رسو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-س-والصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٧٣ · الآيات: ١٤ · السور: ١٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جفنسأللقيرَاسِيَاتٍرسوميدأَرْسَاهَاأرضبهجمددزوجرَوَاسِيَحجز

الجذرالصيغ ٥الآيات ١٤السور ١٣المجاورة ٧٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

رسو

ر - س - و

جذر
  • الورود: ١٤
  • الآيات: ١٤
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ٦

معناه في القرآن: Sıra dağlar

ملاحظاتي

المعاجم(٦)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٥٨٣
باب السين والراء و و ا ي ء معهما س ر و، س و ر، ر س و، و ر س، س ر ي، س ي ر، ي س ر، س ر أ، س أ ر، أ س ر، ر أ س، أ ر س مستعملات سرو: السَّرْوُ: سَخاء في موءة سَرُوَ يسرو، وسرا يسرو، وسَرِيَ يَسْرَى، فهو سَرِيٌّ من قومٍ سَراة، ولم يَجِئْ على فَعَلةٍ غيرها. والسَّرِيُّ: النّهرُ فوقَ الجدول، ودونَ الجَعفر. والسّريّة: خيل تبلغ أربع مئة أو نحوه. والسُّرْوَةُ: سَهْمٌ صغير قصير، وجمعه: سِراء قال أبو
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤١٩
ر س و جبل راس وجبال راسبات ورواس‏.‏ وأرساها الله تعالى‏.‏ ورسا وترسّى‏:‏ ثبـت‏.‏ ورسـت السفينة‏:‏ انتهت إلى قرار فبقيت لا تسير وأرسوها بالمرساة وهي الأنجر‏.‏ ورست قدماه في ومن المجاز‏:‏ ما أرسى ثبير ما أقام وأصله من إرساء السفينة‏.‏ وألقوا مراسيها‏.‏ قال زهير‏:‏ وأين الذين يحضرون جفانه إذا قدمت ألقـوا لهـنّ المراسيـا وقال آخر‏:‏ إذا قلت أكدى الودق ألقى المراسيا ورسا الفحل بالشول إذا تفرقت
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٦٨١
: ( و ( *!رَسَا ) الشَّيءُ *!يَرْسُو ( *!رَسْواً ) ، بالفتْحِ ، ( *!ورُسُوّاً ) كعُلُوَ : ( ثَبَتَ ، *!كأَرْسَى ) *!إرْساءً . ( و ) *!رَسَتِ ( السَّفينَةُ ) *!تَرْسُو *!رَسْواً *!ورُسُوّاً : أَي ( وَقَفَتْ على البَحْرِ ) ، كذا في النُّسخِ والصَّوابُ اللَّنْجَر ، كما هو نَصّ الصِّحاحِ . وفي التّهْذِيبِ الأنْجَر وهو الصَّحِيح . قُلْتُ : واللَّنْجَر مُعَرَّب لَنْكَر ، وهو *!المِرْساةُ ، وقد مَرَّ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٧٠٣
رَسَا 1 رَسَا ذ , (S, M, Msb, K,) aor. يَرْسُو, (S, Msb,) inf. n. رُسُوٌّ (M, Msb, K) and رَسْوٌ, (K,) It (a thing, S, M, Msb) was, or became, stationary, at rest, fixed, fast, firm, steady, steadfast, or stable; (S, M, Msb, K) as also ↓ ارسى, (M, K,) inf. n. اـِرْسَآءٌ; and ↓ ترسّى. (TA.) الرسو and الرسوخ [i. e. الرُّسُوُّ and الرُّسُوخُ] are nearly the same [in meaning]. (Ham p. 51.) You say,
رابط المدخل

رَسَا 1 رَسَا ذ , (S, M, Msb, K,) aor. يَرْسُو, (S, Msb,) inf. n. رُسُوٌّ (M, Msb, K) and رَسْوٌ, (K,) It (a thing, S, M, Msb) was, or became, stationary, at rest, fixed, fast, firm, steady, steadfast, or stable; (S, M, Msb, K) as also ↓ ارسى, (M, K,) inf. n. اـِرْسَآءٌ; and ↓ ترسّى. (TA.) الرسو and الرسوخ [i. e. الرُّسُوُّ and الرُّسُوخُ] are nearly the same [in meaning]. (Ham p. 51.) You say, رَسَا الجَبَلُ (assumed tropical:) The mountain was firmly based, or firm in its base, upon the ground. (TA.) And ثَبِيرٌ ↓ مَا أَرْسَى (tropical:) As long as Thebeer [the mountain so called] remains [firm] in its place. (TA.) [Its being said that this is tropical is app. meant to indicate that the verbs above are properly used only in relation to a ship, in senses explained in what follows; which, however, I doubt.] You say also, رَسَتْ قَدَمُهُ, meaning His foot stood firm in war: (M:) or رَسَتْ أَقْدَامُهُمْ فِى الحَرْبِ Their feet stood firm in war. (S, Msb. *) And رَسَتِ السَّفِينَةُ, (S, M, K,) aor. تَرْسُو, inf. n. رُسُوٌّ and رَسْوٌ (S) [and مَرْسًى, as shown below, see 4], The ship [anchored; cast anchor; lay at anchor; or] rested, or became stationary, upon the anchor: (T, S, K:) in [some of] the copies of the K [and of the S], عَلَى البَحْرِ is erroneously put for على الأَنْجَرِ [or على اللَّنْجَرِ]: (TA:) or the meaning is, [in some instances, the ship grounded; i. e.] the lower, or lowest, part of the ship reached the bottom of the water, and she consequently remained stationary. (T, M, TA.) ― -b2- رَسَا الفَحْلُ بِشَوْلِهِ (S, M, K,) (tropical:) The stallion [-camel] leaped, or leaped upon, his شول [or she-camels that had passed seven or eight months since the period of their bringing forth]: (S, TA:) or brayed to his شول, and they became motionless, or still: (M:) or brayed to his شول when they had dispersed themselves from him, and they turned aside to him, and became motionless, or still. (K, TA.) ― -b3- رَسَوْتُ بَيْنَ القَوْمِ, (S, M, * Msb,) inf. n. رَسْوٌ, (S, M,) I effected an agreement, a harmony, a reconciliation, an accommodation, or an adjustment, between the people, or party. (S, M, * Msb.) -A2- رَسَا لَهُ رَسْوًا مِنْ حَدِيثٍ (S, * M, K *) He mentioned to him a part, or portion, of a tradition, or story. (S, M, * K. [See also رَسْوٌ below.]) And رَسَا عَنْهُ حَدِيثًا, (S, M, K,) inf. n. رَسْوٌ, (M,) He related a tradition, or story, as received from him, (S, M, K,) ascribing it to him. (M, K.) And رَسَا الحَدِيثَ فِى نَفْسِهِ He related the tradition, or story, to himself. (TA.) ― -b2- رَسَا الصَّوْمَ, (K,) inf. n. رَسْوٌ, (TA,) He intended, or purposed, fasting. (K.)

راساهُ 3 راساهُ ذ , (T, K,) inf. n. مُرَاسَاةٌ, (TA,) i. q. سَابَحَهُ, (T, K,) i. e. He swam with him. (TK.)

ارسى 4 ارسى ذ , inf. n. اـِرْسَآءٌ: see 1, in two places. -A2- ارساهُ He made it (a thing, M, Msb) to become stationary, at rest, fixed, fast, firm, steady, steadfast, or stable. (M, Msb, K.) And ارسى السَّفِينَةَ, [inf. n. as above and also (as is shown by what follows) مُرْسًى, He anchored the ship;] he made the ship to rest, or become stationary, upon the anchor: (TA:) or the meaning is, [in some instances, he grounded the ship; i. e.] he made the lower, or lowest, part of the ship to reach the bottom of the water, so that she remained stationary. (M, TA.) You say also of a ship, تُرْسَى بَالأَنْجَرِ [She is made fast by means of the anchor]: (M:) and of the anchor, يُرْسِى السَّفِينَةَ It makes fast the ship, so that it does not go on. (T, TA.) For the words of the Kur [xi. 43], بِسْمِ اللّٰهِ مُجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا, (S, M, * K, *) meaning اـِجْرَاؤُهَا وَاـِرْسَاؤُهَا [i. e. In the name of God be the making it to run and the making it to rest], (Aboo-Is-hلk, TA,) from أَجْرَيْتُ and أَرْسَيْتُ, (so in one copy of the S,) or [its being made to run and its being made to rest,] from أُجْرِيَتْ and أُرْسِيْتْ, (so in another copy of the S,) some say مَجْرَاهَا وَمَرْسَاهَا, (S, K,) meaning its running and its resting, (Aboo-Is-hلk, TA,) from جَرَتْ and رَسَتْ, (S, K,) [though] Az says that the readers agree in pronouncing the م of مرساها with damm, but differ as to the م of مجراها, the Koofees pro- nouncing this with fet-h, (TA,) or the latter reading may have the same meaning as the former, (Aboo-Is-hلk, TA,) or the former reading may mean in the time, or the place, of making it to run, and that of making it to rest, and the latter reading may mean in the time, or the place, of its running, and that of its resting, for in each case each noun may be a n. of time or a n. of place or an inf. n.; (Bd, q. v.;) and some read مُجْرِيهَا ↓ وَمُرْسِيهَا, as epithets applied to God, (M, K,) who maketh it to run and who maketh it to rest. (TA.) Accord. to Zj, (M,) يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا, in the Kur [vii. 186 and lxxix. 42], means [They will ask thee respecting the ساعة,] when will be its taking place? [or when will be the time of its being made to take place?]; (M, K; *) by the ساعة being meant the time in which all created beings shall die. (M.)

5 تَرَسَّوَ see 1, first sentence.

رَسْوٌ رَسْوٌ ذ A part, or portion, of a tradition, or story: (Lth, T, K:) [see an ex. near the end of the first paragraph:] accord. to IAar, i. q. رَسٌّ [app. as meaning the first part or portion]. (T.)

رَسْوَةٌ رَسْوَةٌ ذ A [bracelet, or one of a particular kind, called] دَسْتِبنَج; (IAar, T, M, K;) so accord. to Kr: (M, TA: but in a copy of the M written دَسْتَبَنْج:) a certain thing of strung beads; (S, TA;) like the دستينج; which is an arabicized word [from the Pers. دَسْتِينَهْ]: (TA:) a bracelet of beads: (ISK, TA:) or a bracelet of ذَبْل [i. e. turtle-shell, or tortoise-shell]: pl. رَسَوَاتٌ: it has no broken pl. (M, TA. [Golius and Freytag say that its pl. is رِسًى; but on what authority, I know not: the former mentions no authority beside the S and K; and the latter, none but the K.])

رَسِىٌّ رَسِىٌّ ذ Firm, or steadfast, in good and in evil. (Az, Sgh, K.) ― -b2- And The pole that is fixed in the middle of the [tent called] خِبَآء. (Az, Sgh, K.)

رَاس ٍ رَاس ٍ ذ Stationary, at rest, fixed, fast, firm, steady, steadfast, or stable. (Msb.) You say جِبَالٌ رَاسِيَةٌ (Msb) and رَاسِياَتٌ and رَوَاس ٍ (S, Msb) Firm, or steadfast, mountains; (S, Msb;) the sing. of the last said by Akh to be رَاسِيَةٌ. (S.) And قِدْرٌ رَاسِيَةٌ (tropical:) A cooking-pot that will not move from its place, (M, K, TA,) by reason of its greatness, (K, TA,) and that cannot be removed. (M.) قُدُور رَاسِيَات in the Kur [xxxiv. 12] means, accord. to Fr, (tropical:) Cooking-pots that would not be lowered from their place, by reason of their greatness. (TA.)

مَرْسًى مَرْسًى ذ may be used as an inf. n., or a n. of time, or a n. of place. (Bd in xi. 43 [cited above: see 4].) [As a n. of place, it commonly means An anchorage, or a place of anchoring; a port; or a station for ships: pl. مَرَاس ٍ.]

مُرْسًى مُرْسًى ذ may be used as an inf. n., or a n. of time, or a n. of place. (Bd in xi. 43 [cited above: see 4].)

مُرْس ٍ مُرْس ٍ ذ , as an epithet applied to God: see 4, near the end of the paragraph.

مِرْسَاةٌ مِرْسَاةٌ ذ , The anchor of a ship: (S, M, K:) or a large anchor, which, being tied with ropes and let down into the water, holds fast the ship, so that she does not go on: (T, TA:) pl. مَرَاس ٍ. (Har p. 111.) [Hence,] one says, أَلْقَوْا مَرَاسِيَهُمْ, meaning (assumed tropical:) They remained, stayed, dwelt, or abode. (TA.) And أَلْقَتِ السَّحَابَةُ مَرَاسِيَهَا (tropical:) The cloud rained continually; syn. دَامَت: (S, Msb:) or remained steady, raining: (T, TA:) or remained still, or stationary, and rained. (M, K: * in the latter, السَّحَابُ is put in the place of السحابة.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٤٤
رَسَا رَسَا U ( n. ac. رَسْو 1 , رُسُوّ 27 ), a. Was, became stationary, motionless; was firm, steady; was grave, sedate, staid. b. Cast anchor, anchored; lay at anchor. c. ( n. ac. رَسْو 1 ) [ Bain ], Pacified, reconciled. d. [ acc. & La ], Related, quoted to. e. [ 'An ], Quoted, cited, related from. رَاْسَوَ رَاْسَوَ III , a. Competed with in swimming. أَرْسَوَ أَرْسَوَ IV , a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٤٬١٠١
رسو رَسَا - يَرْسُوْ - رَاسِي - رَوَاسِي - مُرْسَى - أَرْسَى - يُرْسِي رَسَا - يَرْسُوْ + الكائن أو الشيء أو الأمر: ينتهي إلى موضع مخصوص يقف فيه عن الحركة ويستقر فيه ويثبت رَسَا - يَرْسُوْ + الكائن أو الشيء: ينتهي إلى مكان مخصوص يقف فيه عن الحركة ويستقر فيه ويثبت رَسَا - يَرْسُوْ + الأمر: ينتهي إلى زمان أو وقت مخصوص يقف فيه عن الحركة والتبدل
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٣ (الإجمالي: ٩٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ميد

    الآيات المشتركة: ٣ · Sallar

  2. أرض

    الآيات المشتركة: ٨ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  3. نبت

    الآيات المشتركة: ٣ · Bitki

  4. مدد

    الآيات المشتركة: ٣ · Kiriş demektir

  5. لقي

    الآيات المشتركة: ٤ · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  6. جعل

    الآيات المشتركة: ٥ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  7. زوج

    الآيات المشتركة: ٣ · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  8. جفن

    الآيات المشتركة: ١ · Cifan çanak demektir

  9. شمخ

    الآيات المشتركة: ١ · Şamihat şebekeden dönüşmüştür

  10. نهر

    الآيات المشتركة: ٣ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  11. سأل

    الآيات المشتركة: ٣ · “Sehl” ova demektir

  12. حجز

    الآيات المشتركة: ١ · Peştamalı bele bağlayan bağ demektir

الآيات التي ورد فيها(١٤)

  1. وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ …

    Sıra dağlar

  2. وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ

    Sıra dağlar

  3. وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

    Sıra dağlar

  4. وَجَعَلْنَا فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ وَجَعَلْنَا فِيهَا فِجَاجًا سُبُلًا لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ

    Sıra dağlar

  5. أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَارًا وَجَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَارًا وَجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

    Sıra dağlar

  6. خَلَقَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ …

    Sıra dağlar

  7. وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاءً لِلسَّائِلِينَ

    Sıra dağlar

  8. وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ

    Sıra dağlar

  9. وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُمْ مَاءً فُرَاتًا

    Sıra dağlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökرسو
YapıÜçlü kök
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerثبت, قرر, وتد, ركز
Zıt Kökجري
Çekirdek Özet 1Bir cismin hareket halindeyken bir zemine oturup dibe tutunarak sabitlenmesi, demir atması ve sarsılmaz şekilde yerleşmesi
Çekirdek Özet 2Kâinat düzeninde çalkantıyı engelleyen dağların sabitlenmesi, geminin karara ermesi ve kıyametin vaktinin tayin edilmiş nihai duruş noktası
Çekirdek Özet 3Dinamik ve hareketli bir sistemin dağılmasını, çalkalanmasını önleyen dengeleyici ve sabitleyici bir çıpa mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün sadece durağan bir varoluş veya taş kütlesi sanılması; hareket halindeki bir sistemi sükûnete erdiren ve çalkantıyı kesen dinamik sabitleme boyutunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رسDerine inme, zemin bulma, dipte tutunma ve sarsılmaz bir temel oluşturma. Bu anlam çekirdeği رسخ kökünde ilmin zihne kök salıp yerleşmesinde, رسس kökünde bir şeyin başlangıç ve temel izlerinin derinde bulunmasında ve رسل kökünde bir akışın belirli bir doğrultuda kesintisiz yönlendirilmesinde görülür.وİki harfli çekirdeğin taşıdığı derine inip yerleşme anlamını, hareketli bir akışın veya çalkantının nihai bir karargâha ulaşarak durması ve orada çıpa atıp sabit kalması biçiminde genişletir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رinsan başı; baş, ilk, üstHareketin ve ağırlığın başlangıç noktasını, bir gövdenin tepe ve yön merkezini temsil eder.
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaBir zemine batarak tutunmayı, sarsıntıya karşı mukavemet ve dayanak teşkil etmeyi anlatır.
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDibe kenetlenmeyi, zemine raptedilip kopmayacak şekilde bağlanmayı ifade eder.
رسوBaşın/ağırlığın desteğe yönelip zemine çengellenerek sabitlenmesiHareket halindeki bir kütlenin dibe bir çengel gibi tutunarak desteğe kavuşması ve çalkantıyı bitirerek karara varması hareketini oluşturur.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGeminin denizin dibine çıpa (mertek/demir) salarak durması, suyun kararına ulaşıp hareketsiz kalması; dağın yeryüzüne kök salıp oturması ve büyük sabit tencerelerin ocaktan kıpırdamayacak şekilde yere yerleşmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ cömert kişilerin sofrasına oturanları çıpa atan gemilere benzeterek şöyle der: وأين الذين يحضرون جفانه / إذا قدمت ألقوا لهن المراسيا
Erken Arapça kullanımBulutun bir bölge üzerinde durup yoğun yağmur bırakmasını ifade etmek üzere ألقت السحابة مراسيها denmiştir. Süleyman veya bir diğer şair bu durumu şöyle ifade eder: إذا قلت أكدى البرق ألقى المراسيا

المصدر Kitābü'l-ʿAyn; es-Sıhâh; Lisânü'l-Arab; Esâsü'l-Belâga.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesi genelinde kök, akışkan veya hareketli bir ortamda dibe batarak tutunma, sabitleşme ve ağırlık koyarak durdurma matrisi ile ilişkilidir. Arapçadaki رسو biçimi özellikle geminin demir atması ve dağların yerkabuğunu sabitlemesi imgesinde billurlaşmıştır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarda doğrudan aynı morfolojik ses dizilişi sınırlı kalmakla birlikte, benzer fonetik matrise sahip kökler bir şeyin temeline inme, zapt etme veya bir ağırlık vasıtasıyla hareketi frenleme işlevleriyle ortak bir anlamsal arka plana işaret eder. Akatçada geminin yanaşması, demirlemesi veya bir yere bağlanması anlam alanında kullanılan kavramlar ile Arapçadaki مرساة (çıpa) kavramı arasında işlevsel ve kavramsal bir örtüşme bulunur. Arapça bu kökü nâkıs formda koruyarak hem fiziksel dağların sarsıntı önleyici fonksiyonunu hem de su üzerinde yüzen geminin durma anını ve yerini kuşatacak şekilde muhafaza etmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs; Brockelmann; Lisânü'l-Arab; Lane's Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرسو kökünden türeyen رواسي, مرسى, إرساءGeminin çapa atıp durması ve dağların yeryüzünü sarsıntıdan koruyacak biçimde perçinlenmesi çekirdeğinden gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dillerinde sabitleme, demir atma ve ağırlıkla durdurma kavram alanıAkışkan veya oynak bir zemine ağırlık vererek hareketin kesilmesi anlam ekseni korunmuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dillerde dip, temel ve durma ilişkisiVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisânü'l-Arab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رسوAnlamlıSabitlenmek, demir atmak, durmakHareket halindeki bir şeyin dibe oturup durması ve sarsılmaz şekilde yerleşmesi.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
روسAnlamlıÇiğnemek, ezmek, başBir şeyi çiğneyip ezmek veya başla ilgili durumlar; sınırlı kullanım.Kur'an'da geçmez.
سروAnlamlıSoyluluk, cömertlik, sıyırmakİnsanın asil ve cömert olması; bir şeyi üstünden sıyırıp çıkarmak.Kur'an'da geçmez.
سورAnlamlıKuşatmak, yükselmek, surBir yerin etrafını duvarla çevirmek, yukarı sıçramak, duvar ve derece.Kur'an'da geçer.
ورسAnlamlıSarı boya otuElbiseleri boyamakta veya kozmetikte kullanılan sarı renkli bir bitki.Kur'an'da geçmez.
وسرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رسوMerkezÇalkantı sonrası dibe oturup sabitlenmeHareketli veya akışkan bir zeminde çıpa atarak sarsıntıyı durdurma nüansı taşır.Kütlenin ağırlığıyla bir zemine perçinlenip sükûnet bulmasıdır.
ثبتKomşuKararlılık ve ayrılmamaرسو kökündeki dibe oturma veya çapa atma şartı olmaksızın, bir hal veya mekânda değişmeden kalmayı ifade eder.Genel sebat ve yerinde durma halidir.
قررKomşuYerleşme ve sükûnet bulmaHareketin tamamen bitip serinlik ve dinginlikle bir yuvaya veya karargâha kavuşmasıdır; dış sabitleyici ağırlık şart değildir.İçsel huzur ve sükûnet zeminidir.
وتدKomşuÇakılarak sabitlemeZemine dikey olarak çakılan ve bir örtüyü veya çadırı tutan kazık olmayı vurgular.Mekanik olarak çakılma eylemidir.
ركزKomşuSaplama ve dikmeBir cismin ucunu toprağa veya zemine saplayıp dik konuma getirmektir.Doğrudan saplanıp dik durma hareketidir.
جريZıtAkış ve sürekli hareketBir yüzey veya mecra üzerinde durmaksızın kayıp gitme, çalkalanarak yol alma durumudur.Akıntı ve hareket halidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرسوDibe oturup sabitlenmek, demir atmakBir kütlenin hareketten sükûnete geçerek çalkantıyı engelleyecek şekilde sabitlenmesi.Kesin
Latinceancorare, figereÇıpa atmak, sabitlemekGemiyi demirleme ve bir nesneyi sarsılmayacak biçimde bağlama eylemini karşılar; dağların yerküreyi sabitlemesi metaforunu kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto anchor, to moor, to firmly fixDemir atmak, çıpalayarak sabitlemekOynak veya akışkan bir ortamda çıpa vasıtasıyla dengeye kavuşmayı eksiksiz karşılar; isim formundaki dağlar için firm mountains karşılığı kullanılır.Güçlü
Almancaankern, festmachen, verankernÇıpa atmak, perçinlemekBir zemine kenetlenerek hareketin durdurulmasını iyi verir; dağların yerleşikliğinde kök salma boyutunu da içerir.Güçlü
Fransızcaancrer, amarrer, affermirDemirlemek, sabitleştirmekHareket halindeki taşıtın veya kütlenin rıhtıma ya da dibe bağlanarak durdurulmasını karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَوَاسِيَ / رَاسِيَاتٍYerkabuğunu sarsıntıdan koruyan sabit ve ağır dağlar; ocaktan kıpırdamayan dev kazanlarYaratılış ayetlerinde yeryüzünün insanları çalkalamaması için konulan dağlar ve Sebe kıssasında yerleşik kazanlar: Ra'd 13:3, Enbiyâ 21:31, Lokmân 31:10, Murselât 77:27, Sebe 34:13
أَرْسَاهَاYeryüzünün dengelenmesi ve dağların sarsılmaz biçimde dikilip yerleştirilmesiKozmik inşa ve yeryüzünün yayılıp dağlarla perçinlenmesi bağlamı: Nâziât 79:32
مُرْسَاهَا (Gemi bağlamı)Geminin seferinin bitip demir atacağı, karaya yanaşıp duracağı yer ve zamanNuh’un gemisinin su üzerinde akması ve durması bağlamı: Hûd 11:41
مُرْسَاهَا (Kıyamet bağlamı)Kıyametin kopacağı, nihai olarak vuku bulup tarihin akışının duracağı belirlenmiş anKıyamet saatinin ne zaman demir atıp gerçekleşeceğine dair sorular bağlamı: A'râf 7:187, Nâziât 79:42

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEsmâ-i Hüsnâ ve Kıyamet bahsiKıyametin vaktinin (مرساها) sadece Allah katında malum olması; dağların yaratılışındaki hikmet ve ilahi kudretin nizam kuruculuğu.Nihai gerçekleşme vaktinin belirlenmişliği ve kozmik dengenin ilahi tasarrufla kurulması.
FıkıhSefer ve gemi hükümleriGeminin hareket (مجراها) ve demirleme (مرساها) durumunda ibadetlerin (namaz, kıble tayini) ve ticari teslimatın tespiti.Hukuki statünün seyir halinden durma ve demirleme haline intikali.
Tefsirرواسي terkibi ve jeolojik hikmetlerDağların yeryüzünün insanlarla birlikte çalkalanmasını önleyen dengeleyici kütleler olması (أَن تَمِيدَ بِكُمْ ifadesinin tefsiri).Sarsıntıyı ve yalpalamayı kesen köklü ağırlık merkezi anlamı.
HadisFitneler ve kalbin sebatıZor zamanlarda müminin ayağının yere sağlam basması ve savaş meydanında sebat etmesi (رست قدماه).Çalkantılı ortamlarda istikameti koruyup sarsılmama tutumu.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve akide nizamıSabit itikadi ilkelerŞüphe ve fitne çalkantılarında zihni ve kalbi sabitleyen manevi çıpa olmakİtikadi temeller, bireyin ve toplumun nihilizm veya kuşku dalgalarında savrulmasını engelleyen dağlar mesabesindedir.Güçlü
İlmiYöntem ve aksiyomlarTemel kabuller ve kanıtlanmış yasalarBilimsel araştırmanın savrulmasını önleyen referans noktası teşkil etmekHer ilmi disiplin, akıl yürütmenin temelsiz kalmaması için aksiyomatik olarak sabitlenmiş kurallara dayanır.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve anayasaTemel norm ve anayasal güvencelerToplumsal krizlerde devlet gemisinin batmasını veya savrulmasını önlemekAnayasa ve temel adalet ilkeleri, siyasal çekişmelerin devleti çalkalamasına mani olan toplumsal çıpadır.Güçlü
İktisadiReel ekonomi ve üretimSomut varlıklar ve üretim altyapısıSpekülatif finans dalgalanmalarına karşı piyasayı dengelemekSanal ve spekülatif köpüklerin piyasayı çökertmesini önleyen, reel üretim ve sabit sermaye yatırımlarıdır.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sistemlerde sönümleme ve ağırlık merkezi dengesi (İzostasi)Yerkabuğunun magmanın üzerinde batıp çıkarak dengeye ulaşması (izostatik denge) ve salınım yapan bir sarkaçta rezonansı durduran sönümleyici kütle ile tam bir yapısal özdeşlik gösterir.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal denge ve toplumsal istikrar mekanizmalarıSosyal dalgalanmalar, krizler ve kitlesel panikler karşısında toplumun dağılmasını önleyen köklü gelenekler, ahlaki normlar ve emniyet sübapları işleviyle izomorfiktir.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiDağları sadece yeryüzünde durağan ve pasif yükseltiler olarak görmek; رواسي kelimesini yalnızca coğrafi bir terime indirgeyerek hareketle ilişkili dinamik sabitleme boyutunu yitirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, akış halinde olan bir sürecin (denizde giden gemi, çalkantılı yerküre, akıp giden zaman ve tarih) nihai ve güvenli bir karargâha ulaşarak durmasını, salınımın sönümlenmesini ve sabit bir denge kazanmasını ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYaratılışın dinamik dengesini kavrayamamak; dağların yerkabuğunun hareketliliğine karşı birer denge unsuru kılındığı hakikatini görememek ve kıyametin ansızın bir durağa erişecek olan bir zaman gemisi gibi tasvir edilişindeki edebi-kelami derinliği kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kâinat tasavvurunda varlıkların mutlak bir hareketsizlik içinde değil, akış ve çalkantı halinde olduğunu; ilahi kudretin bu dinamizmi yok etmeyip onu رواسي ve إرساء mekanizmalarıyla dengede tuttuğunu gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yerkürenin dengesini ve dağların fonksiyonunu anlatan kozmolojik ayetlerde (Ra'd 13:3, Enbiyâ 21:31), Nuh tufanını ve geminin seyrini tasvir eden ayetlerde (Hûd 11:41) ve kıyametin vaktini bildiren eskatolojik ayetlerde (A'râf 7:187, Nâziât 79:42) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzünün tamamen sabit ve statik bir zemin olduğu zannını düzeltir; zeminin aslında çalkalanmaya (ميد) elverişli bir yapıda olduğunu ve dağların bu çalkantıyı engelleyen köklü çıpalar kılındığını fark ettirir. Ayrıca kıyametin soyut bir yok oluş değil, zaman akışının nihai limana demir atması olduğunu zihne yerleştirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir cismin hareket veya çalkantı halindeyken tabana/zemine ağırlık verip çıpa salarak durması, yerleşmesi ve sarsılmaz kılınması.
  • Soyut anlamDalgalanan ve istikrarsızlaşmaya açık dinamik bir sürecin, dengeleyici bir merkez ve temel ilke vasıtasıyla karara ve sükûna kavuşturulması.
  • Sistematik karşılıkFizikte izostatik denge ve rezonans sönümleyicisi; ontolojide ve eskatolojide akıp giden hadiselerin nihai duruş ve tecelli noktası.
  • LaTeX modeliS(t)=lim⁡t→T(M(t)⋅e−λt)+R0o¨yle kilim⁡t→TdMdt=0
  • LaTeX açıklamasıModelde M(t) zamanla çalkalanan veya seyreden dinamik kütleyi/hareketi, λ sabitleyici kökün sağladığı sönümleme ve çıpa atma katsayısını, R0 zemine oturarak sabitlenen sarsılmaz denge durumunu temsil eder. Zaman nihai varış anına (T) ulaştığında, hareketin türevi sıfıra yaklaşarak sistem çalkantıdan kurtulup tam bir sükûnet ve karara (رسو) erişir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر