قرض
ق - ر - ض
جذر- الورود: ١٣
- الآيات: ٧
- الصيغ: ٧
- المعاجم: ١٣
Kırpıntı demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Kırpıntı demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٧٣القاف والضاد والراء معهما
ق ر ض مستعمل فقط قرض: أقرَضتْهُ قَرْضاً، وكل أمرٍ يتجافاه الناس فيما بينهم فهو من القروض.
والقَرْضُ: نطق الشعر، والقريضُ الاسم كالقصيد.
والبعير يقرِض جرته، وهو مضغها، والجرة المقرُوضةُ وهي القَريضُ.
وقولهم: حال الجَريضُ دون القَريض، يقال: الجَريضُ الغُصَّةُ، والقَريضُ الجرة لأنه اذا غص لم يقدر على قرض جرته.
ويقال في حديثه: إن رجلاً نبغ له ابن شاعر فنهاه عن قرض الشعر فكمد
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٣٥٦قَرَضْتُ الشيءَ أقْرِضُهُ بالكسر قَرْضاً: قطعته. يقال: جاء فلان وقد قَرَضَ رباطه. والفأرةُ تَقْرِضُ الثوب. والقَرْضُ أيضاً: قول الشعر خاصَّةً يقال: قَرَضْتُ الشعر أقْرِضه، إذا قلته، والشِعرُ قَريضٌ. والقَريضُ أيضاً: ما يرُدُّهُ البعير من جِرَّتِهِ. وكذلك المَقْروضُ. والقُراضَةُ: ما سقط بالقَرْضِ. ومنه قُراضَةُ الذهب. والمِقْراضُ: واحد المقاريضِ. وقَرَضَ فلانٌ، أي مات. وانْقَرَضَ القومُ، دَرَجوا
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٢٧٤ق ض ر
قرض
استعمل من وجوهه : قرض .
قرض : قال الله عزّ وجلّ : ( مَّن ذَا الَّذِى يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ ) ( البقرة : 245 ) ، القرْض في قوله : ( قَرْضاً حَسَناً اسم ، ولو كان مَصدراً لكان إقراضاً . والقرضُ اسمٌ لكلِّ ما يُلتمَس عليه الجزاءُ مِن صدَقةٍ أو عملٍ صالح ، وأصلُ القرْض في اللُّغة القَطْعُ ، وَمنه أُخِذَ المِقراض ، وأَقْرَضْتُه أي : قطَعتُ له قطعةً يُجازى عليها
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٨٬٥١٥(باب القاف والراء وما يثلثهما)
(قرس) القاف والراء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على برد. من ذلك القَرْس: البَرد. وقَرِس الإنسانُ قَرَساً، إذا لم يستطع أن يعمل بيديه من شِدّة البَرد. قال أبو زُبَيد:
وقد تصَلَّيت حَرَّ حربِهِمُ *** كما تَصَلّى المقرورُ من قَرسِ
يقال أقرسَه البرد. ومما ليس من هذا الباب القُرَاسِية: الجملُ الضَّخم.
(قرش) القاف والراء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على الجمع والتجمُّع. فالقَرْش:
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٣٠- القرض: ضرب من القطع، وسمي قطع المكان وتجاوزه قرضا، كما سمي قطعا. قال: ﴿وإذا غربت تقرضهم ذات الشمال﴾ [الكهف/17]، أي: تجوزهم وتدعهم إلى أحد الجانبين، وسمي ما يدفع إلى الإنسان من المال بشرط رد بدله قرضا، قال: ﴿من ذا الذي يقرض الله قرضا حسنا﴾ [البقرة/ 245]، وسمي المفاوضة في الشعر مقارضة، والقريض للشعر، مستعار استعارة النسج والحوك.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٤٩ق ر ض
قرض الثوب بالمقراض وقرضته الفأرة وهذه قراضات الثوب: لما ينفيه الجلم وقراضة الفأرة: لفضالة ما تقرضه.
وقرض الشيء بنابه: قطعه.
وبنات مقرضٍ يقتلن الحمام وابن مقرض قتّال للحمام أخّاذٌ بحلوقها وهو نوع من الفئران.
وهو قرضوب من القراضبة وهم الصعاليك واللصوص.
والبعير يقرض جرّته: يمضغها.
ودسع قريضه: جرّته.
واستقرضته فأقرضني واقترضت منه كما تقول: استلفت منه وعليه قرض
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٢٣١القَرْضُ: القَطْعُ. قَرَضه يَقْرِضُه، بالكسر، قَرْضاً وقرَّضَه: قطَعه.
والـمِقْراضانِ: الجَلَمانِ لا يُفْرَدُ لهما واحد، هذا قول أَهل اللغة، وحكى سيبويه مِقْراضٌ فأَفْرد.
والقُراضةُ: ما سقَط بالقَرْضِ، ومنه قُراضةُ الذَّهب.
والـمِقْراضُ: واحد الـمَقارِيض؛ وأَنشد ابن بري لعدي بن زيد: كلّ صَعْلٍ، كأَنَّما شَقَّ فِيه
سَعَفَ الشَّرْيِ شَفْرتا مِقْراضِ
وقال ابن مَيّادةَ:
قد جُبْتُها جَوْبَ ذِي
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٤٧* ق ر ض * * قَرَض * الشيء قطعه و * قَرَضَتِ * الفأرة الثوب و * قَرَضَ * الرجل الشعر أي قاله والشعر * قَرِيٌَ * وباب الكل ضرب و * القُرَاضَةُ * بالضم ما سقط بالقرض ومنه قراضة الذهب و * المِقْراضُ * واحد * المَقاريضِ * و * قَرَضَ * فلان أي مات و * انْقَرَضَ * القوم درجوا ولم يبق منهم أحد وقوله تعالى ﴿تقرضهم ذات الشمال﴾ أي تخلفهم شمالا وتجاوزهم وتقطعهم وتتركهم عن شمالها و * القَرْضُ * ما تعطيه من
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٩٣٠قرضه يقرضه قرضا: قطعه، هذا هو الأصل فيه، ثم استعمل في قطع الفأر والسلف والسير، والشعر، والمجازاة، ويقال: قرضه قرضا جازاه كقارضه مقارضة. ومن الأخير قول أبي الدرداء: إن قارضت الناس قارضوك، وإن تركتهم لم يتركوك، وإن هربت منهم أدركوك. وقد سبق ذكر الحديث في ع ر ض، يقول: إن فعلت بهم سوءا فعلوا بك مثله، وإن تركتهم لم تسلم منهم ولم يدعوك، وإن سببتهم سبوك، ونلت منهم ونالوا منك. ذهب به إلى القول فيهم
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٨٦٤قَرَضَهُ
1 قَرَضَهُ ذ , aor. قَرِضَ , (S, M, A, &c.,) inf. n. قَرْضٌ, (S, M, Msb,) He cut it; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) namely a thing, (S, Msb,) or a garment, or piece of cloth, (A, Mgh,) with the مِقْرَاض, (A, Mgh, Msb,) and with the مِقْرَاضَانِ; (Msb;) and in like manner, [or as signifying he cut it much, or frequently, or repeatedly,] you say, ↓ قرّضهُ, (M, TA,) inf. n. تَقْرِيضٌ: (TA:) this
قَرَضَهُ 1 قَرَضَهُ ذ , aor. قَرِضَ , (S, M, A, &c.,) inf. n. قَرْضٌ, (S, M, Msb,) He cut it; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) namely a thing, (S, Msb,) or a garment, or piece of cloth, (A, Mgh,) with the مِقْرَاض, (A, Mgh, Msb,) and with the مِقْرَاضَانِ; (Msb;) and in like manner, [or as signifying he cut it much, or frequently, or repeatedly,] you say, ↓ قرّضهُ, (M, TA,) inf. n. تَقْرِيضٌ: (TA:) this is the primary signification. (TA.) ― -b2- Hence, (TA,) said of a rat, or mouse, (A'Obeyd, S, A, Mgh, Msb,) aor. and inf. n. as above, (S, * Msb, TA,) He [cut it with his teeth; gnawed it; or] ate it; (Msb;) namely a garment, or piece of cloth, (S, A, Mgh, Msb, TA,) and bread, &c. (TA.) You say also قَرَضَهُ بِنَابِهِ He cut it with his canine tooth, or fang. (A.) And قَرَضَ البَعِيرُ جَرَّتَهُ, (M, TA,) aor. as above, (A, TA,) and so the inf. n., (TA,) The camel chewed his cud: (M, A, TA:) or returned it [to his mouth, to be chewed again, or to his stomach]. (TA.) ― -b3- [Hence also,] قَرَضَ رِبَاطَهُ, (S, M, A, K,) [lit.] He cut, or severed, his bond, i. e. the bond of his heart; and consequently, (TA,) (assumed tropical:) he died; (IAar, M, K, TA;) as also قَرَضَ alone, (S, [in which the former is not explained] O, Msb, K,) and قَرِضَ: (IAar, O, K:) or (assumed tropical:) he was at the point of death. (K.) And you say, جَآءَ وَقَدْ قَرَضَ رِبَاطَهُ (AZ, Az, S, &c.) (assumed tropical:) He came harassed, or distressed, or fatigued, and at the point of death: (AZ, Az:) or (tropical:) harassed, or distressed, by thirst, or by fatigue: (A:) or (assumed tropical:) in a state of intense thirst and hunger: (M:) said of a man: (S:) mentioned in the S in such a manner as [appears] to indicate that the verb has here the first of the significations mentioned in this art.; but this is not the case [as is shown in the S itself in art. ربط]. (TA.) See also 7. -A2- [Hence also,] قَرَضْتُ الوَادِى (assumed tropical:) I passed through, or across, the valley. (Msb.) It is said in the Kur, [xviii. 16,] وَاـِذَا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ (assumed tropical:) And when it [the sun] set, to leave them behind on the left; to pass by and beyond them, leaving them on its left: (S, K:) so explained by AO, or by A'Obeyd: (so accord. to different copies of the S,) to leave them and pass by them on the left; not falling upon them at all: (Jel:) or to turn aside, or away, from them, on the left: (Msb:) or to be over against them, on the left: from قَرَضْتُهُ, meaning حَذَوْتُهُ, i. e. I was over against him, or it; as also ↓ أَقْرَضْتُهُ. (JK.) And a man says to his companion, Hast thou passed by such and such a place? and the man asked says قَرَضْتُهُ ذَاتَ اليَمِينِ لَيْلًا (assumed tropical:) [I passed by it, leaving it behind, on the right, by night]. (S.) The Arabs say, قَرَضْتُهُ ذَاتَ اليَمِينِ, and ذَاتَ الشِّمَالِ, and قُبُلًا, and دُبُرًا, (assumed tropical:) I was over against him, or it, on the right, and on the left, and before, and behind. (Fr.) You say also, قَرَضَ المَكَانَ, (M, Msb, K,) aor. and inf. n. as above, (M,) (assumed tropical:) He turned aside, or away, from the place. (M, Msb, K.) And قَرَضَ فِى الأَرْضِ (assumed tropical:) He traversed the land. (Z.) And قَرَضَ فِى سَيْرِهِ, (M, K,) aor. and inf. n. as above, (M,) (assumed tropical:) He turned to the right and left in his going or journeying. (M, K.) And قَرِضَ, like سَمِعَ, (assumed tropical:) He, or it, passed away from a thing to another thing. (IAar, Sgh, L, K.) -A3- Hence also, (TA,) قَرَضَ الشِّعْرَ, (S, Msb, K,) aor. as above, (S, Msb,) and so the inf. n., (S,) (tropical:) He said, spoke, uttered, or recited, poetry; or he poetized, or versified; syn. قَالَ الشِّعْرَ: (A'Obeyd, S, K:) or he composed poetry according to rule: (Msb:) because poetry consists of cut feet: or because it is called قَرِيض as being likened to the cud: (A:) or because it is language cut out: (Msb:) or as being likened to a garment; as though the poet cut it and divided it into portions; although MF denies that this phrase is from قَرَضَ as signifying “ he cut: ” he has also assigned to قَرْضُ الشِّعْرِ a signification which belongs to تَقْرِيضٌ, q. v. (TA.) -A4- Hence also, قَرَضَهُ as syn. with قَارَضَهُ, q. v. (TA.)
2 قَرَّضَ see 1, first signification. -A2- تَقْرِيضٌ also signifies (assumed tropical:) The art of poetry: (M, TA:) or the criticism thereof; the picking out the faults thereof; and the discriminating, by consideration, of what is good thereof from what is bad, both expressed and speculative. (TA.) -A3- Also, like تَقْرِيظٌ; (assumed tropical:) The act of praising: or dispraising: (S, TA:) or it has both these contr. significations; (K, TA;) relating to good and to evil; whereas تقريظ relates only to praise and good. (TA.) You say, فُلَان يُقَرِّضُ صَاحِبَهُ (assumed tropical:) Such a one praises his companion: or dispraises him. (S.)
قارضهُ 3 قارضهُ ذ , inf. n. مُقَارَضَةٌ and قِرَاضٌ, (M,) [He lent to him, and received from him, a loan: or it signifies, or signifies also,] i. q. أَقْرَضَهُ, q. v. (L, TA.) ― -b2- قِرَاضٌ (S, A, Msb, K) and مُقَارَضَةٌ, (S, A, K,) with the people of El-Hijلz, (TA,) also signify i. q. مُضَارَبَةٌ; (S, A, Mgh, Msb, K;) as though it were a contract for traversing the land [for traffic], (K,) from القَرْضُ فِى السَّيْرِ, or, as Z says, from القَرْضُ فِى الأَرْضِ, meaning “ the traversing the land, ” like as مضاربة is from الضَّرْبُ فِى الأَرْضِ; (TA;) and the form of the contract is what is shown by the following explanation. (K.) You say, قَارَضْتُهُ, (S, A, Mgh,) or قَارَضْتُهُ مِنَ المَالِ, (Msb,) I gave to him property (S, A, Mgh, K *) مُضَارَبَةً, (A, Mgh,) [i. e.] that he might traffic with it, on the condition that the gain should be between us, and the loss should fall upon the property. (S, K. [See also ضَارَبَهُ.]) ― -b3- قارضهُ, (S, K,) inf. n. مُقَارَضَةٌ, (TA,) also signifies (tropical:) He requited him; he compensated him; (S, K;) and so ↓ قَرَضَهُ, (S, K,) inf. n. قَرْضٌ. (TA.) Hence the saying of Abu-l-Wardà, (TA,) اـِنْ قَارَضْتَ النَّاسَ قَارَضُوكَ وَاـِنْ تَرَكْتَهُمْ لَمْ يَتْرُكُوكَ وَاـِنْ هَرَبْتَ مِنْهُمْ أَدْرَكُوكَ (tropical:) (A, * TA) [If thou requite men their evil deeds, they will requite thee; and if thou leave them, they will not leave thee; and if thou flee from them, they will overtake thee]: meaning if thou do evil to them, they will do the like thereof to thee; and if thou leave them, thou wilt not be safe from them, for they will not let thee alone; and if thou revile them and injure them, they will revile thee and injure thee: he said this intending thereby to censure them: and it is from the signification of “ cutting. ” (TA.) [See also قَرْضٌ, below.] You say also, فُلَانٌ يُقَارِضُ النَّاسَ, inf. n. مُقَارَضَةٌ, (tropical:) Such a one accords, or agrees, with men. (A.) And قَارَضْتُهُ الزِّيَارَةَ (tropical:) [I interchanged visiting with him]. (A.)
اقرضهُ 4 اقرضهُ ذ He cut off for him a portion, to be requited, or compensated, for it. (Sgh, K.) [And hence,] He gave him, or granted him, a قَرْض [or loan, or the like]; (S, M, A, * Mgh, * K;) and ↓ قَارَضَهُ signifies the same as اقرضهُ. (L, TA.) You say also, اقرضهُ المَالَ, (M, Msb,) وَغَيْرَهُ, (M,) [He lent him the property, &c.;] he gave him the property, &c., as a قَرْض; (M;) he gave him the property, [&c.,] to demand its return. (Msb.) It is said in the Kur, [lxxiii. 20,] وَأَقْرِضُوا اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا [lit. And lend ye to God a good loan; meaning (assumed tropical:) give ye to God good service for which to be requited]: (S, TA:) it is not here said اـِقْرَاضًا because the simple subst. [as distinguished from the inf. n.] is what is meant. (TA.) And again, in the same, [ii. 246, and lvii. 11,] مَنْ ذَا الَّذِى يُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا, meaning, accord. to Aboo-Is-hلk the Grammarian, (assumed tropical:) [Who is he who will offer unto God] a good action or gift, or anything for which a requital may be sought? or, as Akh says, (assumed tropical:) Who will do a good action by following and obeying the command of God? (TA.) The Arabs say, قَدْ أَقْرَضْتَنِى قَرْضًا حَسَنًا (assumed tropical:) Thou hast done to me a good deed [which I am bound to requite]. (TA.) And it is said in a trad., أَقْرِضٌ عِرْضَكَ لِيَوْمِ فَقْرِكَ (assumed tropical:) [Lend thou thine honour for the day of thy poverty]; meaning, when a man defames thee, do not thou requite him, but reserve his recompense undiminished for thee, as a loan for the payment of which he is responsible, that thou mayest receive it from him in the day of thy need thereof: (TA:) [but see عِرْضٌ.] ― -b2- [And hence,] أَقْرَضَنِى الشَّىْءَ He gave, or paid, to me the thing. (M.) -A2- مَا عَلَيْهِ مَا يُقْرِضُ عَنْهُ العُيُونَ فَيَسْتُرُهُ (assumed tropical:) [There is not upon him what will turn aside, or away, from him the eyes, and cover him]. (Ibn- 'Abbلd, Sgh.) -A3- See alse 1, latter half.
6 تَقَاْرَضَ [تَقَارَضَا They lent and received loans, each to and from the other.] -A2- [And hence,] هُمَا يَتَقَارَضَانِ الخَيْرَ وَالشَّرَّ (assumed tropical:) [They two interchanged good and evil, each with the other]; (IKh, S, K;) as also يتقارظان: (IKh:) [but see the latter in its proper place.] And هُمَا يَتَقَارَضَانِ المَدْحَ, (AZ,) or الثَّنَآءَ, (A, Msb,) or الثَّنَآءَ بَيْنَهُمْ, (TA,) [or بَيْنَهُمَا, (in the M, هُمْ يَتَقَارَضُونَ الثَّنَآءَ بَيْنَهُمْ,)] (tropical:) They praise each other; (AZ, Msb;) as also يتقارظان: (AZ:) or they requite, or compensate, each other with praise. (TA.) And القِرْنَانِ يَتَقَارَضَانِ النَّظَرَ (assumed tropical:) The two opponents, or adversaries, look askance, with anger, each at the other: (S, K:) and يَتَقَارَضُونَ نَظَرًا (assumed tropical:) They look with enmity and vehement hatred, one at another. (TA.) And هُمْ يَتَقَارَضُونَ الزِّيَارَةَ (tropical:) [They interchange visiting]. (A.) El-Kumeyt, says, يَتَقَارَضُ الحَسَنَ الجَمِيلَ مِنَ التَّأَلُّفِ وَالتَّزَاوُرْ meaning, Interchanging what is good and comely, of sociable conduct and mutual visiting. (O.) ― -b2- El-Hasan El-Basree, being asked whether the companions of the Apostle of God used to jest, or joke, answered, (TA,) نَعَمْ وَيَتَقَارَضُونَ, (K, * TA,) i. e. Yes, and they used to recite poetry [one to another]: (TA:) from قَرِيضٌ as signifying “ poetry. ” (K.)
انقرضوا 7 انقرضوا ذ (assumed tropical:) They passed away, or perished, [as though cut off,] (S, K,) all of them, (K,) not one of them remaining; (S;) as also ↓ قُرِضُوا [perhaps a mistake for قَرِضُوا: see 1]. (TA.)
اقترض 8 اقترض ذ He received what is termed قَرْض [a loan, or the like], (S, Msb, K,) i. q. اِسْتَلَفَ; (A;) مِنْهُ from him. (S, A, K.) -A2- اقترض عِرْضَهُ (assumed tropical:) He defamed him, or spoke evil of him, behind his back or in his absence, or otherwise; syn. اِغْتَابَهُ: (K:) as though he cut off [somewhat] from his honour. (TA.)
استقرض مِنْ فُلَانٍ 10 استقرض مِنْ فُلَانٍ ذ , (S, Msb, *) or استقرضهُ, (A, Mgh,) He sought, or demanded, of such a one what is termed قَرْض [a loan, or the like]. (S, A, * Mgh, * Msb.) ― -b2- [And hence,] اِسْتَقْرَضْتُهُ الشَّىْءَ I sought, or demanded, of him the gift, or payment [in advance], of the thing. (M.)
قَرْضٌ قَرْضٌ ذ (S, M, A, Mgh, Msb, K) and ↓ قِرْضٌ; (Ks, S, M, K;) or, accord. to Th, the former is an inf. n., and the latter a simple subst., but this [says ISd] does not please me; (M;) or the former is an inf. n. used as a subst.; (Mgh;) or a subst. from أَقْرَضْتُهُ المَالَ; (Msb;) [A loan: and the like:] a piece of property which a man cuts off from his [other] articles of property, and which, itself, he receives back; [in rendering the explanation in the Mgh, for the words فَيُعْطِيه عينًا in my copy of that work; I read فَيُقْضَاهُ عَيْنًا, which makes this agreeable with explanations given in other works;] but what is due to the one from the other as a debt is not so called; (Mgh, [see دَيْنٌ;]) what one gives, (S, Msb, K,) to another, (Msb,) of property, (S, Msb,) to receive it back, (S, K,) or to demand it back: (Msb:) or a thing that one gives to be requited for it, or to receive it back: (TA in art. فرض:) or a thing of which men demand the payment [or restitution], one of another: (M, L:) or a thing which a man gives, or (assumed tropical:) does, to be requited for it: (Aboo-Is-hلk the Grammarian, and TA:) pl. قُرُوضٌ. (M, Msb.) You say, عَلَيْهِ قَرْضٌ [He owes a loan], and قُرُوضٌ [loans]. (A.) ― -b2- Hence, (S, TA,) (tropical:) What one does, in order to be requited it, of good, and of evil. (S, K, TA.) See three exs. above, under 4. The Arabs also say, قَدْ أَحْسَنْتَ قَرْضِى, meaning (assumed tropical:) Thou hast done to me a good deed [which I am bound to requite]. (TA.) And لَكَ عِنْدِى قَرْضٌ حَسَنٌ, and قَرْضٌ سَيِّئٌ (assumed tropical:) I owe thee a good deed, and an evil deed. (Aboo-Is-hلk the Grammarian, and TA.)
قِرْضٌ قِرْضٌ ذ : see قَرْضٌ.
قَرِيضٌ قَرِيضٌ ذ The cud: (Lth, A:) or what the camel returns [to his mouth, to be chewed again, or to his stomach,] of his cud; (S, K;) as also ↓ مَقْرُوضٌ: (S:) or it is applied to the cud (جِرَّة) of the camel, and signifies chewed: or, accord. to Kr, this is فَرِيضٌ, with ف. (M.) And hence, accord. to some, the saying حَالَ الجَرِيضُ دُونَ القَرِيضِ [explained in art. جرض]: but accord. to others, the last word in this saying has the signification next but one following. (S.) -A2- The sound, or voice, of a man in dying. (Er-Riyلshee, in TA, art. جرض.) -A3- (tropical:) Poetry: (S, M, A, Msb, K:) so called for one or another of the reasons mentioned under 1, last sentence but one; (A, Msb, TA;) of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ: (Msb:) El-Aghlab El-'Ijlee distinguishes between it and رَجَز. (IB.)
قُرَاضَةٌ قُرَاضَةٌ ذ [Cuttings; clippings; and the like;] what falls by the action termed القَرْض; (S, A, * Mgh, * K;) as, for instance, of gold, (S, TA,) and of silver; and of a garment, or piece of cloth, which a tailor cuts with his shears; (TA;) and of this last, and of bread, (JK, TA,) &c., (TA,) by the gnawing (قَرْض) of a rat, or mouse: (JK, A, Mgh, TA:) pl. قُرَاضَاتٌ. (TA.) ― -b2- [Hence,] أَخَذَ الأَمْرَ بِقُرَاضَتِهِ (assumed tropical:) He took the thing, or affair, in its fresh state. (M, L.) ― -b3- [Hence also,] قُرَاضَةُ المَالِ (assumed tropical:) [The refuse, or] what is bad, vile, paltry, or of no account, of property. (TA.) ― -b4- قُرَاضَةٌ also relates to an evil action, and an evil saying, which one man directs against another. (TA.) [What is meant by this is not clear to me.]
قَرَّاضَةٌ قَرَّاضَةٌ ذ A certain creeping insect (دُوَيْبَّة) that eats wool. (TA.) ― -b2- [And hence, app.,] (assumed tropical:) A man who defames others, or speaks evil of them, behind their backs, or otherwise; syn. مُغْتَابٌ لِلنَّاسِ. (TA.)
اِبْنُ مِقْرَضٍ اِبْنُ مِقْرَضٍ ذ , (S, M, A, Msb,) [in one copy of the S, ابن مُقْرِضٍ, and in another, ابن مُقَرَّضٍ,] like مِقْوَد, (Msb,) [A species of weasel;] a certain small beast (دُوَيْبَّة), (S, M, Msb,) called in Persian دَلَهٌ, (S, Msb,) or دَلَّهٌ, (as in one copy of the S,) whence the arabicized word دَلَقٌ, (Msb,) which kills pigeons, (S, M, A,) seizing upon their throats, and it is a species of rat; (A;) the longbacked quadruped that kills pigeons: (Lth, O, Msb:) this last explanation is given by the author of the Bلri', after saying that it is a small beast (دويبّة), like the cat, which is in houses, and, when angry, gnaws clothes: (Msb:) accord. to some, i. q. النِّمْسُ [q. v.]: (Msb:) pl. بَنَاتُ مِقْرَضٍ. (A, (Msb.)
مُقَرِّضَاتُ الأَسَاقِى مُقَرِّضَاتُ الأَسَاقِى ذ A [kind of] small creeping thing (دُوَيْبَّة), which makes holes in, and cuts, skins used for water or milk. (M.)
مِقْرَاضٌ مِقْرَاضٌ ذ is the sing. of مَقَارِيضُ; (S, Msb, K;) and a pair thereof is called مِقْرَاضَانِ: (Msb, K:) the مِقْرَاض is [A single blade of a pair of shears or scissors;] a thing with which one [shears, or clips, or] cuts; and when you speak of the two together, you do not say مِقْرَاضٌ, as the vulgar say, but مِقْرَاضَانِ; (Msb;) which last is syn. with جَلَمَانِ [a pair of shears]; a word, accord. to the lexicologists having no sing.; but Sb mentions مِقْرَاضٌ, thus using the sing. form: (M:) or مِقْرَاضٌ and مِقْرَاضَانِ signify the same; [a pair of shears;] like جلَمٌ and جَلَمَانِ, and قَلَمٌ and قَلَمَانِ: (Msb in art. جلم:) or مِقْرَاضٌ signifies جَلَمٌ صَغِيرٌ [a small pair of shears; i. e. a pair of scissors]: (JK:) 'Adee Ibn-Zeyd uses the expression شَفْرَتَا مِقْرَاضٍ [the two blades of a pair of shears or scissors] in a poem; (IB;) and other poets use the sing., مقراض: (TA:) and مِفْرَاصٌ, with ف and ص, signifies the same. (IB.) Hence the saying, لِسَانُ فُلَانِ مِقْرَاضُ الأَعْرَاضِ (tropical:) [The tongue of such a one is the detractor of reputations]. (TA.)
مَقْرُوضٌ مَقْرُوضٌ ذ pass. part. n. of قَرَضَهُ. ― -b2- See قَرِيضٌ.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٢٦٣قَرَضَ
قَرَضَ I ( n. ac. قَرْض 1 ),
a. Cut, severed.
b. Gnawed, nibbled; chewed.
c. Traversed, passed; passed by, left on one side ( place ).
d. [ Fī ], Turned to the right & left in ( walking ).
e. Recited; composed ( poetry ).
f. see III (b) .
g. [ coll. ], Lent money to.
h. see infra.
قَرِضَ
قَرِضَ A (
a. n.ac قَرَض 4 ), Died, perished.
قَرَّضَ
قَرَّضَ II ,
a. see I (a) , (
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٧٬٦٤٢قرض
قَرَضَ - يَقْرِضُ - أَقْرَضَ - يُقْرِِضُ - قََرْض - قَرْضَاً
قَرَضَ - يَقْرِضُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يتركه ويتنكبه ويتجاوزه، ويتعمد أن لا يمربه ولا يلاقيه
﴿وَتَرَى الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَتْ تَتَزَاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ﴾: تقرِضهم: تتركهم وتتنكبهم باتجاه ذات الشمال فلا
الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٠ (الإجمالي: ٩٩)
- حسن
الآيات المشتركة: ٦ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
- ضعف
الآيات المشتركة: ٤ · Katlanmış deri demektir
- أله
الآيات المشتركة: ٧ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- أجر
الآيات المشتركة: ٣ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
- ذو
الآيات المشتركة: ٣ · Sahip
- فجو
الآيات المشتركة: ١ · Geniş boşluk
- كرم
الآيات المشتركة: ٢ · Üzüm salkımıdır
- زكو
الآيات المشتركة: ٢ · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir
- نقب
الآيات المشتركة: ١ · Geçit, yarık, delik demektir
- عزر
الآيات المشتركة: ١ · “Te’zir”deki “za”nın “ra” dönüşmesi ile oluşmuştur
- صلو
الآيات المشتركة: ٢ · Namaz
- وجد
الآيات المشتركة: ٢ · Su birikintisidir
الآيات التي ورد فيها(٧)
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
Borç
… الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ …
Borç
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ وَلَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ
Borç
إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَالْمُصَّدِّقَاتِ وَأَقْرَضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا يُضَاعَفُ لَهُمْ وَلَهُمْ أَجْرٌ كَرِيمٌ
Borç
إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا يُضَاعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ
Borç
… تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ …
Borç
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قرض |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | دين, سلف, نفق, قطع |
| Zıt Kök | ربو |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi iki diş veya makas gibi iki kesici kenar arasından sıkıştırarak kesip koparmak, bütünden bir parça kırpmak |
| Çekirdek Özet 2 | Sahibinin kendi mülkünden bir cüzü geri dönmek üzere kesin bir iradeyle ayırıp başkasına veya Allah yoluna devretmesi; bir sınırı makaslarcasına teğet geçip aşmak |
| Çekirdek Özet 3 | Fazlalık üretme ve biriktirme hırsına dayalı sömürünün aksine, servetin bir parçasını karşılıksız ve şeksiz kesip dolaşıma sokarak toplumsal ve ahlaki adaleti sağlayan mali mekanizma |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca modern anlamdaki ticari, faizli veya alacak-verecek türü teknik borç ilişkisine indirgenmesi; bunun sonucunda Allah’a verilen borcun mali bir pazarlık gibi algılanması ve Kehf 18:17’deki fiziksel kesip geçme hareketinin gözden kaçması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قر | Bir araya getirme, soğukluk, durulma, temas etme ve sert bir yüzeyde toplanma veya vurarak yüzeyi kazıma/etkileme; nitekim قرح, قرش, قرع, قرف köklerinde yüzeyi sıyırma, yaralama veya toplama anlamı belirgindir | ض | Çekirdeğin temas ve baskı hareketine sert, sıkıştırıcı ve iki kenardan kıstırıcı bir basınç ekleyerek nesneyi ezerek veya kırparak bütünden muntazam bir parça koparma anlamı oluşturmuştur |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Nesnenin bir noktada yoğunlaşmasını, bir araya toplanmasını ve belirli bir sınır hattına girmesini sağlar |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Eylemin iradeyle, bilinçli bir başlangıçla ve nesnenin en belirgin, önde gelen kısmına yönelerek gerçekleştiğini gösterir |
| ض | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma (erken dönemde ص imgesinden türetme) | Nesneyi iki taraftan sıkıştırarak kıstırma, basınç uygulama ve koparıcı bir kavrayışla sonuca bağlama hareketini yükler |
| قرض | Belli bir sınırdaki nesnenin iradi bir yönelişle iki kesici/kıstırıcı baskı arasına alınarak bütünden kesilip ayrılması | Bütün bir maldan veya rotadan, bilinçli bir kararla belirli bir payın koparılıp ayrılmasını veya bir yönün makaslanıp geçilmesini temsil eder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi dişle veya makasla kesip koparmak; devenin geviş getirirken yemini dişleriyle ezip kesmesi (قرض البعير جرته); kumaşın veya altının kenarından kırpılan parça (قراضة) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Adiy b. Zeyd bir beytinde makasın iki ağzının kesişini şöyle tasvir eder: كلّ صَعْلٍ، كأَنَّما شَقَّ فِيه / سَعَفَ الشَّرْيِ شَفْرتا مِقْراضِ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem Arap atasözünde ölüm veya boğulma anındaki çaresizliği ifade etmek için söylenen حال الجريض دون القريض meseli; devenin gevişi veya şairin vezinli sözü kesip biçmesi bu kökle anılmıştır |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça قرض kökü, Sami dil ailesinin batı ve güney kollarında belirgin bir semantik süreklilik gösteren, kök düzeyinde ısırma, kıstırma, çimdikleme ve bir parçayı koparma eylemlerini imleyen köklerle fonetik denklik taşır. İbranicede קָרַץ (qāras) biçimi bir şeyi iki parmak veya alet arasında sıkıştırmak, çimdiklemek, parçalamak ve göz kırpmak anlamındadır. Süryanicede ܩܪܰܨ (qəraṣ) kökü parçalamak, dişlemek, koparmak ve mecazen birinden bir parça ısırır gibi çekiştirmek, gıybetini yapmak anlamlarında kullanılır. Akadcada qarāṣu fiili kili veya bir kütleyi iki parmakla sıkarak parça koparmak, şekil vermek için çimdiklemek demektir. Arapça, kökteki son sesi lateral/dişeti sürtünmeli ض sesine kaydırarak, genel çimdikleme ve koparma hareketini bilhassa kesici aletle (makas) veya dişle muntazam kesme, kumaş ve maden gibi kıymetli bütünden bir cüz ayırma (kırpıntı, قراضة) ve nihayetinde mülkiyetten bir parçayı ayırıp başkasına devretme eylemine dönüştürmüştür.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | قرض fiilinden türeyen isim ve mastarlar | Temel anlam diş veya makasla kesmektir; kumaş ve altından kesilen kırpıntıya قراضة, borç verene ve sermaye ortaklığına قراض denmesi, bütünden bir parçanın fiilen kesilip ayrılması mantığına dayanır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice קָרַץ (qāras), Süryanice ܩܪܰܨ (qəraṣ), Akadca qarāṣu | Kütleden parça koparma, çimdikleme, dişleme ve iki sert yüzey arasında sıkıştırıp ayırma ortak Sami kök katmanını oluşturur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dışı Afro-Asyatik kollarda kökle birebir örtüşen güvenilir veri tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Chicago Assyrian Dictionary.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قرض | Anlamlı | Kesmek, kırpmak, borç vermek | Makas veya dişle bütünden bir parça kesip ayırmak; malından bir bölümü geri ödenmek üzere ayırıp vermek; sınır çizerek teğet geçmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| قضر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder; Kur'an'da geçmez |
| رقض | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder; Kur'an'da geçmez |
| رضق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder; Kur'an'da geçmez |
| ضقر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder; Kur'an'da geçmez |
| ضرق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قرض | Merkez | Bütünden bir parçayı kesip ayırarak vermek; teğet geçmek | Malın bizzat kendi gövdesinden bir parça kesilip karşılıksız veya aynıyla iade edilmek üzere verilmesidir; faizsizliği ve mülkiyetten fedakârlığı barındırır | Makasla kesmek gibi net ve keskin bir ayrılmayı içerir |
| دين | Komşu | Borç ve taahhüt | Vadeli, yazılı ve genel hukuki borç ilişkisidir; malın kesilip verilmesinden ziyade vadenin ve yükümlülüğün zimmete geçmesini öne çıkarır | Kur'an'da vadeli borçlanma akdini ifade eder |
| سلف | Komşu | Öne sürmek, avans vermek | Gelecekte teslim alınacak bir mal için bedelin peşin olarak ödenmesi, öne geçirilmesidir | Zaman önceliğine ve takasa dayanır |
| نفق | Komşu | Harcamak, tüketmek | Malın tünelden çıkıp gitmesi gibi elden tamamen çıkarılmasıdır; geri dönüş şartı aranmaz | Tüketim ve karşılıksız elden çıkarma yönü baskındır |
| قطع | Komşu | Kesmek, ayırmak | Her türlü fiziki veya manevi kesme eyleminin genel adıdır; قرض ise iki baskı ucuyla kırparak kesmeye özgüdür | Genel cins isim niteliğindedir |
| ربو | Zıt | Artmak, şişmek, fazlalık | Bütünden kesip ayırmak yerine, başkasına verilen malın üzerine haksız fazlalık bindirerek şişirmektir; karzın ontolojik zıddıdır | Fazlalık ve sömürü esasına dayanır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قرض | Kesip koparma; borç verme | Kendi mal varlığından bir cüzü kesip ayırarak muhtaca veya ortaklığa aktarma; makaslama | Kesin |
| Latince | Mutuum, resecare | Tüketim ödüncü; budama, kesip ayırma | Mutuum kelimesi 'benden sana geçen' (meum-tuum) mantığıyla misli eşyanın faizsiz borç verilmesini tam karşılar; resecare ise budama ve kesme anlamını verir | Güçlü |
| İngilizce | Loan, clipping, shear | Borç, ödünç; kırpma, makaslama | Loan hukuki borç aktarımını verir ancak faizsizlik veya fiziki kesme nüansını taşımaz; shear ve clip ise fiziksel kesme hareketini karşılar | Güçlü |
| Almanca | Darlehen, beschneiden | Ödünç verme; kırpmak, kesmek | Darlehen karşılıklı akdi borcu karşılar; beschneiden ise fiziksel kırpma ve kenardan kesme yönünü tamamlar | Güçlü |
| Fransızca | Prêt, cisailler | Ödünç verme; makasla kesme | Prêt genel ödünç ilişkisini, cisailler ise iki bıçak ağzıyla kırpıp ayırma eylemini karşılar | Güçlü |
المصدر Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَقْرِضُهُمْ | Mekânsal teğet geçme, makaslayıp bırakma | Güneşin mağara ashabının yanından onları kesip dışarıda bırakacak şekilde yan geçmesi, temas etmeksizin yön değiştirmesi (Kehf 18:17) |
| قَرْضًا حَسَنًا | Allah rızası için verilen arı, faizsiz ve minnetsiz mali infak | Allah’a güzel bir borç verme; kulun kendi servetinden bir parça kesip muhtaçlara veya cihat yoluna tahsis etmesi (Bakara 2:245, Mâide 5:12, Hadîd 57:11, Hadîd 57:18, Teğâbün 64:17, Müzzemmil 73:20) |
| يُقْرِضُ / تُقْرِضُوا / أَقْرَضْتُمُ | Borç verme eylemi (fail ve muhatap kiplemesiyle) | Bireyin mülkiyet hırsından fedakârlık ederek infakta bulunması ve ilahi mükâfata hak kazanması bağlamı (Bakara 2:245, Hadîd 57:11, Hadîd 57:18, Teğâbün 64:17) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Allah’a isnat edilen karz (قرض الله) | Zengin ve hiçbir şeye muhtaç olmayan Allah'ın kullarından 'borç istemesi' mecazı; kulları infaka teşvik ve mükâfatın kesinliğini taahhüt etme | Mecazi isnat ve ilahi cömertliğin vaat diliyle teyidi |
| Fıkıh | Karz akdi ve kırâz (mudârebe) | Misli bir malın mülkiyetini aynıyla geri almak üzere devretme; her türlü menfaat getiren karzın faiz (riba) sayılması; ticari sermaye ortaklığı | Menfaatsiz, ivazsız ve faizsiz tüketim ödüncü; mülkiyet devri |
| Tefsir | Karz-ı Hasen şartları ve Kehf 18:17 tahlili | Karzın 'hasen' (güzel) olmasının şartları: helal kazançtan olması, minnet ve eza barındırmaması, gizli verilmesi; güneşin mağara ashabını 'makaslayıp' geçmesi | İhlas, ahlaki arılık ve lafzi-mecazi kesme ilişkisi |
| Hadis | Karzın sadakaya üstünlüğü | Sadakanın on, borç vermenin ise on sekiz misliyle mükâfatlandırılacağı rivayetleri; çünkü borcu ancak gerçekten muhtaç olanın istemesi | İhtiyacın giderilmesi ve onurlu dayanışma |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Mülkiyetin hakiki sahibine teslimi | Karz-ı Hasen | Mülkiyet taassubunu kırma | Bireyin, elindeki servetin asıl sahibinin Allah olduğunu bilerek ondan bir parçayı feda etmesi | Kesin |
| İlmi | Metodolojik ayrımlar ve sınır çekme | Teğet geçme / Kesip ayırma | Analitik sınır belirleme | İki olgu arasındaki sınırın makaslama netliğiyle çizilmesi ve birbirine karıştırılmaması | Güçlü |
| Siyasi | Kamu maliyesi ve toplumsal adalet | Sosyal dayanışma fonu | Sınıf çatışmasını engelleme | Zengin ile yoksul arasındaki uçurumu faizsiz kaynak aktarımıyla kapatarak nizamı koruma | Güçlü |
| İktisadi | Likidite ve sermaye transferi | Faizsiz borç ve Kırâz (mudârebe) | Paranın dolaşımını sağlama | Paranın faiz yoluyla birikip atıl kalmasını önleyerek reel üretime ve yardımlaşmaya yönlendirilmesi | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrıklaştırma, budama (clipping/truncation) ve teğetsel kesit | Sürekli bir eğriden veya bütünden sonlu bir aralığın kesilip ayrılması ya da bir ışının nesneyi yarmadan teğet geçerek sınır oluşturması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Karşılıklılık ilkesine dayalı faizsiz kaynak transferi | Sosyal dokuyu zedelemeden, borçluyu ezmeyen, bireysel servetten toplumsal refaha aktarılan net fedakârlık payı | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca modern bankacılık ve kredi mekanizmasındaki faizli veya sözleşmeli borçlanma işlemine indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün mülkiyetten fedakârca bir parçayı kesip ayırma, minnetsiz infak ve hatta fiziksel olarak teğet geçip sınır belirleme (Kehf 18:17) boyutlarını kuşatan geniş semantik alanı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Allah’a borç verme ifadesinin haşa bir ihtiyaç veya ticari kâr ortaklığı gibi anlaşılması; faiz yasağının temelindeki karz-riba zıtlığının silikleşmesi |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın mülkiyet felsefesini, infak ahlakını ve faiz karşıtı iktisadi nizamını 'kendi malından koparıp verme' metaforu üzerinden kuran anahtar bir kavramdır |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnfak, cihat hazırlığı ve mali fedakârlığın emredildiği Medine dönemi ayetlerinde (Bakara, Hadîd, Teğâbün) ve Kehf suresindeki tabiat tasvirinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İbadetin sadece bedeni eylemlerden ibaret olduğu yanılgısını düzelterek, mali fedakârlığın bizzat Allah ile yapılan en kârlı ve saf manevi muamele olduğunu gösterir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİki kesici diş veya makas ucu arasında sıkıştırarak bir nesneden parça kesip ayırmak, kırpmak; bir hattı teğet geçerek makaslar gibi yanından ayrılmak.
- Soyut anlamMülkiyeti altındaki bütünden bir miktarı karşılıksız ve minnetsiz olarak, ilahi mükâfat veya hakiki ihtiyaç sahibine ulaştırmak amacıyla kesin bir iradeyle ayırıp devretmek.
- Sistematik karşılıkFaiz ve sömürü temelli birikimin (ربو) panzehiri olan; servetin atıl kalmasını önleyip toplumsal tabana yayılmasını sağlayan faizsiz sermaye ve infak modeli.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde bireyin başlangıçtaki toplam mülkiyet ve servet bütününü, bu bütünden kesilip ayrılan kırpıntıyı yani borç/infak payını ifade eder. , bu parçanın ayrılmasından sonra kalan mülkü gösterir. Ayrılan cüz (), hiçbir dünyevi fazlalık talebi olmaksızın doğrudan ilahi rıza ve muhtaç alanına () aktarılır (). Karşılığında sistem, ilahi bir katlama katsayısı () ile geri dönüşü () kesinleşmiş ilahi bir mükâfat olarak üretir.