سور
س - و - ر
جذر- الورود: ١٧
- الآيات: ١٦
- الصيغ: ٧
- المعاجم: ١٣
“Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir. Üfürülüp ses çıkarılan alet dağa benzediğinden bu ad verilmiştir. Sonra suret, şekil, biçim anlamlarına gelmiştir. Bilezik demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir. Üfürülüp ses çıkarılan alet dağa benzediğinden bu ad verilmiştir. Sonra suret, şekil, biçim anlamlarına gelmiştir. Bilezik demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٥٨٣باب السين والراء و و ا ي ء معهما
س ر و، س و ر، ر س و، و ر س، س ر ي، س ي ر، ي س ر، س ر أ، س أ ر، أ س ر، ر أ س، أ ر س مستعملات
سرو:
السَّرْوُ: سَخاء في موءة سَرُوَ يسرو، وسرا يسرو، وسَرِيَ يَسْرَى، فهو سَرِيٌّ من قومٍ سَراة، ولم يَجِئْ على فَعَلةٍ غيرها.
والسَّرِيُّ: النّهرُ فوقَ الجدول، ودونَ الجَعفر. والسّريّة: خيل تبلغ أربع مئة أو نحوه.
والسُّرْوَةُ: سَهْمٌ صغير قصير، وجمعه: سِراء قال أبو
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٤٣السورُ: حائط المدينة، وجمعه أَسْوارٌ وسيرانٌ. والسورُ أيضاً: جمع سورَةٍ، وهي كلُّ منزِلة من البِناء. ومنه سورَةُ القرآن، لأنَّها منزلةٌ بعد منزلةٍ مقطوعةٍ عن الأخرى. والجمع سُوَرٌ بفتح الواو. قال الشاعر:
سودُ المَحاجِرِ لا يَقْرَأْنَ بالسُوَرِ
ويجوز أن تجمع على سُوراتٍ وسوراتٍ. وقول النابغة:
أَلَمْ تَرَ أنَّ اللهَ أَعْطاكَ سُورَةً تَرى كُلَّ مَلْكٍ دُونَها يَتَذَبْذَبُ
ويريد شَرَفاً
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٣٤٣س ر ( و ا ي ء )
سير ، سري ، سأر ، سور ، رسا ، روس ، ريس ، رأس ، ورس ، أرس ، أسر ، يسر .
( سير ) : أبو عبيد عن أبي زيد : سارَ البعيرُ وسِرتُه ، وقال خالد :
فلا تَغضَبَنْ مِنْ سُنّةٍ أنت سِرْتَها
وأوّلُ راضٍ سُنّةً مَن يَسيرُهَا
وقال ابن بُزرج : سِرْتُ الدَّابة : إذا ركبتَها ، فإذا أردتَ بها المرعَى قلتَ : أَسَرْتُها إلى الكلأ . وأسارَ القومُ أهلَهم ومواشِيَهم إلى الكلأ وهو أن يُرسِلوا فيها
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬١٤٣(باب السين والواو وما يثلثهما)
(سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً.
وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٥٩١- السور: وثوب مع علو، ويستعمل في الغضب، وفي الشراب، يقال: سورة الغضب، وسورة الشراب، وسرت إليك، وساورني فلان، وفلان سوار: وثاب. والإسوار من أساورة الفرس أكثر ما يستعمل في الرماة، ويقال: هو فارسي معرب. وسوار المرأة معرب، وأصله دستورا (انظر: تاج العروس (سور) ؛ وعمدة الحفاظ: سور)، وكيفما كان فقد استعملته العرب، واشتق منه: سورت الجارية، وجارية مسورة ومخلخلة، قال: ﴿لولا ألقي عليه أسورة من ذهب﴾
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٧٦س و ر
سار عليه: وثب وساوره والحية تساور الراكب.
وله سورة في الحرب وهو ذو سورة فيه.
وتسورت إليه الحائط وسرته إليه.
قال: وكلـب سـوار: جسـور علـى النـاس.
وجلـس علـى المسورة وجلسوا على المساور وهي الوسائد.
وهو سوار في الشراب: معربد.
وسور المدينة.
ومن المجاز: سـار الشـراب فـي رأسـه.
وساورتنـي الهمـوم.
ولـه سـورة فـي المجـد: رفعـة.
ولـه سـورة عليك: فضل
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٦٦٠سَوْرَةُ الخمرِ وغيرها وسُوَارُها: حِدَّتُها؛ قال أَبو ذؤيب: تَرى شَرْبَها حُمْرَ الحِدَاقِ كأَنَّهُمْ
أُسارَى، إِذا ما مَارَ فِيهمْ سُؤَار
وفي حديث صفة الجنة: أَخَذَهُ سُوَارُ فَرَحٍ؛ أَي دَبَّ فيه الفرح دبيب الشراب. والسَّوْرَةُ في الشراب: تناول الشراب للرأْس، وقيل: سَوْرَةُ الخمر حُمَيّاً دبيبها في شاربها، وسَوْرَةُ الشَّرَابِ وُثُوبُه في الرأْس، وكذلك سَوْرَةُ الحُمَةِ وُثُوبُها. وسَوْرَةُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٤٩* س و ر * * السُّورُ * حائط المدينة وجمعه * أسْوارٌ * و * سِيرانٌ * و * السُّورُ * أيضا جمع * سُورَةٍ * مثل بُسْرة وبُسْر وهي كل منزلة من البناء ومنه سورة القرآن لأنها منزلة بعد منزلة مقطوعة عن الأخرى والجمع * سُوَرٌ * بفتح الواو ويجوز أن يجمع على * سُورَاتٍ * بسكون الواو وفتحها وجمع * السِّوار أَسوِرةٌ * وجمع الجمع * أَسَاوِرَةٌ * وقرئ ﴿فلولا ألقي عليه أساورة من ذهب﴾ وقد يكون جمع أساور قال
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٧٧٩سورة الخمر وغيرها: حدتها كسوارها، بالضم قال أبو ذؤيب:
ترى شربها حمر الحداق كأنهـم أسارى إذا ما مار فيهم سوارها. وفي حديث صفة الجنة: أخذه سوار فرح ، وهو دبيب الشراب في الرأس، أي دب فيه الفرح دبيب الشراب في الرأس. وقيل: سورة الخمر: حميا دبيبها في شاربها. وسورة الشراب: وثوبه في الرأس، وكذلك سورة الحمة: وثوبها. وحديث عائشة رضي الله عنها: أنها ذكرت زينب، فقالت: كل
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٢٧٣سَارَ
1 سَارَ ذ , aor. يَسُورُ, (S, M, K,) inf. سُؤُورٌ, (S,) or سَوْرٌ, (M,) or both, (K,) or سَوْرَةٌ, (Mgh,) [but this last is an inf. n. of un.,] He leaped or sprang, (S, M, A, Mgh, K,) اـِلَيْهِ to, or towards, him, (S, M, K,) and عَلَيْهِ upon him. (A.) ― -b2- He leaped, or sprang, [or committed an assault, upon another,] like as he does who behaves in an annoying manner towards his
سَارَ 1 سَارَ ذ , aor. يَسُورُ, (S, M, K,) inf. سُؤُورٌ, (S,) or سَوْرٌ, (M,) or both, (K,) or سَوْرَةٌ, (Mgh,) [but this last is an inf. n. of un.,] He leaped or sprang, (S, M, A, Mgh, K,) اـِلَيْهِ to, or towards, him, (S, M, K,) and عَلَيْهِ upon him. (A.) ― -b2- He leaped, or sprang, [or committed an assault, upon another,] like as he does who behaves in an annoying manner towards his cup-companion in his intoxication. (TA. [See also 3.]) ― -b3- [Hence,] سَارَ الشَّرَابُ فِى رَأْسِهِ, (S, M, A, K,) inf. n. سَوْرٌ and سُؤُورٌ (M, K) and سُوُورٌ, agreeably with the root, (M,) and سُوَارٌ, (TA,) (tropical:) [The wine assaulted, or rushed into, his head]: (A:) [or] the wine circulated in his head, and rose into it: (M, K:) or سَارَ الشَّرَابُ, inf. n. سَوْرٌ and سَوْرَةٌ, the wine had an overpowering influence upon the head: (Msb:) and سَارَتْ فِيهِ حُمَيَّا الكَأْسِ the force or overpowering influence, (سَوْرَة,) [or fumes,] of the cup of wine mounted, or rose, to his head, or into his head. (TA in art. حمى.) ― -b4- And سار, aor. as above, (assumed tropical:) He was angry. (Msb.) ― -b5- سار, aor. as above, inf. n. سَوْرٌ, also signifies He (a man) rose, or became elevated. (M.) سُرْتُ اـِلَيْهِ فِى أَعَالِى السُّورِ means I rose to him [upon the upper, or uppermost, parts of the wall of the city or town &c.]. (TA.) ― -b6- And one says to a man, سُرْسُرْ [Rise thou, rise thou, to eminence,] in enjoining aspiration to the means of acquiring eminence, or nobility: (IAar, K, * TA:) from سُرْتُ الحَائِطَ, meaning I ascended, or mounted, upon the wall. (TA.) ― -b7- See also 5, in two places. -A2- سُورَبِهِ: see 2 in art. سير.
2 سَوَّرَ [سوّر, inf. n. تَسْوِيرٌ, He walled a city or town &c. (See 2 in art. خفر.)] ― -b2- See also 5. -A2- And سَوَّرْتُهُ, [inf. n. as above, (see an ex. voce دَهْقَنَ,)] I put upon him [or decked him with] the سِوَار [or bracelets; or I decked him with bracelets]. (S.)
مُسَاوَرَةٌ 3 مُسَاوَرَةٌ ذ signifies The leaping, or springing, of two antagonists, each upon the other, or their assaulting, or assailing, each other, in mutual fight. (Har p. 329.) ― -b2- And ساورهُ, (S, M, K,) inf. n. مُسَاوَرَةٌ and سِوَارٌ, (M, K,) He leaped, or sprang, upon him; he assaulted, or assailed, him; syn. وَاثَبَهُ. (S, M, K.) You say, الحَيَّةُ تُسَاوِرُ الرَّاكِبَ [The serpent springs upon, or assaults, the rider]. (A.) And it is said in a trad. of 'Omar, فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِى الصَّلَاةِ, meaning And I was near to leaping upon him, or assaulting him, and fighting him, during prayer. (TA.) [See also 1.] You say also, سَاوَرَتْنِى الهُمُومُ (tropical:) [Anxieties assaulted, or assailed, me]. (A.) ― -b3- Also i. q. أَخَذَ بِرَأْسِهِ [which, as it is mentioned immediately after سَوَّارٌ in the last of the senses assigned to that word below, is app. said of speech, or language, meaning (assumed tropical:) It had an overpowering influence upon his head]. (M, K.)
تسوّرهُ 5 تسوّرهُ ذ He ascended, or mounted, upon it; (namely, a wall;) as also ↓ سَارَهُ, inf. n. سَوْرٌ: (TA:) he climbed, ascended, or scaled, it, (namely, a wall,) like a thief; (IAar, S, * M, A, * K, * TA;) as also تسوّر عَلَيْهِ; (M;) and ↓ سَارَهُ, inf. n. as above: (K:) and he climbed, or ascended, and took, it; as also تسوّر عليه, and ↓ سوّرهُ: (TA: [this last from a trad., in which, however, the verb is, in my opinion, probably mistranscribed:]) he climbed, or ascended, its سُور [or wall]. (Bd in xxxviii. 20.) -A2- And تسوّر He put on himself [or decked himself with] the سِوَار [or bracelet; or he decked himself with bracelets]. (S.)
تَساوُرٌ 6 تَساوُرٌ ذ signifies The leaping, or springing, one with [or upon] another. (KL. [See also 3.]) ― -b2- And تَسَاوَرْتُ لَهَا means رَفَعْتُ لَهَا شَخْصِى [I raised, or elevated, my person to her, or it, or them; or stretched myself up &c.; like تَطَاوَلْتُ]. (TA.)
اِسْتَارَ 8 اِسْتَارَ ذ : see اِسْتَرَى in art. سرو, from which it is formed by transposition.
سُورٌ سُورٌ ذ The wall of a city [or town &c.]: (S, M, A, Msb, K:) [properly] masc.; but Ibn-Jurmooz, in a verse, makes it fem., because it is a part of the مَدِينَة: (M:) pl. أَسْوَارٌ (S, M, Msb, K) and سِيرَانٌ. (S, K.) ― -b2- And The upper, or uppermost, part of the head; occurring in a trad., as some relate it; or, accord. to others, it is ↓ سُورَة; or شُؤُون, which is said by some of the later authors to be the reading commonly known. (TA.) -A2- See also سُورَةٌ, in three places. -A3- And see سِوَارٌ. -A4- Also An entertainment of a guest or guests; (K;) a repast to which people are invited: (Abu-l-'Abbلs, TA:) a Pers. word, honoured by the Prophet; (K;) i. e. by his saying to his companions, as is related in a trad., قُومُوا فَقَدْ صَنَعَ جَابِرٌ سُورًا [Arise ye, for Jلbir has made an entertainment, or a repast]. Abu-l-'Abbلs, TA.) -A5- [It is also the name of A species of fig, called by Forskهl (Flora Aegypt. Arab., pp. cxxiv. and 180,) ficus sur, (not “ mimosa sur, ” as in Freytag's Lex.,) observed by him at Jubleh, in El-Yemen.]
سَوْرَةٌ سَوْرَةٌ ذ A leap, or spring. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) The assault of wine upon the head; or its rush into the head: and in like manner, the assault, or rush, of venom, such as that of the scorpion: (S:) or the force, or strength, of wine &c.; (M, K, Msb, and MF voce حَدٌّ;) as also ↓ سُوَارٌ; (M, K;) and in like manner, of hunger: (Msb:) the overpowering influence of wine upon the head: (Msb:) or ↓ سُوَارٌ signifies the creeping of wine in the head: and سَوْرَةٌ is said to signify the assault, or force, or intoxicating operation, or overpowering influence upon the head, (حُمَيَّا,) produced by the creeping of wine, in, or through, the drinker: and in like manner, فَرَحٍ ↓ سُوَارُ means (assumed tropical:) a motion of joy like the creeping of wine in the head. (TA.) ― -b3- [(assumed tropical:) A paroxysm of fever. ― -b4- (assumed tropical:) An ebullition, a fierceness, or an impetuousness, of anger; as when] one says اـِنَّ لِغَضَبِهِ لَسَوْرَةً (assumed tropical:) [Verily his anger has an ebullition, a fierceness, or an impetuousness]: (S:) [(tropical:) an outburst, or outbreak, of anger: and] (assumed tropical:) anger itself: [or (assumed tropical:) a fit of anger, or irritation:] pl. سَوْرَاتٌ. (Msb.) ― -b5- [(assumed tropical:) The flush, or impetuosity, of youth: see حُمَيَّا.] ― -b6- Impetuousness in war. (A.) [It is said in the TA that فُلَانٌ ذُوسَوْرَةٍ فِى الحَرْبِ means ذُو نَظَرٍ شَدِيدٍ, i. e. Such a one has strong inspection in war: but I think that نَظَرٍ is here a mistranscription for سَطْوٍ, i. e. impetuousness.] ― -b7- Violence, force, or oppression, and tyranny, of a Sultلn: (S, K:) and might, or valour, (Msb, TA,) of a Sultلn. (TA.) ― -b8- (assumed tropical:) Vehemence, or intenseness, of cold: (K:) or vehement, or intense, cold. (M.) You say, أَخَذَتْهُ السَّوْرَةُ (assumed tropical:) Intense cold seized him. (TA.) ― -b9- See also سُورَةٌ.
سُورَةٌ سُورَةٌ ذ (tropical:) Eminence, or nobility: (S, A, K:) rank or station: (S, M, A, K:) or high, or exalted, rank or station: (Ibn-Es-Seed:) excellence: (A:) pl. سُوَرٌ and ↓ سُورٌ: [the latter of which is an anomalous pl.; or a coll. gen. n. of which سُورَةٌ is the n. of un., as in another sense mentioned below:] (M:) and سُورَةٌ, (M,) or ↓ سَوْرَةٌ, (K,) a mark, or sign, of glory, honour, dignity, or nobility; and height thereof. (M, K.) You say, لَهُ سُورَةٌ فِى المَجْدِ (tropical:) He has eminence in glory. (A.) And لَهُ سُورَةٌ عَلَيْكَ (tropical:) He has superiority, and rank or station, over, or above, thee; he is of higher rank or dignity than thou. (A.) And سُوَرُ الاـِبِلِ, (M,) [in the A سُوَرٌ مِنَ الاـِبِلِ,] or ↓ سُوْرُ الاـِبِلِ, (K,) means (assumed tropical:) The excellent ones of camels: (M, K:) sing. سُورَةٌ, which, accord. to some, signifies hardy and strong. (M.) ― -b2- سُورَةٌ also signifies What is goodly and tall, of structures. (M, K.) ― -b3- And The extremity (حَدّ) of anything. (IAar, TA.) ― -b4- See also سُورٌ. ― -b5- Also A row of stones or bricks of a wall: (L, K: in the L, عَرَقٌ مِنْ أَعْرَاقِ الحَائِطِ: in the K, عَرَقٌ من عُرُوقِ الحائط, or, as in the CK, عِرْقٌ الخ:) any degree (مَنْزِلَة) of a structure: (S:) pl. ↓ سُورٌ, (S, K,) [or this is a coll. gen. n.,] like as بُسْرٌ is of بُسْرَةٌ, (S,) and سُوَرٌ. (K.) ― -b6- Hence its application in relation to the Kur-لn, [to signify A chapter thereof,] because each of what are thus called forms one degree, or step, (S, M, * K,) distinct from another, (S, K,) or [leading] to another: (M:) or from the same word signifying “ eminence: ” (IAar:) or as being likened to the wall of a city: (B:) some pronounce it with hemz; (see art. سأر;) but it is more common without: (TA:) pl. سُوَرٌ, (S, Msb,) and سُورَاتٌ and سُوَرَاتٌ are also allowable. (S.) ― -b7- A sign, or token. (IAar, M, K.) You say, بَيْنَهُمَا سُورَةٌ Between them two is a sign, or token. (IAar, M.)
سُوَارٌ سُوَارٌ ذ : see سَوْرَةٌ, in three places: -A2- and see what here follows.
سِوَارٌ سِوَارٌ ذ (S, M, Msb, K) and ↓ سُوَارٌ (M, Msb, K) and ↓ اـِسْوَارٌ (S, MF, and others) and ↓ أُسْوَارٌ (M, K) A woman's bracelet, (S, * M, Msb, * K,) syn. قُلْبٌ, (M, K, [in the CK, erroneously, قَلْب,]) of silver or of gold; (Zj;) [and a man's bracelet also: see 2 and 5, and see also مُسَوَّرٌ:] all arabicized, from the Pers. دستوار [دَسْتْوَارْ or دَسْتَوَارْ or دَسْتُوَارْ]: (B, TA:) pl. [of pauc.] of سِوَارٌ, (S, M, Msb,) and of سُوَارٌ, (M,) أَسْوِرَةٌ, (S, M, Msb, K,) and (pl. pl., M) أَسَاوِرُ, (S, M, K,) accord. to Aboo- 'Amr Ibn-El-'Alà pl. of اـِسْوَارٌ, (S,) and أَسَاوِرَةٌ, (S, Msb, K,) also pl. of اـِسْوَارٌ or أُسْوَارٌ, (M, TA,) or of أَسْوَرَةٌ, or perhaps of أَسَاوِرُ; (S;) and (pl. of mult., M) ↓ سُورٌ, (M, Msb, K,) originally سُوُرٌ, like كُتُبٌ pl. of كِتَابٌ, (Msb,) and سُؤُورٌ, (K, [in a copy of the M سُوُرٌ,]) said by Sb to be used by poetic license. (M, TA.)
سَوَّارٌ سَوَّارٌ ذ is an epithet applied to a dog [as meaning Wont to spring or leap or assault]. (A.) ― -b2- And it signifies The lion; (TS, K;) because of his leaping, or springing; (TA;) as also ↓ مُسَاوِرٌ. (TS, TA.) ― -b3- Also One who is wont to leap or spring upon another, or to assault him; (S;) who behaves in an annoying manner towards his cupcompanion in his intoxication; (S, A, Mgh;) who assaults [or insults] his cup-companion when he drinks. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) One into whose head wine quickly rises: (M, K:) as though it were he himself that rose. (M.) ― -b5- And (assumed tropical:) Speech, or language, that has an overpowering influence upon the head (الَّذِى يَأْخُذُ بِالرَّأْسِ). (M, K.)
سُوَّارَى سُوَّارَى ذ Height: so expl. by Th as used in the saying, كَمَا تُحِبُّ فرَخَهَا الحُبَارَى أُحِبُّهُ جُبًّا لَهُ سُوَّارَى [I love him with a love that has height (i. e. rising to a high degree), like as the bustard loves her young one]: meaning that the bustard is stupid, and, when she loves her young one, is excessive in stupidity. (M.)
أُسْوَارٌ أُسْوَارٌ ذ : see the next paragraph: -A2- and see also سِوَارٌ.
اـِسْوَارٌ اـِسْوَارٌ ذ (S, M, Msb, K) and ↓ أُسْوَارٌ (S, M, K) The leader of the Persians; (M, A, Msb, K;) like the أَمِير among the Arabs: (Msb:) or their greatest king: arabicized [from the Pers. سُوَارْ]: (TA: [but said in the A to be tropical:]) or a horseman of the Persians, (A 'Obeyd, S, TA,) who fights: (A 'Obeyd, TA:) or one who is firm on the back of his horse: (K:) or one who excels in sitting firmly on the back of his horse: (M:) or (so in the M, but in the A and K “ and ”) one who is skilful in shooting arrows: (M, A, K:) pl. أًَسَاوِرَةٌ (S, M, A, Msb, K) and أَسَاوِرُ; (M, K;) in the former of which the ة is to compensate for the ى of the original form, which is أَسَاوِيرُ. (S.) ― -b2- See also الخَضَارِمَةُ. -A2- And see سِوَارٌ.
مِسْوَرٌ مِسْوَرٌ ذ A leathern pillow, upon which one leans, or reclines; as also ↓ مِسْوَرَةٌ: (M, K:) pl. مَسَاوِرُ. (TA.)
مِسْوَرَةٌ مِسْوَرَةٌ ذ : see what next precedes.
مُسَوَّرٌ مُسَوَّرٌ ذ [Decked with a bracelet or bracelets. And hence,] (tropical:) Made a king [or chief]. (A, TA. [See دَهْقَنَ.]) ― -b2- And The place of the bracelet; (M, K;) like as مُخَدَّمٌ signifies the “ place of the خَدَمَة. ” (M.)
مُسَاوِرٌ مُسَاوِرٌ ذ : see سَوَّارٌ.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٣٢سَارَ
سَارَ ( w ) U ( n. ac. سَوْر 1 ),
a. Mounted, scaled, climbed up.
b. ( n. ac. سَوْر 1 , سُوُوْر 27 ) [ Ila or 'Ala ], Sprang upon, attacked, assaulted.
c. [ Fī ], see III (a) .
سَوَّرَ
سَوَّرَ II ,
a. Surrounded with walls, walled in; fortified.
b. Adorned with bracelets.
سَاْوَرَ
سَاْوَرَ III ,
a. Intoxicated, overpowered ( wine ).
b. Threw himself upon, assailed.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٧٬٩٥٧سور
سَارَ - يَسُورُ - سُوْر - سُوْرَة - سُوَر - سِوَار - أسْوِِرَة - أَسَاوِر - سَوَّرَ - يُسَوِّرُ - تَسَوَّرَ - يَتَسوَّرُ
سَارَ - يَسُوْرُ + شيء + كائنا أو شيئاً: يحيط به كالسور: يحيط به من جميع جوانبه ويشكل له حداً يفصله عما سواه
سُوْر - السور: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول اسم آلة من " سَارَ - يَسُورُ ": البناء أو الشيء الذي
الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٢ (الإجمالي: ١١٦)
- حلي
الآيات المشتركة: ٤ · Hilye takı demektir
- نزل
الآيات المشتركة: ٧ · “Nezle” konaklama yeri demektir
- سندس
الآيات المشتركة: ٢ · İpek kumaş
- ذهب
الآيات المشتركة: ٤ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
- لبس
الآيات المشتركة: ٣ · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…
- لؤلؤ
الآيات المشتركة: ٢ · İnci
- خضر
الآيات المشتركة: ٢ · Hudr : Sebzedir
- برق
الآيات المشتركة: ٢ · Berg parlak taş demektir
- حرر
الآيات المشتركة: ٢ · Harir, ipek demektir
- عدن
الآيات المشتركة: ٢ · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…
- ثوب
الآيات المشتركة: ٢ · Sevb dış elbise demektir
- نظر
الآيات المشتركة: ٣ · Korkuluk demektir
الآيات التي ورد فيها(١٦)
يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِئُوا إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ مَا تَحْذَرُونَ
Sûre
وَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَجَاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُو الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوا ذَرْنَا نَكُنْ مَعَ الْقَاعِدِينَ
Sûre
وَإِذَا مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ أَيُّكُمْ زَادَتْهُ هَذِهِ إِيمَانًا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَهُمْ يَسْتَبْشِرُونَ
Sûre
وَإِذَا مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ هَلْ يَرَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَفْقَهُونَ
Sûre
سُورَةٌ أَنْزَلْنَاهَا وَفَرَضْنَاهَا وَأَنْزَلْنَا فِيهَا آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Sûre
وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ رَأَيْتَ …
Sûre
وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ …
Sûre
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سور |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حوط, جدر, طوق |
| Zıt Kök | هدم |
| Çekirdek Özet 1 | Yükseklik, sıçrama, kuşatarak yükselme ve sınır çekme |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi vahyin veya mekanın koruyucu, aşılması güç, bağımsız ve kuşatıcı bir mertebe kılması |
| Çekirdek Özet 3 | Yapısal bütünlük, meşruiyet kuşağı ve aşılması kurallara bağlı dokunulmazlık sınırı |
| Kritik Hata Riski | Sûre kavramını salt metin parçası, sûru ise yalnızca taş duvar sayarak anlamdaki dinamik sıçrama, kuşatma ve iktidar alameti boyutunu yitirmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سو | Bir yöne doğru yönelme, yayılma, kabarma veya itici güçle harekete geçme; nitekim سوق sevk etmeyi, سوم otlatmaya salmayı veya akın etmeyi, سوط birbirine katıp karıştırmayı ifade eder | ر | Çekirdeğin itme ve yönelme hareketine tepe noktası, baş, belirgin bir sınır ve yükselti boyutu eklenerek anlam kuşatıcı bir yükseklik kazanmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Dayanak oluşturma, koruma, dış etkilere karşı tutunma ve direnç çizgisi |
| و | Çengel, bağlama kazığı | İki durumu veya parçayı birbirine tutturma, eklemleme ve süreklilik kazandırma |
| ر | İnsan başı | Zirveye ulaşma, en üst derece, tepe noktası ve görünür üstünlük |
| سور | Dikenli koruma desteğinin çengel ile bağlanıp baş hizasına yükselmesi | Bir yapının veya anlamın koruma ve dayanma amacıyla yükseltilerek baş üstü bir sınıra ulaştırılması ve kuşatıcı bir mertebe oluşturulması hareketini tasvir eder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şehrin ya da mekanın etrafına çekilen yüksek koruma duvarı; bir şeyin hızla ve öfkeyle üste sıçraması, içkinin veya zehrin başa doğru hücum etmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye ve erken dönem şiirinde içkinin başa vurması ve yüksek surlara tırmanma bağlamında kullanılmıştır. Ahtal kadehle sarhoş olup hırçınlaşmayan kişiyi şu dizeyle anlatır: وشارب مربح بالكأس نادمني / لا بالحصور ولا فيها بسوار |
| Erken Arapça kullanım | Ru'be b. el-Accâc'a veya babası Accâc'a atfedilen beyitte yüksek surların aşılması şöyle ifade edilir: ورب ذي سرادق محجور / سرت إليه في أعالي السور |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سور kökü, merkezi Sami dillerinde belirgin biçimde bir mekanı çevreleyen yüksek yapı, duvar veya bilezik ve taç gibi çepeçevre saran üstünlük alametleri dairesinde temsil edilir. İbranicede şûr (שור) kelimesi müstahkem duvar ve koruyucu sur anlamına gelmekte olup Tevrat metinlerinde şehir duvarlarını anlatmak için yaygın kullanılır. Aramice ve Süryanicede şūrā (ܫܘܪܐ) biçimi sur, yüksek taş set ve istihkam manasındadır; nitekim Süryanicede sur inşa etmek ve çevrelemek fiilleri bu kökle ifade edilir. Akadcada ise sūru biçiminde doğrudan bir kale duvarı karşılığı bulunmamakla birlikte, sınır çizgisi ve hendek/çevreleme manalarını içeren biçimler mevcuttur. Diğer yandan Farsçadan geçen ve hükümdarlık alameti olan bilezik ve komutanlık unvanı (isvār/esāvire) ile kolu çepeçevre saran takı manasındaki سوار kelimeleri arasında erken temaslar sonucu semantik bir kesişme meydana gelmiştir; ancak kökün Sami katmanındaki asli odağı yüksek çevreleme duvarı ve sıçrayarak yükselme hareketidir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سار — يسور eylemi | Öfkenin, gücün veya sıvının yukarı doğru hamle yapması, yükselip başı sarması kökün hareket merkezidir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice şûr, Süryanice şūrā | Koruyucu yüksek taş duvar, sınır tahkimatı ve çevreleyen hisar ortak Sami zeminindedir | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Farsça دستوار / سوار ilişkisi | Bilezik ve hükümdarlık rütbesi bildiren kullanımda Orta Farsça ile temas ve ödünçleşme görülür | Güçlü |
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Tāj al-ʿArūs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سور | Anlamlı | Yükselmek, kuşatmak | Şehri koruyan duvar, yüksek mertebe, bilezik | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سرو | Anlamlı | Cömertlik, sıyrılmak | Şeref ve cömertlikle öne çıkmak; zırhını veya elbisesini üzerinden çıkarmak | Ortak çekirdek; yükseklik ve aşma ilgisi vardır |
| وسر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir | Kullanım dışı |
| ورس | Anlamlı | Sarı boya bitkisi | Kumaşları boyamakta kullanılan sarı renkli kokulu bir bitki | Kur'an'da geçmez; farklı somut alan |
| رسو | Anlamlı | Sabitlenmek, demir atmak | Geminin karaya oturup durması, dağların yere çakılması | Kalb/karşıt yön; hareketin sabitlenmesi; Kur'an'da geçer |
| روس | Anlamı bulunmayan | Çiğnemek, baş | Çok nadir rivayetlerde yemek çiğneme veya baş manasına bağlansa da kök müstakil türetim üretmemiştir | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سور | Merkez | Yükselerek kuşatma ve koruma | Hem dikey yüksekliği hem yatay çevrelemeyi ve hamle gücünü bir arada taşır | Müstahkem sınır, sûre ve bilezik |
| حوط | Komşu | Kuşatma ve koruma altına alma | Yalnızca çepeçevre sarma ve himaye etme vurgusu vardır; dikey sıçrama ve katmanlaşma taşımaz | Çevrelemek, korumak |
| جدر | Komşu | Duvar örme ve dikilme | Taşları üst üste koyarak dikilen kuru fiziksel duvar; atılma ve mertebe anlamı içermez | Bahçe duvarı, yalın engel |
| طوق | Komşu | Boyuna halka geçirme | Boyun hizasında dar ve dairesel çevreleme; iktidar veya ceza halkası | Takat yetirme, gerdanlık |
| هدم | Zıt | Yıkma ve yerle bir etme | Yükseltilmiş ve kurulmuş olan sınır yapısını devirip yer hizasına indirme | Yıkmak, hükümsüz kılmak |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سور | Kuşatıcı duvar, mertebe, bilezik | Koruyucu yükseklik, sıçrama gücü ve yetki halkasını kapsar | Kesin |
| Latince | Moenia, Murus, Vallum | Savunma duvarı, sur, istihkam | Şehri koruyan taş duvarı tam karşılar; ancak metin parçası (sûre) ve bilezik anlamlarını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Rampart, City wall, Sura, Bracelet | Sur, koruyucu set, sûre, bilezik | Tek kelime tüm anlamı taşımaz; savunma, ilahi bölümleme ve süs öğesi ayrı kelimelerle karşılanır | Güçlü |
| Almanca | Stadtmauer, Wall, Sure, Armreif | Şehir suru, set, sûre, bilezik | Koruma ve sınırlama boyutunu verir; kökün hamle ve öfkeyle sıçrama dinamizmini eksik bırakır | Güçlü |
| Fransızca | Rempart, Muraille, Sourate, Bracelet | Sur, istihkam duvarı, sûre, bilezik | Fiziksel ve kurumsal sınırları belirtir; içkinin başa hücumu gibi metaforik hareketleri kapsamaz | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lane's Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سُورَةٌ / سُوَرٍ | Kur'an'ın bağımsız, aşılmaz, korunaklı bölümleri | Vahyin meydan okuma (tahaddî) ve bağımsızlık bağlamı; Tevbe 9:64, Bakara 2:23, Yûnus 10:38, Hûd 11:13 |
| أَسَاوِرَ / أَسْوِرَةٌ | Cennet ehlinin ve meliklerin şeref ve egemenlik bilezikleri | Ahirette müminlerin mükâfatı ve Firavun'un dünyevi iktidar ölçüsü bağlamı; Kehf 18:31, Hac 22:23, Zuhruf 43:53, İnsân 76:21 |
| بِسُورٍ | Müminler ile münafıklar arasına çekilen kapılı koruma ve ayırma seddi | Kıyamet günü ebedi ayrışma ve himaye sınırı bağlamı; Hadîd 57:13 |
| تَسَوَّرُوا | Yüksek duvarı veya mabedin surunu tırmanarak aşmak | Davud'un yanına muhakeme için olağan dışı yoldan girilmesi bağlamı; Sâd 38:21 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İ'câzü'l-Kur'ân ve vahyin yapısı | Bir sûrenin benzerinin getirilemeyişi; vahyin en küçük mucizevi ve müstakil biriminin sûre oluşu | Aşılmazlık, yetkinlik ve tam koruma |
| Fıkıh | Namaz kıraati ve mülkiyet sınırları | Namazda fatihadan sonra asgari kıraat ölçüsü (tam bir sûre veya denk ayetler); surla çevrili alanın ihraz sayılması | Tamamlanmış bağımsız bütün ve güvenlik sınırı |
| Tefsir | Kur'an surelerinin tertibi ve tevkifiliği | Kur'an bölümlerine niçin sûre dendiği; her birinin yüksek bir kale gibi ayetleri muhafaza etmesi | Mertebe, yücelik ve çevreleyici birlik |
| Hadis | Şiddet, gazap ve üstünlük alametleri | Öfkenin başa vurması (سورة الغضب) ve cennet ehlinin takıları | Hamle gücü, baskın gelme ve ihtişam |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin mimarisi | Dokunulmaz koruma halkası | İmanı ve vahiy hakikatlerini tahriften koruyan kutsal sınır | İlahi kelamın her sûresi, hakikati kuşatan ve dışarıdan müdahaleye izin vermeyen manevi bir kale teşkil eder | Kesin |
| İlmi | Bilgi tasnifi ve metodoloji | Bağımsız bilimsel disiplin ve konu sınırı | İlgili meseleleri derleyip dış etkenlerden yalıtarak bütünleme | Bilginin dağılmasını önleyen, başı ve sonu belirlenmiş sistematik kavramsal çerçeve | Güçlü |
| Siyasi | Egemenlik ve sınır güvenliği | Devlet hududu, istihkam ve yetki alameti | Kamusal alanı dış tehditlerden ayırma ve hukuki meşruiyeti simgeleme | Siyasi otoritenin hakimiyet alanı surla korunur; yöneticilik bilezik veya taç benzeri sınırlayıcı sembollerle tescillenir | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyetin korunması ve hazine tahsisatı | Güvenli pazar alanı, korunan sermaye havuzu | İktisadi değerlerin yağmalanmasını önleyen kurumsal emniyet çemberi | Sermaye ve servetin dolaşımı ancak emniyetli, sınırları çizilmiş ve haksız el uzatmalara karşı tahkim edilmiş bir pazarda sürdürülebilir | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kapalı eğri / Topolojik sınır (Jordan eğrisi) | İki boyutlu uzayda iç bölgeyi dış bölgeden tamamen ayıran, delinmedikçe geçişe izin vermeyen kapalı süreklilik sınırı | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal dokunulmazlık ve meşruiyet kuşağı | Bireyin mahremiyetini veya bir kurumun özerkliğini dış baskılardan ayıran, ancak kurallı kapılarla girilebilen koruyucu hukuk duvarı | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir bina duvarı veya kitap bölümü (bap/fasıl) düzeyine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Sûre, hakikati koruyan yüksek bir kale; sur, rahmet ile azabı ayıran adalet seddi; esvire ise sorumluluk ve meşruiyet yetkisidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an sûrelerini rastgele bir araya gelmiş cümleler yığını sanmak; vahyin bağımsız, aşılmaz ve birbirini tamamlayan yüksek mimarisini gözden kaçırmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kendi metin yapısını adlandırdığı سورة teriminin mahiyetini açıklar; vahyin bölümlerinin tesadüfi parçalar değil, her biri kendi içinde tam, aşılmaz ve koruyucu birer hakikat kalesi olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahyin meydan okuma (tahaddî) ayetlerinde (Bakara 2:23, Yûnus 10:38), ahiretteki ayrışma sahnesinde (Hadîd 57:13) ve cennet ehlinin taltif edildiği sahnelerde (Kehf 18:31). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın bir sûresine benzer getirme talebini alelade bir edebi metin yazımı sanma hatasını düzeltir; talep edilen şeyin, hakikati kuşatan o aşılmaz, korunaklı ve yüksek yapısal bütünlük olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir yerleşimin etrafına çekilen yüksek taş duvar, bir sıvının veya hiddetin başa doğru sıçrayıp yükselmesi ve kolu saran dairesel takı.
- Soyut anlamBir varlığı, anlamı veya mekanı çevreleyerek dış dünyadan yalıtan, ona dokunulmazlık, üstünlük ve bağımsız bir mertebe kazandıran koruyucu sınır.
- Sistematik karşılıkBir sistemin kendi iç tutarlılığını korumak ve dış müdahaleleri engellemek üzere kurduğu, geçişi yalnızca meşru kapılara bağlı kılan yapısal güvenlik çemberi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde korunan iç alanı, bu alanı çepeçevre kuşatan yüksek ve geçirimsiz sınırı simgeler. iç bölgeyi, dış ortamı gösterir ve bu iki alanın arakesiti boştur; yani sınır () iç ile dışı kesin biçimde ayırır. ifadesi ise sınırın sıradan bir çizgi olmayıp dikey bir yüksekliğe ve aşılması zor bir mertebeye sahip olduğunu temsil eder.