    KapBunun üzerine kardeşinin kablarından evvel onlarınkini aramaya başladı. Sonra onu kardeşinin kabından çıkardı. İşte Biz, Yusuf için böyle bir tedbir kullandık. Yoksa o hükümdarın dinine göre; kardeşini tutabilecek değildi. Meğer ki Allah dileye. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Ve her bilgi sahibinin üstünde bir bilen vardır.

  2. فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ …

    KapBunun üzerine kardeşinin kablarından evvel onlarınkini aramaya başladı. Sonra onu kardeşinin kabından çıkardı. İşte Biz, Yusuf için böyle bir tedbir kullandık. Yoksa o hükümdarın dinine göre; kardeşini tutabilecek değildi. Meğer ki Allah dileye. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Ve her bilgi sahibinin üstünde bir bilen vardır.

Sîga sayfası: بِأَوْعِيَتِهِمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوعي
YapıÜçlü
Özel DurumLeffîf-i mefrûk
Bağlamsal Yakın Köklerحفظ, فهم, كنز
Zıt Kökضيع
Çekirdek Özet 1Bir şeyi dağılmayacak şekilde bir kaba veya hazneye alıp toplama, saklama ve bütünlüğünü koruma
Çekirdek Özet 2Zihne ve kalbe ulaşan vahyi kavrayıp içselleştirerek koruma ile dünyalığı biriktirip dolaşımdan alıkoyma
Çekirdek Özet 3Kabın şekline uyarak nesneyi saran dinamik muhafaza; kavrayış ile saklama eyleminin organik bütünlüğü
Kritik Hata RiskiAnlamayı salt zihinsel bir bilgi depolaması sanmak; kökün ahlaki sorumluluk ve saklama boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وعDağınık unsurları toparlama, bir sınır veya çerçeve içine alma ve yönlendirme hareketi; bu çekirdek وعد kökünde sözü bağlayıcı bir taahhüt sınırına alma, وعظ kökünde ise dağınık düşünceyi toparlayıcı öğüt verme anlamında belirir.يToplama ve içine alma hareketine esneklik, kabullenicilik ve nesnenin durumuna göre şekil alarak onu bütünüyle kuşatan bir iç hazneye dönüştürme boyutu eklenmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığıBirbirine tutturma, bağlama ve sabit kılma işlevi
عGözGörme, derununa vakıf olma, fark etme ve kaynak
يEl ve kolKavrama, tutma, içine alma ve uygulama
وعيGörüp fark edilen bir hakikati veya nesneyi el ile kavrayıp emin bir bağ ile hazneye tutturma ve dağılmasını önleme hareketiDış dünyadan idrak organlarıyla alınan verinin veya eşyanın, koruyucu bir mahfazaya yerleştirilerek muhafaza edilmesini simgeler.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesneyi kaba koyup ağzını bağlamak; kırılan bir kemiğin kaynayıp eski bütünlüğünü toplaması ve yaranın irin toplayarak kapanması.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kötülüğün bir kapta biriktirilen en şerli azık olarak tasvir edilmesinde geçer: والشَّرُّ أخبَثُ ما أوعَيْتَ من زادِ
Erken Arapça kullanımKırılan kemiğin birbirine kaynamasını tasvir eden erken dönem beytinde kullanım: دِلاثٌ دَلَعْثِيٌّ كـأنَّ عِـظـامَـه / وَعَتْ في مَحالِ الزَّوْرِ بعدَ كُسُورِ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça وعي kökü, Proto-Sami dilinde toplama, içine alma, bir hazneye doldurma ve muhafaza etme kavram alanına aittir. Kökün temelinde yer alan toplama ve süpürüp bir araya getirme eylemi, İbranicede י-ע-ה (süpürüp kürekle toplamak, bir araya getirmek) biçimiyle fonetik ve anlamsal bir paralellik gösterir. Batı Sami sahasında dağınık parçaların bir mahfazaya alınması veya bir kap oluşturulması fikri, Arapçada hem somut eşya kabı olan «vi‘â» kelimesine hem de duyulan sözü zihinde toplayıp tutma yetisi olan «va‘y» kavramına evrilmiştir. İlksel somut anlam, sıvının ya da erzakın deriden veya kilden bir kapta birleştirilerek korunmasıyken, Arap dilinin iç gelişiminde kemiğin kaynaması gibi biyolojik toparlanmaları ve bilginin kalpte özümsenmesini ifade eden zengin bir semantik genişleme yaşamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönوع tabanından türemeEşyayı veya bilgiyi dağılmaktan kurtarıp bir mahfazada toplama ve korumaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice י-ע-ה kökü ile semantik yakınlıkDağınık olanı toplayıp bir kap ya da kürek içine alma hareketindeki paralellikGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dışı güvenilir bir kökteş tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وعيAnlamlıBiriktirmek, kaba koymak, kavramakDağınık unsurları toplayıp bir haznede koruma ve idrak etmeHedef kök; Kur'an'da geçer
ويعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde kaydı yoktur
عويAnlamlıUlumak, bükmek, eğriltmekKöpeğin veya kurdun ses çıkarması; bir şeyi büküp yönünü çevirmeKalb veya zıtlık ilişkisi zayıftır; Kur'an'da geçmez
عيوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde kaydı yoktur
يوعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde kaydı yoktur
يعوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde kaydı yoktur

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وعيMerkezİdrak ve mahfazaBilgiyi veya eşyayı kendi kabına alıp dönüştürerek ve koruyarak tutmaHem kabı hem de kabın içindekini kavrayıp muhafaza etme hali
حفظKomşuMuhafazaBir şeyi zayi olmaktan, dış tehlikelerden ve bozulmaktan korumaوعي içine alıp sindirmeyi, حفظ ise dıştan gelebilecek zarara karşı bekçilik etmeyi öne çıkarır
فهمKomşuAnlamaBir sözün veya durumun manasını kalben idrak etmeفهم anlık kavrayışa odaklanırken وعي kavranan bilginin zihinde tutulup saklanmasını da içerir
كنزKomşuBiriktirmeMalı toprağa gömüp saklama ve dolaşımdan çıkarmaكنز saklanan şeyin atıl kalmasını, وعي ise kaba konarak muhafaza edilmesini anlatır
ضيعZıtZayi etmeKorunması gereken bir şeyi dağıtma, kaybetme ve telef etmeوعي toplayıp içine alırken ضيع dağıtıp yok olmaya terk eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوعيKaba koymak, kavramakEşyayı haznede, manayı zihinde muhafaza edip taşımakKesin
Latincepercipere, continereİçine almak, kavramak, tutmakcontinere fiziksel olarak bir arada tutmayı, percipere ise zihinsel olarak kavramayı karşılarGüçlü
İngilizcecontain, comprehend, retainİçermek, kavramak, zihinde tutmakcontain fiziksel hazne işlevini, retain zihinde tutma ve koruma boyutunu karşılarKesin
Almancafassen, behaltenİdrak etmek, içine almak, saklamakfassen hem bir kaba sığmayı hem zihnen kavramayı, behalten ise korumayı verirGüçlü
Fransızcacontenir, appréhenderİçine almak, kavramakcontenir nesnel muhafazayı, appréhender ise idrak edip zihne almayı anlatırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وِعَاء / أَوْعِيَةMaddi kap, heybe, yük çuvalıZahire ve eşya taşınan fiziksel kaplar bağlamında kullanılır; Yûsuf 12:76.
وَاعِيَة / تَعِيَZihinsel kavrayış, can kulağıyla dinleyip bellemeTarihsel ibretleri ve vahyi derinden kavrayıp kalpte tutan bilinç bağlamında; Hâkka 69:12.
أَوْعَىMalı biriktirip yığmak, cimrice saklamakİnfak etmek yerine serveti kaplara doldurup hırsla elinde tutma bağlamında; Meâric 70:18.
يُوعُونَKalpte kötülük, inkar ve niyetleri biriktirip saklamakİnkarcıların iç dünyalarında gizledikleri inat ve günah tortuları bağlamında; İnşikâk 84:23.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman, hidayet ve sorumlulukVahyin muhatapta bilinç oluşturması ve inkarcıların kalplerinde gizledikleri niyetlerin ilahi ilimle kuşatılmasıKalbin hidayeti kabul eden veya inkarı biriktiren bir hazne olması
FıkıhZekat, lukata ve mülkiyetMalın kap içinde saklanması (إيعاء), emanet malların muhafazası ve lukatanın kabının (وعاء) teşhis edilmesiMalın zayi olmasını önleyecek biçimde fiziki bir kapta korunması
TefsirHâkka 69:12 tefsiriAyette geçen «kulak» ifadesinin sadece işitmeyi değil, işitilen hakikati kavrayıp amel etme bilincini temsil etmesiDinleme ile anlama ve yaşama arasındaki ayrılmaz bağ
HadisRivayet ve ilim nakliİlim meclislerinde sözü dinleyip kavrayan ve sonraki nesillere aktaran anlayışlı kimselerin övülmesiSadece lafzı ezberlemeyip manayı kavrayarak zihinde tutma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin muhatap tarafından karşılanmasıDini bilinç ve basiretVahyin getirdiği ilkeleri içselleştirip hayat tarzı haline getirmeDin sadece lafzın ezberlenmesi değil, hakikatin kalbe sindirilip korunmasıdırKesin
İlmiBilginin üretimi ve tasnifiİdrak ve metodolojik hafızaVeriyi bilgiye, bilgiyi hikmete dönüştüren zihinsel hazne işleviBilginin parçalanıp unutulmasını önleyen zihinsel toparlama yetisidirKesin
SiyasiToplumsal hafıza ve anayasal düzenKurumsal hafızaDevletin ve toplumun tecrübelerini kayıt altına alıp geleceğe taşımaHukukun ve anayasal ilkelerin keyfi yönetimlere karşı korunmasıdırGüçlü
İktisadiServetin dolaşımı ve mülkiyet ahlakıSermaye istifi veya fon muhafazasıKaynakların üretime sokulmak yerine kaplara hapsedilerek kilitlenmesiİktisadi daralma doğuran atıl servet biriktirme (إيعاء) tavrıdırKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTampon bellek (buffer) veya sığaç (kapasitör)Enerjiyi ya da veriyi dışarı sızdırmadan kendi içinde toplayıp ihtiyaç duyulduğunda kontrollü biçimde aktaran hazne yapısıGüçlü
Beşeri bilimlerÖzümseyici bilişsel kapasite (assimilative cognition)Bireyin dışarıdan gelen kültürel ve ahlaki uyarıcıları sadece kaydetmeyip kendi kişilik yapısına entegre etmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca modern Türkçedeki «bilinç» ya da «farkındalık» gibi soyut ve eylemsiz bir zihin durumuna indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKök hem fiziki bir kabı hem malı hırsla biriktirmeyi hem de işitilen vahyi amele dönüştürecek şekilde zihne ve kalbe yerleştirmeyi kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki kavrama vurgusunu amelsiz bir felsefi idrak sanmak; mal biriktirme kınamasını ise meşru tasarruf tedbirleriyle karıştırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın muhatabından beklediği dinleme eyleminin edilgen bir işitme değil, hakikati alıp koruyan ve hayata aktaran aktif bir bilinç olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tarihsel kıssalardan ibret almayı emreden ayetlerde, mülkün istiflenmesini yeren uyarılarda ve kalplerin gizlediği niyetleri bildiren sahnelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın sadece kulakla duymak veya metni ezberlemekten ibaret olduğu zannını yıkar; zihinsel kavrayış ile ahlaki sorumluluğun ayrılmazlığını kurar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDağınık maddeleri içine alarak bir arada tutan esnek mahfaza, heybe veya kap.
  • Soyut anlamDış dünyadan gelen vahyi ve bilgiyi derleyip içselleştirerek unutulmaktan ve tahriften koruyan idrak gücü.
  • Sistematik karşılıkDağılma ve entropiye karşı sistemi koruyan içsel hazne ve bilinçli bellek mekanizması.
  • LaTeX modeliS→fVveyaV⊂C
  • LaTeX açıklamasıFormülde S dış kaynaktan gelen veri, hakikat veya nesne akışını; f kavrama ve içe alma fonksiyonunu; V koruyucu hazneyi veya bilinci; C ise sistemin bütünselliğini temsil eder. Dışarıdaki dağınık unsur, hazne tarafından kapsanarak (V) sistemin (C) ayrılmaz bir alt kümesi haline getirilir ve kaybolmaktan korunur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و