غفر
غ - ف - ر
جذر- الورود: ٢٣٤
- الآيات: ٢٠٢
- الصيغ: ٧٢
- المعاجم: ١٣
Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır. Çukur açmaya hafr etmek, açılan çukurun toprağını yerine koymaya ise ğafr etmek demektir. Hufre çukur, ğufre çukurdan alınan topraktır. Ğubar kelimesiyle de akrabadır. Mağfiret etmek demek, suçu, günahı, hatayı kapatmak, cezasını vermemek, görmemezlikten gelmek demektir. Afv ise suçu tamamen silmek, işlememiş hale getirmek demektir. İstiğfar istif’al babındandır. İstif’al babı, Türkçe’deki “isteme” kelimesinin başa gelmesi gibi bir mana taşır. Allah’tan işlenen kusurların, günahların kapatılmasını, örtülmesini talep etmek anlamı taşır. Afv yerine mağfiretin gelmesi “hepten sil” yerine daha mütevazi bir talepte bulunmak anlamı taşır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır. Çukur açmaya hafr etmek, açılan çukurun toprağını yerine koymaya ise ğafr etmek demektir. Hufre çukur, ğufre çukurdan alınan topraktır. Ğubar kelimesiyle de akrabadır. Mağfiret etmek demek, suçu, günahı, hatayı kapatmak, cezasını vermemek, görmemezlikten gelmek demektir. Afv ise suçu tamamen silmek, işlememiş hale getirmek demektir. İstiğfar istif’al babındandır. İstif’al babı, Türkçe’deki “isteme” kelimesinin başa gelmesi gibi bir mana taşır. Allah’tan işlenen kusurların, günahların kapatılmasını, örtülmesini talep etmek anlamı taşır. Afv yerine mağfiretin gelmesi “hepten sil” yerine daha mütevazi bir talepte bulunmak anlamı taşır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٨٨٠باب الغين والراء والفاء معهما
ر غ ف، غ ف ر، غ ر ف، ر ف غ، ف ر غ، ف غ ر مستعملات رغف:
الرُّغْفانُ جمع الرَّغيفِ، والرُّغُفُ أيضا، والعَدَدُ أَرْغِفةٌ.
غرف: الغَرْفُ: غَرْفُكَ المَاءَ باليَدِ وبالمِغْرَفَةِ.
والغَرْفةُ: قَدْرُ اغْتِرافِكَ، مثل الكف.
والغَرْفَةُ: مرة واحدة.
والغُرْفَةُ: بيتٌ فَوقَ بيت.
وغَرْبٌ غَرُوفٌ أي كثير الأخذ.
ومزادة غَرْفِيَّةٌ: مدبوغة بالغَرْفِ.
والغَرْفُ: شجر يجلب من يبرين،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٨٨٥الغَفْرُ: التغطية. والغَفْرُ: الغفران. وغَفَرْتُ المتاع: جعلته في الوعاء. ويقال: اصْبُغْ ثوبك فإنَّه أغْفَرُ للوسخ، أي أحمل له. وغَفَرَ الجُرح يَغْفِرُ غَفْراً: نُكِسَ، وكذلك المريض. قال الشاعر:
لعَمْرُكَ إنَّ الدارَ غَفْرٌ لِذي الهـوىكما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ
وغَفِرَ بالكسر يَغْفَرُ غَفَراً، لغة فيه. والغَفْرُ ثلاثةُ أنجمٍ صغارٍ ينزلها القمر، وهي من الميزان. والغَفْرُ أيضاً:
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٦٨١غ ر ف
غرف ، غفر ، فرغ ، فغر ، رغف ، رفغ : مستعملة .
غرف : قال الله جل وعز : ( إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ) ( البقرة : 249 ) ، وقرىء ) غَرْفةً ، وأخْبَرْني الْمُنذِريُّ عن أبي العباس أنه قال غُرفةً قراءةُ عثمان رواه ابن عامرٍ ، ومعناه الذي يُغترَفُ نفسه وهو الاسم ، والغَرْفَةُ المرَّة من المصدرِ .
قال : وقال الكسائي : لوْ كان مَوضعُ اغترَفَ غرفَ اخْترْتُ الفَتْحَ لأنه يخرجُ عَلَى
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٨٣١(باب الغين والفاء وما يثلثهما)
(غفق) الغين والفاء والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على خِفّة وسُرعةٍ وتكريرٍ في الشيء، مع فَتَراتٍ تكون بين ذلك.
من ذلك قولهم: غَفَقَ إبلَه، وذلك إذا أسرَعَ إيرادَها ثم كرَّرَ ذلك. ويقولون: ظلَّ يتَغَفَّقُ الشَّرَابَ، إذا جعَلَ يشربُه ساعةً بعدَ ساعةٍ. ويقال: غَفَقَ غَفْقَةً من اللَّيل([1]) ، إذا نامَ نومةً خفيفة. والغَفْق: المطر [ليس([2]) بـ] الشَّديد. ويقال غَفَقَه
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٠١- الغفر: إلباس ما يصونه عن الدنس، ومنه قيل: اغفر ثوبك في الوعاء، واصبغ ثوبك فإنه أغفر للوسخ (انظر المجمل 3/863)، والغفران والمغفرة من الله هو أن يصون العبد من أن يمسه العذاب. قال تعالى: ﴿غفرانك ربنا﴾ [البقرة/285]، و ﴿مغفرة من ربكم﴾ [آل عمران/133]، ﴿ومن يغفر الذنوب إلا الله﴾ [آل عمران/135]، وقد يقال: غفر له إذا تجافى عنه في الظاهر وإن لم يتجاف عنه في الباطن، نحو: {قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٠٠غ ف ر
" اللهم غفراً " وليست فيهم غفيرة أي لا يغفرون ذنب أحدٍ.
قال: يا قوم ليست فيهم غفيره فامشوا كما تمشي جمال الحيره أي فامشوا إلى حربهم مشي جمال الحيرة وكانوا يمتارون من الحيرة.
وهو مغتفر للذنوب.
واصبغ ثوبك بالسّواد فإنه أغفر للوسخ أي أحمل وأستر.
وجاؤا جمّاً غفيراً.
ومعه العير والنفير والجمّ الغفير.
وتقول: ذاك أبعد من معقل الغفر: بل من مطلع الغفر وهما ولد
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٥٧٠الغَفُورُ الغَفّارُ، جلّ ثناؤه، وهما من أَبنية المبالغة ومعناهما الساتر لذنوب عباده المتجاوز عن خطاياهم وذنوبهم. يقال: اللهمَّ اغفر لنا مَغْفرة وغَفْراً وغُفْراناً، وإنك أَنت الغَفُور الغَفّار يا أَهل المَغْفِرة. وأَصل الغَفْرِ التغطية والستر. غَفَرَ الله ذنوبه أَي سترها؛ والغَفْر: الغُفْرانُ. وفي الحديث: كان إذا خرج من الخَلاء قال: غُفْرانَك الغُفْرانُ: مصدرٌ، وهو منصوب بإضمار أَطلُبُ، وفي
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٥٣* غ ف ر * * الغَفْرُ * التغطية وبابه ضرب و * المِغْفَرُ * بوزن المِبضع زرد يُنسج على قدر الرأس يُلبس تحت القَلَنسوة و * اسْتَغْفَرَ * الله لذنبه ومن ذنبه بمعنى * فَغَفَر * له من باب ضرب و * غُفْرَاناً * و * مَغْفِرةً * أيضا و * اغْتَفَرَ * ذنبه مثله فهو * غَفُورٌ * والجمع * غُفُرٌ * بضمتين ز وقولهم جاءوا جمَّاء * غَفِيرَا * ممدودا والجمَّاء * الغفير * أي جاءوا بجماعتهم الشريف والوضيع ولم يتخلف
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٠٠٠غفره يغفره غفرا: ستره. وكل شئ سترته فقد غفرته. وتقول العرب: اصبغ ثوبك بالسواد فهو أغفر لوسخه: أي أحمل له وأغطى له. وغفر المتاع: جعله في الوعاء، وقال ابن سيده: غفر المتاع في الوعاء يغفره غفرا: أدخله وستره وأوعاه، كأغفره، وكذلك غفر الشيب بالخضاب: غطاه وأغفره، قال:
حتى اكتسبت من المشيب عمامة غفراء أغفر لونها بخـضـاب
والغفر والمغفرة: التغطية على الذنوب والعفو
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٨٬٣٤٠غَفَرَهُ
1 غَفَرَهُ ذ , aor. غَفِرَ , (K,) inf. n. غَفْرٌ, (S, Mgh, Msb,) He covered, veiled, concealed, or hid, it; (S, Mgh, Msb, K;) i. e., anything. (TA.) This is the primary signification. (Mgh, Msb.) ― -b2- [Hence] غَفَر الشَّيْبَ بِالخِضَابِ He covered, or concealed, the white, or hoary, hair with dye; (K;) as also ↓ أَغْفَرَهُ. (TA.) ― -b3- And غَفَرَ المَتَاعَ, (S, K,) فِى الوِعَآءِ, (K,)
غَفَرَهُ 1 غَفَرَهُ ذ , aor. غَفِرَ , (K,) inf. n. غَفْرٌ, (S, Mgh, Msb,) He covered, veiled, concealed, or hid, it; (S, Mgh, Msb, K;) i. e., anything. (TA.) This is the primary signification. (Mgh, Msb.) ― -b2- [Hence] غَفَر الشَّيْبَ بِالخِضَابِ He covered, or concealed, the white, or hoary, hair with dye; (K;) as also ↓ أَغْفَرَهُ. (TA.) ― -b3- And غَفَرَ المَتَاعَ, (S, K,) فِى الوِعَآءِ, (K,) He put the goods, or utensils, into the bag, or receptacle, and concealed them; (K;) as also ↓ اغفرهُ. (K.) ― -b4- [Hence also] غَفَرَ لَهُ ذَنْبَهُ, (S, Msb, * K,) aor. غَفِرَ , (K,) inf. n. مَغْفَرِةٌ, (S, K,) or this is a simple subst., (Msb,) and غُفْرَانٌ and غَفْرٌ (S, Msb, K) and غُفُورٌ (Lh, K) and غَفِيرٌ and غَفِيرةٌ, (K,) He (God) covered, his sin, crime, or offence; (K;) forgave it; pardoned it; (Msb, K;) as also ذَنْبَهُ ↓ اغتفر, (S,) or اغتفر لَهُ مَا صَنَعَ he forgave him what he had done: (Msb:) or غُفْرَانٌ and مَغْفِرَةٌ, on the part of God, signify the preserving a man from being touched by punishment: and sometimes غَفَرَ لَهُ signifies [he forgave him, or pardoned him: and also] he forgave him, or pardoned him, apparently, but not really; and thus it is used in the Kur xlv. 13, accord. to the B. (TA.) As an ex. of the last of the inf. ns. mentioned above on the authority of the K, the following saying, of a certain Arab, is cited: أَسْأَلُكَ الغَفِيرَهْ وَالنَّاقَةَ الغَزيِرَهْ وَالعِزَّ فِى العَشِيرَهْ فَاـِنَّهَا عَلَيْكَ يَسِيرَهْ [I beg of Thee (O God) forgiveness, and a she-camel abounding in milk, and might among the kinsfolk, or in the tribe, for they are to Thee things easy]. (TA.) [See also the paragraph commencing with غَفِيرَةٌ.] ― -b5- In the following saying of Zuheyr, the verb is used tropically: أَضَاعَتْ فَلَمْ تُغْفَرْ لَهَا غَفَلَاتُهَا meaning [She lost her young one, and] her acts of negligence with respect to her young one were not forgiven her, by the wild beasts, so they ate it. (TA.) ― -b6- ↓ غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ, (S, * K,) and ↓ بِغَفِيرَتِهِ, (K,) aor. غَفِرَ , (S,) [lit. He covered the affair with its cover,] means (assumed tropical:) he rectified the affair with that wherewith it was requisite that it should be rectified. (S, K.) [And ↓ اغتفرهُ perhaps signifies the same: see مُرْتَأَبٌ, in art. رأب.] -A2- غَفِرَ, aor. غَفَرَ , (S, K,) inf. n. غَفَرٌ, (S,) It (a garment, or piece of cloth,) became villous; as also ↓ اغفارّ, (S, K,) inf. n. اِغْفِيرَارٌ. (S.) -A3- غَفَرَ, (S, K,) aor. غَفِرَ , inf. n. غَفْرٌ, (S,) It (a wound) became recrudescent; or reverted to a bad, or corrupt, state; (S, K;) as also غَفِرَ, [of which see another meaning in what follows,] aor. غَفَرَ , inf. n. غَفَرٌ. (S.) And in like manner the former is said of a sick person: (S:) [i. e.] غَفَرَ signifies likewise He (a sick person) relapsed into disease, after convalescence; as also غُفِرَ: (K, TA:) and in like manner one says of a wounded person. (TA.) And [hence, app.,] it is also said of an excessive lover, meaning He experienced a return of his desire, (K, TA,) after consolation. (TA.) ― -b2- غَفِرَ said of a wound signifies also It healed: thus having two contr. meanings. (IKtt, TA.) -A4- غَفَرَ الجَلَبُ السُّوقَ, (K, TA,) aor. غَفِرَ , inf. n. غَفْرٌ, (TA,) means رَخَّصَهَا [more correctly أَرْخَصَهَا i. e. The beasts, or other things, brought thither for sale, made the market cheap]. (K, TA.)
غفّرهُ 2 غفّرهُ ذ He said غَفَرَ اللّٰهُ لَهُ [May God cover his sins, &c.; may God forgive him, or pardon him]. (TA, from a trad.)
اغفر 4 اغفر ذ : see 1, in two places. -A2- أَغْفَرَتْ It (land) produced somewhat of غَفَر, meaning small herbage: (TA:) [i. e.] it produced herbage like the nap of cloth. (O, L, TA. *) ― -b2- And It (land) produced its مَغَافِير [pl. of مُغْفُورٌ, q. v.]. (IAth, O, L, TA.) And اغفر It (the [species of tree, or shrub, called] رِمْث, S, and the عُرْفُط, [&c.,] TA) exuded, or produced, its مَغَافِير. (S, TA.) -A3- Also, i. e. اغفرت, [from غُفْرٌ, q. v.,] She (a mountaingoat) had a young one, or young ones. (O, TA.) -A4- And اغفر النَّخْلُ The palm-tress had, upon their unripe dates, what resembled bark, or crust; (O, K, TA;) which the people of El-Medeeneh term الغَفَا [or الغَفَى]. (O, TA.)
تغفّر 5 تغفّر ذ and ↓ تَمَغْفَرَ He gathered what is called مِغْفَر and مُغْفُور [see the latter of these two words]. (S, K.) He who says مُغْفُور says ↓ خَرَجْنَا نَتَمَغْفَرُ, and he who says مِغْفَر says خرجنا نَتَغَفَّرُ, We went forth to gather مغفور, or مغفر, from its trees. (S.)
تغافرا 6 تغافرا ذ They two prayed for the covering of sins, &c., or for forgiveness, or pardon, each for the other. (TA.)
8 اـِغْتَفَرَ see the first paragraph, in two places.
استغفر اللّٰهَ 10 استغفر اللّٰهَ ذ , (Msb,) and استغفر اللّٰه مِنْ ذَنْبِهِ, (S, K,) and لِذَنْبِهِ, (S,) and ذَنْبَهُ, (K,) He begged of God forgiveness, or pardon; (Msb;) he sought of God the covering, or forgiveness, or pardon, of his sin, crime, or offence, (K, TA,) by word and by deed; for so God requires one to do; not with the tongue only. (TA.)
11 اـِغْفَاْرَّ see the first paragraph.
تَمَغْفَرَ Q. Q.2 تَمَغْفَرَ ذ : see 5, in two places.
غَفْرٌ غَفْرٌ ذ : see غَفَرٌ, in two places. -A2- See also غُفْرٌ. -A3- Also The belly. (K.) -A4- And A certain thing like the [sack called] جُوَالِق. (K.) -A5- And الغَفْرُ is the name of The star [ λ] in the left foot of Virgo: (Kzw in his Descr. of Virgo:) or three obscure stars, (Kzw in his Descr. of the Mansions of the Moon,) or three small stars, (S, K,) [most probably, I think, (not φ and ι and κ, as supposed by Freytag, who refers to Ideler's “ Untersuch. ” pp. 169 and 288, but) ι and κ and λ of Virgo, though said to be] belonging to Libra: (S:) one of the Mansions of the Moon, (S, K,) namely, the Fifteenth. (Kzw in his Descr. of the Mansions.)
غُفْرٌ غُفْرٌ ذ The young of the mountain-goat; (S, K;) as also ↓ غَفْرٌ; but the former is the more common; (K;) the latter, rare: (TA:) pl. [of pauc.] أَغْفَارٌ and [of mult.] غِفَرَةٌ (S, K) and غُفُورٌ: (Kr, K:) the female is termed غُفْرَةٌ: and it is said that غُفْرٌ is an appellation of one and of a pl. number: the phrase غُفْرٌ كَثِيرٌ is mentioned [as meaning many young ones of the mountain-goat]. (TA.)
غِفْرٌ غِفْرٌ ذ The young of the cow [probably meaning of the bovine antelope called the wild cow]. (ElHejeree, K.) ― -b2- And A certain دُوَيْبَّة [by which may be meant a small beast or creeping thing, or an insect]: (IDrd, O, K:) so, says IDrd, they assert. (O.)
غَفَرٌ غَفَرٌ ذ (S, K, TA) and ↓ غَفْرٌ (S, TA) and ↓ غُفَارٌ (S, K, TA) Hair like down, such as is upon the shank of a woman, and upon the forehead, and the like thereof: (S, TA:) or the hair of the neck, and of the jaws, and of the back of the neck; (K, TA;) as also ↓ غَفِيرٌ accord. to the copies of the K, but accord. to the L and other lexicons غَفْرٌ: and the small, short, hairs of the body. (TA.) ― -b2- And غَفَرٌ signifies also The growth of hair in the place of the mane of a horse or similar beast. (TA.) ― -b3- And The nap, or villous substance, upon the surface of a garment, or piece of cloth, (S, K, TA,) and the like thereof; (TA;) and ↓ غَفْرٌ signifies the same: (K, TA:) n. un. غَفْرَةٌ [and app. غَفَرَةٌ]: and غَفَرٌ is also expl. as signifying the هُدْب [app. here meaning likewise nap, or pile, or perhaps the unwoven end,] of a garment, or piece of cloth, and [particularly] of the thin and soft sorts of what are termed خَمَائِص and قُطُف [pls. of خَمِيصَةٌ and قَطِيفَةٌ]; but not the extremities of أَرْدِيَة and مَلَاحِف [pls. of رِدَآءٌ and مِلْحَفَةٌ]. (TA.) ― -b4- And Small herbage; (K:) [or] a sort of small, sprouting herbage, of the [season called] رَبِيع, growing in plain, or soft, land, and upon the [eminences termed] آكام [pl. of أَكَمَةٌ]; when green, resembling green passerine birds standing; and when it has dried up, resembling such as are red, not standing. (L, TA. *)
هُوَغَفِرُ القَفَا هُوَغَفِرُ القَفَا ذ means He is one who has [hair such as is termed] غَفَر upon the back of his neck: and هِىَ غَفِرَةُ الوَجْهِ, she is one who has غَفَر upon her face. (AHn, K, * TA.)
غُفْرَةٌ غُفْرَةٌ ذ A cover; a thing with which another thing is covered. (S.) [Hence] one says, غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ (S, K) and ↓ بِغَفِيرَتِهِ (K) expl. above: see 1.
غِفْرَةٌ حَسَنَةٌ غِفْرَةٌ حَسَنَةٌ ذ A good manner of covering, forgiving, or pardoning, sins, &c. (Lh, K.)
غُفَارٌ غُفَارٌ ذ : see غَفَرٌ, first sentence.
غِفَارٌ غِفَارٌ ذ A certain brand, or mark made with a hot iron, upon the cheek [app. of a camel]. (TA.)
غَفُورٌ غَفُورٌ ذ : see غَافِرٌ, in three places.
جَمَّآءُ غَفِيرٌ جَمَّآءُ غَفِيرٌ ذ A helmet that encloses and embraces the whole head. (K.) AO says, in his “ Book on the Coat of Mail and the Helmet, ” that بَيْضَةٌ is a general name for a helmet, which has plates like the bones of the skull, fastened together, edge to edge, by nails. (TA.) ― -b2- جَاؤُوا جَمَّآءَ غَفِيرًا, and الجَمَّآءَ الغَفِيرَ, (S, K,) and جَمَّآءَ الغَفِيرِ, and جَمًّا غَفِيرًا, and الجَمَّ الغَفِيرَ, and جَمَّ الغَفِيرِ, and ↓ جَمَّآءَ الغَفِيرَى, and ↓ جَمَّآءَ غَفِيرَةً, and الجَمَّآءَ ↓ الغَفِيرَةَ, and ↓ جَمَّآءَ الغَفِيرَةِ, and ↓ جَمَّ الغَفِيرَةِ, and بِجَمَّآءِ الغَفِيرِ, and ↓ بِجَمَّآءِ الغَفِيرَةِ, (K,) are phrases meaning They came all together, high and low, none of them remaining behind, and they being many: (S, K:) accord. to Sb, (K,) it (الجمّآء الغفير, S, which is the only form that he mentions, TA, [or rather the former of these two words,]) is a subst., (S, K,) put in the place of an inf. n., (K,) i. e. put in the accus. case like an inf. n. of the same meaning, (TA,) i. e., [as when you say] مَرَرْتُ بِهِمْ جُمُومًا كَثِيرًا [I passed by them they being very many]: (K:) it is not a verb, [by which is here meant, as in many other instances, an inf. n.,] but is put in the accus. case like an inf. n. of the same meaning, as when you say جَاؤُونِى جَمِيعًا, and قَاطِبَةً, and طُرًّا, and كَافَّةً, [They came to me all together,] and the article ال is prefixed like as it is prefixed in the saying أَوْرَدَهَا العِرَاكَ, meaning أَوْرَدَهَا عِرَاكًا [He brought them (the camels) to the water all together]: (S:) Sb says that it is one of those denotatives of state which have the art. ال prefixed, and is extr.; and that الغفير is an epithet inseparable from الجمّآء; meaning that you do not say الجمّآء and then be silent: (TA:) others hold it to be an inf. n.: IAmb allows it to be in the nom. case, on the condition that هُم is understood [before it; i. e., the complete phrase being جَاؤُوا هُمُ الجَمَّآءُ الغَفِيرُ]: and Ks says that the Arabs put الجمّاء الغفير in the accus. case فِى التَّمَامِ [i. e. in the case of its occurring after a proposition rendered complete by the mention of the agent. as when you say جَآءَ القَوْمُ الجَمَّآءَ الغَفِيرَ], and in the nom. case فِى النُّقْصَانِ [i. e. in the case of its occurring when what precedes it is not a complete proposition, and is only rendered complete by it as the agent, as when you say جَآءَ الجَمَّآءُ الغَفيِرُ]. (K.) ― -b3- It is said in a trad., that Mohammad, being asked by Aboo-Dharr, what was the number of the apostles, answered ثَلٰثُمِائَةٍ وَخَمْسَةَ عَشَرَ جَمَّ الغَفِيرِ, meaning, Three hundred and fifteen: a great number. (Nh, TA.) -A2- See also غَفَرٌ, first sentence.
غِفَارَةٌ غِفَارَةٌ ذ : see مِغْفَرٌ, in three places. ― -b2- Also A piece of rag worn beneath the مِقْنَعَة [q. v.], by which a woman preserves it from the oil or grease [on her head]: (S: [accord to one of my copies of the S, “ preserves her head: ” ]) or a piece of rag by which a woman preserves her خِمَار [q. v.] from the oil or grease: (K:) or a piece of rag with which a woman covers the fore part and the hind part (but not the middle) of her head. (TA.) ― -b3- [And A cloth that is spread upon the camel-litter. (Freytag, from the Deewلn of the Hudhalees.)] ― -b4- And A patch (رُقْعَة) that is put upon the notch, (S, K,) or a piece of skin which is upon the head, (TA,) upon which runs the string, of the bow. (S, K, TA.) ― -b5- And A cloud (S, K) that is as though it were (S) above another cloud. (S, K.) ― -b6- And The head of a mountain. (K.)
غَفِيرَةٌ غَفِيرَةٌ ذ : see غُفْرَةٌ, and 1. ― -b2- مَا فِيهِمْ غَفِيرَةٌ [There is not in them any disposition to forgive;] means they do not forgive any one a sin, a crime, or an offence. (S, K.) And مَاعِنْدَهُمْ عَذِيرَةٌ وَلَا غَفِيرَةٌ [They have not a disposition to excuse nor a disposition to forgive;] means they do not excuse nor do they forgive a sin, a crime, or an offence, of any one. (TA.) The rلjiz (Sakhr-el-Ghei, L) said, (on seeing his companions, with whom he was journeying, fly from the Benu-l-Mustalik, whom they chanced to meet, L,) يَا قَوْمِ لَيْسَتْ فِيهِمُ غَفِيرَهْ فَامْشُوا كَمَا تَمْشِى جِمَالُ الحِيرَهْ [O my people, there is not in them any disposition to forgive: therefore march ye as march the camels of El-Heereh]: (S, L:) he mentioned particularly the camels of El-Heereh because they carry burdens; and meant, march ye heavily, and defend yourselves, and do not fly. (L.) -A2- Also Abundance, and increase, in family and cattle or other property. (TA, from a trad.) -A3- See also غَفِيرٌ, in five places.
غَفِيرَى غَفِيرَى ذ : see غَفِيرٌ.
غَفَّارٌ غَفَّارٌ ذ : see the next paragraph.
غَافِرٌ غَافِرٌ ذ (TA) and ↓ غَفُورٌ (S, K, TA) and ↓ غَفَّارٌ (K, TA) are epithets applied to God. (K, TA,) the second and third of which are intensive; (TA;) meaning, [the first,] Covering and forgiving the sins, crimes, and offences, of his servants; [or simply forgiving; and the second and third, covering and forgiving much the sins, &c., of his servants; or very forgiving.] (S, * K, * TA) The pl. of ↓ غَفُورٌ is غُفُرٌ. (S.) And ↓ غَفُورٌ is also applied to a woman, without ة. (TA.)
غَوْفَرٌ غَوْفَرٌ ذ The autumnal بِطِّيخ [i. e. melon or water-melon]: (K:) or a species thereof (Sgh, K, TA) It is said that the بِطِّيخ and the غَوْفَر are of those things in the cases of which the giving of the tithe is not incumbent. (Mgh.)
أَغْفَرُ أَغْفَرُ ذ [Having the quality of covering, or the like, in a greater, or in the greatest, degree]. One says اُصْبُغْ ثَوْبَكَ بالسَّوَادِ فَاـِنَّهُ أَغْفَرُ لِوَسَخِهِ Dye thou thy garment, or piece of cloth, with black; for it has the quality of bearing and concealing its dirt in the greatest degree. (S, * TA.)
مُغْفُرٌ مُغْفُرٌ ذ : see مُغْفُورٌ, in two places.
مُغْفِرٌ مُغْفِرٌ ذ , (O, TA,) or مُغْفِرَةٌ, (S,) or the latter also, (O, TA,) A she-goat of the mountain having a young one or young ones: (S, * O, * TA:) pl. مُغْفِرَاتٌ. (S, TA.)
مِغْفَرٌ مِغْفَرٌ ذ What is worn beneath the helmet: (Mgh, Msb:) or a piece of mail, (زَرَدٌ, S K,) woven (S) from the دِرْع [or coat of mail], (S, K,) according to the size of the head, (S,) worn beneath the [kind of cap called] قَلَنْسُوَة; (S, K;) as also ↓ مِغْفَرَةٌ and ↓ غِفَارَةٌ: (K:) or the رَفْرَف [or pendent appertenance] of the helmet: (TA:) or a piece of mail, (حَلَقٌ, or حِلَقٌ, as in different copies of the K,) which an armed man, (K,) or a man, accord. to some lexicons, (TA,) wears in the manner of a قِنَاع (يَتَقَنَّعُ بِهَا); as also ↓ مِغْفَرَةٌ and ↓ غِفَارَةٌ: (K:) accord. to ISh, the مِغْفَر is a piece of mail (حَلَقٌ) which a man puts beneath the helmet, hanging down upon the neck: and sometimes, he says, it is like the قَلَنْسُوَة, except that it is more ample; a man throws it upon his head, and it reaches to the coat of mail; then the helmet is put on over it; and this مغفر hangs down upon the shoulders: sometimes, also, the مغفر is [a covering for the head] made of دِيبَاج [i. e. silk brocade], and of [the cloth called] خَزّ [q. v.], beneath the helmet: accord. to “ the Book of the Coat of Mail and the Helmet, ” by AO, مِغْفَرٌ and ↓ غِفَارَةٌ are names applied to a portion of mail [forming a headcovering], which is also called تَسْبِغَةٌ [q. v.]; and sometimes the rings are exposed to view; and sometimes they line them within, and cover them externally, with دِيبَاج or خَزّ or [the kind of silk stuff called] بِزْيَوْن; and they stuff it with something (حشّوها بما كان); and sometimes they make above it a قَوْنَس [or tapering top] of silver &c.: (TA:) the term مِغْفَر is also applied to the helmet itself. (Mgh.) -A2- See also مُغْفُورٌ, in three places.
مِغْفَرَةٌ مِغْفَرَةٌ ذ : see مِغْفَرٌ, in two places.
مِغْفَارٌ مِغْفَارٌ ذ : see the next paragraph, in two places.
مُغْفُورٌ مُغْفُورٌ ذ (AA, T, S, K, &c.) and ↓ مِغْفَرٌ (Ks, T, S, K) and ↓ مُغْفَرٌ and ↓ مِغْفَارٌ and ↓ مِغْفيرٌ (K) i. q. مُغْثُورٌ; (T, S, K;) [A kind of manna;] a produce of the [species of tree, or shrub, called] رِمْث and sometimes of the عُشَر and the عُرْفُط and the ثُمَام and the سَلَم and the طَلْح &c.; (S;) the gum of the رمث and عرفط; (T;) the gum that is found upon the رمث, which is sweet, and is eaten; (AA;) a thing that flows, or exudes, from the ends of the twigs of the رمث, resembling دِبْس in its colour; (ISh, in explanation of the pl. مَغَافِيرُ;) a gum that flows, or exudes, from the عرفط, not of pleasant odour; (IAth;) a gum resembling [the kind of sweetmeat called] نَاطِف, exuded by the عرفط, which is put into a piece of cloth, then sprinkled with water, and drunk: accord. to Lth, ↓ مِغْفَارٌ is applied to the gum of the اـِجَّاصَة: and some say that ↓ مِغْفَرٌ is applied to gum of a round shape; صُعْرُورٌ to that which is in shape like a finger; and ذَوْبٌ to that which flows upon the ground: and ↓ مِغْفَرٌ is also applied to a twig of a gum-tree, from which [for بِهِ (with which), in the TA, I read مِنْهُ,] is wiped a white fluid, whereof is made a sweet beverage: (TA:) pl. [of مُغْفُورٌ and مِغْفَارٌ and مِغْفِيرٌ] مَغَافِيرُ, (T, S, K,) and [of مِغْفَرٌ and مُغْفُرٌ] مَغَافِرُ: (K:) it is also said that مَغَافِيرُ is applied to a kind of sweet honey, like رُبّ, except that it is white. (TA.) [Hence the saying,] ↓ هٰذَا الجَنَى لَا أَْنْ يُكَدَّ المُغْفُرُ [This is gathering, not the scraping off مغفر]: a prov. alluding to the preference of a thing; said to him who obtains much good. (K.) [See also Freytag's Arab. Prov., ii. 874.]
مِغْفِيرٌ مِغْفِيرٌ ذ : see the next preceding paragraph.
أَرْضٌ مَغْفُورَآءُ أَرْضٌ مَغْفُورَآءُ ذ Land containing [trees producing] مَغَافِير. (IDrd, K.) [See مُغْفُورٌ.]
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٥٣٥غَفَرَ
غَفَرَ I ( n. ac. غَفْر 1 ),
a. Covered, veiled, concealed, hid.
b. [ acc. & Bi ], Dyed with ( hair ).
c. ( n. ac. غَفْر 1 , مَغْفِرَة 18t , غُفَاْر 24 , غَفِيْر 25 , غَفِيْرَة 25t , غُفُوْر 27 , غُفْرَاْن 35 ) [ acc. & La ], Forgave, pardoned; condoned ( fault & c. ).
d. ( n. ac. غَفْر 1 ), Cheapened; depressed ( the market ).
e. see infra.
غَفِرَ
غَفِرَ A ( n. ac.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦١٬٥١٩غفر
غَفَرَ - يَغْفِرُ - مَغْفِرَة- غُفْرَان - غَافِر - غَفُوْر - غَفّار - اسْتَغْفَرَ - يَسْتَغْفِرُ
غَفَرَ - يَغْفِرُ + كائن + شيئاً: حجبة وستره وأخفاه ليبعده عن ضرر أو أذى محتمل
غَفَرَ - يَغْفِرُ + كائن + لكائن + شيئاً: يحجبه ويستره ويبعده عنه ليقيه ويحميه من أثره: يحجب الشيء عن الكائن ويبعد أثره عنه، ويجعل بينه وبين الكائن ستراً فلا يضره
الصيغ(٧٢)
- غَفُورٌBağışlayan(فَعُولٌ)×٥١
- غَفُورًاBağışlayan(فَعُولًا)×٢٠
- الْغَفُورُBağışlayan(الْفَعُولُ)×١١
- مَغْفِرَةٌBağışlama(مَفْعِلَةٌ)×١٠
- لَغَفُورٌBağışlayan(لَفَعُولٌ)×٨
- يَغْفِرُBağışlar(يَفْعِلُ)×٨
- اغْفِرْBağışla(افْعِلْ)×٧
- وَيَغْفِرْVe bağışlar(وَيَفْعِلْ)×٧
- فَاغْفِرْHemen bağışlaمعانٍ أخرى: ١(فَافْعِلْ)×٦
- يَغْفِرَBağışlar(يَفْعِلَ)×٦
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢١٠ (الإجمالي: ٥٢٢)
- رحم
الآيات المشتركة: ٩١ · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
- توب
الآيات المشتركة: ٢٥ · Eveye yuva demektir
- ذنب
الآيات المشتركة: ١٩ · Zenb : Kuyruk demektir
- أله
الآيات المشتركة: ١٢٠ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- ربب
الآيات المشتركة: ٦٢ · Ribve, tümsek demektir
- حلم
الآيات المشتركة: ٩ · Halim meme ucu demektir
- خطأ
الآيات المشتركة: ٩ · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir
- عفو
الآيات المشتركة: ١٠ · Affetti
- أجر
الآيات المشتركة: ١٦ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
- صلح
الآيات المشتركة: ٢١ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
- أمن
الآيات المشتركة: ٥٠ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- خنزر
الآيات المشتركة: ٤ · Domuz
الآيات التي ورد فيها(٢٠٢)
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ
Bağışlayan
لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
… يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ
Bağışlayan
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Bağışlayan
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غفر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عفو, صفح, ستر |
| Zıt Kök | ؤخذ |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerini kir, darbe veya zarardan koruyacak bir örtüyle örtüp kapatmak |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi koruma ve himaye ile günahın mahvedici ve kirletici sonucunu örtüp engellemek |
| Çekirdek Özet 3 | Suçun varlığını inkar etmeden ceza ve yıkım etkisini kalkan altına alarak güvenliği temin eden bağışlama düzeni |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca psikolojik bir görmezden gelme veya kayıtsız şartsız af sayarak, kökün taşıdığı koruyucu zırh ve ıslah edici kalkan işlevini göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غف | Bir şeyin üzerini gevşekçe kaplama, algıyı veya varlığı bürüyüp örtme, dikkatten veya dış tesirden gizleme; nitekim aynı ikili tabandan gelen غفل kökünde algının ve dikkatin üzerinin bir perdeyle örtülüp dalgınlığa düşülmesi anlamı bulunur. | ر | Çekirdeğe eklenen ر harfi, örtme eylemine süreklilik, sağlamlık, koruyuculuk ve zırh gibi sarıcı bir üst muhafaza niteliği kazandırarak gevşek bir perdelenmeyi aktif bir kalkana dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Gözbebeği, kaynak; gözün buğulanması veya perdelenmesi (türetme imge) | Nesnenin veya durumun dışarıdan görünürlüğünü azaltan, görüşü ve doğrudan teması kesen bir örtüleme hareketini başlatır. |
| ف | Ağız; açıklık, nefes, dışa verme veya sınır çizgisi | Örtünün nesneyi dış çevreye karşı bir sınır ve kabuk gibi kuşatmasını, temas yüzeyini belirlemesini ifade eder. |
| ر | İnsan başı; üst, tepe, başlama ve kuşatma | Korumanın ve örtünün yukarıdan aşağıya doğru bir miğfer gibi tepe noktasından sararak bütünü güvenceye almasını gösterir. |
| غفر | Baş ve sınır üzerine koruyucu bir örtü çekerek görünürlüğü ve darbeyi perdeleme | Bütünsel hareket; tehlikeye veya kire açık olan bir varlığın üzerine üstten ve sınırlardan koruyucu bir örtü (zırh, kalkan, kumaş) gererek onu dış darbelerden, kirlenmekten ve cezadan muhafaza etmektir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Başı darbelerden korumak için miğferin altına veya üstüne giyilen koruyucu zırh başlığı (el-miğfer); bir nesneyi kirden korumak için üzerine örtülen bez parçası (el-ğifâre) ve elbisenin üzerini kaplayan hav (ze’ber). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde savaşa hazırlanan zırhlı süvariyi koruyucu başlığıyla nitelerken kökü şu şekilde kullanır: والشطبة القوداء تظفر بالمدجج ذي الغفار |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi Arapları saç yağının başörtüsünü kirletmesini veya başın tozlanmasını önlemek için başa bağlanan beze el-ğifâre demiş; bir kadının kızına saçını toplamasını söylerken «اغفري غفيرك» dediği nakledilmiştir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde غفر kökünün çekirdeği doğrudan örtme, koruma, perdeleme ve muhafaza altına alma sahasına aittir. Kök, Batı Sami dillerinde özellikle fiziksel olarak gizleme ve koruyucu örtüyle kaplama semantiğiyle tespit edilir. Klasik İbranicede aynı anlamsal matris genellikle כפר kökü (üzerini katranla veya örtüyle sıvayıp kapatmak, kefaret etmek) üzerinden gelişirken, Güney Sami ve Arapça sahasında غفر kökü somut bir cismin üzerine koruyucu zırh veya kumaş geçirme hareketini korumuştur. Arapçada bu ilksel anlam, elbisenin üzerini örten kumaş tüyünden (ze'ber), savaşta başı koruyan demir başlıktan (el-miğfer) ve kiri tutsun diye giysiyi koyu renge boyamaktan türeyerek ahlaki ve hukuki alana aktarılmıştır. Semantik kayma; fiziksel bir örtünün başı veya giysiyi dış darbelerden ve kirlerden koruması eyleminden, ilahi bir affın ve himayenin insanı günahın kirinden, utancından ve cezasından koruması (mağfiret) yönünde derinleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Miğfer, ğıfâre, ze’ber | Koruyucu örtü, başı saran zırh parçası ve kiri saklayan koruyucu tabaka anlamından mecazen günahın üstünü örtüp cezasını engellemeye geçmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Kuzeybatı Sami örtme/koruma matrisi | Arapçadaki ğ-f-r dizilişi, Sami dillerindeki k-p-r (örtmek, arındırmak, kefaret) ve s-t-r kökleriyle anlamsal örtüşme gösteren özgün bir koruma tabakasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan düzenli ses denkliğiyle kanıtlanmış ortak bir kök formu tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brockelmann (Grundriss).
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غفر | Anlamlı | Örtmek, korumak | Başı veya nesneyi dış etkiden koruyacak biçimde örtmek; bağışlamak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| غرف | Anlamlı | Avuçlamak, koparmak, almak | Bir şeyi bulunduğu yerden avuçla veya aletle çekip yukarı almak; yüksek oda. | Çekirdeğin içe alma ve kaplama hareketi; Kur'an'da geçer. |
| فغر | Anlamlı | Ağzı açmak, yarılmak | Bir açıklığın veya ağzın alabildiğine açılması, yarılarak belirmesi. | Örtmenin tersine açıklık ve ortaya saçılma; Kur'an'da geçmez. |
| فرغ | Anlamlı | Boşalmak, tamamlamak | İçindekini bütünüyle döküp boşaltmak, bir işi bitirip diğerine yönelmek. | Örtünün altındaki yükün düşürülmesi veya alanın açılması; Kur'an'da geçer. |
| رغف | Anlamlı | Ekmek somunu, yoğurmak | Hamurun toparlanıp yuvarlak yassı somun haline getirilmesi. | Toplama ve biçimlendirme; Kur'an'da geçmez. |
| رفغ | Anlamlı | Genişlik, bolluk, yumuşak toprak | Yaşamın sıkıntısız, bol ve rahat olması; toz toprak ve vadi tabanı. | Korunmuş ve rahat yaşam ortamı; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غفر | Merkez | Suçu koruyucu bir kalkanla örtüp cezasını engelleme | Suçun varlığını inkar etmeden veya silmeden, üzerine kalkan gererek ceza ve rüsvaylığı önler. | Mağfiret, kulu günahın tahribatına ve azaba karşı zırh içine almaktır. |
| عفو | Komşu | İzi bütünüyle silme, tamamen yok sayma | عفو suçu ve izini rüzgarın ayak izini silmesi gibi tamamen ortadan kaldırır; غفر ise örtüp muhafaza eder. | Af kökünde fazlalığı bırakmak ve kökten silmek, mağfirette ise koruyucu örtü esastır. |
| صفح | Komşu | Yüz çevirme, kınamayı bırakma | صفح suçluya ceza vermekten vazgeçip olgunlukla başka sayfaya geçmektir; koruyucu bir örtü veya ceza kalkanı kurmaz. | Suçlunun yüzüne hatasını vurmamak ve defteri kapatmaktır. |
| ستر | Komşu | Dış gözlerden gizleme, perde çekme | ستر yalnızca başkalarının görmesini engeller, cezanın bertaraf edilmesini veya koruyucu zırhı tazmin etmez. | Sırf perdeleme ve gizlemedir; mağfiret ise hem perdeleme hem de cezadan korumadır. |
| ؤخذ | Zıt | Yakalama, cezalandırma, sorumlu tutma | Suçun karşılığını hemen tatbik etmek, kulu suçu sebebiyle kıskıvrak yakalayıp cezaya çarptırmaktır. | Örtüp bağışlamanın ve korumanın zıddı olarak suçu açığa vurup cezalandırmadır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غفر | Örtmek, korumak, bağışlamak | Günahın üzerini ilahi koruma örtüsüyle kapatıp kulu cezadan esirgemek. | Kesin |
| Latince | Condonare, protegere | Bağışlamak, örtmek, esirgemek | Condonare suçu bağışlamayı karşılar ancak fiziksel koruyucu zırh (miğfer) boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | To forgive, to shield, to pardon | Bağışlamak, zırh olmak, affetmek | Forgive suçun cezasını bırakmayı verir; kökün fiziksel örtme ve kalkan oluşturma derinliğini tam yansıtmaz. | Güçlü |
| Almanca | Vergeben, verzeihen, abschirmen | Bağışlamak, kalkan altına almak | Vergeben suçtan vazgeçmeyi, abschirmen ise kökün zırhlama ve örtme mekanizmasını karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | Pardonner, préserver | Bağışlamak, korumak | Pardonner hukuki vazgeçişi ifade ederken, kökün lekeyi ve darbeyi örten tabaka boyutunu eksik bırakır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غَفُورٌ / الْغَفُورُ | Kusurları sürekli örten, cezadan koruyan ilahi sıfat | İlahî rahmet ve merhametin büyüklüğünü bildiren bağlamlar; örnek: Bakara 2:173, Yûnus 10:107. |
| مَغْفِرَةٌ | İlahi kalkan, azaptan ve rüsvaylıktan korunma mükafatı | İman ve salih amel karşılığında vaat edilen ilahi koruma ve kurtuluş; örnek: Bakara 2:268, Fâtır 35:7. |
| يَغْفِرُ / وَيَغْفِرْ | Cezayı kaldırma, günahı örtüp etkisiz kılma eylemi | Tövbe eden kulların günahlarının ilahi iradeyle örtülmesi; örnek: Âl-i İmrân 3:129, Zümer 39:53. |
| اغْفِرْ / فَاغْفِرْ | Kulun bağışlanma ve ilahi himaye talep eden duası | Peygamberlerin ve müminlerin kusurlarını itiraf edip sığınma yakarışları; örnek: Âl-i İmrân 3:16, Nûh 71:28. |
| اسْتَغْفِرْ | Fiili ve kavli olarak kusurun örtülmesini isteme emri | Tövbe etme, arınma ve ilahi himaye dairesine girme daveti; örnek: Nisâ 4:106, Nûh 71:10. |
| يَغْفِرُوا | İnsanların birbirlerinin kusurlarını örtmesi ve müsamaha | Müminlerin cahillere ve inkarcıların eziyetlerine karşı tahammül göstermesi; örnek: Câsiye 45:14. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Esmâ-i Hüsnâ ve büyük günah meselesi | Allah'ın şirki bağışlamayacağı ancak dilediğinin diğer günahlarını mağfiret edeceği hükmü çerçevesinde, mağfiretin kulun hakkı mı yoksa ilahi bir lütuf mu olduğu tartışılmıştır. | İlahi adaletin mutlak cezalandırıcılığı yerine lütuf ve himaye ile günahın örtülmesi. |
| Fıkıh | Hukukullah ve cezaların düşmesi | Tövbe ve istiğfar ile kul hakkı dışındaki had ve kefaret gerektiren günahların ahiretteki uhrevi cezasının kalkması. | Kusurun dünyevi hukuki takibinden ziyade uhrevi ceza kalkanının devreye girmesi. |
| Tefsir | عفو ile مغفرة kavramlarının mukayesesi | Âyetlerde peş peşe gelen af ve mağfiret ifadelerinde, affın günahı kayıtlardan bütünüyle silmek, mağfiretin ise rezil olmaktan örtüp muhafaza etmek olduğu vurgulanmıştır. | Kulu utançtan, teşhirden ve azaptan koruyan ilahi set. |
| Hadis | İstiğfar duaları ve arınma ritüelleri | Hz. Peygamber'in günde yüz defa istiğfar etmesi ve tuvaletten çıkarken «غفرانك» duasını okuması gibi sünnet uygulamaları. | Nimete şükürdeki kusurun idraki ve sürekli korunma talebi. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tövbe, arınma ve uhrevi kurtuluş düzeni | İlahi kalkan ve himaye | Kulun varoluşsal zaaflarını örtüp onu helak olmaktan korumak | Günah işleyen bireyin sistemden tamamen atılmasını önleyerek yeniden entegrasyonunu sağlar. | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve hata payı yönetimi | Hata telafisi ve koruyucu modelleme | Teorideki veya uygulamadaki sapmaların bütünü yıkmasını engellemek | Sistemin tolere edilebilir kusurları absorbe ederek işleyişini sürdürmesi mekanizmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu barışı ve toplumsal uzlaşma | Genel af, müsamaha ve rehabilitasyon | Toplumsal fay hatlarının çatışmaya dönüşmesini önlemek | Suçlunun topluma kazandırılması, intikam sarmalının durdurulması ve devletin kapsayıcılığıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Borç yönetimi ve iflas hukuku | Borcun ertelenmesi, konsolidasyon veya silinmesi | Ekonomik aktörün iflasla yok olmasını engelleyip piyasada tutmak | Üreticinin borç batığı sebebiyle piyasadan silinmesini engelleyen koruma ve yapılandırma kalkanıdır. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hata sönümleme filtresi ve koruyucu tampon katman | Fizik ve mühendislikte sistemin maruz kaldığı aşırı gerilimi, gürültüyü veya darbeyi emerek çekirdek mekanizmayı tahripten koruyan sönümleyici (buffer/absorber) katman ile eşbiçimlidir; hatayı yok etmez, etkisini nötralize eder. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Cezai rehabilitasyon ve onarıcı adalet zırhı | Hukuk ve kriminolojide suçluyu doğrudan imha etmek veya damgalamak yerine, suçun yıkıcı tesirini tecrit edip faili toplumsal doku içinde koruyarak ıslah etme mekanizmasıyla tam bir yapısal uyum gösterir. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca pasif bir «bağışlama», «ceza vermekten vazgeçme» veya içsel-duygusal bir «hoşgörü» düzeyine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | غفر sadece bir af talebi değil; insanın ontolojik kusurlarına karşı ilahi bir kalkan (miğfer) altına girmesi, azabın ve günah kirinin yıkıcı etkilerinden korunarak aktif bir emniyet zırhına bürünmesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İstiğfarı sadece dille söylenen kuru bir söz öbeği sanmak; kökün emrettiği korunma, tedbir alma, hatayı örtüp ıslah etme ve ilahi himaye dairesine fiilen sığınma zorunluluğunu gözden kaçırmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan tasavvurunun merkezinde hata yapabilir varlık gerçeği yatar. غفر kökü, insanın kusurlu yapısıyla ilahi mükemmellik arasındaki irtibatı kurar; kulun ümitsizliğe düşmeden daima bir ilahi koruma ve ıslah kalkanı bulabileceğini temin eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahi esmâ ayetlerinde (Ğafûr, Ğaffâr), peygamberlerin yakarışlarında (istiğfar kıssaları), savaş ve kriz anlarında yapılan dualarda ve toplumsal ahlak kurallarının belirlendiği ayetlerde kurucudur. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Günah işleyenin sistemden ebediyen dışlandığını varsayan aşırı katı teolojik anlayışları (Haricilik gibi) ve bağışlanmayı hiçbir bedel veya yöneliş gerektirmeyen keyfi bir lütuf gibi gören gevşek yaklaşımları tashih eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBaşı ve vücudu darbelerden korumak için zırhlı başlık (miğfer) takmak; nesnenin üzerini kirden muhafaza edecek bir örtü ile kaplamak.
- Soyut anlamİşlenen bir kusurun, günahın veya eksikliğin yıkıcı cezasını ve utancını ilahi himaye kalkanıyla örterek kulu güvenceye almak, bağışlamak.
- Sistematik karşılıkSistemin arızalı unsurunu doğrudan yok etmek yerine, hatanın sistem geneline ve failin kendisine vereceği zararı sönümleyen koruyucu tampon düzeni.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde kulun veya sistemin anındaki mevcut durumunu, sonraki durumunu temsil eder. ortaya çıkan günahın, hatanın veya dış darbenin yıkıcı potansiyelini simgeler. ise koruyucu örtüyü, yani mağfiret kalkanını () gösterir. Tam mağfiret durumunda () hatanın sisteme ve kula yansıyan tahrip edici cezai etkisi sıfırlanır ve varlık korunmuş olur. Mağfiret kalkanı devre dışı kaldığında () hata bütünüyle cezaya ve yıkıma dönüşerek sisteme eklenir.