كرب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ك-ر-بالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١٠ · الآيات: ٤ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قبلكَرْبٍنوحندوكربنجوقولعظمالْكَرْبِقومجوبشرك

الجذرالصيغ ٢الآيات ٤السور ٣المجاورة ١٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

كرب

ك - ر - ب

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

Kuyudan su çekiminde kullanılan ve suyun kovaya dolmasını kolaylaştıran kovaya bağlı ikinci iptir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Kuyudan su çekiminde kullanılan ve suyun kovaya dolmasını kolaylaştıran kovaya bağlı ikinci iptir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٩٨٢
الكاف والراء والباء معهما ك ر ب، ك ب ر، ر ك ب، ب ك ر، ر ب ك، ب ر ك كلهن مستعملات كرب: الكَرْبُ، مجزوم، هو الغم الذي يأخذ بالنفس. يقال: كَرَبه أمر، وإنه لمكروب ُالنفس. والكُربة: الاسم، والكَريبُ: المكروبُ. وأمر كاربٌ. والكُرُوبُ: مصدر كَرَبَ يكْرُبُ. وكل شيء داني أمراً فقد كَرَب، يقال: كَرَبَتِ الشمس أن تغيب، وكربت الجارية أن تدرك، وكَرَبَ الأمر أن يقطع. والكَرَبُ: الكِرْناف، وهو أصل السعفة، قال
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠١٧
الكُرْبَةُ بالضم: الغمّ الذي يأخذ بالنفس، وكذلك الكَرْبُ. تقول منه: كَرَبَهُ الغمُّ، إذا اشتدَّ عليه. والكرائب: الشدائد، الواحدة كَريبَة. وكَرَبْتُ القيدَ، إذا ضيَّقته على المُقَيَّد. وكَرَبَ أن يفعل كذا، أي كاد يفعل. وكَرَبْتُ الأرضَ، إذا قلَّبتها للحرث. وكَرَبَ الشيءُ، أي دنا. وإناءٌ كَرْبانُ، إذا كَرَبَ أن يمتلئ. وكَرَبَت الشمسُ، أي دَنت للغروب. يقال: كَرَبَت حياةُ النارِ، أي قرُب انطفاؤها.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٧٬٩٣٥
ك ر ب كرب ، كبر ، ركب ، ربك ، برك ، بكر : مستعملات . كرب : قال الليث : الكربُ مجزومٌ هو الغم الذي يأخذ بالنفس ، يقال : كربه الغم ، وإنه لمكروب النفس ، والكربة : الاسم ، والكريب : المكروب ، وأمرٌ كارب ، والكُرُوبُ : مصدر كَرَب يكرُب ، وكل شيء دنا فقد كرَب . يقال : كرَبت الشمس أن تغيبَ وكرَبت الجاريةُ أن تُدرِك . وفي الحديث : ( إذا اسْتَغْنى أو كرَبَ اسْتَعَفَّ ) . قال أبو عبيد : كرب أي دنا من ذلك
رابط المدخل

ك ر ب كرب ، كبر ، ركب ، ربك ، برك ، بكر : مستعملات . كرب : قال الليث : الكربُ مجزومٌ هو الغم الذي يأخذ بالنفس ، يقال : كربه الغم ، وإنه لمكروب النفس ، والكربة : الاسم ، والكريب : المكروب ، وأمرٌ كارب ، والكُرُوبُ : مصدر كَرَب يكرُب ، وكل شيء دنا فقد كرَب . يقال : كرَبت الشمس أن تغيبَ وكرَبت الجاريةُ أن تُدرِك . وفي الحديث : ( إذا اسْتَغْنى أو كرَبَ اسْتَعَفَّ ) . قال أبو عبيد : كرب أي دنا من ذلك وقرُب ، وكل دانٍ قريب فهو كارب . وقال عبد قيس بن خفَافٍ البُرْجُمِي : أَبُنيَّ إنَّ أباكَ كارِبُ يَوْمِه فإذا دُعيتَ إلى المكارِم فاعْجَلِ ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : قال : أصول السَّعَفِ الغِلاَظُ هي الكرَانيف ، واحدُها : كِرْنافة ، والعريضة التي تيبسُ فتصيرُ مثل الكتِف هي الكَرَبة . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : سمِّيَ كَرَبُ النخل كرَباً لأنه استغنيَ عنه ، وكَرَبَ أن يُقطعَ ودنا من ذلك . وقال الأصمعي : الكرَابة : التمر يُلقَط من الكَرَبَ بعد الصِّرام . وقال غيره : يقال : تكرَّبْتُ الكرَابة إذا تلقّطتها من الكرَب . وقال أبو عبيد : الكرَابُ : واحدتها : كرَبة ، وهي مَجَاري الماء . وقال أبو عمرو : هي صُدورُ الأودية . وقال أبو ذؤيب يصف النحل : جَوَارِسُهَا تَأرِي الشُّعُوفَ دوائباً وتَنْصَبُّ أَلْهَاباً مَصِيفاً كِرَابُها الشعوفُ : رؤوس الجبال ، ألهاباً : شُقُوقاً في الجبال . قال : وقال الأصمعي أيضاً : الكربُ : أن يُشدّ الحبل في العراقي ، ثم يثّنى ثم يثَلث ، يقال منه : أكْربْتُ الدَّلوَ فهيَ مُكرَبةٌ . قال الحطيئة : قَوْمٌ إذا عَقَدُوا عَقْداً لجَارِهِمُ شَدُّوا العِنَاجَ وشَدُّوا فَوْقَهُ الكَرَبا وقال ابن بُزُرْج : دلوٌ مُكربة : ذات كرَبٍ ، وقيد مكروبٌ إذا ضُيِّقَ ، وأنشد غيره : إذَنْ يُرَدُّ وقَيْدُ العَيْرِ مكْرُوبُ ( أبو نصر عن الأصمعي ) : أكربتُ السِّقاء إكرَاباً إذا ملأته ، وأنشد : بَجَّ المزَادَ مُكْرَباً تَوْكيرَا ورَوى أبو الرّبيع ، عن أبي العالية أنه قال : الكَرُوبِيُّونَ : سادةُ الملائكة . منهم : جِبريل ، وميكائيلُ ، وإسرافيلُ . وأنشد شمرٌ لأمية بن أبي الصَّلْت : كَرُوبيَّةٌ منهم رُكوعٌ وسُجَّدُ ( الليث ) : يقال لكلِّ شيءٍ من الحيوان إذا كان وَثِيقَ المفاصل : إنه لمُكْرَبُ المفاصل . وقال أبو زيد : أَكرَبَ الرّجلُ إكراباً إذا أَحضرَ وعَداً ، وإنّه لَمُكْرَبُ الخَلْق إذا كان شديدَ الأسْر . والعرب تقول : خُذْ رِجْلَك بإِكْرابٍ أي أعْجَلْ وأَسْرعْ . قال الليث : ومن العرب مَن يقول : أكربَ الرجل إذا أَخذ رجليه بإكرابٍ ، وقلَّما يقال . قال : والكِرَابُ : كَرْبُكَ الأرضَ حتى تقْلبَها ، وهي مَكروبةٌ مُثارَةٌ . ويقال في مَثَلٍ : ( الكِرَابُ على البَقر ) أي لا تُكْرَبُ الأرضُ إلا عَلَى البقَر . قال : ومنهم مَن يقول : ( الكلابَ على البقر ) بالنَّصْب أي أَوْسِدِ الكِلابَ عَلَى البقر الوَحْشيّة . وقال ابن السكيت : القَوْلُ هو الأوَّل . وقال أبو عبيد : قال أَبو عمرو : المُكْرَباتُ : الإبل التي إذا اشتدَّ البرْد عليها جاءوا بها على أبواب بيوتهم حتى يُصيبَها الدُّخَانُ فتَدْفأَ . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الكرِيبُ : الشَّوَبقُ وهو الفَيْلَكونُ . وأنشد : لا يَستوي الصَّوْتَانِ حين تَجَاوَبَا صوتُ الكَرِيبِ وصَوْتُ ذِئبٍ مُقْفِرِ قال : والكَرْبُ : القُرْب ، والملائكة الكَرُوِبيُّونَ : أقرب الملائكة إلى حَمَلةِ العرش ، والكَرَب : الحَبْل الذي يُشَدُّ على الدلْو بَعْد المَنِينِ وهو الحَبْل الأول فإِذا انقطع المَنِينُ بَقي الكرَبُ . والتكريب : أَنْ تَزرعَ في الكَرِيب الجادِس ، والكريبُ : القَرَاح ، والجادِسُ : الذي لم يُزْرَعْ قطُّ . كبر : قال الله جلّ وعزّ : ( وَالَّذِى تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ ) ( النور : 11 ) . قال الفراءُ : أَجمع القُرَّاء على كَسر الكاف ، وقرأها حُمَيْدٌ الأعرجُ وَحْدَه ( كُبْرَهُ ) وهو وَجهٌ جيِّدٌ في النحو ، لأن العرب تقول : فلانٌ تولَّى عُظْمَ الأمر يريدون أكثَره ( قلت ) : قاسَ الفرَّاء الكُبْرَ على العُظْم ، وكلامُ العرَب على غيره . أخبرني المنذريُّ عن الحرّانيِّ عن ابن السكيت أنّه قال : كِبْرُ الشيء : مُعظُمه بالكسْر . وأنشد قولَ قيس بن الخَطِيم : تنام عن كِبْرِ شأنها فإِذا قامتْ رُوَيْداً تكادُ تَنْغَرِفُ ومن أمثالهم : ( كِبْرُ سياسة الناس في المال ) . قال : والكِبْر من التكبُّر أيضاً ، فأَما الكُبْر بالضمّ فهو أكبر وَلد الرجل . ويقال : الوَلاء للكُبْر . أخبرني الإياديُّ عن شمرٍ ، يقال : هذا كِبْرَةُ وَلَدِ أَبيه للذَّكر والأنثى ، وكذلك : هذا عِجزةُ وَلَدِ أبيه للذكر والأنثى ، وهو آخرُ وَلد الرَّجل ، ثم قال : كِبْرَة وَلَدِ أَبيه بمعنى عِجْزَة ، وفي ( المؤلف ) للكسائي فلان عجزةُ وَلَد أبيه : آخرُهم وكذلك : كِبْرَة وَلَدِ أبيه . قال : والمذكَّر والمؤنَّث في ذلك سواءٌ : بالهاء ، ذهب شمرٌ إلى أنّ كِبْرَة : معناه عِجْزَة ، وجعله الكسائيّ مِثله في اللفظ لا في المعنى . وأخبرني المنذريُّ عن ابن اليزيديّ لأبي زيد في قوله : ( وَالَّذِى تَوَلَّى كِبْرَهُ ) ( النور : 11 ) بكسر الكاف هكذا سمعناه ، وقد كان بعضهم يَرفع الكاف ، وأظنها لُغة . ( أبو عبيد عن الكسائي ) : قال : إذا كان أقْعَدَهم في النَّسَب قيل : هو كُبْر قومه ، وإكْبِرَّةُ قومه في وَزْن إفْعِلّة ، والمرأَة في ذلك كالرَّجل . ( ابن السكيت عن أبي زيد ) : يقال : هو صِغْرَةُ ولد أبيه وِكبرتهم أي أكبرهم ، وفلان كبرة القومِ ، وصغرة القوم إذا كان أصغرهم وأكبرهم . وقول الله جل وعز : ( سَأَصْرِفُ عَنْ ءَايَاتِي الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ) ( الأعراف : 146 ) . قال الزَّجّاج : أي أجعل جزاءهم الإضلال عن هداية آياتي . قال : ومعنى يتكَبرون أي أنهم يرون أنهم أفضلُ الخلق ، وأنَّ لهم مِن الحقِّ ما ليس لغيرهم . وهذه الصفة لا تكونُ إلا للَّهِ خاصة ، لأن الله جل وعز هو الذي له القدرةُ والفضلُ الذي ليس لأحدٍ مِثله ، وذلك الذي يستحقُّ أن يقالَ له المتكبِّر ، وليس لأحدٍ أن يتكبَّر لأنَّ الناس في الحقوقِ سواءٌ ، فليس لأحد ما ليس لغيره ، فالله المتكَبرُ جل وعز ، وأَعلم الله أنَّ هؤلاء يتكبَّرُونَ في الأرض بغير حقَ أي هؤلاء هذه صفتُهُمْ . وأخبرني المنذري عن أبي العباس أنه قال : في قوله : ( يَتَكَبَّرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ) ( الأعراف : 146 ) مِن الكِبَرِ لا مِن الكِبْرِ أي يتفضلون ويرون أنهم أفضلُ من غيرهم . وقال مجاهد في قول الله جل وعز : ( قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ أَنَّ أَبَاكُمْ ) ( يوسف : 80 ) أي أعْلَمُهُمْ كأنَّه كان رئيسَهمْ ، وأمَّا أكْبَرُهم في السِّنِّ فرُوبيلُ . قال : والرئيسُ : شَمعونُ . وقال الكسائي في روايته : كبيرُهم : يَهُوذَا . وقوله جل وعز : ( إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِى عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ ) ( طه : 71 ) أي معلمكم ورئيسكم ، والصبيُّ بالحجاز إذا جاء مِن عند معلمه قال : جئت مِن عند كَبيري ، والكَبيرُ في صفة اللَّهِ تعالى العظيم الجليل ، المتكبر : الذي تكبر عن ظلم عباده ، والله أعلم . وأما قول الله جل وعز : ( فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَه

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٣٥٣
(باب الكاف والراء وما يثلثهما) (كرز) الكاف والراء والزاء أصل صحيحٌ يدل على اختباءٍ وتستُّر ولِوَاذ، يقال: كارَزَ إلى المكان، إذا مال إليه واختبأ فيه. وأنشد: * إلى جَنْب الشَّريعة كارزُ([1]) * وكارَزَ [عن([2])] فلانٍ، إذا فرّ عنه واختبأ منه. وأمَّا الكُرْز فهو الجُوالِق؛ وسمِّي بذلك لأنَّه يُخْبأ فيه الشيء. وقول رؤبة: * كَالكُرَّزِ المربوطِ بينَ الأوتادْ([3]) * فهذا فارسيٌّ معرب. يقولون:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٦١
- الكرب: الغم الشديد. قال تعالى: ﴿فنجيناه وأهله من الكرب العظيم﴾ [الأنبياء /76]. والكربة كالغمة، وأصل ذلك من: كرب الأرض، وهو قلبها بالحفر، فالغم يثير النفس إثارة ذلك، وقيل في مثل: الكراب على البقر (قال ابن فارس: ويقولون: الكراب على البقر، كأنهم أرادوا كرب الأرض للحرث. ويقال: الكلاب على البقر، يراد: صدنا بالبقر الكلاب، ويقال: تأويله: خل أمرا وصناعته. انظر: المجل 3/783؛ وجمهرة الأمثال 2/169؛
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٦٤
ك ر ب قَيْدٌ وعَقْدٌ مُكْرَبٌ ومكروب وكَريبٌ‏:‏ موثّق‏.‏ وكربه الأمر‏.‏ غمّه وأخذ بنفسه‏.‏ ورجل مكروب وكريب‏.‏ وغمٌّ كاربٌ واعتراه كرب وكربةٌ وكروب وكربٌ‏.‏ وشدّ عقد الكرب وهو الحبيل الموصول بالرّشاء الملويّ على العراقي‏.‏ وأكرب الأمر‏:‏ اشتدّ قربه وكاد يقع‏.‏ وكربت الشمس أن تغرب‏.‏ وكاربه‏:‏ قاربه وتكرّب حتى لا متكرّبٌ أي تقرّب ومنه‏:‏ الكروبيّون والكروبية من الملائكة‏.‏ قال أمية‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٨١٣
الكَرْبُ، على وَزْن الضَّرْبِ مَجْزُومٌ: الـحُزْنُ والغَمُّ الذي يأْخذُ بالنَّفْس، وجمعه كُرُوبٌ. وكَرَبه الأَمْرُ والغَمُّ يَكْرُبهُ كَرْباً: اشْتَدَّ عليه، فهو مَكْرُوبٌ وكَرِيبٌ، والاسم الكُرْبة؛ وإِنه لـمَكْرُوبُ النفس. والكَرِيبُ: الـمَكْروبُ. وأَمْرٌ كارِبٌ. واكْترَبَ لذلك: اغْتَمَّ. والكَرائِبُ: الشدائدُ، الواحدةُ كَرِيبةٌ؛ قال سَعْدُ بن ناشِبٍ المازِنيُّ: فيالَ رِزامٍ رَشِّحُوا بي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٩٢
* ك ر ب * * الكُرْبةُ * بالضم الغم الذي يأخذ بالنفس وكذا * الكَرْبُ * تقول * كَرَبَهُ * الغم أي اشتد عليه من باب نصر و * كَرَبَ * أني فعل كذا بفتح الراء أيضا أي كاد أن يفعل كرب الأرض أيضا قلبها للحرث و * مَعْدِيكَرِبَ * فيه ثلاث لغات معد يكرب برفع الباء غير مصروف ومعد يكرب بفتح الباء مضاف إليه غير مصروف لأن كرب عند صاحب هذه اللغة مؤنث معرفة ومعد يكرب مضاف إليه مصروف وياء معدي ساكنة بكل حال
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٢٬١٣٠
الكرب على وزن الضرب مجزوم: الحزن، والغم الذي يأخذ بالنفس، بفتح فسكون، وضبط في بعض النسخ محركة، ومثله في الصحاح كالكربة بالضم. ج أي: جمع الكرب كروب، كفلس وفلوس. وأما الكربة، فجمعه كرب، كصرد، ففي عبارة المؤلف إيهام وكربه الأمر والغم يكربه كربا: اشتد عليه، فاكترب لذلك: اغتم، فهو مكروب وكريب، وإنه لمكروب النفس. والكريب: المكروب، وأمر كارب. الكرب: الفتل، يقال: كربته كربا، أي: فتلته، وقال الكميت:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٨٩٣
كَرَبَ 1 كَرَبَ ذ , aor. كَرُبَ , inf. n. كُرُوبٌ, It was, or became, near; drew near; approached. (S, K.) [Compare قَرُبَ.] ― -b2- [You say] كَرَبَ أَنْ يَكُونَ, and كَرَبَ يَكُونُ, He, or it, was near, or nigh, to being ― -b3- . (TA.) This is one of the verbs to which one does not give as its enunciative the act. part. n. of the verb which is its proper enunciative: [so that] you do not say,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٥٨٥
كَرَبَ كَرَبَ U ( n. ac. كَرْب 1 ), a. Troubled, distressed, grieved; overloaded, overburdened; overworked, overtasked. b. U ( n. ac. كُرُوْب 27 ), Approached, drew near; was near, nigh to; was on the point of. c. ( n. ac. كَرْب 1 , كِرَاْب 23 ), Was low ( sun, fire ). d. Ploughed, turned over ( ground ). e. Rolled out ( dough ). f. ( n. ac. كَرْب 1 ), Twisted ( rope ). g. Tied a
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٩٬٤٢٦
كرب كَرَبَ - يَكْرُبُ - كَرْب كَرَبَ - يَكْرُبُ + الشيءُ أو الأمر + الكائنَ أو الشيءَ: يُثيره ويهيجه ويقلب ما فيه ويعكره، ويذهب بسكونه وصفائه وسواء سطحه كَرَبَ - يَكْرُبُ + كائن + الأرضَ: يقلبها ويحرثها (ينكتها نكتاً) كَرَبَ - يَكْرُبُ + أمرٌ + النفسَ: يثيرها ويعكرها ويذهب بسكونها وخشوعها وصفائها كَرْب - الكَرْب: اسم فعل " كَرَبَ - يَكْرُبُ ":
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠ (الإجمالي: ١٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نجو

    الآيات المشتركة: ٤ · Özel konuşmak

  2. عظم

    الآيات المشتركة: ٣ · Büyük

  3. أهل

    الآيات المشتركة: ٢ · Hilal yeni ay demektir

  4. جوب

    الآيات المشتركة: ١ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  5. نوح

    الآيات المشتركة: ١ · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır

  6. ندو

    الآيات المشتركة: ١ · Nedve halkın toplandığı yerdir

  7. شرك

    الآيات المشتركة: ١ · Tasma kayış demektir

  8. قبل

    الآيات المشتركة: ١ · Önce

  9. قوم

    الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların ön ayaklarına denir

  10. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. وَنُوحًا إِذْ نَادَى مِنْ قَبْلُ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

    Felaket

  2. وَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

    Felaket

  3. وَنَجَّيْنَاهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

    Felaket

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökكرب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغمم, حزن, همم
Zıt Kökفرج
Çekirdek Özet 1Kuyudan su çekerken kovayı ana ipe bağlayan, aşırı gerilim ve yük taşıyan sıkı ve boğucu düğüm
Çekirdek Özet 2İnsanın göğsünü daraltan, nefesini kesen ve kendi gücüyle içinden çıkamayacağı kuşatıcı, boğucu büyük felaket
Çekirdek Özet 3Bireysel ve toplumsal ölçekte dış müdahale veya ilahi kurtarma olmaksızın çözülemeyen varoluşsal tıkanma ve kriz durumu
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca sıradan bir üzüntü veya moral bozukluğu sanılması ve boğucu, nefes kesici varoluşsal felaket boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كرDönme, tekrarlama, zorlayıcı şekilde geri sarma, sıkıştırma ve baskı kurma; كرر, كرس, كره köklerinde olduğu gibi bir yükün veya hareketin art arda binmesiبİçeride tutma ve kapatma imgesi eklenerek baskının ve gerilimin dışa kaçış yolu bırakmayacak şekilde bir noktaya kilitlenmesi, bağın sımsıkı düğümlenmesi

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBir nesneyi veya varlığı bütünüyle avucunun içine alıp kıstırma ve dış etkilerden soyutlayarak baskılama
رİnsan başı; baş, ilk, üstYükün ve baskının doğrudan can merkezine, zihne, nefes borusuna ve tepeden gelen ağırlığa yönelmesi
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaKapanma, sınırların daralması, hareket alanının tamamen hapsolması ve dışarıya çıkışın engellenmesi
كربBir varlığın bütünüyle kavranıp (ك) can merkezinden ve tepeden (ر) kapalı bir hacme sıkıştırılarak (ب) boğulmasıCanı ve nefesi boğazda düğümleyen, her yönden kuşatıcı ve kaçışı imkânsız kılan nihai gerilim ve düğümlenme hali

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKuyu kovasının sapındaki kulba ana ip bağlandıktan sonra çözülmemesi ve ağır yükü taşıması için üzerine vurulan son derece sıkı ve sert düğüm; ayrıca toprağı derinden altüst ederek sürme ve hurma dalının gövdeye yapışan sert dip kısmı
Cahiliye şiiri kullanımıHutey’e ahde vefa ve sağlam bağ kurmayı bu somut nesne üzerinden tasvir eder: قوم إذا عقدوا عقدا لجارهم / شدوا العناج وشدوا فوقه الكربا
Erken Arapça kullanımSa‘d b. Nâşib el-Mâzinî ölüme ve büyük badirelere atılmayı keder ve felaket anlamındaki çoğul formla anar: فيال رزام رشحوا بي مقدما / إلى الموت خواضا إليه الكرائبا

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça كرب kökü, Sami dillerinde iki ana anlamsal damar üzerinden takip edilir. Birinci damar, Batı Sami grubunda ve özellikle Arapçada kökleşen sıkma, düğümleme, daraltma ve boğucu keder verme anlamıdır. İbranice ve Aramicede bu kök doğrudan psikolojik keder yerine daha çok yaklaşma, daralma veya bağlamına göre bükülme izleri taşırken, Doğu Sami dil ailesinde yer alan Akadcada karābu kökü tapınma, dua etme, bereket dileme ve kutsama anlamlarına evrilmiştir; nitekim yüksek dereceli mukarreb melekleri ifade eden kerûbîler lafzı da bu semantik kökene bağlanır. Arapçada ise kök, somut bedevi yaşamındaki kuyu teçhizatının en kritik ve en gergin noktası olan bağlama düğümüyle fiziksel temelini bulmuş, oradan canı boğaza getiren nefes kesici kedere aktarılmıştır. Fonetik ve semantik geçişlerde sertlik, gerginlik ve aşırı yakınlaşma manası korunmuştur.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuyunun ipindeki gergin bağ ve yaklaşma fiiliFiziksel düğümleme ve gerilme eylemi, nefesi tıkayan keder ve bir şeyin vaktinin yaklaşması anlamlarına genişlemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca karābu ve İbranice k-r-b bağlamıAkadcada dua etme ve kutsama, Batı Sami dillerinde ise sıkışma ve yaklaşma semantiği mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bükme, bağlama ve sıkma tabakasıVeri bulunamadıMuhtemel

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كربAnlamlıSıkıştırmak, düğümlemek, daraltmakAğır yük altında nefesin tıkanması ve felaketin kuşatmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
كبرAnlamlıBüyümek, yaşlanmak, hacimce artmakBir nesnenin veya durumun boyut ve ağırlık bakımından genişlemesiKur'an'da geçer; ortak ağırlık ve baskı hissi
ركبAnlamlıÜstüne binmek, üst üste gelmekBir şeyin başka bir tabaka üzerine yerleşip baskı yapmasıKur'an'da geçer; üst üste binme ilişkisi
ربكAnlamlıKarıştırmak, birbirine katmakİşlerin veya nesnelerin çözülemez şekilde kördüğüm olmasıKur'an'da geçmez; düğümlenme ve karışma bağı
بكرAnlamlıSabah erken davranmak, ilk olmakZamanın ilk diliminde harekete geçmek, tazelikKur'an'da geçer; zıt yönde başlangıç açılımı
بركAnlamlıÇökmek, sabit kalmak, bereketlenmekDevenin göğsü üstüne çöküp yere sabitlenmesi ve ağırlık koymasıKur'an'da geçer; çökme ve ağırlık bağı

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كربMerkezKuşatıcı ve nefes kesici büyük kederKişinin nefesini kesen ve içinden kendi çabasıyla çıkamayacağı boğucu felaketDüğümün sıkışması gibi canı boğazda kilitleyen hal
غممKomşuÜstü örtücü ve karartıcı hüzünİnsanın iç dünyasını bir bulut gibi bütünüyle örten ve karartan gamكرب düğümleyici iken غمم örtücü ve kapatıcıdır
حزنKomşuKayıptan doğan içsel acı ve kederYitirilen bir nimet veya değer ardından kalpte hissedilen sert kederحزن geçmişe dönük elem iken كرب fiili boğulmadır
هممKomşuZihni meşgul eden gelecek kaygısıHenüz gerçekleşmemiş bir işin getirdiği zihinsel erime ve telaşهمم içsel tasadır, كرب ise gerçekleşmiş yıkımdır
فرجZıtDüğümlerin çözülmesi ve açılmaKapalı ve sıkışık durumun yarılarak ferahlığa ve genişliğe kavuşmasıكرب kökünün sıktığı bağı tamamen çözen zıt kutup

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكربBoğucu keder ve felaketNefesi tıkayan, kurtuluşu güç kılan varoluşsal darlıkKesin
LatinceAngustia, CalamitasDaralma, sıkışma, yıkıcı afetRuhsal boğulmayı ve dışsal felaketi karşılar; düğüm metaforunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceAnguish, Dire distress, AfflictionBoğucu acı, ağır felaket, daralmaNefes aldırmayan ızdırabı çok iyi verir ancak kuyu ipindeki fiziksel düğüm bağı yokturGüçlü
AlmancaBeklemmung, Drangsal, schwere NotGöğüs sıkışması, ağır darlıkGöğsü daraltan boğulma hissini (Beklemmung) tam karşılarGüçlü
FransızcaAngoisse, Détresse extrêmeDaralma, aşırı çaresizlikKlostrofobik sıkışmayı ve çaresizliği ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْكَرْبِ الْعَظِيمِTarihsel ve küresel çaptaki kitlesel yok oluş ve boğulma tehlikesiNûh kavminin tufanla helakinden ve boğulmasından müminlerin kurtarılması bağlamında Enbiyâ 21:76 ve Sâffât 37:76
الْكَرْبِ الْعَظِيمِFiravun ve ordusunun tahakkümü altındaki soykırım ve köleleştirilme zilletiMûsâ ve Hârûn’un kavimleriyle birlikte maruz kaldıkları ezici zulümden kurtarılışı bağlamında Sâffât 37:115
كَرْبٍKarada ve denizde insanın başına gelen, kendi imkânlarıyla aşamadığı her türlü bireysel ve toplumsal ölümcül sıkıntıİnsanın karanlıklarda yakalandığı çaresizlikten yalnızca Allah'ın kurtardığını bildiren tevhid bağlamında En‘âm 6:64

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKurtuluş ve ilahi inayet (necât) doktriniKulun hiçbir sebebi tüketemediği nihai kriz anında tevhidi yöneliş ve yalnızca Allah'ın fail oluşuİnsani kudretin sıfırlandığı noktadaki mutlak acziyet hali
Fıkıhİztırar ve ölümcül tehlike haliCan güvenliğinin kalmadığı kriz ortamında haramların mubah hale gelmesi ve darlık hükümleriHayati tehdit içeren ve telafisi olmayan darlık durumu
TefsirPeygamberlerin mucizevi kurtuluşlarıNûh'un tufandan, Mûsâ'nın Firavun'dan kurtarılışındaki azametli ilahi müdahaleBireysel kederden ziyade toplumsal ve ontolojik helak tehdidi
HadisSıkıntı ve hüzün duaları (duâu'l-kerb)Büyük bir daralma ve nefes darlığı anında sığınılacak esmâ ve kelimelerCanı daraltan ızdırabın ilahi zikir ile çözülmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve dua psikolojisiMutlak acziyet eşiğiSahte ilahların devreden çıkması ve ihlasın doğmasıİnsan ancak nefesi kesilip kuşatıldığında şirk kalıntılarından arınarak mutlak teslime ulaşırKesin
İlmiKriz yönetimi ve epistemolojiSistemik kilitlenmeMevcut yöntemlerin iflası ve yeni paradigmaya zorlamaBilgi ve uygulama ağının tıkandığı, dışsal bir ilke olmadan çözülemeyen kriz haliGüçlü
Siyasiİstibdat ve kitlesel imha tehdidiTiranlık ve soykırım darlığıToplumun varoluşsal direncini kırmaİktidarın baskıyı en uç raddeye taşıyarak tebaanın nefesini kesmesi ve yok oluşa sürüklemesiGüçlü
İktisadiİflas ve borç sarmalıÇözümsüz borç düğümüPiyasada likiditenin ve dolaşımın sıfırlanmasıÜretim ve mübadele bağlarının aşırı gerilimle kilitlenip iktisadi nefes borularının tıkanmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkışkanlar mekaniğinde kritik tıkanma (choking) ve tekillikBir boruda veya kanalda akışın aşırı basınç ve daralma sebebiyle kilitlenmesi, hacmin sıfıra yaklaşmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide anomi ve psikolojide panik temelli varoluşsal daralmaBireyin veya toplumun başa çıkma mekanizmalarının çökmesi, nefes alamama ve felç olma hissiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün günümüz dillerine çevrilirken sıradan bir üzüntü, efkâr, tasa veya geçici can sıkıntısı olarak tercüme edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, tufan gibi topyekûn boğulmaları veya firavunî soykırımlar gibi nefes kesen, kurtuluşu insan gücünü aşan büyük felaketleri ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki mucizevi necatın ve kurtuluşun boyutu kavranamaz; peygamberlerin ve toplumların yaşadığı varoluşsal kriz hafifletilmiş olur

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın felaket ve kurtuluş anlatılarındaki en uç psikolojik ve fiziksel sıkışma halini gösterdiği için önemlidir; sıradan bir hüznü değil, nefesi kesen girdabı anlatır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nûh kıssasındaki tufan sahnelerinde, Mûsâ kıssasındaki kölelik ve denizle kuşatılma anlarında ve insanın ölümle burun buruna geldiği deniz karanlıkları tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Allah'a yönelişin yalnızca entelektüel bir kabul değil, insanın tüm sebeplerden ümidini kestiği mutlak darlık anında fıtraten açığa çıkan bir hakikat olduğunu hatırlatır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKuyu kovasının sapına atılan, ağır su yükünü kaldırmak için sımsıkı boğulan gergin bağ düğümü ve toprağın derinden sürülmesi.
  • Soyut anlamİnsanın göğsünü sıkan, nefes yollarını tıkayan, dış bir inayet ve müdahale olmaksızın kendi imkânlarıyla çözülemeyen dehşet verici darlık ve kriz hali.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin iç dengelerinin tamamen çöküp aşırı gerilim altında kilitlenmesi; kurtuluşun yalnızca sistemi aşan harici bir faille mümkün olması.
  • LaTeX modeliK=lim⁡V→0P⋅TΦ
  • LaTeX açıklamasıFormülde K boğucu darlık ve felaket durumunu (كرب), P dışsal baskı ve yükün şiddetini, T düğümdeki gerilimi, Φ sistemin iç kaçış ve direnç imkânlarını, V ise bireyin veya toplumun hareket ve nefes alma alanını temsil eder; hareket ve nefes alanı sıfıra yaklaşırken darlık ve kriz sonsuza ıraksar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ك