أوب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-و-ب9 sîga, 60 mücavir kök, 17 ayet, 8 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.لِلْأَوَّابِينَحنثالْمَآبِأَوِّبِيأوبداودأَوَّابٍحسنمَآبًاحرثطيرعبدعند

KökSîga 9Ayet 17Sure 8Mücavir 60

▶ Ağı aç (3B)

أوب

أ - و - ب

KÖK
  • 17 geçiş
  • 17 ayet
  • 9 sîga
  • 12 sözlük

Ev arı sürüsü anlamındadır. Arılar sabahleyin çiçekten bal özü toplamak için sürü halinde çıkarlar. Akşama doğru gerisin geriye dönerler. Bu dönüşten abe dönme fiili, yuvaya dönme fiili türetilmiştir. Dönüş, ece dönüş anlamlarındadır. Evb Ev yuva demektir. Eveve’deki son vav, ba harfine dönüşerek evb olmuştur. Yuvaya dönüş demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءوب · اوب

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ev arı sürüsü anlamındadır. Arılar sabahleyin çiçekten bal özü toplamak için sürü halinde çıkarlar. Akşama doğru gerisin geriye dönerler. Bu dönüşten abe dönme fiili, yuvaya dönme fiili türetilmiştir. Dönüş, ece dönüş anlamlarındadır. Evb Ev yuva demektir. Eveve’deki son vav, ba harfine dönüşerek evb olmuştur. Yuvaya dönüş demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.606 harf
باب اللفيف من الباء ب و أ، ب و و، ب أ و، ب أ ب أ، ب ب ب، ب و ب، ب ي ي، أ و ب، و أ ب، و ب أ، أ ب ي، أ ب و مستعملات بوأ: الباءةُ والمَباءة: منزل القوم حين يَتَبَوَّءُونَ في قِبَلِ وادٍ، أو سَنَد جَبَلٍ، ويقال: بل هو كلّ منزلِ يَنْزِلُه القَوْم، يقال: تَبَوَّءُوا منزلا.. وقال تعالى: "ولقد بوّأنا بني إسرائيل مُبَوَّأ صِدْق". وقال طرفة: طّيبو الباءةِ سـهـلٌ ولـهـم سُبُل إن شئت في وَعثٍ وَعِرْ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR713 harf
يقال: جاءُوا من كل أَوْبٍ، أي من كل ناحِيَةٍ. وآبَ أي رَجَعَ، يَؤُوبُ أَوْباً وأَوْبَةً وإياباً. والأوَّابُ: التائِبُ. والمآبُ: المَرْجِعُ. وائْتابَ مثل آبَ، فَعَلَ وافْتَعَلَ بمعنىْ. وفلانٌ سريعُ الأَوْبَةِ. قال أبو عبيدة: وقوم يُحَوِّلون الواوَ ياءً فيقولون: سَريعُ الأَيْبَةِ. وآبَتِ الشمسُ: لُغَةٌ في غابَتْ. والأَوْبُ: سُرْعَةُ تَقْليبِ اليدينِ والرجْلَيْنِ في السير. تقول منه: ناقَةٌ أَوُّوبُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR15.764 harf
(باب الهمزة والواو وما بعدهما في الثلاثي) (أوي) الهمزة والواو والياء أصلان: أحدهما التجمُّع، والثاني الإشفاق. قال الخليل: يقال أوَى الرّجلُ إلى منزله وآوَى غَيرَه أُوِيّاً وإيواءً. ويقال أوَى إواءً أيضاً. والأُوِيُّ أحسن. قال الله تعالى: ﴿إذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إلى الكَهْفِ﴾ [الكهف 10]، وقال: ﴿وَآوَيْنَاهُمَا إلى رَبْوَةٍ﴾ [المؤمنون 50]. والمأوَى: مكانُ كلِّ شيءٍ يُأوى إليه ليلاً أو نهاراً. وأوَت
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR748 harf
- الأوب: ضرب من الرجوع، وذلك أن الأوب لا يقال إلا في الحيوان الذي له إرادة، والرجوع يقال فيه وفي غيره، يقال:آب أوبا وإيابا ومآبا. قال الله تعالى: ﴿إن إلينا إيابهم﴾ [الغاشية/25] وقال: ﴿فمن شاء اتخذ إلى ربه مآبا﴾ [النبأ/39]، والمآب: المصدر منه واسم الزمان والمكان. قال الله تعالى: ﴿والله عنده حسن المآب﴾ [آل عمران/14]، والأواب كالتواب، وهو الراجع إلى الله تعالى بترك المعاصي وفعل الطاعات، قال تعالى:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.105 harf
أ و ب تهنئـك أوبة الغائب‏.‏ وفلان أواه أواب تواب أي رجاع إلى التوبة‏.‏ وآبت الشمس‏:‏ غابت‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ شغلونا عن الصلاة الوسطى حتى آبت الشمس ملأ الله قلوبهم ناراً ‏"‏‏.‏ وغابت الشمـس فـي مآبهـا أي فـي مغربهـا‏.‏ وآب بيـده إلـى سيفه ليستله وإلى سهمه ليرمي به وإلى قوسه لينزع فيها‏.‏ وأوّبوا تأويباً‏:‏ ساروا النهار كلّه‏.‏ ولهم إسآد وتأويب‏.‏ وما أعجب أوب يديها أي رجعهما في السير‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.808 harf
الأَوْبُ: الرُّجُوعُ. آبَ إِلى الشيءِ: رَجَعَ، يَؤُوبُ أَوْباً وإِياباً وأَوْبَةٌ وأَيْبَةً، على الـمُعاقبة، وإِيبَةً، بالكسر، عن اللحياني: رجع. وأوَّبَ وتَأَوَّبَ وأَيَّبَ كُلُّه: رَجَعَ وآبَ الغائبُ يَؤُوبُ مآباً إِذا رَجَع، ويقال: لِيَهْنِئْكَ أَوْبةُ الغائِبِ أَي إِيابُه. وفي حديث النبي، صلى اللّه عليه وسلم: أَنه كان إِذا أَقْبَلَ من سَفَر قال: آيِبُونَ تائِبُون، لربنا حامِدُونَ، وهو جمع
Maddenin bağlantısı

الأَوْبُ: الرُّجُوعُ. آبَ إِلى الشيءِ: رَجَعَ، يَؤُوبُ أَوْباً وإِياباً وأَوْبَةٌ وأَيْبَةً، على الـمُعاقبة، وإِيبَةً، بالكسر، عن اللحياني: رجع. وأوَّبَ وتَأَوَّبَ وأَيَّبَ كُلُّه: رَجَعَ وآبَ الغائبُ يَؤُوبُ مآباً إِذا رَجَع، ويقال: لِيَهْنِئْكَ أَوْبةُ الغائِبِ أَي إِيابُه. وفي حديث النبي، صلى اللّه عليه وسلم: أَنه كان إِذا أَقْبَلَ من سَفَر قال: آيِبُونَ تائِبُون، لربنا حامِدُونَ، وهو جمع سلامة لآيب. وفي التنزيل العزيز: وإِنّ له عندنا لَزُلْفَى وحُسْنَ مآب أَي حُسْنَ الـمَرجِعِ الذي يَصِيرُ إِليه في الآخرة. قال شمر: كُلُّ شيء رجَعَ إِلى مَكانِه فقد آبَ يَؤُوبُ إِياباً إِذا رَجَع. أَبو عُبَيْدةَ: هو سريع الأَوْبَةِ أي الرُّجُوعِ. وقوم يحوّلون الواو ياء فيقولون: سَريعُ الأَيْبةِ. وفي دُعاءِ السَّفَرِ: تَوْباً لِربِّنا أَوْباً أَي تَوْباً راجعاً مُكَرَّراً، يُقال منه: آبَ يَؤُوبُ أَوباً، فهو آيِبٌ(1) (1 قوله «فهو آيب» كل اسم فاعل من آب وقع في المحكم منقوطاً باثنتين من تحت ووقع في بعض نسخ النهاية آئبون لربنا بالهمز وهو القياس وكذا في خط الصاغاني نفسه في قولهم والآئبة شربة القائلة بالهمز أيضاً.). وفي التنزيل العزيز: إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُم وإِيَّابَهُمْ أَي رُجُوعَهم، وهو فِيعالٌ من أَيَّبَ فَيْعَلَ. وقال الفرَّاءُ: هو بتخفيف الياء، والتشديدُ فيه خَطَأٌ. وقال الزجاج: قُرئَ إِيَّابهم، بالتشديد، وهو مصدر أَيَّبَ إِيَّاباً، على معنى فَيْعَلَ فِيعالاً، من آبَ يَؤُوبُ، والأَصل إِيواباً، فأُدغمت الياء في الواو، وانقلبت الواو إِلى الياء، لأَنها سُبِقت بسكون. قال الأَزهريّ: لا أَدري من قرأَ إِيَّابهم، بالتشديد، والقُرّاءُ على إِيابهم مخففاً. وقوله عز وجل: يا جبالُ أَوِّبي مَعَه، ويُقْرَأُ أُوبِي معه، فمن قرأَ أَوِّبي معه، فمعناه يا جِبالُ سَبِّحي معه وَرَجِّعي التَّسْبيحَ، لأَنه قال سَخَّرْنا الجِبالَ معه يُسَبِّحْنَ؛ ومن قرأً أُوبِي معه، فمعناه عُودي معه في التَسْبيح كلما عادَ فيه. والـمَآبُ: الـمَرْجِعُ. وَأْتابَ: مثل آبَ، فَعَلَ وافْتَعَل بمعنى. قال الشاعر: ومَن يَتَّقْ، فإِنّ اللّهَ مَعْهُ، * ورِزْقُ اللّهِ مُؤْتابٌ وغادي وقولُ ساعِدةَ بن عَجْلانَ: أَلا يا لَهْفَ !أَفْلَتَنِي حُصَيْبٌ، * فَقَلْبِي، مِنْ تَذَكُّرِهِ، بَليدُ فَلَوْ أَنِّي عَرَفْتُكَ حينَ أَرْمِي، * لآبَكَ مُرْهَفٌ منها حَديدُ يجوز أَن يكون آبَكَ مُتَعَدِّياً بنَفْسه أَي جاءَك مُرْهَفٌ، نَصْلٌ مُحَدَّد، ويجوز أَن يكون أَراد آبَ إِليكَ، فحذف وأَوْصَلَ. ورجل آيِبٌ من قَوْم أُوَّابٍ وأُيَّابٍ وأَوْبٍ، الأَخيرة اسم للجمع، وقيل: جمع آيِبٍ. وأَوَّبَه إِليه، وآبَ به، وقيل لا يكون الإِيابُ إِلاّ الرُّجُوع إِلى أَهله ليْلاً. التهذيب: يقال للرجل يَرْجِعُ بالليلِ إِلى أَهلهِ: قد تَأَوَّبَهم وأْتابَهُم، فهو مُؤْتابٌ ومُتَأَوِّبٌ، مثل ائْتَمَره. ورجل آيِبٌ من قوم أَوْبٍ، وأَوَّابٌ: كثير الرُّجوع إِلى اللّه، عزوجل، من ذنبه. والأَوْبَةُ: الرُّجوع، كالتَّوْ بةِ. والأَوَّابُ: التائِبُ. قال أَبو بكر: في قولهم رجلٌ أَوَّابٌ سبعةُ أَقوال: قال قوم: الأَوّابُ الراحِمُ؛ وقال قوم: الأَوّابُ التائِبُ؛ وقال سعيد بن جُبَيْر: الأَوّابُ الـمُسَّبِّحُ؛ وقال ابن المسيب: الأَوّابُ الذي يُذنِبُ ثم يَتُوب ثم يُذنِبُ ثم يتوبُ، وقال قَتادةُ: الأَوّابُ الـمُطيعُ؛ وقال عُبَيد بن عُمَيْر: الأَوّاب الذي يَذْكر ذَنْبَه في الخَلاءِ، فيَسْتَغْفِرُ اللّهَ منه، وقال أَهل اللغة: الأَوّابُ الرَّجَّاعُ الذي يَرْجِعُ إِلى التَّوْبةِ والطاعةِ، مِن آبَ يَؤُوبُ إِذا رَجَعَ. قال اللّهُ تعالى: لكُلِّ أَوّابٍ حفيظٍ. قال عبيد: وكلُّ ذي غَيْبةٍ يَؤُوبُ، * وغائِبُ الـمَوتِ لا يَؤُوبُ وقال: تَأَوَّبَهُ منها عَقابِيلُ أَي راجَعَه. وفي التنزيل العزيز: داودَ ذا الأَيْدِ إِنه أَوّابٌ. قال عُبَيْد بن عُمَيْر: الأَوّابُ الحَفِيظُ (1) (1 قوله «الأوّاب الحفيظ إلخ» كذا في النسخ ويظهر أن هنا نقصاً ولعل الأصل: الذي لا يقوم من مجلسه حتى يكثر الرجوع إِلى اللّه بالتوبة والاستغفار.) الذي لا يَقوم من مجلسه. وفي الحديث: صلاةُ الأَوّابِينَ حِين ترْمَضُ الفِصالُ؛ هو جَمْعُ أَوّابٍ، وهو الكثيرُ الرُّجوع إِلى اللّه، عز وجل، بالتَّوْبَة؛ وقيل هو الـمُطِيعُ؛ وقيل هو الـمُسَبِّحُ يُريد صلاة الضُّحى عند ارتِفاعِ النهار وشِدَّة الحَرِّ. وآبَتِ الشمسُ تَؤُوبُ إِياباً وأُيوباً، الأَخيرة عن سيبويه: غابَتْ في مَآبِها أَي في مَغِيبها، كأَنها رَجَعت إِلى مَبْدَئِها. قال تُبَّعٌ: فَرَأَى مَغِيبَ الشمسِ، عندَ مَآبِها، * في عَيْنِ ذِي خُلُبٍ وثَأْطٍ حَرْمَدِ (2) (2 قوله «حرمد» هو كجعفر وزبرج.) وقال عتيبة (3) (3 قوله «وقال عتيبة» الذي في معجم ياقوت وقالت امية بنت عتيبة ترثي أباها وذكرت البيت مع أبيات.) بن الحرِث اليربوعي: تَرَوَّحْنا، مِنَ اللَّعْباءِ، عَصْراً، * وأَعْجَلْنا الأَلاهة أَنْ تَؤُوبا أَراد: قيل أَن تَغِيبَ. وقال: يُبادِرُ الجَوْنَةَ أَن تَؤُوبا وفي الحديث: شَغَلُونا عن صَلاَةِ الوُسْطى حتى آبَتِ الشمسُ مَلأَ اللّهُ قُلوبهم ناراً، أَي غَرَبَتْ، من الأَوْبِ الرُّجوعِ، لأَنها تَرجِعُ بالغروب إِلى الموضع الذي طَلَعَتْ منه، ولو اسْتُعْمِلَ ذلك في طُلوعِها لكان وجهاً لكنه لم يُسْتَعْمَلْ. وتَأَوَّبَه وتَأَيَّبَه على الـمُعاقَبةِ: أَتاه ليلاً، وهو الـمُتَأَوَّبُ والـمُتَأَيَّبُ. وفلان سَرِيع الأَوْبة. وقوم يُحوِّلون الواو ياء، فيقولون: سريع الأَيْبةِ. وأُبْتُ إِلى بني فلان، وتَأَوَّبْتُهم إِذا أَتيتَهم ليلاً. وتَأَوَّبْتُ إِذا جِئْتُ أَوّل الليل، فأَنا مُتَأَوِّبٌ ومُتَأَيِّبٌ. وأُبْتُ الماءَ وتَأَوَّبْتُه وأْتَبْتُه: وردته ليلاً. قال الهذليُّ: أَقَبَّ رَباعٍ، بنُزْهِ الفَلا * ةِ، لا يَرِدُ الماءَ إِلاّ ائْتِيابَا ومن رواه انْتِيابا، فقد صَحَّفَه. والآيِبَةُ: أَنَ تَرِد الإِبلُ الماءَ كلَّ ليلة. أَنشد ابن الأَعرابي،رحمه اللّه تعالى: لا تَرِدَنَّ الماءَ، إِلاّ آيِبَهْ، أَخْشَى عليكَ مَعْشَراً قَراضِبَهْ ، سُودَ الوجُوهِ، يأْكُلونَ الآهِبَهْ والآهِبةُ: جمع إِهابٍ. وقد تقدَّم. والتَّأْوِيبُ في السَّيْرِ نَهاراً نظير الإِسْآدِ في السير ليلاً. والتَّأْوِيبُ: أَن يَسِيرَ النهارَ أَجمع ويَنْزِلَ الليل. وقيل: هو تَباري الرِّكابِ في السَّير. وقال سلامةُ بن جَنْدَلٍ: يَوْمانِ: يومُ مُقاماتٍ وأَنْدِيَةٍ، * ويومُ سَيْرٍ إِلى الأَعْداءِ، تَأْوِيب التَّأْوِيبُ في كلام العرب: سَيرُ النهارِ كلِّه إِلى الليل. يقال: أَوَّبَ القومُ تَأْوِيباً أَي سارُوا بالنهار، وأَسْأَدُوا إِذا سارُوا بالليل.والأَوْبُ: السُّرْعةُ. والأَوْبُ: سُرْعةُ تَقْلِيبِ اليَدَيْن والرجلين في السَّيْر. قال: كأَنَّ أوْبَ مائحٍ ذِي أَوْبِ، * أَوْبُ يَدَيْها بِرَقاقٍ سَهْبِ وهذا الرجز أَورد الجوهريُّ البيتَ الثاني منه. قال ابن بري: صوابه أَوْبُ، بضم الباء، لأَنه خبر كأَنّ. والرَّقاقُ: أَرضٌ مُسْتَوِيةٌ ليِّنةُ التُّراب صُلْبةُ ما تحتَ التُّراب. والسَّهْبُ: الواسِعُ؛ وصَفَه بما هو اسم الفَلاةِ، وهو السَّهْبُ. وتقول: ناقةٌ أَؤُوبٌ، على فَعُولٍ. وتقول: ما أَحْسَنَ أَوْبَ دَواعِي هذه الناقةِ، وهو رَجْعُها قوائمَها في السير، والأَوْبُ: تَرْجِيعُ الأَيْدِي والقَوائِم. قال كعبُ بن زهير: كأَنَّ أَوْبَ ذِراعَيْها، وقد عَرِقَتْ، * وقد تَلَفَّعَ، بالقُورِ، العَساقِيلُ أَوْبُ يَدَيْ ناقةٍ شَمْطاءَ، مُعْوِلةٍ، * ناحَتْ، وجاوَبَها نُكْدٌ مَثاكِيلُ قال: والـمُآوَبةُ: تَباري الرِّكابِ في السير. وأَنشد: وإِنْ تُآوِبْه تَجِدْه مِئْوَبا وجاؤُوا من كلّ أَوْبٍ أَي مِن كُلِّ مآبٍ ومُسْتَقَرٍّ. وفي حديث أنس، رضي اللّه عنه: فَآبَ إِلَيهِ ناسٌ أَي جاؤُوا إِليه من كل ناحيَةٍ. وجاؤُوا مِنْ كُلّ أَوْبٍ أَي من كل طَرِيقٍ ووجْهٍ وناحيةٍ. وقال ذو الرمة يصف صائداً رمَى الوَحْشَ: طَوَى شَخْصَه، حتى إِذا ما تَوَدَّفَتْ، * على هِيلةٍ، مِنْ كُلِّ أَوْبٍ، نِفَالها على هِيلةٍ أَي على فَزَعٍ وهَوْلٍ لما مَرَّ بها من الصَّائِد مرَّةً بعدَ أُخرى. مِنْ كُلِّ أَوْبٍ أَي من كل وَجْهٍ، لأَنه لا مكمن لها من كل وَجْهٍ عن يَمينها وعن شِمالها ومن خَلْفِها. ورَمَى أَوْباً أَو أَوْبَيْنِ أَي وَجْهاً أَو وَجْهَيْنِ. ورَمَيْنا أَوْباً أَو أَوْبَيْنِ أَي رِشْقاً أَو رِشْقَيْن. والأَوْبُ: القَصْدُ والاسْتِقامةُ. وما زالَ ذلك أَوْبَه أَي عادَتَه وهِجِّيراهُ، عن اللحياني. والأَوْبُ: النَّحْلُ، وهو اسم جَمْع كأَنَّ الواحِدَ آيِبٌ. قال الهذليُّ: رَبَّاءُ شَمَّاء، لا يَأْوِي لِقُلَّتها * إِلاّ السَّحابُ، وإِلاّ الأَوْبُ والسَّبَلُ وقال أَبو حنيفة: سُمِّيت أَوْباً لإِيابِها إِلى الـمَباءة. قال: وهي لا تزال في مَسارِحِها ذاهِبةً وراجِعةً، حتى إِذا جَنَحَ الليلُ آبَتْ كُلُّها، حتى لا يَتَخَلَّف منها شيء. ومَآبةُ البِئْر: مثل مَباءَتِها، حيث يَجْتَمِع إِليه الماءُ فيها. وآبـَه اللّهُ: أَبـْعَدَه، دُعاءٌ عليه، وذلك إِذا أَمـَرْتَه بِخُطَّةٍ فَعَصاكَ، ثم وقَع فيما تَكْرَهُ، فأَتاكَ، فأَخبرك بذلك، فعند ذلك تقول له: آبـَكَ اللّهُ، وأَنشد(1): (1 قوله «وأنشد» أي لرجل من بني عقيل يخاطب قلبه: فآبك هلاّ إلخ. وأنشد في الأساس بيتا قبل هذا: أخبرتني يا قلب أنك ذوعرا * بليلي فذق ما كنت قبل تقول) فآبـَكَ، هَلاَّ، واللَّيالِي بِغِرَّةٍ، * تُلِمُّ، وفي الأَيَّامِ عَنْكَ غُفُولُ وقال الآخر: فآبـَكِ، ألاَّ كُنْتِ آلَيْتِ حَلْفةً، * عَلَيْهِ، وأَغْلَقْتِ الرِّتاجَ الـمُضَبِّبا ويقال لمن تَنْصَحُه ولا يَقْبَلُ، ثم يَقَعُ فيما حَذَّرْتَه منه: آبـَكَ، مثل وَيْلَكَ. وأَنشد سيبويه: آبـَكَ، أَيـّهْ بِيَ، أَو مُصَدِّرِ * مِنْ خُمُر الجِلَّةِ، جَأْبٍ حَشْوَرِ وكذلك آبَ لَك. وأَوَّبَ الأَدِيمَ: قَوَّرَه، عن ثعلب. ابن الأَعرابي: يقال أَنا عُذَيْقُها الـمُرَجَّبُ وحُجَيْرُها الـمُأَوَّبُ. قال: الـمُأَوَّبُ: الـمُدَوَّرُ الـمُقَوَّرُ الـمُلَمْلَمُ، وكلها أَمثال. وفي ترجمة جلب ببيت للمتنخل: قَدْ حالَ، بَيْنَ دَرِيسَيْهِ، مُؤَوِّبةٌ، * مِسْعٌ، لها، بعِضاهِ الأَرضِ، تَهْزِيزُ قال ابن بري: مُؤَوِّبةُ: رِيحٌ تأْتي عند الليل. وآبُ: مِن أَسماءِ الشهور عجمي مُعَرَّبٌ، عن ابن الأَعرابي. ومَآبُ: اسم موضِعٍ(2) (2 قوله «اسم موضع» في التكملة مآب مدينة من نواحي البلقاء وفي القاموس بلد بالبلقاء.) من أَرض البَلْقاء. قال عبدُاللّه بن رَواحةَ: فلا، وأَبي مَآبُ لَنَأْتِيَنْها، * وإِنْ كانَتْ بها عَرَبٌ ورُومُ

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR465 harf
* أ و ب * * آبَ * رجع وبابه قال و * أوْبَةً * و * إيابَاً * أيضا و * الأَوَّابُ * التائب و * المآبُ * المرجع و * أْتابَ * بوزن اغتاب مثل آب فعل وافتعل بمعنى قال الشاعر % ومن يتق الله فإن الله معه % ورزق الله مؤتاب وغادي % قلت وفي أكثر النسخ و * اتَّابَ * مضبوط بتشديد التاء وهو من تحريف النساخ والبيت يدل عليه وأيضا فان اتأب بمعنى استحيا وهو مذكور في و أ ب فليس هذا موضعه ولا التفسير مطابقا له قال و
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.515 harf
الأوب والإياب ككتاب، ويشدد وبه قريء في التنزيل إن إلينا إيابهم بالتشديد، قاله الزجاج، وهو فيعال، من أيب فيعل من آب يؤوب، والأصل إيوابا، فأدغمت الياء في الواو وانقلبت الواو إلى الياء، لأنها سبقت بسكون، وقال الفراء: هو بتخفيف الياء، والتشديد فيه خطأ، وقال الأزهري: لا أدري من قرأ إيابهم بالتشديد، والقراء على إيابهم بالتخفيف، قلت التشديد نقله الزجاج عن أبي جعفر، وقال الفراء: التشديد فيه خطل، نقله
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.147 harf
Madde başı: اوبآبَ 1 آبَ آب , aor. يَؤُوبُ, (T, S, &c.,) inf. n. أَوْبٌ (S, M, Msb, K) and اـِيَابٌ and أَوْبَةٌ (T, S, M, K) and أَيْبَةٌ, (M, K,) ى taking the place of و, (M,) and اـِيبَةٌ (Lh, M, K) and مَآبٌ [like مَآلٌ], (Msb, TA,) He (an absent person, T) returned (T, S, M, A, Mgh, Msb, K) to his place, (Sh,) or to a thing, (M,) or from his journey; (Msb;) as also ↓ أوّب, (M,) inf. n. تَأْوِيبٌ and
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR501 harf
Madde başı: ءوبآبَ آبَ ( w ) U ( n. ac. أَوْب 1 , أَوْبَة 1t , اِيَاب [ 23I ] ) a. [ Ila ], Returned; came to. b. Repented. c. Set ( sun ). أَوَّبَ أَوَّبَ II , a. see I (a) . b. Journeyed. آوَبَ آوَبَ III , a. see II (b) . تَأَوَّبَ تَأَوَّبَ V , a. see I (a) . أَوْب أَوْب 1 , a. Return. b. Way, mode, manner; direction. أَوْبَة أَوْبَة 1t , a. Return. b. Company. أَوَّاْب أَوَّاْب 28 ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR30.444 harf
Madde başı: ءوبءوب آبَ - يَؤُوبُ (أَوَبَ - يَؤُوبُ) - إيَاب - أوَّاب - أوَّابِيْن - مَآب - أوَّب - يُؤَوِّب - أَيَّوْب آبَ - يَؤُوبُ (أَوَبَ - يَؤُوبُ)+ كائن + إلى كائن أو مكان: يرجع ويعود إلى مكان استقراره وثباته: يرجع ويعود من مكان يعتبر مؤقت وغير مستقر إلى مكان مستقر وثابت ليبقى فيه. ﴿إليه أدعو وإليه مآب﴾ ﴿إن إلينا إيابهم﴾ { ذلك اليوم الحق فمن شاء اتخذ
Tamamını oku

Sîgalar(9)

Mücavir kökler60 mücavir (83 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. داود

    3 ortak ayet · Davut

  2. حسن

    5 ortak ayet · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…

  3. زلف

    2 ortak ayet · Alna dökülen saçtır

  4. طير

    2 ortak ayet · “Tayr” kuş demektir

  5. حنث

    1 ortak ayet · Hars(se) sürülmüş tarla demektir

  6. طغي

    2 ortak ayet · Taşkınlaştıran

  7. عبد

    4 ortak ayet · Ana kapının önündeki bekçidir

  8. ضغث

    1 ortak ayet · Demetler

  9. قنطر

    1 ortak ayet · Bir kantar malı

  10. نعم

    3 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  11. لين

    1 ortak ayet · “Line” değişik renkte hurmalıkları olan ağaçlıklardır

  12. عند

    3 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

Geçtiği ayetler(17)

  1. الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ

    Dönüş yeriİnanmış olup salih ameller işleyenler için, hoş bir hayat ve güzel bir gelecek vardır.

  2. فَغَفَرْنَا لَهُ ذَلِكَ وَإِنَّ لَهُ عِنْدَنَا لَزُلْفَى وَحُسْنَ مَآبٍ

    Dönüş yeriBunun üzerine Biz de onu bağışladık. Onun için şüphesiz ki katımızda yüksek bir makam ve güzel bir sonuç vardır.

  3. وَإِنَّ لَهُ عِنْدَنَا لَزُلْفَى وَحُسْنَ مَآبٍ

    Dönüş yeriDoğrusu katımızda onun için yüksek bir makam ve güzel bir netice vardır.

  4. هَذَا ذِكْرٌ وَإِنَّ لِلْمُتَّقِينَ لَحُسْنَ مَآبٍ

    Dönüş yeriBu bir zikirdir. Ve muhakkak ki muttakiler için güzel bir sonuç vardır.

  5. هَذَا وَإِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ

    Dönüş yeriBu böyle. Azgınlar için de sonucun en kötüsü vardır.

Sîga sayfası: لِلْأَوَّابِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأوب
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef-vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerرجع, توب, ثوب, عاد
Zıt Kökشرد
Çekirdek Özet 1Bir canlının kendi iradesiyle çıkış noktasına, asıl yurduna veya hedefine geri dönmesi; ritmik gidiş-geliş
Çekirdek Özet 2İnsanın yaratılış aslına, fıtratına ve Rabbine bilinçli, sürekli ve pişmanlıkla yönelişi
Çekirdek Özet 3Varoluşsal döngünün nihai olarak başladığı ilahi merkeze kapanması, varış ve sığınma merciinin belirlenmesi
Kritik Hata RiskiKökün mekanik bir geri dönüş sanılarak iradeli, ritmik ve fıtri yöneliş boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أوEğilme, bükülme, bir noktaya yönelme ve sığınma meyli; nitekim أود yük altında bükülmeyi, أول aslına ve kökenine dönmeyi, أوي bir mekana sığınıp yerleşmeyi, أوه ise içten gelen bir yönelişle inlemeyi ifade ederبİki harfli çekirdeğin taşıdığı genel yönelme ve meyil hareketine, son harf olan ب harfinin getirdiği içeri girme, barınağa/eve ulaşma ve bir sınırın içine dahil olma anlamı eklenmiş; böylece yöneliş soyut bir eğilimden çıkıp doğrudan yuvaya ve asıl menzile iradeli dönüşe (أوب) dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan iradi gücü, ilk adımı ve yönelişin asıl failini temsil eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAyrılınan başlangıç noktası ile bulunulan yer arasındaki kopmayan bağı, irtibatı ve çekimi simgeler
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaDönüşün varacağı güvenli alanı, asıl sığınağı, yuvayı ve kuşatıcı merkezi gösterir
أوبBaşlangıç gücünün kurulan bağ üzerinden doğrudan yuvaya/merkeze geri çekilmesiDışarıya açılmış iradeli bir varlığın, kopmadığı asıl köküne ve korunaklı barınağına kavis çizerek dönme hareketini ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİradeli bir varlığın başlangıç noktasına dönmesi; özellikle kılıç çekenin elini kılıcına geri götürmesi, devenin yürürken ön ayaklarını ritmik şekilde ileri atıp geriye çekmesi ve gündüz otlayan develerin akşamleyin ağıllarına (yurtlarına) dönmesi
Cahiliye şiiri kullanımıKa‘b b. Züheyr kasidesinde devenin yürüyüşündeki ayak hareketlerinin ritmini bu kökle tasvir eder: كأن أوب ذراعيها وقد عرقت / وقد تلفع بالقور العساقيل (Terlediğinde ve serap tepeleri bürüdüğünde, sanki onun iki kolunun ritmik gidip gelişi / evladını kaybetmiş saçları ağarmış feryat eden bir kadının ellerini dövüşü gibidir)
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber’in seferden dönüşte yaptığı duada kökün ismi fail çoğulu kullanılmıştır: آيبون تائبون لربنا حامدون (Bizler Rabbimize dönenler, tövbe edenler ve hamdedenleriz)

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça أوب kökü, Sami dillerinin batı ve güney kollarında kök biçimi ve semantik genişlemesiyle varlık gösteren bir hareket matrisine dayanır. Kökün en ilksel somut çekirdeği, merkezden uzaklaşan bir unsurun kavis çizerek kendi merkezine, yuvasına veya sığınağına yönelmesidir. İbranicede yer alan 'ôb biçimi arkaik dilde çukur, yer altından ses veren ata ruhu veya sığınak gibi anlam katmanlarına işaret ederken, Süryanice ve genel Aramice çevresinde kök, bir merkeze yönelme, şiddetle arzulama ve sığınma kavramlarıyla temas halindedir. Klasik Arapçada kök, mekanik bir geri çevrilmeden ziyade daima 'iradeli, canlı ve amaçlı geri dönüş' niteliğini muhafaza etmiş; devenin ayaklarının ritmik gidiş gelişinden gündüzün ardından akşam sığınağa dönüşe kadar tüm kullanımlarında bu iç dinamik korunmuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأوب kökünden türeyen fiil ve isimlerAsıl karargâha dönme, devenin adımlarındaki ritmik salınım ve kılıcı kınına/eline çekme hareketinden türeyerek tevbe ve sığınma haline evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice 'ôb, Süryanice y-'-b / 'wb türevleriYeraltına dönüş, sığınak, arzuyla yönelme ve kökensel merkeze geri çağrılma semantik paralellikleri mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yönelme ve toplanma morfemleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أوبAnlamlıDönüşİradeli varlığın aslına, yuvasına veya Rabbine dönmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
أبوAnlamlıBesleme, kök olma, babalıkBir neslin kaynağı, terbiyecisi ve asıl dayanağı olma haliKur'an'da geçer; asıl ve kaynak anlamıyla akrabadır
وأبAnlamlıUtanma, içine kapanma, çukur kapKabın geniş ve toparlayıcı olması, kişinin utançla içine büzülmesiKur'an'da geçmez; sözlükte müsta‘meldir
وبأAnlamlıBulaşıcı hastalık, yaygın salgınBir bölgeye yerleşen ve orayı kuşatan ağır hava ve hastalık haliKur'an'da geçmez; sözlükte müsta‘meldir
بأوAnlamlıGurur, böbürlenme, büyüklük taslamaKendini öne çıkarma, haddini aşarak başkalarından üstün görmeKur'an'da geçmez; kalb ve zıt yönelim taşır
بوأAnlamlıYerleşme, konaklama, dönüp yer tutmaBir yere inip yerleşmek, denklik kurmak, dönüp bir mekanı yurt edinmekKur'an'da geçer; yerleşme ve mecra bulma yönüyle kardeştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أوبMerkezİradeli ve ritmik dönüşKişinin kendi seçimi ve arzusuyla asıl fıtratına, yuvasına ve Rabbine yönelip dönmesiBilinçli yöneliş, tekrarlı tevbe ve menzile varış esastır
رجعKomşuGenel dönüşİradeli olsun ya da olmasın, bir şeyin önceki konumuna veya sahibine geri dönmesiCansızlar ve zorunlu süreçler için de kullanılır; أوب gibi sırf iradeliye mahsus değildir
توبKomşuGünahtan vazgeçişYapılan bir hatayı, isyanı terk ederek bağışlanma amacıyla geri adım atmaOdak noktası suçun terk edilmesidir; أوب ise doğrudan asıl merkeze sığınma ve yöneliştir
ثوبKomşuDurumun iadesiDağılan bir şeyin toparlanıp eski durumuna gelmesi, emeğin karşılığının dönmesiKarşılık, ecir ve nesnelerin geri dönüşü ağır basar
عادKomşuTekrarlanan dönüşBir fiilin veya durumun adet haline getirilerek tekrar tekrar yaşanmasıAlışkanlık, zaman aralığı ve periyodik tekrar vurgusu taşır
شردZıtİsyankâr kaçışBir canlının bağlı olduğu merkezden, sahibinden veya yuvasından ürkerek uzaklaşmasıMerkeze yönelişin tam aksine dağılmayı ve bağları koparıp kaçmayı ifade eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaأوبİradeli geri dönüşCanlının kendi arzusuyla asıl merkezine, sığınağına veya Rabbine dönmesiKesin
Latinceredire, revertiGeri dönmek, başlangıca gelmekMekansal ve durumsal dönüşü karşılar; ancak kökün fıtri ve deruni pişmanlık boyutunu tam yansıtmazGüçlü
İngilizcereturn, recourse, retreatDönüş, sığınma, başvuruÇıkış noktasına dönmeyi ve merci edinmeyi karşılar; fakat tekrarlı ibadet ve fıtrat ritmini dışarıda bırakırGüçlü
Almancazurückkehren, HeimkehrGeri dönmek, yuvaya dönüşÖzellikle 'Heimkehr' kelimesi yuvaya ve sığınağa dönüş hissini verir; ahlaki yönelişi tam kapsamazGüçlü
Fransızcaretourner, recoursGeri dönmek, mercie yönelmekHareketi ve başvuru merciini verir; varoluşsal tövbe derinliği eksik kalırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَوَّابSürekli tövbe eden, fıtratına ve Rabbine dönen kulPeygamberlerin ve salihlerin övüldüğü, onların daima Allah'a sığındığının anlatıldığı bağlamlar (Sâd 38:17, 30, 44; Kâf 50:32)
مَآب (Hayırlı)Güzel varış yeri, cennet, ebedi sığınakTakva sahiplerine ve iman edenlere vadedilen nihai huzur ve ödül yurdu (Âl-i İmrân 3:14; Ra‘d 13:29; Sâd 38:25, 49)
مَآب (Şerli)Kötü dönüş yeri, cehennemHaddi aşanların, inkarcıların ve zalimlerin varıp tıkılacağı ceza mekanı (Sâd 38:55; Nebe' 78:22)
أَوِّبِيRitmik biçimde tesbihe eşlik etme, sesle geri dönmeHz. Dâvûd ile birlikte dağların ve kuşların zikre katılıp ritim tutması (Sebe' 34:10)
إِيَابKıyametteki nihai hesap dönüşüBütün insanların kaçınılmaz olarak Allah'ın huzuruna çıkarılacağı hesap bağlamı (Gâşiye 88:25)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTövbe, mağfiret ve mead (ahiret) bahisleriKulun günah sonrası fıtratına dönmesinin akli ve nakli gerekliliği; insanın nihai merciinin (meâb) yalnızca Allah olmasıVaroluşsal yöneliş ve nihai varış yerinin zorunluluğu
FıkıhNafile namazlar (Evvâbîn namazı) ve sefer hükümleriAkşamla yatsı arasındaki nafile namazın veya kuşluk vaktinin tövbe edenlerin namazı sayılması; seferden dönüş dualarıİbadetle merkeze dönme ve zaman dilimlerini ritmik değerlendirme
TefsirPeygamber kıssaları ve Sebe' suresindeki dağların tesbihiأوّبي emrinin dağların sesle yankılanması mı yoksa bizzat şuurlu tesbihi mi olduğu meselesiKozmik ve fıtri itaatin ahenkli ve ritmik dönüşü
HadisSeferden dönüş, istiğfar ve dua metinleriHz. Peygamber’in yolculuk hitamında 'Âibûn' diyerek dönüşü ibadete bağlamasıHayatın her hareketini asıl sahibine ve güvenli alana bağlama

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve kulluk ekseniTövbe ve yöneliş (İnâbe/Evbe)Kalbi sapmalardan koruyup ilahi merkeze bağlamaKulun sürekli olarak kusurlarını fark edip iradesiyle asıl yaratılış çizgisine dönmesiKesin
İlmiYöntem ve aksiyomlarTemel ilkelere ve aksiyomlara dönüşTüretilmiş bilgiyi kök prensiplerle denetlemeAraştırmada ulaşılan ikincil verilerin metodolojinin çıkış noktasına arz edilerek test edilmesiGüçlü
SiyasiHukuk devleti ve anayasal düzenAnayasal merci ve yargısal geri dönüşYetki aşımını engelleyip normlar hiyerarşisine bağlamaİdarenin her tasarrufunun nihai bir denetim merciine (meâb) geri dönerek meşruiyet kazanmasıGüçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve döngüsel sermayeSermayenin ana kaynağa dönmesi ve geri dönüşümİsrafı önleme, üretilen değerin tabana ve merkeze iadesiDağılan kaynakların katma değer üreterek yeniden üretim havzasına ve mülk sahibine akmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz uzayında kapalı yörünge (Limit cycle) ve periyodik salınımBir dinamik sistemin dış etkilere rağmen belirli bir periyotla başlangıç veya denge durumuna dönmesi; devenin ritmik adımları ve dağların eko yapması gibiGüçlü
Beşeri bilimlerYuvaya dönüş psikolojisi (Nostalji/Restorasyon) ve fıtri dengeİnsanın yabancılaşma ve savrulma dönemlerinden sonra psikolojik bütünlüğünü korumak için köklerine, değerler sistemine ve asıl kimliğine iradi dönüşüGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir 'geri dönmek' veya sadece günahtan sonra kılınan geleneksel bir namaz adı (Evvâbîn) seviyesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın, tabiatın (dağlar ve kuşlar) ve tüm varlığın başlangıç ilkesine, fıtratına ve varacağı nihai merciye bilinçli, ritmik ve iradeli yönelişinin tamamı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın tövbe ve dönüşünü mekanik, pişmanlıktan ve aşkın irtibattan yoksun bir zorunluluk sanmak; dağların ve kainatın tesbihe ritmik eşliğini anlamsızlaştırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varoluş modelinde hayat doğrusal ve başıboş bir akış değil; Allah'tan çıkıp yine O'na dönen şuurlu bir kavis ve döngüdür. Kök, bu döngünün iradeli boyutunu kurar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin karakter özelliklerinin (evvâb) anlatıldığı Sâd suresinde, kıyamet ve nihai hesap sahnelerinde (Gâşiye, Nebe') ve kozmik koronun zikredildiği Sebe' suresinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tövbenin yalnızca korkudan kaynaklanan pasif bir geri çekilme olduğu zannını yıkar; onun arzuyla, ritimle, fıtri yuvasına koşan bir canlının sevinciyle yapıldığını gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİradeli bir canlının veya organın ayrıldığı başlangıç noktasına kavis çizerek ritmik biçimde geri dönmesi, akşamleyin ağıla/yuvaya çekilme.
  • Soyut anlamBilincin günah, gaflet veya yabancılaşma sonrasında fıtratına ve yaratanına yönelerek ebedi huzur merciini bulması.
  • Sistematik karşılıkSistemin çevreye açılan unsurlarının dağılmasını önleyen, onları başlangıç ilkelerine ve nihai denetim merkezine geri çeken denge ve geribildirim mekanizması.
  • LaTeX modeliγ:[0,T]→M,γ(0)=x0,lim⁡t→Tγ(t)=x0
  • LaTeX açıklamasıFormül bir durum uzayı (M) üzerinde tanımlı kapalı bir hareket yörüngesini (γ) sembolize eder. Sistemin elemanı t=0 başlangıç anında fıtrat veya merkez noktasında (x0) bulunmakta; zaman boyunca dış dünyada seyredip belirli bir periyot (T) sonunda kendi iradi yönelimiyle tekrar başlangıç ve varış noktası olan asıl merciine (x0) tam olarak dönmektedir. Model kökün hem mekansal dönüş hem de nihai merci (meâb) karakterini saf matematiksel olarak betimler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا