ثبت

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ث-ب-ت17 sîga, 109 mücavir kök, 17 ayet, 11 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ضربرتلمحولِيُثَبِّتَالثَّابِتِفَثَبِّتُواثبتقدموَثَبِّتْفأدفَاثْبُتُوافرعبنننصر

KökSîga 17Ayet 17Sure 11Mücavir 109

▶ Ağı aç (3B)

ثبت

ث - ب - ت

KÖK
  • 18 geçiş
  • 17 ayet
  • 17 sîga
  • 12 sözlük

Sibat(Te) kayış demektir. Bir şeyi başka bir şeye bağlamış olmak anlamında sabit oldu anlamındadır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sibat(Te) kayış demektir. Bir şeyi başka bir şeye bağlamış olmak anlamında sabit oldu anlamındadır.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR602 harf
ثَبَتَ الشيءُ ثَباتاً وثبوتاً؛ وأَثْبَتَهُ غيره وثَبَّتَهُ، بمعنىً. ويقال: أَثْبَتَهُ السُقْمُ، إذا لم يفارقه. وقوله تعالى: "لِيُثْبِتوكَ" أي يَجْرَحوكَ جِراحةً لا تقوم معها. وتثَبَّتَ الرجلُ في الأمر، واسْتَثْبَتَ بمعنىً. ورجل ثَبْتٌ، أي ثابتُ القلب. قال الشاعر: ثَبْتٌ إذا ما صيحَ بالقوم وَقَرْ ويقال أيضاً: فلانٌ ثَبْتُ الغَدَر، إذا كان لا يزلُّ لسانه عند الخصومات. ورجل له ثَبَتٌ عند
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.437 harf
ت ث ب ثبت استعمل من وجوهه : ( ثبت ) . ثبت : ثعلب عن ابن الأعرابي يقال للجراد إذا رَزّ أَذْنَابَه لِيبيضَ : ثَبَتَ وأَثْبَتَ وتَثَبَّتَ . وقال الليث : يقال : ثَبَتَ فلانٌ بالمكان يَثْبُتُ ثُبُوتاً فهو ثَابِتٌ إذا أقام به ، وتَثَبَّت في رأيه وأَمْرِه إذا لم يَعْجَل وتَأَنَّى فيه ، واسْتَثبَتَ في أمره إذا شاوَرَ وفحص عنه ، وأُثْبِتَ فلانٌ فهو مُثْبَتٌ إذا اشتَدَّتْ به عِلَّتُهُ وأَثْبَتَتْهُ جِراحهُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.192 harf
(باب الثاء والباء وما يثلثهما) (ثبت) الثاء والباء والتاء كلمةٌ واحدة، وهي دَوامُ الشيء. يقال: ثَبَتَ ثباتاً وثُبُوتاً. ورجل ثَبْتٌ وثبيت. قال طَرَفَةُ في الثَّبيت: فالهَبيت لا فؤادَ لـه *** والثّبيت ثبته فَهَمُه([1])(ثبج) الثاء والباء والجيم كلمةٌ واحدةٌ تتفرّع منها كَلِمٌ، وهي مُعْظَمُ الشيءِ ووَسَطُهُ. قال ابنُ دريد: ثَبَج كلِّ شيءٍ وسطُه. ورجل أثْبَجُ وامرأةٌ ثَبْجاء، إذا كان عظيمَ الجوفِ.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.202 harf
- الثبات ضد الزوال، يقال: ثبت يثبت ثباتا، قال الله تعالى: ﴿يا أيها الذين آمنوا إذا لقيتم فئة فاثبتوا﴾ [الأنفال/45]، ورجل ثبت وثبيت في الحرب، وأثبته السقم (قال ابن فارس: وأثبته السقم:إذا لم يكد يفارقه)، ويقال ذلك للموجود بالبصر أو البصيرة، فيقال: فلان ثابت عندي، ونبوة النبي صلى الله عليه وسلم ثابتة، والإثبات والتثبيت تارة يقال بالفعل، فيقال لما يخرج من العدم إلى الوجود، نحو: أثبت الله كذا، وتارة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR890 harf
ث ب ت فلان ثابت القدم من رجال ثبت‏.‏ ورجل ثبت الجنان وثبت الغدر إذا لم يزل في خصام أو قتال‏.‏ وفارس ثبت وثبيت‏.‏ قال العجاج‏:‏ ثبت إذا مـا صيـح بالقـوم وقـر ورجل ثبت وثبيت‏:‏ عاقل متماسك وقيل‏:‏ هو القليل السقط في جميع خصاله وقد ثبت ثباتة‏.‏ وفلان له ثبت عند الحملة أي ثبات‏.‏ قال‏:‏ وعندهم مصادق مـن وقائعنـا فمـا لهـم لدي حملاتنا ثبت وهو ثبت من الأثبات إذا كان حجة لثقته في روايته‏.‏ ووجـدت
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.342 harf
ثَبَتَ الشيءُ يَثْبُتُ ثَباتاً وثُبوتاً فهو ثابتٌ وثَبِيتٌ وثَبْتٌ، وأَثْبَتَه هو، وثَبَّتَه بمعنىً. وشيء ثَبْتٌ: ثابتٌ. ويقال للجَرَاد إِذا رزَّ أَذْنابَه ليَبِيضَ: ثَبَتَ وأَثْبَتَ وثَبَّتَ. ويقال: ثَبَتَ فلانٌ في المَكان يَثْبُتُ ثبُوتاً، فهو ثابتٌ إِذا أَقام به. وأَثْبَتَه السُّقْم إِذا لم يُفارِقْهُ. وثَبَّتَه عن الأَمْر كَثَبَّطه. وفرس ثَبْتٌ: ثَقِفٌ في عَدْوِه. ورجل ثَبْتُ الغَدْرِ إِذا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR407 harf
* ث ب ت * * ثبتَ * الشيء من باب دخل و * ثَبَاتاً * أيضا و * أثْبَتَهُ * غيره و * ثَبّتَهُ * أيضا و * أَثْبَتَهُ * السقم إذا لم يفارقه وقوله تعالى ﴿ليثبتوك﴾ أي يجرحوك جراحة لا تقوم معها و * تَثَبّتَ * في الأمر و * اسْتَثْبَتَ * بمعنى ورجل * ثَبْتٌ * بسكون الباء أي * ثابتُ * القلب ورجل له * ثَبَتٌ * عند الحملة بفتح الباء أي ثبات وتقول لا أحكم بكذا إلا بثبت بفتح الباء أي بحجة و * الثَّبيِتُ *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.715 harf
ثبت الشيء، يثبت، ثباتا بالفتح، وثبوتا بالضم، فهو ثابت، وثبيت، وثبت بفتح فسكون. شيء ثبت: أي ثابت. وأثبته هو، وثبته، بمعنى. ويقال: ثبت فلان في المكان، يثبت، ثبوتا: إذا أقام به، فهو ثابت. والثبيت، كأمير: الفارس الشجاع الصادق الحملة، كالثبت بفتح فسكون. وقد ثبت الرجل ككرم، ثباتة ككرامة، وثبتة بالضم: أي صار ثبيتا. الثبيت، أيضا: الثابت العقل. قال العجاج ثبت إذا ما صيح بالقوم وقر والثبيت:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR14.042 harf
ثَبَتَ 1 ثَبَتَ ثاب ثبت ثبتت , (S, M, A, &c.,) aor. ثَبُتَ , (M, Msb,) inf. n. ثُبُوتٌ (S, M, A, Mgh, Msb, K) and ثَبَاتٌ, (S, M, Mgh, K,) or this latter is a simple subst., (Msb,) [unexplained in the S and M and A and K, as being well known,] It (a thing, S, M, Msb) continued, subsisted, lasted, endured, remained, remained fixed or stationary, stood, or rested; it was, or became, permanent,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.608 harf
ثَبَتَ ثَبَتَ U ( n. ac. ثَبَاْت 22 , ثُبُوْت 27 ), a. Continued, lasted, endured; was or became fixed, stationary, immovable, permanent. b. Was established, proved, authenticated, confirmed. c. [ 'Ala ], Became binding on; was proved against. d. [ 'Ala ], Persevered, persisted in. ثَبُتَ ثَبُتَ U ( n. ac. ثَبَاْتَة 22t , ثُبُوْتَة 27t ), a. Was firm in intellect or judgment; was
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR21.412 harf
ثبت ثَبَتَ - يَثْبُتُ - ثُبُوْت - ثابِت - أَثْبَتَ - يُثْبِتُ - ثَبَّتَ - يُثَبِّتُ - تََثْبيْت ثَبَتَ - يَثْبُتُ + كائن أو شيء + في مكان: بقي وظل وأقام في مكانه لا يفارقه رغم ظروف حركية خاصة محيطة به تدفعه للتحرك منه ثَبَتَ - يَثْبُتُ + أمر+ في خصام أو محاججة: بقي وظل وأقام في مكانه لا يدحض رغم سعي الخصم لزعزعته ودفعه وإزالته ثُبُوْت: على
Maddenin bağlantısı

ثبت ثَبَتَ - يَثْبُتُ - ثُبُوْت - ثابِت - أَثْبَتَ - يُثْبِتُ - ثَبَّتَ - يُثَبِّتُ - تََثْبيْت ثَبَتَ - يَثْبُتُ + كائن أو شيء + في مكان: بقي وظل وأقام في مكانه لا يفارقه رغم ظروف حركية خاصة محيطة به تدفعه للتحرك منه ثَبَتَ - يَثْبُتُ + أمر+ في خصام أو محاججة: بقي وظل وأقام في مكانه لا يدحض رغم سعي الخصم لزعزعته ودفعه وإزالته ثُبُوْت: على وزن "فـُعول" اسم فعل مبالغة من " ثَبَتَ - يَثْبُتُ " : البقاء في المكان الأصلي رغم ظروف حركية خاصة محيطة به تدفعه للتحرك منه ثَابِت: اسم فاعل صفة مشبهة من فعل " ثَبَتَ - يَثْبُتُ " أَثْبَتَ - يُثْبِتُ: على وزن " أفعل" من " ثَبَتَ - يَثْبُتُ " جعله " يَثْبُتُ ": يجعل الشيء يبقى في مكانه نسبياً رغم ظروف حركية خاصة محيطة به تدفعه للتحرك منه ثَبَّتَ - يُثَبِّتُ : على وزن "فـَعـَّل" من " ثَبَتَ - يَثْبُتُ " جعله " يَثْبُتُ " على وجه التكرار والشدة: يجعل الشيء يبقى في مكانه تماماً رغم ظروف حركية خاصة محيطة به تدفعه للتحرك منه تََثْبيْت: اسم فعل" ثَبَّتَ - يُثَبِّتُ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستقرار في موقع والثبات فيه، وذلك بعد الانتهاء من الانتقال من الحركة إلى السكون "، وهي: مَكَنَ - يَمْكُنُ، رَبَصَ - يَرْبِصُ، ثَبَتَ - يَثْبُتُ، قَعَدَ - يَقْعُدُ، مَسَكَ - يَمْسُكُ، وَقَرَ - يَقِرُ تفرق لفظاً: ثَبَا - يَثْبُو + كائن + كائنا أو شيئاً (جمعاً أو جيشاً): فرقهم جماعات وعصابات وسرايا صغيرة: جعل من جمعهم وأصلهم مجموعات صغيرة متتابعة متسلسلة ثَبَتَ - يَثْبُتُ + كائن أو شيء + في مكان: بقي وظل وأقام في مكانه لا يفارقه رغم ظروف حركية خاصة محيطة به تدفعه للتحرك منه ثَابَ - يَثُوْبُ + كائن + بشيء: يفوز به: يربح جائزة نتيجة جهد وعمل أو مسابقة فيأخذها ويعود بها إلى موطنه ثَابَ - يَثيبُ ( ثَابَتْ - تَثِيْبُ) + كائن + إلى كائن أو مكان أو أمر: ضد " بَكَرَ - يَبْكُرُ": يعود ويرجع إليه مرة أخرى بعد إقلاعه وتوقفه عنه ثَبَتَ ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا لقيتم فئة فاثبتوا واذكروا الله كثيرا لعلكم تفلحون(45)﴾ الأنفال ﴿ياأيها الذين آمنوا خذوا حذركم فانفروا ثبات أو انفروا جميعا(71)﴾ النساء ثبوت ﴿ولا تتخذوا أيمانكم دخلا بينكم فتزل قدم بعد ثبوتها وتذوقوا السوء بما صددتم عن سبيل الله ولكم عذاب عظيم(94)﴾ النحل ثابت ﴿ألم ترى كيف ضرب الله مثلا كلمة طيبة كشجرة طيبة أصلها ثابت وفرعها في السماء (24)﴾ إبراهيم أثبت ﴿وإذ يمكر بك الذين كفروا ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك ويمكرون ويمكر الله والله خير الماكرين(30)﴾ الأنفال ﴿يمحوا الله ما يشاء ويثبت وعنده أم الكتاب(39)﴾ الرعد ثبَّت ليثبت الذين آمنوا ﴿وكلا نقص عليك من أنباء الرسل ما نثبت به فؤادك وجاءك في هذه الحق وموعظة وذكرى للمؤمنين(120)﴾ هود ﴿وقال الذين كفروا لولا نزل عليه القرآن جملة واحدة كذلك لنثبت به فؤادك ورتلناه ترتيلا(32)﴾ الفرقان ﴿قل نزله روح القدس من ربك بالحق ليثبت الذين آمنوا وهدى وبشرى للمسلمين(102)﴾ النحل ﴿يثبت الله الذين آمنوا بالقول الثابت في الحياة الدنيا وفي الآخرة ويضل الله الظالمين ويفعل الله ما يشاء(27)﴾ إبراهيم ﴿ولما برزوا لجالوت وجنوده قالوا ربنا أفرغ علينا صبرا وثبت أقدامنا وانصرنا على القوم الكافرين(250)﴾ البقرة ﴿وما كان قولهم إلا أن قالوا ربنا اغفر لنا ذنوبنا وإسرافنا في أمرنا وثبت أقدامنا وانصرنا على القوم الكافرين (147)﴾ آل عمران ﴿إذ يغشيكم النعاس أمنة منه وينزل عليكم من السماء ماء ليطهركم به ويذهب عنكم رجز الشيطان وليربط على قلوبكم ويثبت به الأقدام (11)﴾ الأنفال ﴿ياأيها الذين آمنوا إن تنصروا الله ينصركم ويثبت أقدامكم (7)﴾ محمد ﴿إذ يوحي ربك إلى الملائكة أني معكم فثبتوا الذين آمنوا سألقي في قلوب الذين كفروا الرعب فاضربوا فوق الأعناق واضربوا منهم كل بنان(12)﴾ الأنفال ﴿ولولا أن ثبتناك لقد كدت تركن إليهم شيئا قليلا(74)﴾ الإسراء تَثبيت ﴿ومثل الذين ينفقون أموالهم ابتغاء مرضاة الله وتثبيتا من أنفسهم كمثل جنة بربوة أصابها وابل فآتت أكلها ضعفين فإن لم يصبها وابل فطل والله بما تعملون بصير(265)﴾ البقرة ﴿ولو أنا كتبنا عليهم أن اقتلوا أنفسكم أو اخرجوا من دياركم ما فعلوه إلا قليل منهمولو أنهم فعلوا ما يوعظون به لكان خيرا لهم وأشد تثبيتا(66)﴾ النساء مختار الصحاح ● [ثبت] ث ب ت: ثبتَ الشيء من باب دخل و ثَبَاتاً أيضا و أثْبَتَهُ غيره و ثَبّتَهُ أيضا و أَثْبَتَهُ السقم إذا لم يفارقه وقوله تعالى ﴿ليثبتوك﴾ أي يجرحوك جراحة لا تقوم معها و تَثَبّتَ في الأمر و اسْتَثْبَتَ بمعنى ورجل ثَبْتٌ بسكون الباء أي ثابتُ القلب ورجل له ثَبَتٌ عند الحملة بفتح الباء أي ثبات وتقول لا أحكم بكذا إلا بثبت بفتح الباء أي بحجة و الثَّبيِتُ الثابت العقل الراغب ثبت الثبات ضد الزوال، يقال: ثبت يثبت ثباتا، قال الله تعالى: }يا أيها الذين آمنوا إذا لقيتم فئة فاثبتوا﴿[الأنفال/45]، ورجل ثبت وثبيت في الحرب، وأثبته السقم (قال ابن فارس: وأثبته السقم:إذا لم يكد يفارقه)، ويقال ذلك للموجود بالبصر أو البصيرة، فيقال: فلان ثابت عندي، ونبوة النبي صلى الله عليه وسلم ثابتة، والإثبات والتثبيت تارة يقال بالفعل، فيقال لما يخرج من العدم إلى الوجود، نحو: أثبت الله كذا، وتارة لما يثبت بالحكم، فيقال: أثبت الحاكم على فلان كذا وثبته، وتارة لما يكون بالقول، سواء كان ذلك صدقا منه أو كذبا، فيقال: أثبت التوحيد وصدق النبوة (راجع: بصائر ذوي التمييز 1/347)، وفلان أثبت مع الله إلها آخر، وقوله تعالى:﴾ليثبتوك أو يقتلوك﴿[الأنفال/30]، أي: يثبطوك ويحيروك، وقوله تعالى:﴾يثبت الله الذين آمنوا بالقول الثابت في الحياة الدنيا﴿[إبراهيم/27]، أي: يقويهم بالحجج القوية، وقوله تعالى:﴾ولو أنهم فعلوا ما يوعظون به لكان خيرا لهم وأشد تثبيتا﴿[النساء/66]، أي: أشد لتحصيل علمهم. وقيل: أثبت لأعمالهم واجتناء ثمرة أفعالهم، وأن يكونوا بخلاف من قال فيهم:﴾وقدمنا إلى ما عملوا من عمل فجعلناه هباء منثورا﴿[الفرقان/23]، يقال: ثبته، أي: قويته، قال الله تعالى:﴾ولولا أن ثبتناك﴿[الإسراء/74]، وقال:﴾فثبتوا الذين آمنوا﴿[الأنفال/12]، وقال:﴾وتثبيتا من أنفسهم﴿[البقرة/265]، وقال:﴾وثبت أقدامنا{ [البقرة/250]. ملخص اللسان وجوه اللفظ: إِذا أَقام به - لا يَبْرَحُ - لم يُفارِقْهُ - كَثَبَّطه - ثَقِفٌ - تَثْبِيت الفُؤادِ تَسْكِينُ لقَلْب - تَأَنَّى فيه ولم يَعْجَل - حَبَسْتُه وجَعَلْتُه ثابتاً في مكانه لا يُفارقه. - وأَثْبَتَ حجته: أَقامها وأَوْضَحها - اسْتَثْبَتَ في أَمْرِه إِذا شاور وفحَصَ عنه 1. ثَبَتَ الشيءُ يَثْبُتُ ثَباتاً وثُبوتاً فهو ثابتٌ وثَبِيتٌ وثَبْتٌ، ثَبَتَ فلانٌ في المَكان يَثْبُتُ ثبُوتاً، إِذا أَقام به. 2. ورجل ثَبْتُ المُقام: لا يَبْرَحُ. 3. وأَثْبَتَه السُّقْم إِذا لم يُفارِقْهُ. 4. وثَبَّتَه عن الأَمْر كَثَبَّطه. 5. وفرس ثَبْتٌ: ثَقِفٌ في عَدْوِه. 6. ورجل ثَبْتُ الغَدْرِ إِذا كان ثابِتاً في قتال أَو كلام؛ 7. ومَثَلُ الذين يُنْفِقون أَموالَهُمُ ابْتِ

Sîgalar(17)

Mücavir kökler109 mücavir (136 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قدم

    5 ortak ayet · “Kudüm” ön demektir

  2. فأد

    2 ortak ayet · Fuad, Fevd somun ekmek demektir

  3. طلل

    1 ortak ayet · Öyleyse çisenti

  4. فرع

    1 ortak ayet · Firavn, “Ferea”, ağaç dalıdır

  5. وعظ

    2 ortak ayet · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir

  6. أمن

    7 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  7. بنن

    1 ortak ayet · Parmak ucu demektir

  8. رتل

    1 ortak ayet · Tırtıl demektir

  9. نعس

    1 ortak ayet · Uyuklamak

  10. جالوت

    1 ortak ayet · Câlut

  11. محو

    1 ortak ayet · Hemen sildik

  12. نصر

    3 ortak ayet · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

Geçtiği ayetler(17)

  1. وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

    Ve sabitleCalut ve askerlerine karşı çıktıkları zaman, dediler ki: Ey Rabbımız, üzerimize sabır yağdır, ayaklarımıza sebat ver ve bizi kafirler güruhuna karşı muzaffer kıl.

  2. وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

    Ve sabitleSadece: Ey Rabbımız, günahlarımızı ve işimizdeki israfımızı bize bağışla, sebatımızı artır; kafirler güruhuna karşı bize yardım et, diyorlardı.

Sîga sayfası: ثَبَّتْنَاكَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökثبت
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerرسخ, قرر, مكث
Zıt Kökزول
Çekirdek Özet 1Bir şeyin yerinde kalarak sarsılmaması, süreklilik kazanması ve zeval bulmaması
Çekirdek Özet 2İmanın, kalbin, adımların ve ilahi kelamın şüphe, baskı ve sarsıntı anlarında yerinde tahkim edilmesi
Çekirdek Özet 3Varlık, bilgi ve ahlakın kaygan zeminlerden arındırılarak kalıcı hakikate bağlanması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel hareketsizlik veya donukluk olarak anlayıp bilişsel, ahlaki ve ontolojik tahkik boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثبBir noktaya yerleşme, ağırlık koyma, tutunma ve geri adım atmama; nitekim ثبر bir şeyin engellenip hapsedilmesi ve ثبط ise hareketin kırılarak yerinde durdurulması anlamını taşırتÇekirdeğin içerdiği tutunma ve durdurma eylemine kesinlik, süreklilik, sınırlanmış kalıcılık ve zevale karşı direnç boyutu katarak kökü sarsılmaz bir kararlılık haline dönüştürür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, sınır imi ve antlaşma (türetme imge)ت imgesinin ses yoğunlaşmasıyla türetilmiş olup belirlenen sınıra veya çizgiye kararlılıkla basmayı, hedefe yönelişi temsil eder
بEv, çadırMekân tutma, bir kabın veya sınırın içine girme, barınma ve yerleşiklik kazanma hareketini ifade eder
تİşaret, çarpı, son sınırVarılan nihai noktayı mühürleme, süreci bağlama ve kesinleşmiş sınırın dışına taşmama durumunu anlatır
ثبتBir çadırın veya yapının sınırlarını kazıklarla mühürleyip fırtınaya karşı sarsılmaz kılınmasıSınırları belirlenmiş bir alana yerleşerek orayı sabitleyen ve ayrılmayı imkânsız kılan nihai tahkimat hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin zemine çakılması, çekirgenin yumurtlamak için kuyruğunu toprağa saplayıp kıpırdamadan durması (ثبت الجراد إذا رز أذنابه ليبيض) ve hastalıktan yatağa düşen kimsenin yerinden kalkamaması (أثبته السقم)
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında akıllı ve soğukkanlı insanı tanımlarken kökü kullanır: فالهبيت لا فؤاد له / والثبيت ثبته فهمه
Erken Arapça kullanımRecez şairi el-Accâc kavmin paniğe kapıldığı anda dirayet gösteren kimseyi överken şöyle der: ثبت إذا ما صيح بالقوم وقر

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Mekâyîsü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça ثبت kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde bir durumun kesinleşmesi, yerine oturması ve sarsılmaz kılınması yönündeki semantik tabana dayanır. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan bu fonetik dizilimin yerine benzer semantik alanı karşılayan kökler öne çıksa da, kökün taşıdığı temel nükve olan nesnenin zevalden korunarak yerinde berkimesi Güney Arapçası ve erken Arap lehçelerinde açık biçimde izlenir. Kökün içerdiği fonetik yapı, dişsil-sızıcı ث ile dudaksıl ب harfinin birleşmesiyle ağırlığın bir noktaya bırakılmasını, ardından gelen patlamalı ت sesiyle bu durumun mühürlenip tescillenmesini simgeler. Dolayısıyla kök, tasavvur düzeyindeki bir şeyin maddi veya hukuki zeminde gerçeklik kazanması ve kalıcılaşması sürecini ifade eder.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYerinde kalma, zeval bulmama ve dayanmaÇekirgenin kuyruğunu toprağa saplamasından savaş meydanında ayağın kaymamasına ve oradan kalbin tahkikine uzanan fiziksel-zihinsel genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça ortak leksikal tabakaVarlığın yerinde durması, kaybolmaması ve delille ispatlanması doğrultusunda semantik paralellikGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrudan genetik denkliğe dair spekülasyondan uzak güvenilir veri tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثبتAnlamlıSabit olmak, yerinde kalmakSarsılmadan durmak, zevale uğramamak, ispat etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
ثتبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
بثتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
بتثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
تثبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
تبثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثبتMerkezKararlılık ve zeval bulmamaBir şeyin sarsıntı ve dış etkilere rağmen yerinde durması, kesinleşmesiHem fiziksel duruşu hem de akli ve ahlaki sarsılmazlığı içerir
رسخKomşuDerinleşerek yerleşmeKöklerin veya bilginin zemine derinlemesine nüfuz etmesiثبت kökünden farkı, derinlemesine nüfuz etme ve kök salma boyutunun baskın olmasıdır
قررKomşuSükûnet bulma ve durulmaHareketin durup yatışması, bir yerde huzurla kalmasıثبت direniş ve tahkime odaklanırken, bu kök hareket sonrası sükûna odaklanır
مكثKomşuSüre bakımından beklemeBir yerde zaman geçirerek kalma ve oyalanmaثبت sarsıntıya direnci gösterirken, bu kök zaman içi kalış süresini anlatır
زولZıtYerinden kayma ve yok olmaBir şeyin bulunduğu konumdan ayrılarak ortadan kalkmasıBir şeyin yerinden oynaması, bozulması ve devamlılığını yitirmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثبتSabit ve kalıcı olmakBir durumun değişmeden sürmesi ve tahkim edilmesiKesin
LatinceStare, stabilire, firmareAyakta durmak, sağlamlaştırmakFiziksel dik duruşu ve pekiştirmeyi karşılar; felsefi tahkik nüansını eksik bırakırGüçlü
İngilizceEstablish, stabilize, persevereSağlamlaştırmak, yerinde durmakSüreklilik ve sarsılmazlığı verir; ahlaki kökleşme bağlamını kısmen dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaBefestigen, feststehen, beharrenPekiştirmek, sabit durmakMaddi sağlamlık ve kararlılığı iyi karşılar; kalbi tahkimat boyutunu tam kapsamazGüçlü
FransızcaAffermir, stabiliser, consoliderGüçlendirmek, istikrara kavuşturmakYapısal pekişmeyi içerir; varoluşsal sebat yönünü tali kılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَاثْبُتُوا / وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَاSavaşta ve fiziki tehdit anında sebat göstermekDüşmanla karşılaşıldığında kaçmama ve yılgınlığa düşmeme bağlamı; Bakara 2:250, Enfâl 8:45
القَوْلِ الثَّابِتِTevhid inancı ve değişmez hakikat sözüDünya ve ahirette müminin şüpheye düşmeden tutunduğu sarsılmaz kelime; İbrâhîm 14:27
لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَKalbin vahiy ile takviye edilip mutmain kılınmasıPeygamberin iç dünyasının sarsıntılardan korunması bağlamı; İsrâ 17:74, Furkân 25:32
لِيُثْبِتُوكَKişiyi hareket edemez hale getirmek, hapsetmek veya bağlamakMüşriklerin Peygamber'i hapsetme veya etkisiz kılma planı; Enfâl 8:30
وَيُثَبِّتُİlahi yardım ile ayakların ve kalplerin kaymasının engellenmesiAllah'ın dinine yardım edenlere verilen güç ve sarsılmazlık vaadi; Muhammed 47:7

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİsbat ve sübût kavramlarıAllah'ın sıfatlarının varlığının tespiti ve hakikatin şüpheye yer bırakmayacak biçimde kesinleşmesiVarlık ve sıfatların hakiki mevcudiyeti yönünde anlam daralması
FıkıhHükümlerin ve hakların sübûtuBir hakkın veya suçun delillerle (beyyine) mahkemede sabit olması ve kesinleşmesiHukuki geçerlilik, tescil ve kesin delille sabit olma boyutu
Tefsirالقول الثابت ve kalbin tesbitiVahyin parça parça inmesinin ve kelime-i tevhidin mümin psikolojisindeki kalıcı etkisiİman ilkelerinin içselleştirilip sarsıntıya dirençli kılınması
HadisRivayet ricalinin niteliği (sebt / esbât)Hadis nakleden ravilerin hafıza, dikkat ve güvenilirlik bakımından en üst düzeyde olmasıGüvenilirlik, rivayette hatasızlık ve yanılmazlık vasfı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve teslimiyetAkidenin sarsılmazlığıŞüphe ve imtihan karşısında sapmayı engellemeDinin temeli olan imanın vesvese veya baskıyla yok olmasını önleyen içsel omurgaKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıta dayalı bilgi (ispat)Varsayımı kesin bilgiye dönüştürmeŞüphe içeren önermelerin sağlam delillerle tahkik edilip doğrulanmasıKesin
SiyasiToplumsal kriz ve mücadeleDireniş ve sebatÇözülme ve dağılmayı durdurmaBaskı, tehdit veya savaş anında yöneticilerin ve toplumun konumunu korumasıGüçlü
İktisadiPiyasa ve akit düzeniFiyat ve sözleşme istikrarıBelirsizlik ve dalgalanmayı engellemeAkitlerin bağlayıcılık kazanması ve kurumsal güven ortamının oluşturulmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDenge noktası ve kararlılık (stabilite)Fizikte veya dinamik sistemlerde bir yapının dış pertürbasyonlara maruz kaldığında orijinal durumuna geri dönmesi veya konumunu korumasıKesin
Beşeri bilimlerPsikolojik ve kurumsal dayanıklılık (resilience)Sosyolojide kurumların, psikolojide bireyin travma ve baskı karşısında dağılmayıp temel işlevlerini sürdürmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel duruş, askeri cesaret veya donuk bir gelenekçilik olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; bilginin delille temellenmesi, kalbin vahiy ile mutmain olması, ahlaki ilkelerin sarsılmaması ve dilin hakikati mühürlemesini kapsayan bütüncül bir tahkikat halidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDinamik bir şuur ve bilinçli bir direnç olan istikamet halini, düşünsel körlük ve değişime kapalı bir durağanlık (statizm) zannetmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin muhatapta inşa etmek istediği kişiliğin temel vasfı olan zihinsel ve ahlaki kararlılığı tanımlar; imanın kuru bir iddia değil, sarsıntılara karşı dirençli bir hakikat olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mücadele ve cihat anında sebatı emreden ayetlerde, vahyin peยeyderpey indiriliş hikmetini açıklayan nüzul ayetlerinde ve kelime-i tevhidin etkisini anlatan mesellerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İmanın salt duygusal veya geçici bir coşku olduğu yanılgısını düzeltir; hakiki imanın zorluk ve fitne anlarında ayakların kaymamasıyla (sebat) ölçüleceğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kazığın veya nesnenin toprağa çakılarak sarsılmaz hale getirilmesi, yerinden oynamaması.
  • Soyut anlamDüşünce, inanç ve eylemin dış tesirlere, şüphelere ve tehditlere karşı konumunu muhafaza etmesi, tahkik edilmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç tutarlılığını ve dengesini dış bozucular karşısında koruyan kurumsal ve ontolojik istikrar ilkesi.
  • LaTeX modeliS(t)=lim⁡ΔF→∞(ΔxΔF)−1  ⟹  dxdt=0
  • LaTeX açıklamasıModelde S, sistemin sebat ve sabitleşme derecesini; ΔF, sisteme dışarıdan uygulanan bozucu kuvvet ve baskıları; Δx, bu baskı karşısında sistemin konumundaki sapmayı temsil eder. Dış kuvvet sonsuza yaklaşırken sapma oranının tersinin sıfırdan büyük kalması, konumun zamana göre değişimini (dxdt) sıfırda tutarak sarsılmazlığı ve zevale karşı direnci matematiksel olarak ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ث