حزن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ز-نالصيغ: ١٧ · الجذور المجاورة: ٦٣ · الآيات: ٤٢ · السور: ٢٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ضيقعلنأجرالْحَزَنَتَحْزَنْحزنتَحْزَنِيخوفعينيَحْزَنُونَصبأيَحْزُنْكَألهصلح

الجذرالصيغ ١٧الآيات ٤٢السور ٢٥المجاورة ٦٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حزن

ح - ز - ن

جذر
  • الورود: ٤٢
  • الآيات: ٤٢
  • الصيغ: ١٧
  • المعاجم: ١٢

“Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir. İnsanı zayıflatan sıkıntıya “hüzün(ha,ze)” denmektedir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir. İnsanı zayıflatan sıkıntıya “hüzün(ha,ze)” denmektedir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢١٨
باب الحاء والزاي والنون معهما ح ز ن، ز ح ن، ن ز ح، ن ح ز مستعملات حزن: الحُزْن والحَزَن، لغتان إذا ثقّلوا فتحوا، وإذا ضحّوا خفّفوا، يقال: أصابه حَزَنٌ شديدٌ، وحُزْنٌ شديد، ويقال: حَزَنَني الأمرُ يَحْزُنُني فأنا محزون وأحزنني فأنا مُحْزَنٌ، وهو مُحْزِنٌ، لغتان أيضاً، ولا يقال حازن. ورُوى عن أبي عمرو: إذا جاء الحَزَنُ منصوباً فَتَحوه، وإذا جاء مكسوراً مرفوعاً ضَمَّوه، قال الله عز وجل-:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٤٣
الحُزْنُ والحَزَنُ: خلاف السرور. وحَزِنَ الرجل بالكسر فهو حَزِنٌ وَحَزينٌ. وأحَزْنَهُ غيره وحَزَنَهُ أيضاً. ومحزونٌ بُنيَ عليه. وقال اليزيدي: حَزَنَهُ لغة قريش، وأَحْزَنَهُ لغة تميم، وقد قرئ بهما. والحُزانَةُ بالضم والتخفيف: عِيال الرجل الذي يَتَحَزَّنُ بأمرهم. فلان يقرأ بالتَحْزينِ، إذا أرقّ صوتَه به. والحَزْنُ: ما غلُظَ من الأرض. وفيها حُزونَةٌ. قال الأصمعي، الحُزَنُ الجبالُ الغلاظ، الواحدة
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬٩٢٣
ح ز ن حزن ، زنح ، زحن ، نحز ، نزح : مستعملة . حزن : قال الليث : للعرب في الحُزْن لُغَتَان ، إذا ثَقَلُوا فَتَحُوا ، وإذا ضَمُّوا خَفَّفُوا ، يقال : أَصَابَه حَزَنٌ شَدِيد وحُزْنٌ شَدِيد . وروى يونس عن أبي عمرو قال : إذا جاء الحَزَنُ مَنُصُوباً فَتَحُوا ، وإذا جاء مرفوعاً أو مكسوراً ضَمُّوا الحاء كقول الله عَزَّ وَجَلَّ : ( وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ ) ( يوسف : 84 ) أي أَنَّهُ في مَوْضع
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬١٣٨
(باب الحاء والزاء وما يثلثهما) (حزق) الحاء والزاء والقاف أصلٌ واحد، وهو تجمُّع الشيء. ومن ذلك [الحِزقُ]: الجماعات. قال عنترة: * حِزَقٌ يَمانِيَةٌ لأعجمَ طِمْطِمِ([1]) * والحَزيقة من النَّخل: الجماعة. ومن ذلك الحُزُقَّة: الرجُل القصير، وسمِّي بذلك لتجمُّع خَلْقه. والحَزْق: شدُّ القوس بالوَتَر. والرجل المتحزِّق: المتشدِّد على [ما] في يديه بُخْلا. ويقولون: الحازق الذي ضاق عليه خُفُّهُ. والقياس
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٦٨
ح ز ن بكيت والمحتزن البكـي وما أشد حزنه وحزنه‏.‏ وأرض حزنة‏.‏ وقد حزنت واستحزنت‏.‏ وأحسن من روضة الحزن والروض في الحزونة احسن منه في السهولة وهذه أرض فيها حزونـة وخشونـة وكـم أسهلنـا وأحزنـا‏.‏ وهـؤلاء حزانتـك أي أهلـك الـذي تتحـزن لهـم وتهتـم بأمورهـم‏.‏ وفلان لا يبالي إذا شبعت خزانته أن تجوع حزانته‏.‏ ومن المجاز‏:‏ صوت حزين‏:‏ رخيم‏.‏ وقولهم للدابة إذا لم يكن وطيئاً‏:‏ إنه لحزن المشي
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٦٦٣
الحُزْنُ والحَزَنُ: نقيضُ الفرَح، وهو خلافُ السُّرور. قال الأَخفش: والمثالان يَعْتَقِبان هذا الضَّرْبَ باطِّرادٍ، والجمعُ أَحْزانٌ، لا يكسَّر على غير ذلك، وقد حَزِنَ، بالكسر، حَزَناً وتحازَنَ وتحَزَّن. ورجل حَزْنانٌ ومِحْزانٌ: شديد الحُزْنِ. وحَزَنَه الأَمرُ يَحْزُنُه حُزْناً وأَحْزَنَه، فهو مَحْزونٌ ومُحْزَنٌ وحَزِينٌ وحَزِنٌ؛ الأَخيرة على النَّسب، من قوم حِزانٍ وحُزَناءَ. الجوهري: حَزَنَه لغةُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٩١
* ح ز ن * * الحُزْنُ * و * الحَزَنُ * ضد السرور وقد * حَزِنَ * من باب طرب و * حُزْنا * أيضا فهو * حَزِنٌ * و * حَزِينٌ * و * أحْزَنَهُ * غيره و * حَزَنَهُ * أيضا مثل أسلكه وسلكه و * مَحْزُونٌ * بني عليه و * حَزَنَهُ * لغة قريش و * أحْزَنَهُ * لغة تميم وقرئ بهما و * احْتَزَنَ * و * تَحَزَّنَ * بمعنى وفلان يقرأ * بالتَّحْزِين * إذا أرق صوته به و * الحَزْنُ * ما غلظ من الأرض وفيها * حُزُونةٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٦٢٦
: ( الحُزْنُ ، بالضَّمِّ ويُحَرَّكُ ) ، لُغتانِ كالرُّشْدِ والرَّشَدِ . قالَ الأَخْفَشُ : والمِثالانِ يَعْتَقِبان هذا الضَّرْب باطِّرادٍ . وقالَ اللَّيْثُ : للعَرَبِ في الحُزْنِ لُغَتانِ ، إِذا فَتَحُوا ثَقَّلوا ، وإِذا ضَمُّوا خَفَّفُوا ؛ يقالُ : أَصابَهُ حَزَنٌ شَديدٌ وحُزْنٌ شَديدٌ . وقالَ أَبو عَمْرٍ و : إِذا جاءَ الحزَن مَنْصوباً فَتَحُوه ، وإِذا جاءَ مَرْفوعاً أَو مَكْسوراً ضَمُّوا الحاءَ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٤٠٧
حَزِنَ 1 حَزِنَ حاز حزن حزنن , (S, Msb, K,) aor. حَزَنَ , (Msb, K,) inf. n. حَزَنٌ; (Msb, TA;) and ↓ احتزن, and ↓ تحزّن, (S, K,) and ↓ تحازن; (K;) He was, or became, affected with حُزْن [q. v.; i. e. he grieved, mourned, or lamented; or was sorrowful, sad, or unhappy; &c.; عَلَيْهِ and لَهُ for him or it]. (S, Msb, K.) لَا تَحْزَنْ and لَا تَحْزَنُوا, in the Kur [ix. 40, &c., and iii. 133], do
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨١١
حَزَنَ حَزَنَ U ( n. ac. حُزْن 3 ), a. Grieved, saddened, afflicted. حَزِنَ حَزِنَ A ( n. ac. حِزْنَاْن 34 ) a. [ 'Ala or La ], Grieved, mourned over, at, for. حَزَّنَ حَزَّنَ II , a. Grieved, saddened, afflicted. أَحْزَنَ أَحْزَنَ IV , a. see II . b. Walked over rough ground. تَحَزَّنَ تَحَزَّنَ V , اِحْتَزَنَ VIII , a. Grieved, mourned, lamented. حَزْن حَزْن 1 , ( pl. حُزُوْن 27 ),
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٥٬١٤٧
حزن 1.BAB حَزَنَ - يَحْزُنُ - حَزَن - حَزَنَاً حَزَنَ - يَحْزُنُ + أمر أو كائن + كائناً: أغاظه وزعجه وهمَّه وغَمَّه: جعله ينزعج وينهم ويغتم ويغتاظ لعدم تحقق مراده وأمنيته التي كان يريدها أن تتحقق حَزَن: على وزن " فـَعـَل" : اسم فعل " حَزَنَ - يَحْزُنُ " : اسم آلة منه: شيء أو فعل يعمل كعامل إحداث الانزعاج والغم والهم في كائن حَزَنَاً: حال من
رابط المدخل

حزن 1.BAB حَزَنَ - يَحْزُنُ - حَزَن - حَزَنَاً حَزَنَ - يَحْزُنُ + أمر أو كائن + كائناً: أغاظه وزعجه وهمَّه وغَمَّه: جعله ينزعج وينهم ويغتم ويغتاظ لعدم تحقق مراده وأمنيته التي كان يريدها أن تتحقق حَزَن: على وزن " فـَعـَل" : اسم فعل " حَزَنَ - يَحْزُنُ " : اسم آلة منه: شيء أو فعل يعمل كعامل إحداث الانزعاج والغم والهم في كائن حَزَنَاً: حال من " حَزَن ": بشكل يبعث الحزن واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التكدر والتعكر وتشكل حجاب في الوسط الناقل للضوء، وتستخدم بمعنييها النفسي والمادي كتشوش الرؤيا المادية بالغيم والغمام، أو النفسية بمعنى الهم والغم وعدم وضوح الذهن وتعكر المزاج"، وهي: غَمَّ - يَغُمُّ، حَمَأَ - يَحْمَأُ (حَمِئَ - يَحْمَأُ)، كَرَبَ - يَكْرُب، كَدَرَ - يَكْدُرُ، هَمَّ - يَهُمُّ (المتعدي)، حَزَنَ - يَحْزُنُ يفرق لفظاً ومعنى: الحَزَن: من: حَزَنَ - يَحْزُنُ + أمر أو كائن + كائناً: أغاظه وزعجه وهمَّه وغَمَّه: جعله ينزعج وينهم ويغتم ويغتاظ لعدم تحقق مراده وأمنيته التي كان يريدها أن تتحقق: الانزعاج والغيط وعدم الرضى على عدم الوقوع والتحقق كما يشتهي الحُزن من: حَزِنَ - يَحْزَنُ + كائن + على كائن أو شيء أوأمر: يشعر في نفسه بالكرب والأسى والألم على فقد شيء سار أو من ضر قد وقع وحصل: الألم النفسيعلى وقوع وتحقق ضر أو أذى

حَزَناً ﴿وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنْ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنفِقُونَ(92)﴾ التوبة حَزَناً - الحَزَن ﴿فالتقطه آل فرعون ليكون لهم عدوا وحزنا إن فرعون وهامان وجنودهما كانوا خاطئين(8)﴾ القصص ﴿وقالوا الحمد لله الذي أذهب عنا الحزن إن ربنا لغفور شكور(34)﴾ فاطر حَزَنَ - يَحْزُنُ ﴿ولا يحزنك الذين يسارعون في الكفر إنهم لن يضروا الله شيئا يريد الله ألا يجعل لهم حظا في الآخرة ولهم عذاب عظيم(176)﴾ آل عمران ﴿ياأيها الرسول لا يحزنك الذين يسارعون في الكفر من الذين قالوا آمنا بأفواههم ولم تؤمن قلوبهم ومن الذين هادوا سماعون للكذب سماعون لقوم آخرين لم يأتوك يحرفون الكلم من بعد مواضعه يقولون إن أوتيتم هذا فخذوه وإن لم تؤتوه فاحذروا ومن يرد الله فتنته فلن تملك له من الله شيئا أولئك الذين لم يرد الله أن يطهر قلوبهم لهم في الدنيا خزي ولهم في الآخرة عذاب عظيم(41)﴾ المائدة ﴿ومن كفر فلا يحزنك كفره إلينا مرجعهم فننبئهم بما عملوا إن الله عليم بذات الصدور(23)﴾ لقمان ﴿ولا يحزنك قولهم إن العزة لله جميعا هو السميع العليم(65)﴾ يونس ﴿فلا يحزنك قولهم إنا نعلم ما يسرون وما يعلنون(76)﴾ يس ﴿قد نعلم إنه ليحزنك الذي يقولون فإنهم لا يكذبونك ولكن الظالمين بآيات الله يجحدون(33)﴾ الأنعام ﴿إِنَّمَا النَّجْوَى مِنْ الشَّيْطَانِ لِيَحْزُنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَيْسَ بِضَارِّهِمْ شَيْئًا إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلْ الْمُؤْمِنُونَ(10)﴾ المجادلة ﴿قال إني ليحزنني أن تذهبوا به وأخاف أن يأكله الذئب وأنتم عنه غافلون(13)﴾ يوسف ﴿لا يحزنهم الفزع الأكبر وتتلقاهم الملائكة هذا يومكم الذي كنتم توعدون(103)﴾ الأنبياء مختار الصحاح ● [حزن] ح ز ن: الحُزْنُ و الحَزَنُ ضد السرور وقد حَزِنَ من باب طرب و حُزْنا أيضا فهو حَزِنٌ و حَزِينٌ و أحْزَنَهُ غيره و حَزَنَهُ أيضا مثل أسلكه وسلكه و مَحْزُونٌ بني عليه و حَزَنَهُ لغة قريش و أحْزَنَهُ لغة تميم وقرئ بهما و احْتَزَنَ و تَحَزَّنَ بمعنى وفلان يقرأ بالتَّحْزِين إذا أرق صوته به و الحَزْنُ ما غلظ من الأرضوفيها حُزُونةٌ الراغب حزن - الحزن والحزن: خشونة في الأرض وخشونة في النفس لما يحصل فيه من الغم، ويضاده الفرح، ولاعتبار الخشونة بالغم قيل: خشنت بصدره: إذا حزنته، يقال حزن يحزن، وحزنته وأحزنته قال عز وجل: }لكيلا تحزنوا على ما فاتكم﴿[آل عمران/153]،﴾الحمد لله الذي أذهب عنا الحزن﴿[فاطر/34]،﴾تولوا وأعينهم تفيض من الدمع حزنا﴿[التوبة/92]،﴾إنما أشكو بثي وحزني إلى الله﴿[يوسف/86]، وقوله تعالى:﴾ولا تحزنوا﴿[آل عمران/139]، و﴾لا تحزن{ [الحجر/88]، فليس ذلك بنهي عن تحصيل الحزن، فالحزن ليس يحصل بالاختيار، ولكن النهي في الحقيقة إنما هو عن تعاطي ما يورث الحزن واكتسابه، وإلى معنى ذلك أشار الشاعر بقوله: - 111 - من سره أن لا يرى ما يسوءه *** فلا يتخذ شيئا يبالي له فقدا (البيت لابن الرومي في ديوانه 2/806 بيت مفرد؛ وهو في محاضرات الأدباء للمؤلف 2/325؛ وبصائر ذوي التمييز 2/458؛ والذريعة ص 172. ونسبه الثعالبي لعبيد الله بن عبد الله بن طاهر في خاص الخاص ص 133 وذكر قبله بيتا، وهو الأرجح). وأيضا فحث للإنسان أن يتصور ما عليه جلبت الدنيا، حتى إذا ما بغته نائبة لم يكترث بها لمعرفته إياها، ويجب عليه أن يروض نفسه على تحمل صغار النوب حتى يتوصل بها إلى تحمل كبارها. ملخص اللسان 1. حَزَنَه الأَمرُ يَحْزُنُه حُزْناً وأَحْزَنَه،الحُزْنُ والحَزَنُ: نقيضُ الفرَح، وهو خلافُ السُّرور. 2. ورجل حَزْنانٌ ومِحْزانٌ: شديد الحُزْنِ. 3. أَنه كان إذا حَزَنه أَمرٌ صلَّى أَي أوْقَعه في الحُزْن، 4. وعامُ الحُزْنِ العامُ الذي ماتت فيه خديجةُ، رضي الله عنها، وأَبو طالب 5. إن الشيطانَ يُحَزِّنُه أَي يُوَسْوِس إليه ويُندِّمُه ويقول له لِمَ تَرَكْتَ أَهْلَكَ ومالَكَ؟ 6. الحَزَنُ هَمُّ الغَداءِ والعَشاءِ، 7. الحَزَنُ: هوكُلُّ ما يَحْزُن مِنْ حَزَنِ معاشٍ أَو حَزَنِ عذابٍ أَو حَزَنِ موتٍ، 8. والحُزَانةُ: عيال الرجل الذين يَتَجَزَّنُ بأَمْرهم ولهم. 9. وفي قلبه عليك حُزانةٌ أَي فِتْنةٌ 10. والحَزْنُ: بلادٌ للعَربِ. 11. والحَزْنُ ما غلُظَ من الأَرض، 12. والحَزْنُ: المكانُ الغليظ، 13. والحُزونةُ: الخُشونة؛ 14. مَحْزون .اللِّهْزِمة أَي خَشِنها أَو أَنَّ لِهْزِمَته تَدَلَّتْ من الكآبة. 15. وبعيرٌ حَزْنِيٌّ: يَرْعَى الحَزْنَ من الأَرض. 16. الحُزَنُ الجبال الغلاظُ، 17. والحَزْنُ من الدوابِّ: ما خَشُنَ، 18. الحَزْنُ والحَزْمُ الغلَيظُ من الأَرض، 19. والحَزُون: الشاة السيِّئة الخُلق. لسان العرب ● - حزن: الحُزْنُ والحَزَنُ: نقيضُ الفرَح، وهو خلافُ السُّرور. قال الأَخفش: والمثالان يَعْتَقِبان هذا الضَّرْبَ باطِّرادٍ، والجمعُ أَحْزانٌ، لا يكسَّر على غير ذلك، وقد حَزِنَ، بالكسر، حَزَناً وتحازَنَ وتحَزَّن. ورجل حَزْنانٌ ومِحْزانٌ: شديد الحُزْنِ. وحَزَنَه الأَمرُ يَحْزُنُه حُزْناً وأَحْزَنَه، فهو مَحْزونٌ ومُحْزَنٌ وحَزِينٌ وحَزِنٌ؛ الأَخيرة على النَّسب، من قوم حِزانٍ وحُزَناءَ. الجوهري: حَزَنَه لغةُ قريش، وأَحْزَنه لغةُ تميم، وقد قرئ بهما. وفي الحديث: أَنه كان إذا حَزَنه أَمرٌ صلَّى أَي أوْقَعه في الحُزْن، ويروى بالباء، وقد تقدم في موضعه، واحْتزَنَ وتحَزَّنَ بمعنى؛ قال

الصيغ(١٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٣ (الإجمالي: ٢١٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. خوف

    الآيات المشتركة: ١٨ · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  2. عين

    الآيات المشتركة: ٦ · Ayn göz, “evya” göze demektir

  3. ضيق

    الآيات المشتركة: ٣ · Dar geçit, boğaz demektir

  4. صبأ

    الآيات المشتركة: ٢ · Ve sabiiler

  5. أجر

    الآيات المشتركة: ٥ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  6. هود

    الآيات المشتركة: ٣ · “Hidayet”in değişik söylenişidir

  7. أله

    الآيات المشتركة: ٢٣ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  8. غمم

    الآيات المشتركة: ٢ · Yol, işaret bulunmayan yer

  9. نجو

    الآيات المشتركة: ٤ · Özel konuşmak

  10. قرر

    الآيات المشتركة: ٣ · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür

  11. علن

    الآيات المشتركة: ٢ · “A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir

  12. صلح

    الآيات المشتركة: ٥ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

الآيات التي ورد فيها(٤٢)

  1. قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  2. … أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  3. بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  4. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  5. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  6. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  7. فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  8. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  9. وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

  10. يَابَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Hüzünlenirler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحزن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغمم, همم, بثث, اسف, بؤس
Zıt Kökفرح
Çekirdek Özet 1Sert, engebeli, pürüzlü ve yürünmesi zor zemin; nesne veya mizaçtaki kabalık ve sertlik
Çekirdek Özet 2Geçmişe veya kaçırılan imkânlara yönelik içsel daralma, keder ve direnç kırıcı ruhsal pürüzlülük
Çekirdek Özet 3İlahi irade ve kadere teslimiyetle aşılan, ameli felç etmemesi gereken geçici nefsi ağırlık
Kritik Hata RiskiHüzün kavramını salt pasif bir duygu durumuna indirgeyip eylemi kilitleyen meşru bir mazeret saymak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حزKesme, çentme, sert biçimde ayırma veya dokuda pürüz ve iz bırakma; حزب kökünde sertçe toplanıp sınır çekme anlamında görülür.نKesme ve pürüzlülük hareketine süreklilik, içsel derinlik ve nefsin dokusuna işleyen kalıcı ağırlık boyutu kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı kuşatan, dışarıdan girişi engelleyen ve içeride sıkışma oluşturan sınır
زKesici aletBir yüzeyi yaran, çentik açan, pürüz bırakan ve sürekliliği bozan keskin hareket
نFiliz, balık, süreklilikDerine işleyen, içselleşen ve akışkan biçimde canlılığını koruyan devamlılık
حزنÇitle çevrilmiş bir alanda keskin bir aletle iz açılması ve bu izin derinleşerek sürmesiNefsin kuşatılarak iç dünyasında pürüz, engebe ve daralma meydana gelmesi, akışkanlığın kesintiye uğraması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTaşlık, engebeli, yürünmesi son derece meşakkatli ve ayağa batan sert arazi parçası; yürüyüşü yumuşak olmayan, hırçın ve sert huylu binek.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken İslam döneminde engebeli ve sert arazi anlamında روضة الحزن tamlamasıyla zikredilmiş, yumuşak vadi tabanlarının zıddı olan dağlık ve taşlık zeminleri nitelemek için kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımMuhadram şair el-Accâc'ın şu beytinde kök keder ve gözyaşı bağlamında geçmektedir: بَكَيْتُ والمُحْتَزَن البَكِيُّ / وإنما يأْتي الصِّبا الصّبِيُّ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça حزن kökü, Sami dillerinde özellikle sertlik, pürüzlülük ve zemin engebesi bildiren bir kök tabakasıyla irtibatlıdır. Doğu ve Batı Sami kollarında kökün doğrudan psikolojik bir terim olarak kullanımı sınırlı olup semantik gelişim Arapçada fiziksel zeminin sertliğinden (el-hazn) nefsin daralmasına ve pürüzleşmesine (el-hüzn) doğru seyretmiştir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan ses denkliği gösteren biçimler sınırlı kalmakla birlikte, dokuda sertlik ve keskinlik bildiren köklerle dolaylı anlamsal örtüşmeler mevcuttur. Arapçadaki kullanım, bedevi tecrübesindeki ayağı inciten taşlık arazinin yürüyüşü zorlaştırması olgusunu doğrudan insan ruhunun neşesini ve atılımını kesen içsel yüke metaforik olarak aktarmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحزن kökünün fizikselden soyuta geçişiTaşlık ve sert arazi anlamındaki الحَزْن lafzından hareketle gönülde ağırlık ve sertlik oluşturan kedere الحُزْن denilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami anlamsal paralelleriSertlik ve pürüzlülük bildiren köklerle temas halinde olup psikolojik derinleşme Arapçada belirginleşmiştir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik pürüz ve sertlik matrisiVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حزنAnlamlıPürüzlü zemin, kederSertlik, engebeli arazi, gönül darlığıHedef kök; Kur'an'da geçer
حنزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; sözlüklerde mühmel sayılmıştır
زحنAnlamlıUzaklaşmak, geri çekilmekBir yerden ağırlıkla geriye doğru çekilmek veya kaymakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
زنحAnlamlıTıkanmak, dolup daralmakKap veya midenin fazlaca dolup daralmasıKur'an'da geçmez; Tahdhīb'de müsta'mel kaydedilmiştir
نحزAnlamlıDürtmek, itmek, öksürtmekGöğse vurmak, deveyi dürtmek, içten gelen şiddetli öksürükKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
نزحAnlamlıUzaklaşmak, suyu çekilmekKuyunun suyunun boşaltılması, bir yerden uzağa göçmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حزنMerkezKeder ve iç darlığıKaçırılan veya kaybedilen şeyin kalpte oluşturduğu pürüzlü ve sürekli ağırlıkEngebeli arazinin yürümeyi zorlaştırması gibi hayat enerjisini kısıtlayan içsel acı
غممKomşuBoğulma ve örtülmeKalbi bütünüyle örten, insanı nefessiz bırakan kuşatıcı kederحزن pürüz ve kırıklık iken غمم üstü örten duman ve karanlık gibidir
هممKomşuGelecek kaygısıHenüz gerçekleşmemiş bir işin getirdiği zihinsel meşguliyet ve içsel baskıحزن geçmişteki kayba, همم gelecekteki belirsizliğe yöneliktir
بثثKomşuDağılan büyük kederKalpte tutulamayıp dışarıya taşan, yayılan ve ifşa edilen ağır dertحزن içsel pürüz iken بثث onun taşkın hale gelerek yayılmasıdır
اسفKomşuÖfkeyle karışık kederKayıp karşısında duyulan derin pişmanlık, öfke ve şiddetli hayıflanmaحزن içe çekilme iken اسف içinde gazap barındıran aktif bir kederdir
بؤسKomşuYoksunluk ve zorlukDış koşulların yetersizliği ve maddi sıkıntı kaynaklı darlıkحزن tamamen kalbi bir zemin kırılması iken بؤس fiili sefaletle irtibatlıdır
فرحZıtŞımarma veya sevinçNefsin kabararak genişlemesi, kalbin ferahlayıp hafiflemesiحزن kalbin engebeleşmesi iken فرح nefsani kabarma ve rahatlamadır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحزنGönül sertliği, kederKayıp ve kırıklığın kalpte oluşturduğu pürüzlü ve engelleyici yükKesin
LatinceDolor, tristitiaAcı, elem, kederBedensel ve zihinsel sızıyı karşılar; zemindeki fiziki engebe çağrışımını taşımazGüçlü
İngilizceGrief, sorrowDerin keder, yasBir kayıptan doğan duygusal ezikliği verir; kökün nesnel pürüz boyutunu içermezGüçlü
AlmancaTrauer, BetrübnisYas, gam, kederHissedilen ağırlığı karşılar; içsel hareketsizlik ve matem durumunu vurgularGüçlü
FransızcaChagrin, tristesseÜzüntü, tasaBireysel sızıyı ve hayal kırıklığını aktarır; Arapçadaki sert arazi kökenini yansıtmazGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَحْزَنْ / لَا تَحْزَنْİlahi teselli ve eylem çağrısıTebliğde inkârcıların tavrı karşısında peygamberlerin teskin edilmesi (Âl-i İmrân 3:176, Nahl 16:127, Yâsîn 36:76)
لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَAhiret esenliği ve kayıptan korunmaİman edip salih amel işleyenlerin geçmişe dair hiçbir kayıp ve keder yaşamayacakları (Bakara 2:38, Bakara 2:274, Fussilet 41:30)
الْحَزَنَ / حَزَنًاİnsani fıtrat ve ayrılık acısıYakub peygamberin oğlu için duyduğu ve gözlerini ağartan fıtri yas durumu (Yûsuf 12:84, Tevbe 9:92)
وَحَزَنًاGelecekte doğacak içsel sarsıntıFiravun ailesinin Musa'yı almasının kendileri için doğuracağı acı akıbet (Kasas 28:8)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRıza ve kader bahsiKederin kadere rıza ile çelişip çelişmediği; insanın iradesi dışındaki fıtri acının ahlaki hükmüHüzün, isyana dönüşmediği ve kalpte pürüz oluşturup itiraz doğurmadığı sürece masum bir fıtrat hali sayılmıştır
FıkıhYas, nifak ve cihad mükellefiyetiAşırı kederin mükellefiyeti düşürüp düşürmeyeceği; ölüm halinde feryat ederek yas tutmanın yasaklığıEylemi engelleyen veya taşkınlığa varan keder haram; kalpte kalan tabii hüzün ise muaf tutulmuştur
TefsirPeygamberlerin iç hali ve tesellisiPeygamberlerin kavimlerinin inkârına üzülmesinin ilahi ikazla dengelenmesiKederin tebliğ azmini zaafa uğratmaması ve peygamberin şahsi sorumluluğunun sınırını göstermesi
HadisRuhi arınma ve istiâzeHz. Peygamber'in hüzünden Allah'a sığınması ve müminin kederinin günahlara kefaret olmasıHüzün felç edici bir atalet doğurursa şer, sabırla göğüslenirse arındırıcı bir imtihan olarak nitelenmiştir

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKader ve teslimiyetRuhsal pürüzlülükİmtihan ve nefsi tesviyeİlahi takdire teslimiyet, nefisteki pürüzleri gidererek hüznün isyana dönüşmesini önlerGüçlü
İlmiBilişsel ve zihinsel akışOdak kaybı ve kilitlenmeDüşünceyi duraklatmaAşırı keder zihinsel sürekliliği kesintiye uğratarak hakikatin idrakini perdelerGüçlü
SiyasiToplumsal moral ve liderlikMoral çöküntüDirenç kırılmasıTopluma yayılan hüzün mücadele azmini zayıflatır; lider kitleyi ümitle yeniden harekete geçirirGüçlü
İktisadiÜretim ve risk yönetimiKayıp korkusuyla ataletTeşebbüs gücünü felç etmeSermaye veya imkân kaybının doğurduğu keder, yeni iktisadi girişimleri engelleyen bir durağanlık yaratırMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzey sürtünmesi ve enerji kaybıFizikte pürüzlü bir yüzeyin hareket enerjisini emerek kinetik akışı yavaşlatması gibi, ruhsal pürüz de psikolojik enerjiyi emerGüçlü
Beşeri bilimlerDepresif disfonksiyon ve anomiPsikoloji ve sosyolojide bireyin geçmiş kayıplara kilitlenerek işlevselliğini yitirmesi ve eylemsizliğe sürüklenmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiHüznü yalnızca duygusal bir kırıklık veya romantik bir melankoli olarak algılamak; kökün zemindeki fiziki sertlik ve engelleyici pürüz boyutunu unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da hüzün, müminin geçmişe veya kaçırılan fırsatlara takılarak şimdiki anın görevlerini ve geleceğe dönük amelini aksatmaması gereken bir direnç testidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKederi meşru bir durağanlık gerekçesi sayarak cihad, tebliğ ve salih amel süreçlerinden geri çekilmeyi haklı görmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisini nasıl ele aldığını, fıtri keder ile inanç temelli dirayeti nasıl dengelediğini ve vahyin teselli edici gücünü gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin cennetteki nihai esenliğini müjdeleyen ayetlerde, peygamberlerin tebliğ esnasındaki yalnızlık ve kederlerini gideren hitaplarda ve Uhud gibi yenilgi anlarını onaran pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminin hiçbir zaman üzülmeyeceği yanılgısını düzeltir; hüzün fıtridir ancak ona teslim olmak ve ameli durdurmak yasaklanmıştır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYürünmesi ve üzerinde hareket edilmesi güç, taşlık, engebeli ve pürüzlü arazi; canlı veya eşyadaki sertlik ve kabalık.
  • Soyut anlamGeçmişteki kayıp, yenilgi veya kaçırılan imkânlar sebebiyle gönülde oluşan pürüz, direnç kaybı, içsel daralma ve eylemi yavaşlatan keder.
  • Sistematik karşılıkNefsin akışını kesen pürüzlü zemin direncinin ilahi vaat, kader inancı ve aktif amel ile aşılarak ruhsal düzlüğe ve güven ortamına ulaştırılması.
  • LaTeX modeliH=∫0tμ(s)⋅∣Δx(s)∣ ds
  • LaTeX açıklamasıModelde H gönülde biriken toplam hüznü temsil eder. μ(s) kalbin zeminindeki pürüzlülük ve sürtünme katsayısını, Δx(s) ise beklenen durum ile gerçekleşen durum arasındaki kayıp ve sapma miktarını gösterir. Zaman içindeki bu kayıplar pürüzlü nefis zemininde sürtünmeye uğrayarak içsel direnci ve keder birikimini meydana getirir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح