شقي
ش - ق - ي
جذر- الورود: ١٢
- الآيات: ١٢
- الصيغ: ٩
- المعاجم: ٣
معناه في القرآن: Mutsuz
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: شقى
ملاحظاتي
المعاجم(٣)
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨١٧المدخل: شقىشَقَى
1 شَقَى ذ , inf. n. شَقْىٌ, said of the نَاب [or tush] of a camel, It grew forth: a dial. var. of شَقَأَ. (K in art. شقو [but belonging to the present art.: mentioned in the TA, as not in the K, on the authority of ISd].) ― -b2- [Freytag states, as on the authority of Abu-l-'Alà, that شَقَى is used for شَقَّ He clave, or split, &c.: ― -b3- and that Reiske has explained it as signifying He
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٩٥شَقِيَ
شَقِيَ A ( n. ac. شَِقْوَة [ شَقْيَة 1t , 2t ], شَقَا [ 4A ] , شَقَآء [ 22A ] , شَِقَاوَة [ شَقَاْيَة 22t , 23t ]),
a. Was unhappy, unfortunate, wretched, miserable.
شَاْقَيَ
شَاْقَيَ III ,
a. Made head against, resisted, withstood.
b. Vied with, equalled in misery, in endurance.
أَشْقَيَ
أَشْقَيَ IV ,
a. Rendered miserable & c.
b. Combed.
شَقْوَة
شَقْوَة [ 1t ],
a. Misery,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٩١٦شقي
شَقِيَ - يَشْقَى - شِقْوَة - شَقيٌّ - أَشْقَى - الأَشْقَى
شَقِيَ - يَشْقَى + الكائن: ضد " سَعِدَ - يَسْعَدُ ": يعيش حياته وهو يعاني ويشعر بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة
شِقْوَة - شِقْوتنا: على وزن " فِعلة" اسم فعل للمرة من " شَقِيَ - يَشْقَى ": العيش لفترة زمنية مع الشعور بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة
{قَالُوا
الصيغ(٩)
- شَقِيًّاMutsuz(فَعِيلًا)×٣
- الْأَشْقَىEn mutsuz(أَفْعَلُهَا)×٢
- أَشْقَاهَاOnun en Mutsuzu(أَفْعَلُهَا)×١
- شَقُواMutsuz oldular(فَعِلُوا)×١
- شَقِيٌّMutsuz(فَعِيلٌ)×١
- شِقْوَتُنَاBizim huzursuzluğumuz(فِعْلَتُنَا)×١
- فَتَشْقَىMutsuz olursun(فَتَفْعَلَ)×١
- لِتَشْقَىMutsuz olman için(لِتَفْعَلَ)×١
- يَشْقَىHuzursuz olur(يَفْعَلُ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٢ (الإجمالي: ٥٨)
- شعل
الآيات المشتركة: ١ · Ve tutuştu
- سعد
الآيات المشتركة: ١ · Saad dirsekten ele kadar olan kısımdır (ön kol)
- شهق
الآيات المشتركة: ١ · Hıçkırık
- زفر
الآيات المشتركة: ١ · Zefir ağaca konan destek demektir
- شيب
الآيات المشتركة: ١ · Ak saçlı yaşlılar
- هبط
الآيات المشتركة: ١ · İnin
- وهن
الآيات المشتركة: ١ · Gevşemeyin
- عدو
الآيات المشتركة: ٢ · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
- عزل
الآيات المشتركة: ١ · “A’zel(zal)” denk yapmak için bir torbada bulunanı iki…
- جبر
الآيات المشتركة: ١ · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir
- رأس
الآيات المشتركة: ١ · Baş demektir
- أدم
الآيات المشتركة: ١ · Edim dibalı deri demektir
الآيات التي ورد فيها(١٢)
قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا
Mutsuz
وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا
Mutsuz
وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُو رَبِّي عَسَى أَلَّا أَكُونَ بِدُعَاءِ رَبِّي شَقِيًّا
Mutsuz
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شقي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نصب, عسر, كبد |
| Zıt Kök | سعد |
| Çekirdek Özet 1 | Ağır meşakkat, yorucu çaba ve yıpratıcı darlık çekme |
| Çekirdek Özet 2 | Hidayetten sapma sonucu varoluşsal mutsuzluk ve bedbahtlığa düşme |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi rahmet ve istikametten kopuşun ürettiği nihai hüsran ve yıkım durumu |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca geçici psikolojik üzüntüye indirgeyip ahirete ve varoluşsal tercihe taalluk eden nihai bedbahtlık boyutunu gözden kaçırma tehlikesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شق | Yarılma, çatlama, ayrılma ve aşırı ağırlık sebebiyle zorlanma; nitekim aynı çekirdeği taşıyan شقق kökünde yarılma ve katlanılması güç zahmet (meşakkat) anlamı esastır. | ي | Fiziksel yarılma ve zorlanma hareketini, canlının iç dünyasında ve varoluşsal serüveninde süregelen sürekli bir tükenişe, mutsuzluğa ve manevi bedbahtlığa dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Bütünlüğü bozan, parçalayan ve can acıtan keskin baskıyı temsil eder. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Yoğunlaşma, dar bir hatta sıkışma ve nihai sınıra dayanma etkisini ifade eder. |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Eylemin sürekliliğini, bireyin kendi fiiliyle bu duruma maruz kalışını ve etkinin taşınmasını sağlar. |
| شقي | Parçalayıcı bir baskının daralan bir sınırda sürekli işleyerek tüketmesi | Varlığın iç ahengini parçalayan, onu dar boğazlarda tüketen ve bitmeyen bir meşakkatle bedbaht kılan hareketi tanımlar. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bedeni yıpratan ağır iş, yorucu zahmet, develerin güç arazide yürürken çektiği aşırı güçlük ve sefalet hali. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairleri kelimeyi açlık, yoksulluk ve çöl seferlerinin getirdiği tahammülü güç bedeni zahmet ve çile anlamında kullanmıştır. |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed aktarımlarında kök, refah ve mutluluk halinin karşıtı olarak bitkinlik, hüzün ve mahrumiyetle tükenen kimsenin durumu olarak tasvir edilir. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesi genelinde kök, iki harfli شق tabanının ürettiği yarılma, ayrılma ve ağır baskı altında ezilme semantiği ile irtibatlıdır. İbranicede ş-q-h (şāqāh) kökü sulama ve içirme yönüne evrilirken, aradaki ses ve anlam geçişlerinde güçlük ve ezilme kavramları batı Sami dillerinde farklı köklerle ikame edilmiş; klasik Arapça ise شقي kökünü doğrudan varoluşsal cefa, saadet karşıtı bedbahtlık ve tükeniş manasında özelleştirmiştir. Süryanice ve Aramicede yarılma ve acı çekme tasvirleri benzer fonetik tabanlarla karşılanırken, Arapçada lisan içi semantik gelişim somut meşakkatten soyut ontolojik hüsrana doğru berrak bir hat izlemiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Semitic Roots Database, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شق çekirdeğinden türeme nâkıs fiil | Ağır fiziksel meşakkatin zamanla kalıcı mutsuzluk ve bedbahtlık haline genişlemesi. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami biçimleriyle fonetik örtüşme | Yarılma ve ayrışma tabanlı köklerin acı ve mahrumiyet anlamlarına kayması. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak leksik tabakası | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, BDB.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شقي | Anlamlı | Bedbahtlık, meşakkat | Hedef kök; saadetin zıddı olarak mutsuz ve mahrum olma. | Kur’an’da geçer |
| شيق | Anlamlı | Özlem, tutku, sarp tepe | Bir şeye şiddetle arzu duyma veya tırmanılması zor dağ yolu. | Kur’an’da geçmez |
| قشي | Anlamlı | Ayıklama, sıyırma | Bir şeyin üzerindeki kuru kabuğu veya kalıntıyı soymak. | Kur’an’da geçmez |
| قيش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde kullanım dışı kabul edilir |
| يشق | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon |
| يقش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شقي | Merkez | Bedbahtlık | Hidayetten sapma ve ilahi rahmetten kopma sonucu ortaya çıkan nihai tükeniş ve mutsuzluk. | Ebedi azap ve derin içsel yıkımı kuşatır. |
| نصب | Komşu | Yorulma | Bedeni ve ameli çalışmanın getirdiği fiziksel bitkinlik ve yorgunluk. | Ahiret bedbahtlığından ziyade çalışma zahmetini öne çıkarır. |
| عسر | Komşu | Zorluk | İşlerin ve durumların akışındaki tıkanıklık, darlık ve kolay olmama hali. | Yapısal zorluğu hedefler, akıbet mutsuzluğunu içermez. |
| كبد | Komşu | Çile | İnsanın varoluşsal olarak içine doğduğu meşakkatli ve direnç gerektiren gelişim süreci. | İnsanın yaratılış doğasındaki zorlanmayı anlatır. |
| سعد | Zıt | Saadet | İlahi yardıma nail olma, rıza, esenlik ve ebedi kurtuluşa erişme hali. | شقي kökünün zıddı olup nihai refah ve kurtuluşu ifade eder. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شقي | Bedbaht olmak, meşakkate düşmek | Dünya ve ahirette ilahi mahrumiyetle gelen tükeniş hali. | Kesin |
| Latince | Miser, infelix | Sefil, bahtsız, mutsuz | Yalnızca dünyevi yoksulluk ve talihsizliği karşılar; eskatolojik boyut eksiktir. | Güçlü |
| İngilizce | Wretched, miserable, damned | Bedbaht, sefil, lanetlenmiş | Wretched fiziksel ve ahlaki sefaleti, damned ise nihai mahrumiyeti kısmen verir. | Güçlü |
| Almanca | Unselig, elend, verdammt | Mutsuz, sefil, helak olmuş | Varlığın bütününe yayılan huzursuzluk ve felaket halini yansıtır. | Güçlü |
| Fransızca | Misérable, damné | Sefil, mahrum, mutsuz | İnsanın hem içsel düşkünlüğünü hem de nihai hüsranını adlandırır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَتَشْقَى / لِتَشْقَى | Dünyevi meşakkat, yorgunluk ve zahmet | Vahyin bir eziyet aracı olmadığını ve cennetten çıkışın dünyevi çile getireceğini belirten bağlam (Tâhâ 20:2, Tâhâ 20:117). |
| شَقِيًّا | Duada mahrum kalmama, hüsrana uğramama | Zekeriya aleyhisselamın Rabbine yakarışında mahrum ve cevapsız bırakılmama dileği (Meryem 19:4, Meryem 19:48). |
| شَقِيٌّ / شَقُوا | Ahiretteki ebedi bedbahtlık ve cehennem azabı | Kıyamet gününde insanların saitler ve şakiler olarak ayrıldığı nihai hesaplaşma bağlamı (Hûd 11:105, Hûd 11:106). |
| الْأَشْقَى / أَشْقَاهَا | Azgınlıkta zirveye çıkarak helaki hak etme | İnkarda ve günahta en ileri gidip uyarılara sırt çevirenlerin akıbeti (Şems 91:12, A‘lâ 87:11, Leyl 92:15). |
| شِقْوَتُنَا | Bâtıla kapılarak iradi olarak seçilen bedbahtlık | Cehennem ehlinin kendi gaflet ve taşkınlıklarını itiraf ettiği bağlam (Mü’minûn 23:106). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ezelî kaza, kader ve âkıbet meselesi | Şakavetin ezelde mi takdir edildiği yoksa kulun kesbiyle mi oluştuğu (şaki-sait tartışması). | Ebedi kurtuluş veya helak damgası. |
| Fıkıh | Nafaka, meşakkat ve mükellefiyet sınırları | Şakavet doğrudan fıkhi terim olmamakla birlikte meşakkat türevi ruhsat gerekçesi kılınmıştır. | Katlanılması güç zorluk ve külfet. |
| Tefsir | Hidayet ve dalalet kutuplaşması | Kur’an’ın indiriliş gayesinin insanı şakavetten kurtarıp saadete erdirmek olduğu tespiti. | Varoluşsal ve uhrevi hüsran. |
| Hadis | Anne karnındaki yaratılış ve son nefes halleri | Kulun amel çizgisi ve şaki veya sait olarak yazılmasına dair rivayetler. | Nihai akıbet ve fıtri yöneliş. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hidayet-dalalet dengesi | Nihai hüsran | İlahi çağrıya sırt çevirmenin getirdiği varoluşsal mahrumiyet | Yaratıcı ile bağın kopması sonucu ruhun ebedi bedbahtlığa yuvarlanması. | Kesin |
| İlmi | Hakikat arayışı | Bilişsel körlük ve cehalet inadı | Veriye ve delile rağmen inatla gerçeği reddetme | Delili tahrif eden zihnin içine düştüğü çözümsüz çelişki ve zihni tükeniş. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve adalet düzeni | Tiranlık ve tebaanın ezilmesi | Gücü tekeline alarak toplumu ağır çile ve baskıya mahkum etme | Otoritenin zalimleşerek kamusal alanda geniş kitlelere sefalet üretmesi. | Güçlü |
| İktisadi | Emek ve geçim dengesi | Yıkıcı yoksulluk ve sömürü | Üretim imkanlarından yoksun bırakılarak aşırı zahmete itilme | Adaletsiz bölüşümün insanları insani erdemleri unutturacak meşakkate boğması. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropi artışı ve negatif enerji düzeyi | Bir sistemin düzenini yitirerek minimum verim ve maksimum düzensizlik/tükeniş noktasına gerilemesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anomi ve derin yabancılaşma | Bireyin toplumsal norm ve değer bağlarını kopararak varoluşsal anlamsızlık ve yıkıma sürüklenmesi. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bireyin gündelik moral bozukluğuna, anlık keyifsizliğe veya psikolojik mutsuzluğa indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Şakavet, insanın fıtrat ve vahiyle bağını koparması neticesinde hem dünyada hayatını anlamsız bir çileye çevirmesi hem de ahirette telafisi imkansız bir hüsrana uğramasıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur’an’ın getirdiği kurtuluş nizamının eskatolojik ciddiyeti kavranamaz; ayetlerdeki uyarılar sıradan bir kişisel gelişim tesellisine dönüştürülür. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin temel gayesinin insanı bedbahtlıktan (شقي) kurtarıp ebedi saadete (سعد) ulaştırmak olduğunu vazeder; varoluşun iki ana akıbetinden birini temsil eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahyin indiriliş maksadını bildiren ayetlerde (Tâhâ suresi başı) ve ahiretteki ayrışmayı bildiren hesap sahnelerinde (Hûd ve Leyl sureleri). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığın insanı sıkıntıya ve çileye mahkum eden bir yük olduğu zannını çürütür; asıl tükeniş ve meşakkatin vahye sırt dönmekten kaynaklandığını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamCanı yıpratan ağır meşakkat, bitirici zahmet ve fiziksel olarak takati tüketen ezilme durumu.
- Soyut anlamİlahi hidayetten ve rahmetten kopuş neticesinde bireyin hem iç dünyasında hem de ebedi akıbetinde düştüğü iflah olmaz bedbahtlık.
- Sistematik karşılıkSistemin varlık gayesini yitirmesi sonucu düzenin dağılması ve kendi kendini öğüten bir tükeniş döngüsüne girmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde mükellef bireyi, bireyin varoluşsal çabasını ve yönelimini, ilahi hidayet ve vahiy girdisini temsil eder. girdisinden yoksun olarak zaman () ilerledikçe toplam yönelimin negatif sınıra yaklaşması, bireyin varoluşsal dengesini yitirerek şakavet ve nihai hüsran kümesi olan 'ya dahil olduğunu simgeler.