بقر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ق-ر5 sîga, 81 mücavir kök, 9 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.شحمسبعخضرالْبَقَرَبَقَرَةٌبقرعجفبَقَرَاتٍسمنيبسفتيقول

KökSîga 5Ayet 9Sure 3Mücavir 81

▶ Ağı aç (3B)

بقر

ب - ق - ر

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

Sığırdevamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sığır

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.065 harf
القاف والراء والباء معهما ق ر ب، ر ق ب، ب ر ق، ر ب ق، ق ب ر، ب ق ر كلهن مستعملات قرب: القَرَبُ أن يرعى القوم بينهم وبين المورد وهم يسيرون بعض السير حتى إذا كان بينهم وبين الماء عشية أو ليلة عدلوا فقربوا، وهم يقربون قرباً، واقربوا إبلهم، وقربت الإبل. وحمار قارب يطلب الماء، قال: قد قدموني لإقرابٍ وإصدار وقال: هاج الصوادي والحزان فاندلقـت وانقض سابقها الحادي لها القَرِبُ والعانة القَواربُ: هي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR913 harf
البَقَرُ: اسم جنسٍ. والبَقَرَةُ تقع على الذكَر والأنثى، وإنما دخَلته الهاء على أنَّه واحدٌ من جنس. والجمع البَقَراتُ. والباقِرُ: جماعة البَقَرِ مع رعاتِها. والبَيْقورُ: البَقَرُ. وأهل اليَمَن يسمُّون البقرة باقورةً. وَبَقَرْتُ الشيءَ بَقْراً: فَتَحْتَهُ ووسّعْتَه. ومنه قولهم: ابْقُرْها عن جَنِينِها، أي شُقَّ بطنها عن ولدها. والتَبَقُّرُ: التَوَسُّعُ في العِلم والمال. ويقال: فتنةٌ باقِرَةٌ كداء
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR21.612 harf
ق ر ب قرب ، قبر ، رقب ، ربق ، برق ، بقر : مستعملات . قرب : قال الليث : القَربُ : أن يَرعَى القومُ بينهم وبين المَورِد ، وفي ذلك يسيرون بعضَ السير ، حتى إذا كان بينهم وبين الماء ليلةٌ أو عشيةٌ عجَّلوا فقَربوا يَقربُون قُرْباً ، وقد أقرَبوا إبلَهم ، وقَرَبَت الإبل . قال : والحِمارُ القارب والناقة القوارب ، وهي التي تَقرُب ، أي : تعجّل ليلةَ الوُرود . قال : والقارب الذي يَطلب الماء . وقال أبو سعيد :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR12.348 harf
(باب الباء والقاف وما يثلثهما في الثلاثي) (بقل) الباء والقاف واللام أصلٌ واحد، وهو مِن النّباتِ، وإليه ترجعُ فُروعُ الباب كلِّه. قال الخليل: البَقْل من النّبات ما ليس بشَجرٍ دِقٍّ ولا جِلٍّ. وفَرَقَ ما بين البَقْلِ ودِقِّ الشَّجر بغِلَظ العُود وجِلَّتِه، فإنَّ الأمطارَ والرِّياحَ لا تكسِرُ عِيدانَها، تراها قائمةً أُكلَ ما أُكِلَ وبَقِيَ ما بَقِيَ. قال الخليل: ابتَقَل القَومُ إذا رَعَوا البقْلَ،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.007 harf
- البقر واحدته بقرة. قال الله تعالى: ﴿إن البقر تشابه علينا﴾ [البقرة/70]، وقال: ﴿بقرة لا فارض ولا بكر﴾ [البقرة/68]، ﴿بقرة صفراء فاقع لونها﴾ [البقرة/69]، ويقال في جمعه: باقر (قال ابن سيده: والجمع بقر، وجمع البقر: أبقر، كزمن وأزمن. فأما باقر وبقير وبيقور وباقور فأسماء للجمع. راجع: اللسان (بقر) ) كحامل، وبقير كحكيم وقيل: بيقور، وقيل للذكر: ثور، وذلك نحو: جمل وناقة، ورجل وامرأة. واشتق من لفظه لفظ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR378 harf
ب ق ر بقر بطنه وتبقر في العلم والمال‏:‏ توسع‏.‏ وهو باقر وباقرة‏:‏ بقر عن العلوم وفتش عنها‏.‏ وتبقر بالكلام‏:‏ تفتق به‏.‏ وفتنة باقرة‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ جاء فلان يجر بقرة‏.‏ وعلى فلان بقرة من عيال وكرش من عيال وفلان في بقرة من الناس والمراد الكثرة والاجتماع‏.‏ كما يقال‏:‏ لفلان قنطار من ذهب وهو ملء مسك البقرة‏.‏ لما استكثروا ما يسع جلد البقرة ضربوها مثلاً في الكثرة‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.305 harf
البَقَرُ: اسم جنس. ابن سيده: البَقَرَةُ من الأَهلي والوحشي يكون للمذكر والمؤنث، ويقع على الذكر والأُنثى؛ قال غيره: وإِنما دخلته الهاء على أَنه واحد من جنس، والجمع البَقَراتُ. قال ابن سيده: والجمع بَقَرٌ وجمع البَقَرِ أَبْقَرُ كزَمَنٍ وأَزْمُنٍ؛ عن الهجري، وأَنشد لمقبل بن خويلد الهذلي: كأَنَّ عَرُوضَيْهِ مَحَجَّةُ أَبْقُرٍ لَهُنَّ، إِذا ما رُحْنَ فيها، مَذاعِقُ فأَما بَقَرٌ وباقِرٌ وبَقِيرٌ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR329 harf
* ب ق ر * * البَقَرُ * اسم جنس و * البقرةُ * تقع على الذكر والأنثى والهاء للأفراد والجمع البقرات و * البَاقِرُ * جماعة البقر مع رعاتها وأهل اليمن يسمون البقرة * بَاقُورةً * وكتب النبي عليه الصلاة والسلام في كتاب الصدقة لأهل اليمن ﴿في ثلاثين باقورة بقرة﴾ و * التَّبَقُّرُ * التوسع في العلم ومنه محمد * الباقِرُ * لتبقره في العلم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.903 harf
البقرة: من الأهلي والوحشي يكون للمذكر والمؤنث ويقع على الذكر والأنثى، كذا في المحكم، وإنما دخلته الهاء على أنه واحد من جنس، م أي معروف. ج بقر بحذف الهاء وبقرات، وبقر، بضمتين، وبقار، كرمان وأبقور وزان أفعول، وبواقر، وهذا الأخير نقله الأزهري عن الأصمعي، قال: وأنشدني ابن أبي طرفة: وسكتهم بالقول حتى كأنهـم بواقر جلح أسكنتها المراتع. وأما باقر وبقير وبيقور وباقور
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.992 harf
بَقَرَ 1 بَقَرَ بقر قر , (S, K, &c.,) aor. بَقُرَ , (JK, S, A, Mgh, Msb,) or بَقَرَ , (K,) [but this seems to be a mistake,] inf. n. بَقْرٌ, (S, Msb,) He slit; ripped; split; cut, or divided, lengthwise. (S, Msb, K, &c.) He slit, or ripped open, an animal's belly. (A, Mgh.) One says, اُبْقُرْهَا عَنْ جَنِينِهَا Rip thou open her [a camel's] belly so as to disclose her fœtus. (S.) [See بَقِيرٌ.] ―
Maddenin bağlantısı

بَقَرَ 1 بَقَرَ بقر قر , (S, K, &c.,) aor. بَقُرَ , (JK, S, A, Mgh, Msb,) or بَقَرَ , (K,) [but this seems to be a mistake,] inf. n. بَقْرٌ, (S, Msb,) He slit; ripped; split; cut, or divided, lengthwise. (S, Msb, K, &c.) He slit, or ripped open, an animal's belly. (A, Mgh.) One says, اُبْقُرْهَا عَنْ جَنِينِهَا Rip thou open her [a camel's] belly so as to disclose her fœtus. (S.) [See بَقِيرٌ.] ― -b2- He opened, or laid open. (S, A, Msb.) ― -b3- He widened; made wide, or ample. (S, K.) ― -b4- He opened, and widened, or made wide, a house, or tent. (TA, from a trad.) ― -b5- He opened and revealed to a person a story. (TA, from a trad.) ― -b6- بَقَرَ الأَرْضَ said of a هُدْهُد [or hoopoe], It looked for the place of water and saw it: (K:) [or it clave the ground and discovered water:] occurring in a trad. respecting the هدهد of Solomon [mentioned in the Kur ch. xxvii.] (T.) ― -b7- بَقَرَ فِى بَنِى فُلَانٍ He knew the state, condition, case, or affair, of the sons of such a one, and examined, or inspected, them. (K.) ― -b8- بَقَرَ عَنِ العُلُومِ He inquired, and searched to the utmost, after sciences. (A.) ― -b9- بَقَرَ العِلْمَ: see 5. -A2- بَقِرَ, aor. بَقَرَ , He (a dog) became confounded, (S, K,) and stupified, (TA,) with joy, (K,) at seeing بَقَر, (S, K,) i. e., بَقَر الوَحْش [wild oxen, or wild bulls or cows]; (TA;) like as one says غَزِلَ meaning “ he sported, ” or “ played, ” “ at seeing a gazelle, ” or “ a young gazelle; ” as also ↓ بَيْقَرَ: or the former, he feared, so that he was astonished, amazed, or stupified, at seeing many بَقَر: (TA voce بَحِزَ:) and ↓ the latter signifies also [simply] he became confounded, or perplexed: (IAar, TA:) and he doubted respecting a thing. (K.) ― -b2- Also, aor. as above, inf. n. بَقَرٌ (S, K) and بَقْرٌ; (K;) but Az says, El-Mundhiree has informed me that A Heyth disallowed بَقْرٌ, saying that it is accord. to analogy بَقَرٌ, as the verb is intrans.; (TA;) He (a man) became tired, or fatigued, (S, K,) so that he could hardly see; (K;) and he became weary, or jaded; (S, K;) as also ↓ بَيْقَرَ. (S, K. *)

بقّر القَوْمُ مَا حَوْلَهُمْ 2 بقّر القَوْمُ مَا حَوْلَهُمْ بقر القوم ما حولهم The people dug the tract around them, and made wells. (As.)

تبقّر 5 تبقّر أبقر بقر تبقر It (a she-camel's belly) became ripped open; as also ↓ ابتقر and ↓ انبقر. (TA.) ― -b2- It became open. (As.) ― -b3- And i. q. توسّع; (As, K;) as also ↓ تَبَيْقَرَ. (K.) So in the phrase تبقّر فِى العِلْمِ [He enlarged himself, or took a wide range, in science, or knowledge]; (S, A, Msb;) and العِلْمَ ↓ بَقَرَ, inf. n. بَقْرٌ, signifies the same. (TA.) And so in the phrase تبقّر فِى المَالِ, (S, A, Msb,) and فى الأَهْلِ, (TA,) i. e., He enlarged himself, or he became, or made himself, large, or abundant, in wealth, or camels or the like, and in family; as explained by As. (A'Obeyd.) You say also, تبقّر الكَلَامَ, [meaning فِى الكَلَامِ,] i. e., He was diffuse, or profuse, in speech; syn. تَفَتَّقَ بِهِ. (A.)

7 اـِنْبَقَرَ see 5.

8 اـِبْتَقَرَ see 5.

Q. Q. 1 see 1, in three places.

Q. Q. 2 see 5.

بَقَرٌ بَقَرٌ بقر قر a gen. n., (S, Msb,) a word of well-known meaning, (S, Msb, K,) [The bovine genus; the ox, or bull, and cow; and oxen, or bulls, and cows; neat; black cattle;] applied to the domestic and the wild: (TA:) [but the wild have also distinctive appellations, as will be seen below:] n. un. بَقَرَةٌ, (S, Msb, K, [but in the K it is said that بَقَرٌ is pl. of بَقَرَةٌ,]) which is applied to the male and the female; (S, Msb, K;) the ة being added only to restrict it to unity: (S, Msb:) the pl. of بَقَرٌ is أَبْقُرٌ [a pl. of pauc.]; (M,) and أَبْقَارٌ, meaning herds of oxen, or bulls, or cows: (Msb and TA in art. ابل:) and the pl. of بَقَرَةٌ is بَقَرَاتٌ (S, Msb, K) and بُقُرٌ and بُقَّارٌ (K) and بَوَاقِرُ (As, T, K) and ↓ أُبْقُورٌ; (K;) [or rather this last is a quasi-pl. n.;] and the following [also] are quasi-pl. ns., namely, ↓ بَيْقُورٌ, (K,) which is syn. with بَقَرٌ, (S,) and ↓ بَقِيرٌ, (K,) or this signifies a collection, or herd, of بَقَر, (S,) and ↓ بَاقِرٌ, (K,) or this signifies a collection, or herd, of بَقَر with their pastors, (Lth, S,) and ↓ بَاقُورٌ, and ↓ بَاقُورَةٌ, (K,) or this last is syn. with بَقَرَةٌ in the dial. of the people of El-Yemen: (S:) or ↓ بَاقُورٌ and ↓ يَبْقُورٌ and ↓ أُبْقُورٌ are all syn. with بَقَرٌ; and so, accord. to Ktr, is ↓ بَاقُورَةٌ. (Mgh.) ― -b2- بَقَرُ الوَحْشِ [and البَقَرُ الوَحْشِىُّ signify The wild ox, or bull, and cow; and wild oxen, or bulls, and cows, collectively: n. un. بَقَرَةُ الوَحْشِ and البَقَرَةُ الوَحْشِيَّةُ; masc. and fem.: in Egypt, these appellations are applied to the antilope defassa of modern zoologists: so says Sir Gardner Wilkinson; and to this, I believe, they generally apply in the poems &c. of the early Arabs: it is a species of bovine antelope: in Barbary, it seems that the animal thus called is another species of bovine antelope, or perhaps a variety of the former; it is said to be what is termed by Pallas antilope bubalis; by others, alcephalus bubalis, or acronotus bubalis; and this is said to come occasionally to the Nile: but the Arabic appellations given above are employed with much laxity: thus we find بَقَرُ الوَحْشِ explained as meaning] a kind of animal of which there are four different species: the first called مِهِا [i. e. مَهًا, a coll. gen. n. of which the n. un. is مَهَاةٌ]; the second, ايل [i. e. اـِيَّلٌ]; the third يحمور [i. e. يَحْمُورٌ], or يامور [i. e. يَأْمُورٌ]; the fourth, ثيثل [or ثَيْتَلٌ], and also وعل [i. e. وَعْلٌ]: (Ed-Demeeree, cited by De Sacy, erroneously written by him “ Domaïri, ” in his Chrest. Ar. sec. ed. ii. 435 et seq.:) or what is called in Persian كوزن [or گَوَزْنْ (see also اـِيَّلٌ in art. اول)]; it has a great horn, with branches; an additional branch growing upon its horn every year; and its horn is solid, thus differing from the horns of other animals, for their horns are hollow: when it hears singing, and the sounds of musical instruments, it listens thereto, and then it takes no care to guard itself from the arrows, by reason of its intense delight therein: when it raises its ear, it hears sounds; and when it relaxes it, it hears not anything. (Kzw: also cited by De Sacy, ubi suprà.) The Arabs regard بَقَر [meaning بقر الوحش] as ominous of evil, because of the sharpness of their horns. (Ham p. 285.) ― -b3- مِلْءُ مَسْكِ البَقَرَةِ [The quantity that fills the hide of the bull, or cow,] means (tropical:) a large quantity. (A.) ― -b4- الظِّبَآءَ عَلَى البَقَرِ [or الظِّبَآءُ] and الكِرَابَ عَلَى البَقَرِ [or الكِرَابُ, and الكِلَابَ or الكِلَابُ,] are provs. of the Arabs. (TA.) [See arts. ظبي and كرب and كلب.] ― -b5- عَيْنُ البَقَرِ (assumed tropical:) [The buphthalmum, or ox-eye;] i. q. بَهَارٌ, q. v. (S in art. بهر.) ― -b6- عُيُونُ البَقَرِ (tropical:) A species of grape, black, large, round, and not very sweet. (K, TA.) In Palestine, applied to (tropical:) A species of اـِجَّاص [or plum]. (K, TA.) ― -b7- بَقَرٌ is also applied to (tropical:) A family, or household; those who dwell with a man, and whose maintenance is incumbent on him. (TA.) You say, جَاءَ فُلَانٌ يَجُرُّ بَقَرَهُ (tropical:) Such a one came dragging along his family, or household. (A, * TA.) And عَلَى فُلَانٍ بَقَرَةٌ مِنْ عِيَالٍ وَمَالٍ (tropical:) Upon such a one is dependent a troop, or large number, of his family, and of camels or the like; (A, * TA;) and in like manner you say, كَرِشٌ مِنْ عِيَالٍ. (A.) And فُلَانٌ فِى بَقَرٍ مِنَ النَّاسِ (tropical:) Such a one is among a large company of men. (A.)

بَقِيرٌ بَقِيرٌ بقير قير Slit; ripped; split; cut, or divided, lengthwise; as also ↓ مَبْقُورٌ. (K.) ― -b2- A she-camel having her belly ripped open so as to disclose her fœtus. (S.) ― -b3- A mare's colt or foal that is born in a [membrane such as is called] مَاسِكَةٌ or سَلًى: (K:) so termed because this is ripped open over it. (TA.) ― -b4- Also, and ↓ بَقِيرَةٌ, A garment of the kind called بُرْد, which is slit [in the middle], and worn (As, K) by a woman, who throws it upon her neck, [putting her head through the slit,] (As,) without sleeves, (As, K,) and without a جَيْبٍ [or an opening at the bosom]; (As;) i. q. اـِتْبٌ [q. v.], which is a kind of shirt without sleeves, worn by women. (S.) -A2- See also بَقَرٌ.

بَقِيرَةٌ بَقِيرَةٌ بقيره بقيرة قير : see بَقِيرٌ.

بَقَّارٌ بَقَّارٌ بقار قار قاري A grave-digger; syn. حَفَّارٌ. (TA.) ― -b2- A worker in iron; a blacksmith. (K.) -A2- An owner, or a possessor, [or an attendant,] of بَقَر [or oxen, or bulls, or cows]. (K.)

عَصًا بَقَّارِيَّةٌ عَصًا بَقَّارِيَّةٌ عصا بقاريه عصا بقارية A strong staff or stick [such, app., as is used for driving oxen or bulls or cows]. (K.)

البَاقِرُ البَاقِرُ الباقر باقر The lion: (K:) because, when he catches his prey, he rips open his belly. (TA.) ― -b2- بَاقِرٌ and ↓ بَاقرَةٌ, [the latter an intensive epithet,] A man who inquires, and searches to the utmost, after sciences. (A.) And بَاقِرُ عِلْمٍ One who enlarges himself, or takes a wide range, in science, or knowledge. (Msb.) ― -b3- فِتْنَةٌ بَاقِرَةٌ, (S, K,) occurring in a trad., (TA,) (assumed tropical:) A sedition, discord, dissension, or the like, that severs society; (K;) that corrupts religion, and separates men: or that is wide-spreading and great: (TA:) it is likened to the disease of the belly; meaning the yellow water or fluid: (S:) or to pain of the belly; because its exciting cause and its cure are unknown. (TA.) -A2- See also بَقَرٌ.

بَاقِرَةٌ بَاقِرَةٌ باقر باقره باقرة : see بَاقِرٌ.

بَيْقَرَةٌ بَيْقَرَةٌ بيقره بيقرة Abundance of wealth, or of camels or the like, and of commodities, or household goods or utensils and furniture. (K.)

بَاقُورٌ بَاقُورٌ باقور : see بَقَرٌ; each in two places.

بَيْقُورٌ بَيْقُورٌ بيقور : see بَقَرٌ; each in two places.

بَاقُورَةٌ بَاقُورَةٌ باقوره باقورة : see بَقَرٌ; each in two places.

أُبْقُورٌ أُبْقُورٌ ذ : see بَقَرٌ; each in two places.

مَبْقُورٌ مَبْقُورٌ مبقور : see بَقِيرٌ.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR493 harf
بَقَرَ بَقَرَ A , U ( n. ac. بَقْر 1 ), a. Split, ripped open. تَبَقَّرَ تَبَقَّرَ V , a. Was rich ( in wealth or knowledge ). بَقَر بَقَر 4 , ( pl. أَبْقَاْر 38 ), a. Head of cattle, cattle; bull, ox. b. [ art. prec. by جُوْع hunger ], Bulimy. بَقَرَة بَقَرَة 4t , a. Cow. بَاْقِر بَاْقِر 21 a. [ art. ], The Lion. بَقَّاْر بَقَّاْر 28 , a. Herdsman; drover. بَاْقُوْر بَاْقُوْر 40 ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR30.040 harf
بقر بَقَرَ - يَبْقُرُ - بَقَرَة - بَقَرات - بَقَر بَقَرَ - يَبْقُرُ + كائن + شيئاً: يشق جوفه بشكل واسع عريض ليخرج ما فيه بَقَرَة: على وزن " فـَعـَلة": اسم فعل بمعنى فاعل من " بَقَرَ - يَبْقُرُ": الذي يبقر على وجه التكرار والقوة: وهي اصطلاحاً اسم الدابة المعروفة، ويبدو أن ذلك لأن جنسها يستعمل لحرث الأرض وشقها وقلبها بَقَرات: جمع " بَقَرَة "
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler81 mücavir (100 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عجف

    2 ortak ayet · Cılızlar

  2. سمن

    2 ortak ayet · Yağ

  3. سنبل

    2 ortak ayet · Başaklar

  4. يبس

    2 ortak ayet · Kurular

  5. خضر

    2 ortak ayet · Hudr : Sebzedir

  6. ذبح

    2 ortak ayet · Zebih kesilmiş hayvan demektir

  7. فتي

    2 ortak ayet · Kepçe, kefe demektir

  8. شحم

    1 ortak ayet · İkisinin iç yağı

  9. فقع

    1 ortak ayet · Koyu

  10. وشي

    1 ortak ayet · Alaca

  11. سبع

    2 ortak ayet · Yırtıcı hayvan demektir

  12. قول

    7 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(9)

  1. قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَلِكَ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ

    İnekOnlar, Bizim için Rabbına dua et de onu bize iyice bildirsin, demişlerdi. Musa da: Allah, o, ne çok kart, ne de çok körpedir. İkisi ortası dinç bir sığırdır, buyuruyor. Artık emrolunduğunuz şeyi yapın, demişti.

  2. قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ

    İnekDediler ki: Bizim için Rabbına dua et de onun ne renk olduğunu bize iyice açıklasın. O da: Rabbım diyor ki: O bakanları rahatlatacak sapsarı renkli bir inektir, demişti.

  3. قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ

    İnekDedik ki: Rabbım, o, ne boyunduruğa koşulup arazi sürecek, ne de ekin sulayacak bir inektir, zillete uğramamıştır. Bütün kusurlardan uzaktır. Onun alacası da yoktur, buyuruyor. Onlar: İşte şimdi gerçeği ortaya koydun, dediler. Hemen onu boğazladılar ki az kalsın bunu yapmayacaklardı.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبقر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنعم, حرث, فلح, شقق
Zıt Kökرتق
Çekirdek Özet 1Genişçe yarmak, açmak, toprağı sürerek yarmak ve bu eylemle özdeşleşen sığır cinsi
Çekirdek Özet 2İlahi emre teslimiyette bahane üretmeksizin boyun eğme ve rızık üretiminde tasarruf aracı
Çekirdek Özet 3Hakikatin örtüsünü yarma, kapalılığı açığa çıkarma ve üretim döngüsünü işletme ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir hayvan türü ismi sayıp yarma, açığa çıkarma ve tarımsal üretim bağlamındaki kurucu semantik çekirdeğini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بقDışarı fırlama, yayılma, yarılarak ortaya çıkma veya ardında kalıntı bırakma hareketidir; nitekim بقل toprağı yarıp çıkan yeşillik ve filizi, بقع zeminde ayrılarak belirginleşen renk ve lekeyi, بقي ise yok oluş sürecinden yarılarak geriye kalmayı ifade ederرÇekirdekteki yayılma ve patlak verme hareketine süreklilik, fiziksel derinlik ve mekanik yarılma boyutu katarak toprağı veya bir dokuyu genişçe ve boylu boyunca yarma anlamına dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırKapalı bir hacim, iç alan, sınırlandırılmış bünye veya barınak
قUfuktaki güneş, iğne deliğiSıkışma, toplanma, dar bir kanaldan geçiş veya odaklanma
رİnsan başıÖncülük, hareketin yöneldiği tepe nokta, akışın başı
بقرKapalı bir bünyenin dar bir hat boyunca başlanarak yarılmasıKapalı bir yapının (ب), odaklanmış ve keskin bir hat üzerinden (ق), yönlü ve sürekli bir eylemle baştan sona boylu boyunca yarılıp açılması (ر)

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir bedeni, karnı veya toprağı boydan boya, genişçe ve derinlemesine yarmak; toprağı çift sürerek yarması sebebiyle sığır cinsine verilen ad
Cahiliye şiiri kullanımıİmrüülkays’a nispet edilen beyitte kök, yeryüzünü yararak genişçe yol almak ve uzaklaşmak anlamında kullanılmıştır: ألا هل أتاها والحوادث جمة / بأن امرئ القيس بن تملك بيقرا
Erken Arapça kullanımSu içmekten kaçınan sığır sürüsünü ve bu sürünün başında duran sığırtmacı anlatmak için erken dönem darbımesellerinde باقر ve باقورة biçiminde kullanılmıştır; nitekim sözlüklerde yer alan şu beyit erken kullanım şahididir: وما ذنبه أن عافت الماء باقر / وما إن تعاف الماء إلا ليضربا

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Mufradāt, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça بقر kökü, Kuzeybatı ve Güney Sami dillerinde hem eylemsel olarak yarma, açma, inceleme hem de doğrudan sığır (büyükbaş hayvan) cinsi için kullanılan kadim bir Afro-Asyatik miras taşır. İbranicede baqar (בָּקָר) kelimesi sığır sürüsünü, bāqar (בָּקַר) fiili ise yarıp araştırmak, dikkatle denetlemek, teftiş etmek anlamını ifade eder; ayrıca boqer (בֹּקֶר) kelimesi gecenin karanlığını yarıp açan sabah vaktidir. Süryanicede bqārā (ܒܩܪܐ) sığır sürüsü, bqār (ܒܩܪ) fiili ise sorgulamak, araştırmak ve teftiş etmek demektir. Akadcada bāqiru / baqāru biçiminde görülen hukuki hak iddiası veya talep eylemi de bir meseleyi açığa çıkarma ve deşme hareketinden türer. Bu dilsel katman, sözcüğün hayvana ad oluşunun tesadüfi olmadığını; hayvanın toprağı yarma (çift sürme) işlevinden ve eylemin zihinsel düzlemde gizli olanı açığa çıkarma (teftiş, tahkik) hareketinden kaynaklandığını kesin olarak gösterir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönToprağı, karnı veya bir nesneyi genişçe yarmak ve bu yarılmadan ilim veya rızık çıkarmakFiil olarak yarma eylemi; toprağı süren hayvana (بَقَرَة) ve ilmin inceliklerini yarıp açığa çıkaran kişiye (بَاقِر) isim türetmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice baqar (sığır/araştırmak), Süryanice bqārā (sığır/sorgulamak)Toprağı yarma ile nesneyi yarıp teftiş etme arasındaki semantik paralellik tüm Sami kolunda ortaktırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök tabakasıÇiftçilik ve evcilleştirme süreçleriyle eşzamanlı olarak yarma, sürme ve büyükbaş sürüsü kavramı bölgesel dil havzasında sabitleşmiştirGüçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Koehler-Baumgartner HALOT, Jeffery Foreign Vocabulary.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بقرAnlamlıGenişçe yarmak, açmak, sığır cinsiKapalı bir yapıyı deşip açmak; toprağı yarıp süren büyükbaş hayvanHedef kök; Kur'an'da geçer
برقAnlamlıParıldamak, şimşek çakmak, göz kamaşmakIşığın aniden karanlığı yarıp parlaması ve gözün hayretten açılmasıKur'an'da geçer; ani yarılma ve parıltı ortaklığı
قبرAnlamlıGmmek, kabir yapmak, örtmekToprağı yarıp içine yerleştirdikten sonra üzerini kapatmakKur'an'da geçer; yarma eyleminin zıt yönde örtmeyle tamamlanması
قربAnlamlıYaklaşmak, yakın olmak, suya yönelmekMesafe aralığını yararak iki noktanın birbirine yanaşmasıKur'an'da geçer; aradaki boşluğu kapatma yönelimi
ربقAnlamlıİple bağlamak, halkaya geçirmekHayvanların boynuna halkalı ip geçirmek, bağlamakKur'an'da geçmez; sığır ve davarı zapt etme bağıyla ilişkilidir
رقبAnlamlıGözetlemek, beklemek, boyunBoynunu uzatarak dikkatle bakmak, muhafaza etmekKur'an'da geçer; baqara ile boyun ve gözetleme ekseninde birleşir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بقرMerkezYarma, çift sürme, sığırHem fiziksel yarma eylemini hem de bu eylemin aracı olan büyükbaş hayvan cinsini ifade ederToprağı yararak üretimi başlatma ve kapalı olanı açığa çıkarma nüansı taşır
نعمKomşuEvcil hayvan sürüsüSığır, koyun, keçi ve deveyi içine alan genel refah ve nimet nitelikli sürü kavramıdırبقر gibi doğrudan yarma ve tarımsal işlevden değil, fayda ve lütuftan türemiştir
حرثKomşuToprak sürme, ekimToprağı tohum ekmek üzere işleme, kazma ve ekine hazırlama eylemidirبقر bu eylemi gerçekleştiren fiziki güç ve faili karşılarken, حرث sürecin tamamıdır
فلحKomşuYarma, kurtuluş, tarımToprağı yarıp tohumu yetiştirme ve bu yolla nihai başarıya/kurtuluşa ulaşmadırبقر mekanik yarılmaya odaklanırken, فلح yarılma sonucu elde edilen verim ve necatı vurgular
شققKomşuParçalara ayırma, yarmaBir bütünün ikiye ayrılması veya çatlamasıdırشقق çatlama ve zorlanma nüansına sahiptir; بقر ise geniş ve derinlemesine deşerek açmadır
رتقZıtBitişiklik, kapalılıkİki parçanın birbirine yapışık, kapalı ve deliksiz olması durumudurبقر eyleminin tamamen tersi olarak hiçbir yarık ve açılmanın bulunmaması halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبقرSığır; yarmak, genişçe açmakHem hayvan cinsini hem de toprağı veya bir nesneyi deşerek açma eylemini kapsarKesin
LatinceBos, aratorSığır, öküz; çift sürenSığır cinsini ve çift sürme işlevini karşılar; iç organı veya ilmi yarma soyutlamasını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceBovine, cattle; furrow, delveSığır cinsi; yarmak, derinlemesine araştırmakHayvan anlamını cattle/bovine tam verir; fiil anlamındaki derin yarıp deşmeyi delve ve furrow kısmen karşılarGüçlü
AlmancaRind, Rindvieh; aufschlitzen, ergründenSığır cinsi; yarıp açmak, derinlemesine araştırmakRind biyolojik cinsi karşılar; aufschlitzen fiziksel yarmayı, ergründen ilmi derinleşmeyi ayrı ayrı verirGüçlü
FransızcaBovin, bétail; fendre, éventrerBüyükbaş hayvan; yarmak, karnını deşmekBétail ve bovin hayvanı adlandırır; fendre ve éventrer kökün cerrahi ve fiziksel yarma yönünü aktarırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بَقَرَةٌİsrailoğullarının kurban etmekle emrolunduğu somut sığırEmre teslimiyet imtihanı, şekilcilik ve gereksiz ayrıntı sorgulamasının kınandığı kıssa bağlamı (Bakara 2:67, 2:68, 2:69, 2:71)
الْبَقَرِGenel cins ismi; helal kılınan veya haramlığı tartışılan büyükbaş hayvanlarRızık taksimi, putperest tabuların reddi ve Yahudilere ceza olarak konan yağ yasakları bağlamı (En'âm 6:144, 6:146)
الْبَقَرِTeşhis edilemeyen, birbirine benzeyen sığır cinsiAyırt etme zorluğu ve hakikatin kapalılığı bağlamı (Bakara 2:70)
بَقَرَاتٍRüyada sembolik olarak bolluk ve kıtlık yıllarını temsil eden ineklerGeleceğe dair iktisadi ve tarımsal döngülerin rüya yoluyla tevili bağlamı (Yûsuf 12:43, 12:46)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEmre muhatap olma ve mükellefiyetBakara kıssasında emre itaat yerine sürekli soru sormanın teklifi ağırlaştırması ve ilahi iradeye teslimiyetŞüphecilik, nifak ve gereksiz tafsilat talebinin mükellefiyeti zorlaştırması
FıkıhKurban, zekat ve helal/haram gıdalarSığırın kurban nisabı (yedi kişi adına kesilebilmesi), zekat oranları ve En'âm suresinde geçen iç yağlarının tahliliŞer'i bir mal, üretim aracı ve ibadet nesnesi olarak hukuki statüsü
TefsirBakara kıssası ve Yûsuf rüyasının teviliİneğin etinden bir parça ile ölünün diriltilmesi mucizesi ve yedi ineğin yedi yıllık tarımsal verimliliği simgelemesiÖlüm ile hayat arasındaki perdenin yarılıp açılması ve iktisadi döngülerin tevili
HadisAhkam, fitneler ve kurban uygulamalarıFitnetün bâkıratün (her şeyi yarıp dağıtan fitne) rivayetleri ve kurbanlık büyükbaşın vasıflarıYarıp parçalayan toplumsal yarılmalar veya bereket vesilesi olan ziraat hayvanı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve teslimiyetKurban ve ilahi emrin pazarlıksız icrasıŞüpheyi ve pagan tabuları parçalamaKutsanan veya bahane konusu yapılan hayvanın kesilmesiyle şirk tortuları yarılıp atılırKesin
İlmiAraştırma ve idrakMeselelerin iç yüzünü yarıp açığa çıkarma (tebakku')Hakikati keşfetmeİlimde derinleşmek, kapalı nas ve olayların zahirini yarıp bâtınındaki hikmeti bulmaktırGüçlü
SiyasiOtorite ve itaatBahane üretmeksizin emir komuta zincirine uymaFitneyi ve bölünmeyi engellemeAşırı teferruat sorgulamasının siyasi birliği bozucu ve emri zaafa uğratıcı etkisini tasfiye ederGüçlü
İktisadiÜretim ve rezervTarımsal güç, ziraat ve gıda rezervi döngüsüÜretimi sürdürme ve kriz yönetimiToprağın sürülmesiyle refahın üretilmesi ve yedi yıllık kıtlık krizine karşı stok yönetimiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBir manifoldun veya yüzeyin yarılması, faz geçişi ve çatallanma (bifurcation)Kapalı bir denge durumunun dış bir kuvvetle kırılarak içeriğindeki gizli enerjinin ve yeni durumların açığa çıkması modeliGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal kapalılığın sorgulanarak deşifre edilmesi, tarımsal emek teorisiToplumda tabularla korunan bâtıl yapıların rasyonel ve ilahi buyrukla deşilip çözülmesi, toprağın işlenmesiyle artı-ürün üretimiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiبقر kökünü sadece zoolojik bir sınıflandırma olan inek veya öküz kelimesine indirgeyerek, kelimenin yarma, deşme ve açığa çıkarma anlamını tamamen unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'da maktulün katilini bulmak için bir ölünün diriltilmesi (perdenin yarılması), kıtlık ve bolluk dengelerinin önceden yarılıp deşifre edilmesi gibi kurucu bir idrak aracına dönüşmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBakara kıssasının sadece bir hayvan kurban etme ritüeline indirgenmesi, kıssadaki emir-sorgulama psikolojisinin ve hakikati perdeleyen örtülerin parçalanması hedefinin ıskalanması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın en uzun suresine adını veren bu kök; şüphe, bahane ve teferruat hastalığına karşı ameli teslimiyeti temsil ederken, ontolojik düzeyde ölüm-hayat perdesinin yarılıp hakikatin ortaya çıkmasını simgeler.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bakara suresindeki faili meçhul cinayet ve ineğin kurban edilmesi kıssasında (Bakara 2:67-73), En'âm suresindeki helal-haram hayvan tasniflerinde (En'âm 6:144-146) ve Yûsuf suresindeki iktisadi rüya tabirinde (Yûsuf 12:43-49).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini yükümlülüklerde teslimiyet yerine mantık kılıflı bahaneler üretmenin insanı felakete sürükleyeceğini; tabulaştırılan nesnelerin bizzat kurban edilerek zihinsel özgürlüğün kazanılacağını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamToprağı, bedeni veya bir nesneyi derinlemesine ve genişçe yarmak; bu işlevle toprağı süren sığır cinsi.
  • Soyut anlamGizli kalmış, kapalılık arz eden veya üstü örtülmüş bir hakikatin deşilerek açığa çıkarılması; şüphe ve cehalet karanlığının delinmesi.
  • Sistematik karşılıkÜretim aracı olarak toprağı yarma gücü ile bilinç düzeyinde perdeleri yarma iradesinin birleşimi; kriz ve kıtlık karşısında rezerv yönetimi.
  • LaTeX modeliS(t)→  ∇  (U(t)×Y(t))  ⟹  ΔH=Hac¸ık−Hgizli
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), t anındaki kapalı ve bölünmemiş sistemi (toprak, kapalı hakikat, meçhul cinayet veya rüya); ∇ simgesi, kökün temsil ettiği boylu boyunca yarma, açma ve deşme operatörünü; U(t) tarımsal üretim ve emek çıktısını; Y(t) açığa çıkarılan yeni fiziki veya tevili veriyi; ΔH ise gizli durumdaki belirsizlik entropisinin parçalanarak hakikatin berraklaşması arasındaki farkı temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب