قمر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ق-م-رالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٣٣ · الآيات: ٢٦ · السور: ٢٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سخرلِلْقَمَرِسجدقمروَالْقَمَرِخلقشمسالْقَمَرُوَالْقَمَرَليلجرينهربركسرجسمو

الجذرالصيغ ٧الآيات ٢٦السور ٢٣المجاورة ٣٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

قمر

ق - م - ر

جذر
  • الورود: ٢٧
  • الآيات: ٢٦
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٣

Kamer gökteki ayın kütlesi demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Kamer gökteki ayın kütlesi demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٤٧
القاف والراء والميم معهما ق ر م، ق م ر، م ق ر، م ر ق، ر ق م، ر م ق كلهن مستعملات قرم: القَرْمُ الفحل المصعب. وأَقْرِمَ أي ترك حتى استَقْرَمَ أي صار مُقْرَماً فهو أقْرَمُ، وهو المُكَرَّم، ويترك للفحلة لا يحمل عليه. والقَرْمُ: تناول الحمل والجدي الحشيش، وأول ما يقرِمُ أطراف الشجر شيئاً، وهو راضع بعد. والقَرْمُ: أن يُقَرَمَ من أنف البعير جليدة للسمة أي تقطع قطيعة فيبقى أثرها. فتلك السمة القرمة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٨٥
القَمَرُ بعد ثلاث ليالٍ إلى آخر الشهر، سُمِّيَ قَمَراً لبياضه. ومن كلام بعضهم: قُمَيْرٌ، وهو تصغيره. والقَمَرُ أيضاً: تَحَيُّرُ البصرَ من الثلج. وقد قَمِرَ الرجل يَقْمَرُ قَمَراً، إذا لم يبصر في الثلج. وقَمِرَتِ القِرْبَةُ أيضاً، وهو شيء يصيبها من القمر كالاحتراق، فيدخل الماء بين الأدمة والبشرة. وتَقَمَّرْتُهُ: أتيته في القَمْراءِ. وتَقَمَّرَ الأسد، إذا خرج في القَمْراءِ يطلب الصَيد. ومنه قول
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬٠٠٩
ق ر م قمر ، قرم ، رقم ، رمق ، مرق ، مقر : مستعملات . قرم : الحرّاني عن ابن السكيت يقال : قَرَم يَقرِم قَرْماً : إذا أكل أكلاً ضعيفاً . ويقال : هو يتقرَّم تقرُّمَ البهمة . أبو عبيد عن أبي زيد يقال للصبيّ أول ما يأكل : قد قَرَم يقرِم قَرْماً وقُروماً . ثعلب عن ابن الأعرابي : قَرِمتُ إلى اللحم أقرَم قَرَماً . وقَرَمت البَهْمةُ : إذا تناوَلتْ . وقال الفرّاء : السَّخْلة تقرِم قَرْماً : إذا تعلمت
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٢٤٨
(باب القاف والميم وما يثلثهما) (قمن) القاف والميم والنون كلمةٌ واحدة. يقال: هو قَمَنٌ أنْ يفعَل كذا، لا يثنى* ولا يُجمَع إذا فتحتَ ميمه، فإن كَسَرتَ أو قُلْت قَمينٌ ثنَّيت وجَمعت. ومعنى قَمِينٍ: خَليقٌ. (قمه) القاف والميم والهاء فيه كلماتٌ ليست بأصليَّة. يقولون: قَمَه الشّيء، إذا انْغَمَس في الماء فارتفعَ حيناً وغابَ حيناً. وقِفاف قُمَّه. تَغيبُ في السَّرابِ وتظهر. وهذا في الإبدال، وأصله
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٢٨
- القمر: قمر السماء. يقال عند الامتلاء وذلك بعد الثالثة، قيل: وسمي بذلك لأنه يقمر ضوء الكواكب ويفوز به. قال: ﴿هو الذي جعل الشمس ضياءا والقمر نورا﴾ [يونس/5]، وقال: ﴿والقمر قدرناه منازل﴾ [يس/39]، ﴿وانشق القمر﴾ [القمر/1]، ﴿والقمر إذا تلاها﴾ [الشمس/2]، وقال: ﴿كلا والقمر﴾ [المدثر /32]. والقمراء: ضوءه، وتقمرت فلانا: أتيته في القمراء، وقمرت القربة: فسدت بالقمراء، وقيل: حمار أقمر: إذا كان على لون
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٥٨
ق م ر أقمر الهلال‏:‏ صار في الليلة الثالثة قمراً‏.‏ وفي مثل ‏"‏ الليل طويل وأنت مقمر ‏"‏ وليلة مقمرة وأتيته في القمراء وقعدنا في القمراء وهذه ليلة القمراء وهي ضوء القمر‏.‏ وتقمّر الظباء‏:‏ تصيّدها في القمراء لأنه يقمر بصرها فيها‏.‏ يقال قمر الرجل إذا تحيّر بصره في القمراء وبياض الثلج فلم يبصر‏.‏ وقمر الكتان‏:‏ احترق من القمر وغاب قمير وهو القمر عند المحاق‏.‏ قال عمر بن أبي ربيعة‏:‏ وقمير
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٦٤٥
القُمْرَة: لون إِلى الخُضْرة، وقيل: بياض فيه كُدْرَة؛ حِمارٌ أَقْمَرُ. والعرب تقول في السماء إِذا رأَتها: كأَنها بطنُ أَتانٍ قَمْراءَ فهي أَمْطَرُ ما يكون. وسَنَمَةٌ قَمْراءُ: بيضاء؛ قال ابن سيده: أَعني بالسَّنَمَة أَطرفَ الصِّلِّيان التي يُنْسِلُها أَي يُلْقيها. وفي الحديث: أَن النبي،صلى الله عليه وسلم، ذكر الدجال فقال: هِجانٌ أَقْمَرُ. قال ابن قتيبة: الأَقمر الأَبيض الشديد البياض، والأُنثى
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٠٨
* ق م ر * * القَمَرُ * بعد ثلاث إلى آخر الشهر سمي قمرا لبياضه والقمر أيضا تحير البصر من الثلج وقد * قَمِرَ * الرجل من باب طرب و * القِمَارُ المُقَامَرةُ * و * تَقَامَرُوا * لعبو القمار و * قَامَرَهُ فَقَمَرَهُ * من باب ضرب غلبه في لعب القمار وقامره فقمره من باب نصر فاخره في القمار فغلبه وعود * قَمَارِيٌّ * بفتح القاف منسوب الى موضع ببلاد لاهند و * القُمْرِيُّ * منسوب الى طير * قُمْرٍ * بوزن حمر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٤٤٣
القمرة، بالضم: لون إلى الخضرة، أو بياض فيه كدرة، أو البياض الصافي، حمار أقمر. والعرب تقول في السماء إذا رأتها: كأنها بطن أتان قمراء، فهي أمطر ما تكون. وفي حديث الدجال: هجان أقمر. قال ابن قتيبة: الأقمر: الأبيض الشديد البياض، والأنثى قمراء. ويقال للسحاب الذي يشتد ضوءه لكثرة مائه: سحاب أقمر. وفي حديث حليمة: ومعها أتان قمراء، أي بيضاء. والقمر الذي في السماء معروف. قال ابن سيده: يكون في الليلة الثالثة
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٠٢٤
قَمِرَ 1 قَمِرَ ذ , aor. قَمَرَ , (S, A, K,) inf. n. قَمَرٌ, (S,) He, (a man, S, A, K, and an antelope, and a bird, TA,) and it, (a man's sight, A,) became dazzled (S, A, K) in the moonlight, (A,) or by snow, (S, A, K,) so that he could not see: (S, A:) he (an antelope) became deprived of his sight by the light of the moon, so that he was perplexed, and unable to see his right course. (IKtt.) ―
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٩٢
قَمَرَ قَمَرَ I , ( n. ac. قَمْر 1 ), a. Played, gambled. b. I , U ( n. ac. قَمْر 1 ), Vanquished at play. c. [ coll. ], Vanquished in disputing. قَمِرَ قَمِرَ A ( n. ac. قَمَر 4 ), a. Was white. b. Was snow-blind; was dazzled. c. Was unable to sleep in the moonlight; was moon-struck. d. Burst ( water-skin ). قَاْمَرَ قَاْمَرَ III , a. Played, gambled with. b. [ coll. ],
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٨٬٣٩٧
قمر قَمِرَ - يَقْمَرُ - قَمَر قَمِرَ - يَقْمَرُ + الكائن أو الشيء: يكون ذا لون أبيض مضيء مشوب بكدرة قَمَر: اسم فعل من " قَمِرَ - يَقْمَرُ ": وهو كذلك اسم آلة منه: ما " يَقْمَرُ " الأشياء: وهو اصطلاحاً اسم الكوكب المعروف، ويبدو أنه سمي بذلك لأنه يضفي على الأشياء ضوءاً أبيض مشوباً بكدرة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " شدة اللون ونصوعه بالضياء"،
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٣ (الإجمالي: ١٢٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شمس

    الآيات المشتركة: ١٨ · Güneş demektir

  2. ليل

    الآيات المشتركة: ١٠ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  3. سخر

    الآيات المشتركة: ٨ · Sahr kayalık sahadır

  4. نهر

    الآيات المشتركة: ٩ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  5. نجم

    الآيات المشتركة: ٣ · Gezegen yıldızdır

  6. أجل

    الآيات المشتركة: ٤ · İcl havuz demektir

  7. سرج

    الآيات المشتركة: ٢ · Kandil demektir

  8. سمي

    الآيات المشتركة: ٤ · Ad verilen

  9. جري

    الآيات المشتركة: ٤ · Cariye yelkenli sandal demektir

  10. خلق

    الآيات المشتركة: ٦ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  11. ولج

    الآيات المشتركة: ٢ · Arı kovanının giriş çıkış deliğidir

  12. سمو

    الآيات المشتركة: ٦ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

الآيات التي ورد فيها(٢٦)

  1. فَالِقُ الْإِصْبَاحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَنًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ

    Ve ay

  2. … عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ …

    Ve ay

  3. هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا …

    Ve ay

  4. إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَاأَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ

    Ve ay

  5. … عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى يُدَبِّرُ الْأَمْرَ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ …

    Ve ay

  6. وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَائِبَيْنِ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ

    Ve ay

  7. وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

    Ve ay

  8. وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

    Ve ay

  9. وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ

    Ve ay

  10. … فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى وَأَنَّ اللَّهَ بِمَا …

    Ve ay

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökقمر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerهلل, نور, كوكب
Zıt Kökشمس
Çekirdek Özet 1Donuk beyazlık, ay ışığı ve bu ışığın aydınlattığı kütle
Çekirdek Özet 2Belirli menzillerle geceyi aydınlatan ve takvimi kuran gök cismi
Çekirdek Özet 3Kozmik teshîr, matematiksel hesap ve nesnel zaman intizamı
Kritik Hata RiskiAyı bağımsız bir ışık kaynağı veya kutsal bir güç sanmak; döngüsel hesap işlevini göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قمToparlanma, yükselme, kabarma ve bir araya gelip dolma (قمح, قمص, قمطر, قمع, قمل)رTitreşim, ışığın yayılımı, döngüsel hareket ve belirgin beyazlıkla gökte parıldama anlamı eklenmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırDöngüsel hareket, odaklanma ve belirli menzillerle sınırlanma
مsu; akış, çokluk, derinlikIşığın yayılması, akıcı aydınlanma ve geceyi kuşatan fazlar
رinsan başı; baş, ilk, üstGökkubbede yükselme, tepede görünür olma ve belirginleşme
قمرBelirli bir sınır ve döngü içinde toplanan ışığın gökte yükselerek yumuşak bir akışla yayılmasıHarflerin birleşimi, gökyüzünde yükselen, sınırları ve evreleri belirli, aydınlığını geceye yayan beyaz kütle hareketini kurar

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamPürüzlü, donuk veya yeşile çalan beyazlık rengi; özellikle yaban eşeğinin sırtındaki veya buluttaki soluk beyaz renk; ayın üçüncü gecesinden sonra kazandığı parlak beyaz kütle hali
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ, ay ışığının aydınlığında avlanma ve aldatma anlamında kullanmıştır: تَقَمَّرَها شيخٌ عِشاءً فأصبحتْ / قُضاعِيَّةً تَأْتي الكواهنَ ناشِصا
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Ömer b. Ebî Rebî‘a, ayın küçülüp inceldiği son demlerini tasvir etmek için kökün ism-i tasgîr formunu kullanmıştır: وقميرٍ بدا ابن خمسٍ وعشرينَ فقالت له الفتاتان قُوما

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-Aʿşâ.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde genel olarak ay kavramı için *y-r-ḥ (İbranice yārēaḥ, Fenikece yrḥ, Ugaritçe yrḥ, Akadca arḫu) veya *ś-h-r (Aramice ve Süryanice sahrā) kökleri yaygın biçimde kullanılırken, Arapça قمر kökü bu genel adlandırmadan ayrılarak semantik açıdan renk ve parlaklık niteliği üzerinden ayırt edici bir gelişim göstermiştir. Kökün Afro-Asyatik ve Güney Sami katmanındaki izdüşümleri, belirgin bir beyazlık, ay ışığı ve solgun parıltı anlam alanında yoğunlaşır. Güney Arabistan (Epigrafik Sabaice) yazıtlarında kökün ışık saçma ve dolunay bağlamlarıyla kesiştiği görülürken, Ge‘ez (Eski Habeşçe) dilinde güvercin rengi veya soluk beyazlık çağrışımı varlığını korur. Arapçada hilal evresinden sonra, özellikle üçüncü geceden itibaren gökte tam olarak beliren, pürüzsüz ziyânın aksine geceye dingin bir nur veren beyaz gök kütlesi bu kökle adlandırılmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Leslau (Comparative Dictionary of Ge'ez), Lane’s Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDonuk beyazlık, ay ışığı ve bu ışıkta avlanmaBulanık beyaz renkten (kudra ile karışık beyazlık) hareketle ayın üçüncü gecesinden itibaren gökteki cisme isim verilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve epigrafik bağlarKuzeybatı Sami dillerindeki yaygın ay köklerinden farklı olarak Güney Arapça ve Habeşçe kollarında parlaklık ve renk tonu üzerinden özelleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda güvenilir ve spekülasyondan uzak bir ortak kök biçimi tespit edilememiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قمرAnlamlıBeyazlık ve ayGökteki ay, donuk beyazlık, ay ışığında avlanmak veya aldatmakHedef kök; Kur'an'da geçer
قرمAnlamlıIsırma, kabuk soyma, üstünlükAğaç kabuğunu kemirmek; damızlık aygır deve veya kabilenin önderiKur'an'da geçmez; çekirdekteki öne çıkma ve kavrama ile ilgilidir
مقرAnlamlıAcılık, ekşilik, tuzlu suya yatırmaSabır otu gibi acı tat; balığı tuzlu suda bekletmeKur'an'da geçmez
مرقAnlamlıDelip geçme, hızla çıkmaOkun avı delip hızla fırlaması; dinden hızla çıkmak; çorba suyuKur'an'da geçmez
رقمAnlamlıÇizme, yazma, damgalamaYazılmış kitap, alamet koyma, kumaşa nakış yapmaKur'an'da geçer; iz bırakarak belirgin kılma yönüyle örtüşür
رمقAnlamlıGöz ucuyla bakma, son hayat belirtisiHafifçe göz ucuyla bakmak; can çekişirken kalan son nefesKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قمرMerkezGece ışığı ve döngüsel gök cismiYansıtıcı, soğuk ve aşamalı beyaz ışığıyla geceyi aydınlatan kütleBelirli menzilleri olan, evre evre değişen ve takvim hesabı sunan gök cismi
شمسZıtGündüz ışığı ve bizzat ısı/ışık kaynağıBizzat yakıcı ışık (ziyâ) ve hararet kaynağı iken, kamer yansıtılmış nur taşırGündüzü kuran, bizzat yakan ve tekdüze dönen ana gök kütlesi
هللKomşuAyın ilk evresi ve başlangıçAyın ilk bir iki gecesindeki ince hilal halidir; kamer ise dolmaya başladığı andırZaman başlangıcını duyuran ince yay biçimi
نورKomşuAydınlık ve ışımaGenel anlamda aydınlatıcı unsurdur; kamer ise bu nurun gökteki somut taşıyıcısıdırZiyadan farklı olarak yakıcı olmayan yumuşak aydınlık
كوكبKomşuGezegenler ve yıldız kütleleriNoktasal parlaklık gösteren gök cisimleridir; kamer ise geniş yüzeyli ve menzillidirGökyüzünü bezeyen ve yön bulduran diğer gök kütleleri

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقمرGökteki ay kütlesi ve soğuk beyaz ışıkDolunay ve döngüsel ay evrelerini kapsayan temel gök cismi adıKesin
LatinceLunaAy, ay ışığıYalnızca gök cismini ve dişil gece sembolizmini karşılar; kökün donuk beyazlık ve avlanma türevlerini içermezGüçlü
İngilizceMoon, lunar bodyAy, kamerî gök cismiAstronomik gök cismini ve evrelerini karşılar; kökün renk (soluk beyazlık) ve kumar türevlerini dışarıda bırakırKesin
AlmancaMondAyAstronomik kütleyi ve periyodik takvim döngüsünü karşılar; Arapçadaki pürüzlü beyazlık çağrışımını taşımazKesin
FransızcaLuneAyGece ışığını ve gök cismini verir; kökün erken dönem Arapçasındaki avcılık ve ışık aldanması türevlerini kapsamazKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْقَمَرَ / وَالْقَمَرَZaman ölçüsü ve takvim aracı (menziller)Kozmik intizam, yılların sayısı ve takvim hesabı bağlamı; Yûnus 10:5, Yâsîn 36:39, er-Rahmân 55:5
الْقَمَرَ / لِلْقَمَرِAllah'ın emrine boyun eğdirilmiş (müsahhar) bir ayetKozmik tevhid ve aya secde edilmemesi uyarısı; el-A'râf 7:54, en-Nahl 16:12, Fussilet 41:37
وَقَمَرًا / الْقَمَرَYansıtıcı yumuşak ışık (nûr) kaynağıGüneşin ziyâ, ayın ise aydınlatıcı bir nûr kılındığı yaratılış bağlamı; Furkân 25:61, Nûh 71:16
اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ / وَخَسَفَ الْقَمَرُKıyamet alameti ve kozmik çöküş işaretiAyın yarılması mucizesi veya ışığının sönüp güneşle birleştirilmesi bağlamı; el-Kamer 54:1, el-Kıyâme 75:8-9
وَالْقَمَرِÜzerine yemin edilen azametli kozmik şahitİlahî kudretin büyüklüğüne ve gece-gündüz dengesine yemin bağlamı; el-Müddessir 74:32, el-İnşikâk 84:18, eş-Şems 91:2

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmik intizam ve tevhid delili (hudûs ve teshîr)Ayın bir yörüngeye ve hesaba boyun eğdirilmiş olması; şirk unsuru veya ilah olamayacağıTeshîr, inşikak ve kozmik nizam kavramları
Fıkıhİbadet vakitlerinin ve takvimin tespiti (hilal ve rüyet)Ay döngüsünün oruç, hac ve iddet gibi şer'i hükümlere esas teşkil etmesi; hesap ile rüyet ilişkisiKamerî takvim, menziller ve vakit tayini
TefsirZiyâ ve nûr ayrımı, menziller ve inşikaku'l-kamerGüneş ile ay arasındaki ışık farkı, ayın menzilleri ve kıyamet bağlamındaki yarılma mucizesiKozmik ayetlerin hikmeti ve mucize boyutu
HadisRüyet-i hilal, küsûf/husûf ve rüyetullah tasviriAy tutulmasının ölüm veya doğumla bağının olmaması; müminlerin Rablerini dolunayı görür gibi görecekleriKüsûf namazı, tevhid ve rüyetullah tasviri

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik tevhid ve ibadet bilinciBoyun eğdirilmiş ilahî nişane (ayet-i müsahhara)İlahlaştırılmayı reddedip yaratıcıya işaret etmeAy doğrudan secde edilen bir güç değil, insana hizmet eden ve Allah'a secde eden bir kuldur (Fussilet 41:37)Kesin
İlmiAstronomi, matematik ve takvim bilimiDöngüsel hareket ve menzil cetveliZamanın ve hesaplamanın objektif ölçütü olmaAyın menzilleri matematiksel zaman ve takvim tayini için evrensel bir cetvel işlevi görür (Yûnus 10:5)Kesin
SiyasiToplumsal düzen ve ortak zaman birliğiEvrensel takvim ve ortak senkronizasyonBütün insanlık için açık ve manipüle edilemez zaman standardıKamerî döngü, otoritelerin takvim tahrifini engelleyen nesnel ve kamusal bir referanstırGüçlü
İktisadiBorç, vade, ziraat ve akit süreleriVade belirleme ve periyodik ölçüİktisadi yükümlülüklerin zamanlamasını kesinleştirmeBorçlanma, kira ve zekat gibi mali alanların vade sınırları ay takvimiyle belirlenirGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPeriyodik fonksiyon ve döngüsel yörünge dinamiği (dalga/faz modeli)Ayın evreleri, matematikteki sinüzoidal dalgalar ve periyodik faz geçişleri gibi düzenli aralıklarla kendini tekrar eden kapalı yörünge mekaniğiyle örtüşürKesin
Beşeri bilimlerKolektif zaman algısı ve kurumsal periyodisiteİnsan topluluklarının ritüellerini, sosyo-ekonomik döngülerini ve ortak hafızalarını belirli aralıklarla tazeleyen senkronizasyon yapısıyla eşyapısaldırGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKameri yalnızca romantik veya mitolojik bir gece unsuru saymak; fonksiyonel takvim boyutunu ve güneşle olan matematiksel tamamlayıcılığını göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamAy, göklerin ve yerin teshîr nizamı içinde matematiğin (hisâb), takvimin, menzillerin ve kozmik teslimiyetin taşıyıcısı, güneşin ziyasına mukabil nûr ile dengelenmiş bir ölçüdür
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAy ile güneş arasındaki niteliksel ve işlevsel ayrımın (ziyâ-nûr) fark edilmemesi; Kur'an'daki nesnel zaman ve hesap tasavvurunun keyfi yorumlara açık hale gelmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tevhid inşasında gök cisimlerinin ilahlaştırılmasını engellemek, evrendeki hareketin matematiksel bir takdir (hisâb) olduğunu ortaya koymak ve insan hayatını nesnel bir zaman ölçüsüne bağlamak için merkezî önem taşır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmik nizam, yaratılış ve teshîr ayetlerinde (Yûnus 10:5, Yâsîn 36:38-40), tevhid ve ibadet bağlamlarında (Fussilet 41:37, el-En'âm 6:77-78), kıyamet sahnelerinde (el-Kıyâme 75:8-9, el-Kamer 54:1) ve kozmik yeminlerde (eş-Şems 91:2, el-Müddessir 74:32).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ayın veya yıldızların metafizik birer kader belirleyici güç olduğu batıl inancını yıkar; onların da yaratılmış, sınırlandırılmış ve insana hizmet için emre amade kılınmış birer ilahî memur olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDonuk beyazlık; gökyüzünde belirli menzillerle hareket eden, ışığı yansıtan kütle.
  • Soyut anlamPeriyodik döngüsellik, düzenli zaman hesabı, yansıtılmış aydınlık ve teshîr edilmiş intizam.
  • Sistematik karşılıkZamansal koordinat sistemi; evrensel periyotlarla insan eylemlerini ve doğa olaylarını senkronize eden kozmik ölçü.
  • LaTeX modeliT=∮Γdθω(t)  ⟹  Φ(t)=Φ(t+T)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Γ ayın kapalı yörüngesini, θ açısal konumu (menzilleri), ω(t) açısal hızı ve T tam bir kamerî periyodu temsil eder. Φ(t) ise ayın aydınlanma fazını gösterir; fonksiyonun T periyoduyla kendini tekrarlaması (Φ(t)=Φ(t+T)), kökün Kur'an'da temsil ettiği düzenli, matematiksel, şaşmaz döngüsellik ve zaman hesabı niteliğini matematiksel olarak ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ق