بيع
ب - ي - ع
جذر- الورود: ١٥
- الآيات: ١١
- الصيغ: ١١
- المعاجم: ١٣
Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır. Tokalaşma için mubayaa kullanılır. Alışverişde buradan gelmiştir. “Bi’a” pazar yeyi; “bey’” el ele tutmak demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır. Tokalaşma için mubayaa kullanılır. Alışverişde buradan gelmiştir. “Bi’a” pazar yeyi; “bey’” el ele tutmak demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٩٣باب العين والباء وواي معهما
ع ب ا، ع ب ء، ع ي ب، و ع ب، ب و ع، ب ع و، ب ي ع مستعملات عبا: العَباية: ضرب من الأكْيسة فيه خُطوط سُود كبار والجميع العَباء، والعَباءة لغة. وما ليس فيه خُطوطٌ وجِدّة فليس بعَباءة، قال:
نَجَا دَوْبَل في البئر واللَّيل دامِسٌ ولولا عباءته لزار المقـابـرا
والعَبا، مقصور، : الرجل العَبام في لغة وهو الجافي العَيُّ.
عبء:
العِبْء: كلّ حِمْلٍ من غُرْمٍ أو حَمالةٍ، والجميع
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٦١بِعْتُ الشيءَ: شَرَيْتُهُ، أَبيعُهُ بَيْعاً ومبيعاً، وهو شاذٌ وقياسه مَباعاً. وبعْتُهُ أيضاً: اشتريته، وهو من الأضداد. قال الفرزدق:
إنَّ الـشَـبـابَ لَـرابِـحٌ مَـنْ بـاعَـهُ والشَيْبُ ليس لِبائِعهِ تِجارُ يعني من اشتراه.
وفي الحديث: "لا يَخْطُب الرجلُ على خِطْبَةِ أخيه، ولا يَبِعْ على بَيْعِ أخيه"، يعني لا يشتري على شراء أخيه، فإنَّما وقع النهيُ على المشتري لا على البائِعْ. والشيءُ مَبيعٌ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٩٨٢باب العين والباء
عبأ ، عيب ، بعا ، بيع ، بوع ، وبع ، وعب : مستعملات .
عبأ : أمّا عبا فهو مهموز لا أعرف في معتلاَّت العين حرفاً مهموزاً غيره . ومنه قول الله جلّ وعزّ : ( قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّى لَوْلاَ دُعَآؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَاماً ) ( الفرقان : 77 ) ، وهذه آية مشكِلة . ورَوَى ابن أبي نَجيح عن مجاهد أنه قال في قوله تعالى : ( قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّى ( أي
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٠٠٤(باب الباء والياء وما يثلثهما)
(بيت) الباء والياء والتاء أصلٌ واحد، وهو المأْوَى والمآب ومَجْمَع الشّمْل. يقال بيتٌ وبُيوتٌ وأبياتٌ. ومنه يقال لبيت الشِّعر بيتٌ على التشبيه لأنه مَجْمَع الألفاظِ والحروفِ والمعاني، على شرطٍ مخصوصٍ وهو الوَزْن. وإيَّاهُ أراد القائل:
وبَيتٍ على ظَهْرِ المَطِيّ بَنَيْتُه *** بأسمَرَ مَشْقُوق الخياشِيم يَرْعُفُ([1])أراد بالأسمر القلم. والبيت: عِيالُ الرّجُل والذين
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٨٢- البيع: إعطاء المثمن وأخذ الثمن، والشراء: إعطاء الثمن وأخذ المثمن، ويقال للبيع: الشراء، وللشراء البيع، وذلك بحسب ما يتصور من الثمن والمثمن، وعلى ذلك قوله عز وجل: ﴿وشروه بثمن بخس﴾ [يوسف/20]، وقال عليه السلام: (لا يبيعن أحدكم على بيع أخيه) (الحديث متفق على صحته، وقد أخرجه البخاري في باب البيوع 4/413؛ ومسلم أيضا فيه برقم (1412) ؛ والموطأ 2/683؛ وهو بلفظ: (لا يبع بعضكم على بيع بعض) أي: لا يشتري على
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٨٠ب ي ع
باعـه الشـيء وباعـه منـه.
وبـاع عليـه القاضي ضيعته " ولا يبيع أحدكم على بيع أخيه ".
وهذا المتـاع لا يبتـاع ونعـم المتـاع وبئـس المبتـاع.
واستباعـه عبـده " والبيعـان بالخيـار " أي البائـع والمشتري.
ولفلان بيوع وبياعات كثيـرة أي سلـع.
ومـا أرخـص هـذا البيـع وهـذه البياعـة يريـد السلعـة.
وبايعـت فلانـاً وشاريته وتبايعنا.
وبايعه على الطاعة وتبايعوا عليها.
وهذه
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٠٩٨البيعُ: ضدّ الشراء، والبَيْع: الشراء أَيضاً، وهو من الأَضْداد. وبِعْتُ الشيء: شَرَيْتُه، أَبيعُه بَيْعاً ومَبيعاً، وهو شاذ وقياسه مَباعاً. والابْتِياعُ: الاشْتراء. وفي الحديث: لا يخْطُبِ الرجلُ على خِطْبة أَخِيه ولا يَبِعْ على بَيْعِ أَخِيه؛ قال أَبو عبيد: كان أَبو عبيدة وأَبو زيد وغيرهما من أَهل العلم يقولون إِنما النهي في قوله لا يبع على بيع أَخيه إِنما هو لا يشتر على شراء أَخيه، فإِنما وقع
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٨٢* ب ي ع * * بَاعَ * الشيء يبيعه * بَيْعَاً * و * مَبِيعاً * شراه وهو شاذ وقياسه * مَبَاعاً * و * باعَهُ * أيضا اشتراه فهو من الأضداد وفي الحديث ﴿لا يخطب الرجل على خطبة أخيه ولا يبيع على بيع أخيه﴾ أي لا يشتر على شراء أخيه فإنما وقع النهي على المشتري لا على البائع والشيء * مَبِيعٌ * و * مَبْيُوعٌ * مثل مخيط زمخيوط ويقال للبائع والمشتري * بَيَعانِ * بتشديد الياء و * أبَاعَ * الشيء عرضه للبيع و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٢٣٩باعه يبيعه بيعا ومبيعا، وهو شاذ والقياس مباعا، إذا باعه وإذا اشتراه، ضد. قال أبو عبيد: البيع: من حروف الأضداد في كلام العرب، يقال: باع فلان، إذا اشترى، وباع من غيره، وأنشد قول طرفة:
ويأتيك بالأخبار من لم تبع لهبتاتا ولم تضرب له وقت موعد أي من لم تشتر له. قلت: ومنه قول الفرزدق أيضا:
إن الشباب لرابح من باعه والشيب ليس لبائعيه تجار أي من اشتراه. وقال
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٩٦٠بَاعَهُ
1 بَاعَهُ باع باعه باعة بائع , (S, Mgh, &c.,) aor. يَبِيعُ, (S, Msb, K,) inf. n. بَيْعٌ (S, Mgh, Msb, K) and مَبِيعٌ, (S, Msb, K,) which latter is anomalous, (S,) the regular form being مَبَاعٌ, (S, K,) has two contr. significacations: He sold it: and he bought it: (S, Mgh, Msb, K:) and ↓ اباعهُ is a dial. var. of the same: (IKtt, Msb:) [but app. only in the former sense:] or this last
بَاعَهُ 1 بَاعَهُ باع باعه باعة بائع , (S, Mgh, &c.,) aor. يَبِيعُ, (S, Msb, K,) inf. n. بَيْعٌ (S, Mgh, Msb, K) and مَبِيعٌ, (S, Msb, K,) which latter is anomalous, (S,) the regular form being مَبَاعٌ, (S, K,) has two contr. significacations: He sold it: and he bought it: (S, Mgh, Msb, K:) and ↓ اباعهُ is a dial. var. of the same: (IKtt, Msb:) [but app. only in the former sense:] or this last signifies he offered it for sale; or exposed it to sale: (S, K:) and ↓ ابتاعهُ, as well as بَاعَهُ, signifies he bought it. (S, * Mgh, * Msb, K.) The primary signification of بَيْعٌ is The exchanging, or exchange, of property; or the making an exchange with property; as in the phrases بَيْعٌ رَابِحٌ [an exchange of property bringing gain], and بَيْعٌ خَاسِرٌ [an exchange of property occasioning loss]: and this is a proper signification when it relates to real substances: but it is tropically used to signify the making the contract [of sale and purchase]; because this is the means of giving [and obtaining] possession: [though this signification is what is termed حَقِيقَةٌ عُرْفِيَّةٌ, i. e., a sense so common as to be conventionally regarded as proper:] the phrase صَحَّ البَيْعُ, or بَطَلَ, and the like, mean صَفْقَةُ البَيْعِ; [i. e. The contract of sale, or purchase, was valid, or was null;] but the prefixed n. being suppressed, and its complement [alone] used for it, and this being masc., the verb is made masc. (Msb.) بَاعَ [mostly signifies He sold; and] is doubly trans., both by itself and by means of مِنْ prefixed to the second object; (Mgh, Msb;) this prep. being thus used as a corroborative: (Msb:) you say, بَاعَهُ الشَّىْءَ and بَاعَهُ مِنْهُ [He sold to him the thing and He sold it to him]: (Mgh:) and بِعْتُ زَيْدًا الدَّارَ and بِعْتُ مِنْ زَيْدٍ الدَّارَ [I sold to Zeyd the house: (see also an explanation of the phrase اِسْتَبَعْتُهُ الشَّىْءَ: and see بَاعَهُ مِنَ السُّلْطَانِ: to which might be added countless similar instances; for when باع signifies he sold, مِنْ is generally prefixed to the noun or pronoun denoting the person to whom the thing is sold:)] and sometimes لِ is put in the place of مِنْ; so that you say, بِعْتُكَ الشَّىْءَ and بِعْتُهُ لَكَ [I sold to thee the thing and I sold it to thee]; the ل being redundant [when the verb has this meaning, though not when it has the contr. meaning, as will be seen below]. (Msb.) Of the contr. signification we have an ex. in the saying of ElFarezdak, اـِنَّ الشَّبَابَ لَرَابِحٌ مَنْ بَاعَهَا وَالشَّيْبُ لَيْسَ لِبَائِعِيهِ تِجَارُ [Verily youthfulness, he who buys it is a gainer; but hoariness, there are no traffickers for its sellers; the part. a. being here from the verb in the former sense]: (S, TA:) and [often in a case in which the verb is followed by ل; as] in بَاعَ لَهُ الشَّىْءَ He bought for him the thing; (Mgh;) [the ل not being redundant when the verb is used in this sense;] and as in the saying of Tarafeh, وَيَأْتِيكَ بالْأَخْبَارِ مَنْ لَمْ تَبِعْ لَهُ بَتَاتًا وَلَمْ تَضْرِبْ لَهُ وَقْتَ مَوْعِدِ [And he will bring thee tidings for whom thou hast not bought travelling-provisions, and for whom thou hast not assigned an appointed time for his bringing them]: (TA:) and in the saying, بَاعَ دُنْيَاهُ بِآخِرَتِهِ (tropical:) [He purchased his enjoyments of the present world at the expense of his enjoyments of the world to come]: (Z, TA:) and [in like manner] you say, زَيْدٌ الدَّارَ ↓ ابتاع, meaning Zeyd bought the house: and لِغَيْرِهِ ↓ ابتاعها He bought it for another person. (Msb.) The verb has this signification, also, in the trad., لَا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ [One of you shall not buy in opposition to the buying of his brother when an agreement has been manifested but the contract has not been concluded]; (S, IAth, Mgh, Msb; [but in the S and Msb and by IAth, the trad. is related thus; لَا يَخْطُبِ الرَّجُلُ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ وَلَا يَبِعْ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ; (see art. خطب;)]) as is shown by the relation of Bkh, الرَّجُلُ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ ↓ لَا يَبْتَاعُ: (Mgh, Msb:) or it may here have the contr. meaning: (IAth:) Az says that the seller and buyer are equal in offence when either of them does thus to another. (TA.) [Similar to this is the saying, لَا يَسُومُ الرَّجُلُ عَلَى سَوْمِ أَخِيهِ: see art. سوم. See also بَاعَ عَلَى بَيْعِهِ below, used in a tropical sense.] You say also, بَاعَ عَلَيْهِ القَاضِى, meaning The judge sold against his will; (Mgh;) sold without his consent. (Msb.) ― -b2- The pass. form is بِيعَ [It was sold: and it was bought]: (S, K:) optionally either [thus] with kesr to the ب, or [بُيْعَ] with damm to the ب, (S,) [or rather with a sound between that of damm and that of kesr, which pronunciation is termed اـِشْمَامٌ;] and some say بُوعَ; (S, K;) changing the ى into و: and thus in the cases of كِيلَ and قِيلَ and the like: (S:) [but Ibn-Mلlik requires damm or اشمام in the passive of a verb of which the medial radical is ى, and kesr or اشمام in the passive of a verb of which the medial radical is و, to prevent the mistaking of an active verb for a passive in such cases as بِعْتُ and سُمْتُ: others, however, only prefer what Ibn-Mلlik absolutely requires in these cases. (See I'Ak p. 131.)] ― -b3- You say also, بَاعَهُ مِنَ السُّلْطَانِ, [lit. He sold him to the Sultلn,] meaning (tropical:) he slandered him, or calumniated him, to the Sultلn. (K, TA.) ― -b4- And بَاعَ فُلَانٌ عَلَى بَيْعِهِ, [of which the lit. meaning has been shown above,] meaning (tropical:) Such a one superseded him, or occupied his place, in respect of honourable and elevated station or rank, and gained the mastery over him; (K, * TA;) and so حَلَّ بِوَادِيهِ: (TA:) or بَاعَ فُلَانٌ عَلَى بَيْعِ فُلَانٍ means (tropical:) such a one gained the mastery over such a one, and wrested from him that which he sought to obtain from him; and is an old proverb, applied by the Arabs to a man who contends with another, and seeks to obtain a thing from him by superior power or force, when he has succeeded in doing as above explained; and similar to it is the saying شَقَّ فُلَانٌ غُبَارَ فُلَانٍ. (El-Mufaddal Ed-Dabbee, TA.) One also says, مَا بَاعَ عَلَى بَيْعِكَ أَحَدٌ, meaning (assumed tropical:) Not any one has equalled thee. (TA.) -A2- بَيْعٌ is also used in the sense of اِنْبِسَاطٌ. (TA in art. بوع. [See اِنْبَاعَ in that art.])
بَايَعْتُهُ 3 بَايَعْتُهُ بايع بايعته بايعتة , (S, Mgh, TA,) inf. n. مُبَايَعَةٌ and بِيَاعٌ, (TA,) is from البَيْعُ; and so is ↓ التَّبَايُعُ; (S, TA;) this being syn. with المُبَايَعَةُ. (K, TA.) You say, بَايَعَا and ↓ تَبَايَعَا, meaning They two sold and bought, each with the other: (TK:) and ↓ تَبَايَعْنَا [We sold and bought, one with another]: (Mgh:) and بايعهُ also signifies He bartered, or exchanged commodities, with him. (TA.) [See 1; where a citation from the Msb indicates that this latter is the primary signification accord. to the author of that work.] ― -b2- It is also from البَيْعَةُ; and so is ↓ التَّبَايُعُ: (S, TA: *) المُبَايَعَةُ and ↓ التَّبَايُعُ from البَيْعَةُ signifying The making a covenant, a compact, an engagement, or the like; as though each of the two parties sold what he had to the other, and gave him his own special property, and his obedience, and all that pertained to his case. (TA.) [Hence,] بايع الأَمِيرَ He promised, or swore, allegiance to the prince; making a covenant with him to submit to him the judgment of his own case and of the cases of the Muslims [in general], not to dispute with him in respect of anything thereof, but to obey him in whatever command he might impose upon him, pleasing and displeasing: in doing which, it was usual for the person making this covenant to place his hand in the hand of the prince, in confirmation of the covenant, like as is done by the seller and buyer; wherefore the act was termed بَيْعَةٌ, an inf. n. [of un.] of بَاعَ. (Ibn-Khaldoon, in De Sacy's Chrest. Ar., 2nd ed., ii. 256 - 7.) [And hence the phrases, بُويِعَ بِالِخِلَافَةِ and بُويِعَ لَهُ بِالخِلَافَةِ He had the promise, or oath, of allegiance made to him as being Khaleefeh.] You say also, بايعهُ عَلَيْهِ, inf. n. مُبَايَعَةٌ, He made a covenant, a compact, an engagement, or the like, with him, respecting it, or to do it: and ↓ تبايعوا عَلَى الأَمْرِ [they made a covenant, &c., respecting, or to do, the thing, or affair]; like as you say أَصْفَقُوا عَلَيْهِ. (TA.)
4 أَبْيَعَ see 1, first sentence.
6 تَبَاْيَعَ see 3, throughout.
7 اـِنْبَيَعَ انباع It was, or became, saleable, or easy of sale; it had an easy, or a ready, sale: (Ibn- 'Abbلd, K:) as though quasi-pass. of بَاعَهُ [and therefore primarily signifying it was, or became, sold, or bought]. (TA.)
8 اـِبْتَيَعَ see 1, in four places.
اِسْتَبَعْتُهُ الشَّىْءَ 10 اِسْتَبَعْتُهُ الشَّىْءَ ذ I asked him to sell the thing to me; expl. by سَأَلْتُهُ أَنْ يَبِيعَهُ مِنِّى; (S, K; *) for instance, عَبْدَهُ [his slave.] (Mgh.)
بَيْعٌ بَيْعٌ بيع inf. n. of 1 [q. v.]. ― -b2- It also signifies The hire, or hiring, of land. (TA.) -A2- Also A thing sold, or bought: (Mgh, Msb, TA:) a subst. in this sense: (Mgh, TA:) pl. بُيُوعٌ: (Mgh, Msb, TA:) which is also used as a pl. of the inf. n., to signify Kinds of selling and buying. (Mgh.) See also بِيَاعَةٌ.
بَيْعَةٌ بَيْعَةٌ بيع بيعه بيعة [inf. n. of un. of بَاعَ. ― -b2- Hence,] A striking together of the hands of two contracting parties in token of the ratification of a sale. (Msb, TA.) ― -b3- And [hence,] The act of مُبَايَعَة [or promising, or swearing, allegiance and obedience, as explained above, (see 3,)] and submission, or obedience. (Msb, TA.) Whence, أَيْمَانُ البَيْعَةِ [The oaths of allegiance and obedience]; (Ibn-Khaldoon, in De Sacy's Chrest. Ar., 2nd ed., ii. 257; and Msb;) which the Khaleefehs exacted; (Ibn-Khaldoon;) and which El-Hajjلj appointed, including hard, or difficult, matters, relating to divorce and emancipation and fasting and the like. (Msb.)
بِيعَةٌ بِيعَةٌ بيع بيعه بيعة A mode, or manner, of selling or buying. (S, Mgh, K.) Hence, صَاحِبُ بِيعَةٍ [A person occupying himself in any kind of selling or buying]: occurring in a trad. of Ibn-'Omar. (Mgh, TA.) And اـِنَّهُ لَحَسَنُ البِيعَةِ [Verily he is good in the manner of selling or buying]. (S, Mgh, TA.) -A2- [A Christian church;] a place of worship (K) pertaining to the Christians: (S, Mgh, Msb, K:) or, as some say, a synagogue of the Jews: (TA:) pl. بِيَعٌ, (K, TA,) or بِيْعٌ. (Msb: [but this I think a mistake: if correct, it is a coll. gen. n.])
بَيُوعٌ بَيُوعٌ بيع بيوع : see بَيِّعٌ.
بَيَاعَةٌ بَيَاعَةٌ بياع بياعه بياعة An article of merchandise; (Lth, S, K;) as also ↓ بَيْعٌ [q. v. suprà]: (Mgh:) pl. of the former بِيَاعَاتٌ. (K.)
بَيِّعٌ بَيِّعٌ بيع : see بَائِعٌ, in five places. ― -b2- Also A man who sells, or buys, well; and so ↓ بَيُوعٌ: fem. of the former with ة: pl. mase. بَيِّعُونَ, and pl. fem. بَيِّعَاتٌ; neither the masc. nor the fem. having a broken pl. (TA.)
بَيَّاعٌ بَيَّاعٌ بياع A man who sells, or buys, much. (TA.)
بَائِعٌ بَائِعٌ ذ Selling, or a seller: and buying, or a buyer: (Msb, K, * TA:) as also ↓ بَيِّعٌ: (K:) the former signification is the more obvious when بائع is used without restriction: (Msb:) and ↓ بَيِّعٌ also signifies [accord. to some] a bargainer, or chafferer; (K, TA;) not a seller nor a buyer; but Esh-Shلfi'ee and Az deny that this epithet is applied to a man before he has concluded the contract: (L, TA:) the pl. of بائع is بَاعَةٌ: (ISd, K:) and the pl. of ↓ بيّع is بِيَعَآءُ [or rather this is a quasi-pl. n.] and أَبْيعَآءُ: (K:) and Kr holds that بَاعَةٌ is pl. of بيّع. (TA.) ↓ البَيِّعَانِ signifies The seller and the buyer; (S, Mgh;) and so ↓ المُتَبَايِعَانِ. (TA.) It is said in a trad., بِالخِيَارِ مَا ↓ البَيِّعَانِ لَمْ يَتَفَرَّقَا, and in another, ↓ المُتَبَايِعَانِ, [The seller and the buyer have the option of cancelling the contract as long as they have not separated.] (TA.) ― -b2- اِمْرَأَةٌ بَائِعٌ (tropical:) A woman who easily obtains a suitor; or who is much in demand; by reason of her beauty: (K, TA:) as though she sold herself: like نَاقَةٌ تَاجِرَةٌ. (Z, TA.)
مَبِيعٌ مَبِيعٌ مبيع Sold: and bought: as also ↓ مَبْيُوعٌ: (S, K:) in the latter sense syn. with ↓ مُبْتَاعٌ. (Msb.) Kh says that the letter suppressed in مَبِيعٌ is the و of the measure مَفْعُولٌ, because it is augmentative: but Akh says that the letter suppressed is the medial radical; for when they made the ى quiescent, they transferred its vowel to the letter before it, so that it became madmoomeh, [the word thus being altered to مَبُيْوعٌ,] then they changed the dammeh into kesreh because of the ى after it, then the ى was suppressed, and the و was changed into ى, like the و of مِيزَانٌ, because of the kesreh: accord. to El-Mلzinee, each of these sayings is good; but that of Akh is the more agreeable with analogy. (S.)
مَبْيُوعٌ مَبْيُوعٌ مبيوع : see مَبِيعٌ.
مُبْتَاعٌ مُبْتَاعٌ مبتاع : see مَبِيعٌ.
مُتَبَايِعٌ مُتَبَايِعٌ متبايع : see بَائِعٌ, in two places.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٣٣بَاعَ
بَاعَ ( y ) I ( n. ac. بَيْع 1 , مَبِيْع [ 18 ] ),
a. Sold.
بَاْيَعَ
بَاْيَعَ III ,
a. Sold to.
b. Bargained with.
c. [ acc. & Bi ], Did homage to, swore allegiance, fealty to; recognized as ( Caliph ).
أَبْيَعَ
أَبْيَعَ IV ,
a. Offered for sale.
تَبَاْيَعَ
تَبَاْيَعَ VI ,
a. Did business, bargained together.
اِنْبَيَعَ
اِنْبَيَعَ VII ,
a. Was sold; had a ready sale.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٨٬٩٣٩بيع
بَاعَ - يَبِيْعُ - بَيْع - بِيْعَة - بِيَع - بَايَعَ - يُبايِعُ - تَبايَعَ - يَتَبايَعُ
بَاعَ - يَبِيْعُ + كائن + شيئاً: يقبل تبادل بضاعته مقابل الثمن الذي عرضه المشتري: يقدم لآخر شيئاَ يملكه على شكل بضاعة أو متاع مقابل عوض يقدمه الآخر على شكل " ثمن ": دراهم أو مال
بَيْع - البيع: على وزن"فـَعـْل": اسم فعل " بَاعَ - يَبِيْعُ ": عملية
الصيغ(١١)
- بَيْعٌAlışveriş(فَعْلٌ)×٣
- الْبَيْعَAlışveriş(الْفَعْلَ)×٢
- يُبَايِعُونَكَSeninle biatlaşırlar(يُفَاعِلُونَكَ)×٢
- الْبَيْعُAlışveriş(الْفَعْلُ)×١
- بَايَعْتُمْBiatlaştınız(فَاعَلْتُمْ)×١
- بِبَيْعِكُمُSizin alışverişinizle(بِفَعْلِكُمُ)×١
- تَبَايَعْتُمْGüvenceli alışveriş yaptınız(تَفَاعَلْتُمْ)×١
- فَبَايِعْهُنَّHemen onlarla biatlaş(فَفَاعِلْهُنَّ)×١
- وَبِيَعٌVe pazar yerleri(وَفِعَلٌ)×١
- يُبَايِعُونَBiatlaşırlar(يُفَاعِلُونَ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٣٦ (الإجمالي: ١٦١)
- صلو
الآيات المشتركة: ٤ · Namaz
- أمن
الآيات المشتركة: ٧ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- تجر
الآيات المشتركة: ٢ · Vicar tilki ve sırtlan gibi hayvanların inleri demektir
- رجل
الآيات المشتركة: ٣ · Rical ayak demektir
- خلل
الآيات المشتركة: ٢ · Hilale (Hı) diş aralarındaki kalıntıları çıkarmak için…
- خبط
الآيات المشتركة: ١ · Habet ağaçtan yere dökülmüş yaprak demektir
- صمع
الآيات المشتركة: ١ · Öğrenim yerleri
- هدم
الآيات المشتركة: ١ · Öyleyse yıkıldı
- أله
الآيات المشتركة: ٩ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- ذكر
الآيات المشتركة: ٤ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
- أتي
الآيات المشتركة: ٥ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
- عهد
الآيات المشتركة: ٢ · Söz
الآيات التي ورد فيها(١١)
يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ وَالْكَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ
Alışveriş
قُلْ لِعِبَادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خِلَالٌ
Alışveriş
رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ
Alışveriş
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بيع |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli/yâî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | شري, صفق, عهد, عقد |
| Zıt Kök | شري |
| Çekirdek Özet 1 | İki tarafın rıza ile bir hakkı, malı veya yetkiyi el sıkışarak/akdederek mübadele etmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Mal mübadelesi (ticaret) ile bağlılık ve meşru otoriteye sadakat ahdi (biat) arasındaki bağlayıcı taahhüt |
| Çekirdek Özet 3 | Rıza, karşılıklılık ve bağlayıcılık esasına dayalı iktisadi ve siyasi meşruiyet sözleşmesi |
| Kritik Hata Riski | Biati tek taraflı mutlak itaat, bey‘i ise sadece salt mekanik bir ticaret sayarak kavramın rıza ve karşılıklı hak devri boyutunu yitirmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بي | Ortaya çıkma, açığa vurma, ayrışarak belirginleşme ve içindekini dışa dökme; nitekim بين kökünde ayrılma ve açığa çıkma, بيض kökünde parıldama ve belirme, بيد kökünde açığa çıkarak yok olma durumları mevcuttur. | ع | ع sesinin boğazdan çıkan genişletici, derinleştirici ve harici alana açan niteliğiyle, açığa çıkan iradeyi iki elin temas ettiği bir dış sözleşme, mal veya yetki mübadelesi işlemine dönüştürür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, bir alanın içine dahil olma | Kişinin mülkiyet havzasını, şahsi hak ve yetki alanını, rızanın içsel barınağını temsil eder. |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma, tasarruf etme | İradenin fiiliyata dökülmesini, hakkın el değiştirilmesini ve iki tarafın el sıkışarak akit kurmasını simgeler. |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak, şahit olma | Akdin gizli kalmayıp aleniyet kazanmasını, açıkça tecelli etmesini ve gözetilen bir taahhüt halini almasını ifade eder. |
| بيع | Kişinin mülk veya tasarruf alanından çıkan iradenin, el uzatılarak ve el sıkışılarak açık, görünür ve bağlayıcı bir ahde dönüştürülmesi hareketi | Mülkiyetin veya sadakatin rıza dairesinde el sıkışma (safka) yoluyla alenileşerek karşılıklı devredilmesi hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki kişinin bir mübadele üzerinde anlaştıklarında ellerini birbirine vurması (safka), tokalaşması ve bu hareketle akdi kesinleştirmesi; ayrıca elin bilekten parmak uçlarına kadar olan tasarruf organı. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-Ecda‘ el-Hemdânî bir beytinde kökün if‘âl formunu satışa arz etmek manasında şöyle kullanır: نقفو الجياد من البيوت فمن يبع / فرسا فليس جوادنا بمباع |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi Araplarında بيع kökü hem satmak hem de satın almak (ezdâd) anlamında ortak bir işlem adıdır; akit yapıldığında الصفقة باليمين denilerek el sıkışılır ve sözleşme cayılmaz kılınırdı. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât (el-Ecda‘ el-Hemdânî şahidi).
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde بيع kökü, zayıf orta harfli bir morfolojik gelişim sergiler. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan b-y-‘ kök biçiminde genel bir ticaret fiilinden ziyade, kökün el uzatma, bağ kurma veya bir yere/cemaate katılma anlamı taşıyan formlarla semantik akrabalığı görülür. Doğu Sami (Akadca) dairesinde doğrudan sesçil denklik yerine mübadele ve satın alma için farklı kökler (şâmum) öne çıkarken, Güneybatı Sami ve özellikle Arapçada kök, el sıkışma (safkatü’l-yed) fiilinden hızla soyutlanarak hem mal mübadelesini hem de meşru yöneticiye sadakat sözleşmesini ifade eden merkezi bir kurumsal kavrama dönüşmüştür. Süryanicede yer alan ve Hristiyan ibadethanesini ifade eden bī‘tā / bī‘ā biçimi, Arapçaya بيعة (çoğulu بيع) olarak geçmiş ve kilise/havra anlamında Kur'an'da da yer bulmuştur. Bu durum, kökün hem yerleşik ticaret hukukunda hem de manevi/hukuki bağ kurma alanında erken dönem Sami havzasında derin köklere sahip olduğunu belgeler.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Payne Smith (A Compendious Syriac Dictionary), Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | باع - يبيع / بيعة | Elin uzatılması ve tokalaşma (صفقة) kök eyleminden hak ve mal devrine geçiş; ezdâd olarak hem alış hem satış. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice bī‘tā (ibadethane, kilise) | Arapçadaki بيعة (kilise/mabet) kelimesiyle fonetik ve semantik tam örtüşme; Hac 22:40 ayetinde geçer. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dış çeperde köke dair güvenilir ve düzenli bir ses denkliği tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بيع | Anlamlı | Mal veya ahit mübadelesi | Karşılıklı rıza ile mülkiyet veya bağlılık devri yapmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| بعي | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| يبع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | İllet harfi yâ ile başlayan bu tertip sözlüklerde kökleşmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| يعب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu dizilim mühmeldir. | Kur'an'da geçmez. |
| عبي | Anlamlı | Düzenlemek, hazırlamak | عبأ / عبي kökünde orduyu veya eşyayı tanzim etmek, bir araya toplamak. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle sesdeş varyant. |
| عيب | Anlamlı | Kusur, noksanlık | Bir nesnede, sözde veya fiilde beliren leke, noksanlık ve bozukluk. | Kur'an'da geçer (Kehf 18:79); kalb/zıt karakter taşır. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بيع | Merkez | Mübadele ve sadakat sözleşmesi | İki tarafın rıza ile el sıkışarak mal, mülk veya velayet bağı kurmasıdır. | Hem ticari alışverişi hem siyasi-hukuki meşruiyet akdini kapsar. |
| شري | Komşu | Satın alma ve satma | بيع köküne nispetle daha ziyade bir şeyi verip karşılığını elde etme kastına odaklanır. | Kök yine ezdâddandır ancak el sıkışma imgesinden ziyade bedel ödeme baskındır. |
| صفق | Komşu | Akdi kesinleştirme | İki elin ses çıkaracak şekilde birbirine vurulmasıyla sözleşmenin mühürlenmesidir. | بيع eyleminin fiziksel ve usuli icra anına işaret eder. |
| عهد | Komşu | Taahhüt ve sorumluluk | Tarafların birbirine verdiği söze riayet etmesi ve sürekli gözetmesidir. | بيع gibi mübadele şartı içermeyebilir; tek taraflı veya ahlaki taahhüt olabilir. |
| عقد | Komşu | Bağlama ve ilzam | İki irade beyanının düğümlenerek hukuki bağ haline gelmesidir. | بيع bir akit türüdür; عقد ise bütün hukuki bağların genel cins adıdır. |
| شري | Zıt | Satın alma (özel kullanımıyla) | بيع mülkü elden çıkarma yönüyle kullanıldığında, شري onu mülk edinme yönüyle karşıtlanır. | Kur'an'da ve dilde birbirinin hem müteradifi hem de alma/satma ekseninde zıddıdır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بيع | Alışveriş, sözleşme, biat | Hem iktisadi mübadeleyi hem de siyasi bağlılık ve meşruiyet sözleşmesini birlikte ifade eder. | Kesin |
| Latince | Commercium / Pactum | Ticaret, anlaşma, pakt | Commercium mal değişimini, pactum ise tarafların uzlaşmasını verir; siyasi biat boyutunu tam karşılamaz. | Güçlü |
| İngilizce | Sale, transaction / Allegiance, pledge | Satış, işlem / Sadakat yemini | İngilizcede iktisadi (sale) ve siyasi (pledge of allegiance) anlamlar iki ayrı kelimeyle karşılanır, tek kökte birleşmez. | Kesin |
| Almanca | Kauf, Handel / Treueid, Huldigung | Alışveriş, ticaret / Bağlılık yemini | Ticari devir (Handel) ile otoriteyi tanıma (Huldigung) birbirinden bütünüyle ayrılmıştır. | Güçlü |
| Fransızca | Vente, échange / Allégeance | Satış, takas / Tabi olma yemini | Fransızca venta/échange iktisadi boyutu karşılarken, allégeance feodal sadakati anlatır; rızai mübadele nüansı eksik kalır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| البيع / بيع | Helal kılınmış iktisadi ticaret ve mübadele | Ribânın zıddı olarak serbest piyasada rızaya dayalı mal mübadelesi bağlamında (Bakara 2:275, Cuma 62:9). |
| بيع | Ahirette geçersiz olan dünyevi fidye veya kurtuluş akdi | Kıyamet gününde hiçbir maddi veya manevi takasın, fidye ile kurtuluşun olamayacağı bağlamında (Bakara 2:254, İbrâhîm 14:31). |
| بيع / تجارة | İnsanı Allah'ı anmaktan alıkoymaması gereken meşru dünyevi kazanç | Müminlerin mescitlerde ibadet ederken dünyevi meşgalelere esir olmaması bağlamında (Nûr 24:37). |
| تبايعتم | Vadeli borçlanmalarda şahit tutulması gereken hukuki işlem | Borçlanma ve peşin alışverişlerde adaletin ve hukuki güvencenin tesisi bağlamında (Bakara 2:282). |
| بايعتم / بيعة | Allah ile müminler arasındaki can ve mal karşılığı cennet ahdi | İman ve cihat ile ebedi kurtuluşun karşılıklı bir mübadele olarak tarif edildiği bağlamda (Tevbe 9:111). |
| يبايعونك / مبايعة | Peygamber'e veya meşru lidere yapılan sadakat ve itaat sözleşmesi | Hudeybiye Rıdvan biatı ve kadınların imtihan edilerek toplumsal sözleşmeye dahil olması bağlamında (Fetih 48:10, 48:18, Mümtehine 60:12). |
| بيع (çoğul) | Hristiyan mabetleri, kiliseler | Yeryüzünde Allah'ın adının anıldığı ve korunması gereken ibadethaneler bağlamında (Hac 22:40). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman-amel ilişkisi ve ilahi adalet | Allah'ın müminlerin canlarını satın alması (Tevbe 9:111) ve kulluk taahhüdünün bağlayıcılığı; cebr ve ihtiyar meselesi. | Akdin rızaiyet temeli; kulun iradi seçimi olmadan biatin geçerli olamayacağı. |
| Fıkıh | İktisadi ve anayasal sözleşmeler | Akdin rükünleri (icap-kabul), mülkiyetin intikali, hıyâr-ı meclis; halifeye biat şartları ve kamu otoritesinin sınırları. | Şart muhayyerliği, rıza şartı ve ribâ yasağı ile meşru otoritenin biatle kurulması. |
| Tefsir | Ribâ-ticaret tefriki ve Rıdvan biati | Ribâcıların ticareti faize benzetme mugalatası ile Fetih suresindeki "Allah'ın eli onların elleri üzerindedir" mecazı. | Helal mübadelenin risk ve emek içermesi; biatin doğrudan Allah'a verilmiş bir ahit sayılması. |
| Hadis | Ticaret ve imamet rivayetleri | "Alışveriş yapanlar ayrılmadıkça muhayyerdir" (البيعان بالخيار) ve "Kardeşinin satışı üzerine satış yapmama" nehiyleri. | Aldatma (ğarar) içermeyen şeffaf piyasa ahlakı ve meşru biatten caymama ilkesi. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul ile Yaratıcı arasındaki ontolojik bağ | İmani ahitleşme (Tevbe 9:111) | Kulun canını ve malını ilahi rıza karşılığında feda etmesi | Din, mekanik bir boyun eğiş değil, bilinçli ve iki taraflı bir ahitleşme ilişkisidir. | Kesin |
| İlmi | Bilgi aktarımı ve metodolojik uzlaşı | Hakikat taahhüdü | Doğrulanmış bilginin kabulü ve ilmi emanete sadakat | Alimin hakikate bağlılık göstermesi ve ilmi kriterlerde rızai mutabakat sağlamasıdır. | Muhtemel |
| Siyasi | Yöneten ile yönetilen arasındaki meşruiyet | Biat / Toplumsal sözleşme | Otoritenin rızaya dayalı sınırlandırılması ve denetlenmesi | İktidar zorbalıkla değil, toplumun özgür iradesiyle verdiği ahit ve vekaletle meşru olur. | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyetin dolaşımı ve piyasa düzeni | Satış ve mübadele (Bakara 2:275) | Hakların karşılıklı rıza ile el değiştirmesi ve sermaye dolaşımı | Haksız kazanç ve ribânın zıddı olarak reel değerlerin serbestçe tedavülüdür. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Korunumlu durum dönüşümü (Conservative State Transition) ve çift taraflı eşleşme (Bijective Mapping) | Bir sistemdeki iki elemanın durumlarının toplam kütle/enerji korunarak karşılıklı yer değiştirmesi; simetrik işlem operatörü. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal sözleşme teorisi (Social Contract) ve Pareto optimal mübadele | Bireylerin karşılıklı fayda ve rıza ile haklarının bir kısmını devrederken toplam refah ve güvenliği artırmaları. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | بيع kökünü sadece bir bakkal veya dükkan alışverişine indirgemek; siyasi boyutu olan biati ise sadece tebaanın sultana mutlak, sorgusuz ve tek taraflı itaat yemini sanmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, iktisadi hayatın temelini oluşturan adil mübadeleden (Bakara 2:275), insanın varoluşsal adanışına (Tevbe 9:111) ve siyasi otoritenin rızaya dayalı meşruiyet akdine (Fetih 48:10) kadar uzanan evrensel bir sözleşme ilkesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Biati mutlak kölelik veya körü körüne biatçılık gibi algılayarak yöneticilerin hesap verebilirliğini ve halkın rıza hakkını yok saymak; iktisadi düzlemde ise rızasız, tekelleşmiş veya faizli işlemleri ticaret kisvesi altında meşrulaştırmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem iktisat felsefesini (ribâya karşı serbest ve adil bey‘) hem de siyaset felsefesini (baskıya karşı rızai biat) tek bir kök ve imge üzerinden yapılandırdığını gösterir; İslam toplumunun temelinin tek taraflı dayatma değil, karşılıklı sözleşme olduğunu kanıtlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ribâ ve ticaret karşılaştırmasını kuran Bakara suresi (2:275, 2:282), Hudeybiye sürecindeki toplumsal sadakati anlatan Fetih suresi (48:10, 48:18), kadınların siyasi iradesini tescil eden Mümtehine suresi (60:12) ve can-mal mübadelesini tanımlayan Tevbe suresi (9:111) ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Otoriteye itaat kavramının mutlak bir teslimiyet olduğu zannını yıkarak meşruiyetin sözleşmeye ve rızaya bağlı olduğunu ortaya koyar; ayrıca her türlü kazancı ticaret zanneden kapitalist anlayışa karşı bey‘in ahlaki ve hukuki sınırlarını çizer. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİki kişinin bir mübadele üzerinde anlaşarak ellerini birbirine vurması, el sıkışması ve malın ya da hakkın tasarrufunu karşılıklı devretmesi.
- Soyut anlamTarafların özgür irade ve karşılıklı rıza ile hak, mülkiyet, sorumluluk ve yetkileri bağlayıcı bir ahit altında değiş tokuş etmesi.
- Sistematik karşılıkİktisadi alanda sermaye ve malın rızai dolaşımı; siyasi ve hukuki alanda meşruiyetin tabandan tavana doğru sözleşmeyle tesis edildiği anayasal akit düzeni.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ve sözleşmeyi akdeden iki bağımsız tarafı; ve mübadeleye konu olan değer, hak veya yetki kümelerini temsil eder. ifadesi 'nın elindeki değerini 'ye devretmesini, ifadesi ise 'nin elindeki değerini karşılık olarak 'ya devretmesini simgeler. ve bu devir iradelerini gösteren fonksiyonlardır. ve tarafların hür iradeli rıza durumlarını temsil eder; bunların kesişiminin değerini alması (), işlemin geçerliliği için her iki tarafın rızasının aynı anda tam ve zorlamasız olarak bulunması gerektiğini sembolize eder. Böylece işlemi, çift taraflı hak devrini ve rızaya dayalı bağlayıcı akdi (bey‘ / biat) eksiksiz olarak modeller.