جهم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ه-م4 sîga, 88 mücavir kök, 77 ayet, 39 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جَهَنَّمُبِجَهَنَّمَخلدجهمبأسأويجَهَنَّمَلِجَهَنَّمَعذبثويكفرجمع

KökSîga 4Ayet 77Sure 39Mücavir 88

▶ Ağı aç (3B)

جهم

ج - ه - م

KÖK
  • 77 geçiş
  • 77 ayet
  • 4 sîga
  • 11 sözlük

Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.661 harf
باب الهاء والجيم والميم معهما ه ج م، ه م ج، ج ه م، م ه ج مستعملات هجم: الهَجْمة من الإِبل: ما بين التَّسعينَ إلى المائَةِ، فإذا بلغت ماِئَةً فهي: هُنَيْدة. وهَجَمْنا على القومِ هُجُوماً، أي: انتهينا إليهم بغتةً، وهَجَمْنا عليهم الخَيْلَ، ولا يُقال: أَهْجَمْنا. وبَيْتٌ مهجومٌ، إذا حُلَّتْ أطنابُهُ فانضمَّتْ سقابُهُ، أي: أَعْمِدتُه، وكذلك إذا وقع... قال علقمة: صَعْلٌ كأنّ جَنَاحَيْهِ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR337 harf
رجلٌ جَهْمُ الوجه، أي كالح الوجه. تقول منه: جَهَمْتُ الرجل وتَجَهَّمْتُهُ، إذا كَلَحْتَ في وجهه. وقد جَهُمَ بالضم جُهومَةً، إذا كان باسِرَ الوجه. ورجلٌ جَهومٌ، أي عاجزٌ. وقال: وبَلْدَةٍ تَجَهَّمُ الجَهوما. أي تستقبله بما يكره. والجُهْمَةُ بالضم: أوَّل مآخير الليل. يقال جُهْمَةٌ وجَهْمَةٌ. والجَهامُ بالفتح: السَجابُ الذي لا ماءَ فيه.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.673 harf
ه ج م هجم ، همج ، جهم ، مهج : مستعملة . جهم : قال الليث : رجلٌ جَهْم الوَجْه : غليظُه ، وفيه جُهومةٌ : غِلَظٌ . قال : وتجهّمتُ لفلان : إذا استقبلتَه بوَجْه كَرِيه ، ويقال للأسد : جَهْم الوَجْه . قال : ورجلٌ جَهُوم : عاجز ضعيف ، وأنشد : وبَلدة تَجَهَّمُ الجَهُومَا أي تَستقبله بما يَكره . قال : وجَيْهَم : بلدٌ كثيرُ الجنُ بناحية الغَوْر ، وأنشد : أحاديث جِنَ زُرنَ جِنابِجَيْهَما قال : والجهام
Maddenin bağlantısı

ه ج م هجم ، همج ، جهم ، مهج : مستعملة . جهم : قال الليث : رجلٌ جَهْم الوَجْه : غليظُه ، وفيه جُهومةٌ : غِلَظٌ . قال : وتجهّمتُ لفلان : إذا استقبلتَه بوَجْه كَرِيه ، ويقال للأسد : جَهْم الوَجْه . قال : ورجلٌ جَهُوم : عاجز ضعيف ، وأنشد : وبَلدة تَجَهَّمُ الجَهُومَا أي تَستقبله بما يَكره . قال : وجَيْهَم : بلدٌ كثيرُ الجنُ بناحية الغَوْر ، وأنشد : أحاديث جِنَ زُرنَ جِنابِجَيْهَما قال : والجهام الغَيم الذي قد هَراقَ ماءَه مع الرِّيح . ابن السكّيت : جُهْمَة وجُهْمَته بالضمّ والفتح : وهو أوّل مَآخير اللّيل ، وذلك ما بين نصف الليل إلى قريب من وقت السَّحَر ، وأنشد : قد أَغتدِي بِفِتْيَةٍ أَنْجابِ وَجْهمةُ اللَّيل إلى ذَهابِ وقال : وقَهوْةٍ صَهْباءَ با كرتُها بجَهْمَةٍ والدِّيكُ لم يَنْعَبِ قال ابن السكيت : تقول العرب : الاقتحام : أوّل اللّيل والدّخول فيه ، والاجتهام : آخره . أبو عبيد عن الكسائيّ : مضى من اللَّيل جَهْمة وجُهْمَة . قال : وقال الأموي جَهمتُ الرجلُ مثل تَجَهّمْتُه . قال : وأَنشَدَني خالدُ بنُ سعيد : لا تَجْهَمِينا أمَّ عَمرٍ و فإنّنا بنا داءُ ظَبْيٍ لم تَخُنْه عَوامِلُهْ قال أبو عمرو : أراد أنّه لا داء بنا كما أنّه لا داءَ بالظَّبْي . هجم : قال الليث : الهَجْمَة من الإبل : ما بين السَّبعين إلى المائة ، وأَنشَد . بِهَجْمةٍ تملأُ عينَ الحاسد أبو عُبيد عن أبي زيد : الهجمة : أولها الأربعون إلى ما زادت . شمر عن أبي حاتم قال : إذا بلغت الإبل الستّين فهي عِجْرِمة ، ثمَّ هي هَجْمة حتى تَبلغَ المائة . قلت : وافَق قولُ أبي حاتم قولَ الليث في الهَجْمَةِ والذي قاله أبو زيد عندي أصحّ . الليث : هجَمْنا على القوم هُهجوماً : إذا انتَهيْنا إليهم بَغْتة . ويقال : هجَمْنا عليهمْ الخيلَ ، ولم أسمعْهم يقولون : أَهجمْنا . قال : وبيتُ مَهْجوم : إذا حُلَّت أَطْنابه فانضمّت سِقابُه : أي أعمِدَتُه ، وكذلك إذا وَقَع . وقال عَلْقمَة بن عبدة : صَعْلٌ كأنّ جناحَيْه وَجُؤجُؤَه بيتٌ أطاقَتْ به خَرقاءُ مَهْجُوم قال : والخَرْقا هاهنا : الرِّيح تَهجُم التّراب على المَوْضع ، إذا جَرَّتْه فألْقَته عليه ، وقال ذو الرمة : أَودَى بها كل عَراص أَلثَّ بها وجافِلٍ من عَجاج الصَّيْف مَهْجوم يصف عَجاجاً جَفَل من موضعِه فهَجَمَتْه الرِّيح على هذه الدار . قال : والهَجْم : السَّوْق ، والهجْم : القَدَح الضَّخْم ، وأنشد : فتملأُ الهَجْم عَفْواً وهي وادِعةٌ حتى تَكادَ شِفاه الهَجْم تَنْثَلمُ وأنشد غيره : فاهتَجَم العَبْدان مِن أخصامِها غَمامةً تبرق من غَمامِها وتذْهِب العَيْمَة من عِيامِها اهتجم : أي احتَلَب ، وأراد بأخصامِها : جوانبَ ضُروعها . أبو عُبَيد ، عن الأصمعيّ : هَجمتُ ما في ضَرْعها : إذا حَلَبْت كلَّ ما فيه وأَنَشد : إذا التَقَتْ أربعُ أيدٍ تَهجُمُهْ حَفَّ حَفيفَ الغَيْث جادَتْ دِيمُه ابن السكيت : هاجِرةٌ هَجوم : أي حَلُوب للعَرَق ، وأنشَد : والعِيسُ تَهجمُها الحرورُ كأنها أي تَحلُب عَرَقها ، ومنه : هَجَم النَّاقة : إذا حَط ما في ضَرْعها من اللّبن ، وهُجم البيتُ إذا قوِّض ، ولما قُتِل بِسْطام بن قيسٍ لم يَبْقَ بيتٌ في رَبيعةَ إلاّ هُجِم : أي قُوِّض . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : القَدَح والهَجْم والعَسْف والأجمّ والأحمّ والعَتَادُ . وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه قال لعبد الله بن عمرو حين ذَكر قيامه باللَّيل وصيامَه بالنَّهار : ( إنك إذا فعلتَ ذلك هَجَمَتْ عَيْناك ، ونَفَهْتَ نَفسُك ) . قال أبو عبيد : قال أبو عمرو : هجمت عيناك : أي غارَتَا ودخَلَتا . قال أبو عبيد : ومنه هَجمتُ على القوم إذا دخلتَ عليهم ، وكذلك هَجَم عليهم البيتُ : إذا سَقَط عليهم . أبو عبيد ، عن الأصمعيّ : انْهَجَمَتْ عينُه : إذا دَمَعَت . الأصمعي : يقال : هَجْمٌ وهَجَمٌ للقَدَح ، قال الراجز : ناقة شيخٍ للإله راهِبِ تَصُفَّ في ثلاثةِ المَحالِب في الهجَمَيْن والهنِ المُقارِب قال : الهَجَم : العُسُّ الضَّخْم . قال : والفَرَق أربعةُ أرباع ، وأنشد : تَرفِد بعدَ الصَّفِّ في فُرْقانِ جمع الفَرَق : وهو أربعةُ أرباع ، والهَنُ المُقارب : الذي بين العُسَّين . أبو عبيد ، عن الأصمعيّ : هجمتُ على القوم : دخلتُ عليهم ، وهجمْتُ غيري عليهم . الكسائي في الهجوم مثله ، وزاد فيه دَهَمْتُهم عليه أَدَهمُهم . وقال الليث : هَيْجُمانة : اسمُ امرأة . ورَوَى أبو العباس عن ابن الأعرابي ، قال : الهَيْجُمانة : الدُّرَّة ، وهي الوَنِيَّة . أبو عبيد ، عن الكسائيّ قال : الهُجَيْمة : اللبن قبل أن يُمخض ، قال : وقال أبو الجراح : إذا ثَخُن اللبن وخَثُر فهو الهُجَيمة . ثعلب ، عن ابن الأعرابي : الهُجَيْمة : ما حَلبْتَه من اللبن في الإناء ، فإذا سكنت رَغوَتُه حَوَّلَته إلى السِّقاء . ابن السكيت ، عن أبي عمرو : الهُجَيْمة من اللبن أن تَحقِنه في السِّقاء الجديد ثم تشرَبُهُ ولا تمخِّضه . قال : وسمعت الكلابي يقول : هو ما لم يَرُبْ : أي يخثر ، وهو الهاجّ لأن يَرُوب . قلت : وهذا كلامُ العرب . والهَجْم : السَّوْق الشديد . قال رؤبة : والليلُ يَنْجو والنهار يَهْجُمهْ وقال ابن الأعرابيّ . الهَجْم الهَدْم ، والهَجْم : ماءٌ لبني فَزَارَة ، ويقال : إنّه من حَفْر عاد ، والهَجْم : العَرَق ، وقد هَجَمْته الهَواجر . وفي ( النوادر ) : أَهجَم الله عن فلان المَرَض فهجَمَ المرضُ عنه ، أي اقتلع وفتر . مهج : قال الليث : المُهْجة : دم القلب ، ولا بَقَاءَ للنّفس بعد ما تُراقُ مُهجتُها . وقال غيره : مُهجة كل شيء : خالصُه . أبو عبيد عن الأصمعي : الأُمْهُجان من اللَّبن : الرقيق ، ما لم يتغيَّر طعمُه . شمر : لبنٌ أُمْهُجان : إذا سَكنتْ رغوَتُه وخَلَص ولم يَخثُر ، ومنه مُهْجة نفسِه : خالصٌ دمِه ، ولبن أُمْهوجٌ : مِثله . قلت : وكذلك لبنٌ ماهِج ، ومنه قولُ هِمْيانِ بنِ قُحافة : وعَرَّضوا المجلسَ مَحْضا ماهجا عمرو عن أبيه : مهجَ : إذا حَسُن وجههُ بعد علة . همج : عمرو عن أبيه : هَمَج : إذا جاع ، وأنشد أبو عُبيد : قد هَلكتْ جارَتُنا من الهَمَجْ والهمج : الجوع في هذا البيت . أبو سعيد : الهَمْجَة من الناس : الأحمق الذي لا يتماسك ، والهَمَج جمعُ الهَمجَة . وقال ابن الأنباري : الهَمَج في كلام العرب : أصله البَعوض ، الواحدة هَمَجة ، ثم يقال للرُّذّال من الناس : هَمَجٌ هامِج : وفي حديث علي ح : ( الناسُ رجلان : عالم ومتعلّم ، وسائر الناس هَمَجٌ رَعاع ) ، يقال لأخلاط الناس الذين لا عقولَ لهم ، ولا مروءة : هَمَج هامِج . وقال ابن حِلِّزَة : يترك ما رَقَح من عَيشة يعيث فيه هَمَجٌ هامِجُ وقال الليث : الهَمَج : كلَّ دُود ينفقىء عن ذُباب أو بَعوض ، ويقال لرُذالة الناس الذين يتَّبعون أهواءهم : هَمَج ، قال : والهَمِيج : الخَميصُ البَطْن . وقال حُميد بن ثَور : هَميجُ يعلّل عن خاذلٍ نتيجُ ثلاثٍ بغِيض الثّرَى يعني الولَد نَتيج ثلاث ليال ، بغيض الثّرى يعني لَبَن أمه بغيضُه الرضَاع . وقال ابن دريد : ظَبيةٌ هَمِيج لها جُدَّتان في طُرَّتَيْها ، وقال أبو ذؤيب يصف ظبية : مُوَلَّعةٌ بالطُّرِّتين هَميجُ وقال غيره : معنى قوله : هَميج ، هي التي أصابَها وجَمَعٌ فذَبُل وجهُها ، يقال : اهتَمَج وجهُه : أي ذَبُل ، واهتمجَتْ نفسُه : إذا ضَعُفتْ من حَر أو جَهْد ، ويقال للنَّعجة إذا هَرِمتْ : هَمَجةٌ وعَشَمة . وقال ابن السكيت : هَمَجَت الإبل من الماء فهي تَهمَج ، وهي هامِجة : إذا شَرِبتْ منه ، وهي إبلٌ هوامج . قال : والهَمَج جمع هَمَجة ، وهو ذُباب صغيرٌ يَسقط على وجوه الغَنَم والحمير وأعينها ، ويقال : هو ضَرْبٌ من البَعوض ، ويقال للرَّعاع من الناس الحمَقى : إنَّما هم هَمَج . أبو عبيد ، عن الأصمعي : أهمَج الفرسُ إهماجاً في جَرْيه فهو مُهْمِج مِثل ألْهب ، وذلك إذا اجتهد في عَدْوه . أنشد شعر لأبي حيّة النُّمَيْري : وقُلْنَ لِطِفْلَةٍ منهنَّ ليستْ بمتْفالٍ ولا هَمِج الكلام قال : يريد الشّرارة والسَّماجة . قال : وقال ابن الأعرابي : الإهماج : الإسماج . قال رؤبة : في مُرْشِفاتٍ ليس بالإهماج وهُماجُ : اسمُ موضعٍ بِعَيْنِه .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.257 harf
(باب الجيم والهاء وما يثلثهما) (جهو) الجيم والهاء والحرف المعتل يدلُّ على انكشافِ الشَّيء. يقال أجْهَتِ السّماءُ، أقلَعَتْ. ويقال خِباءٌ مُجْهٍ لا سِتْر عَليه. وجهِيَ البيتُ يَجْهَى، إذا خَرِبَ؛ وهُوَ جاهٍ. ويقال إن الجَهْوَةَ السَّهُ مكشوفةً. (جهد) الجيم والهاء والدال أصلُهُ المشقَّة، ثم يُحمَل عليه ما يقارِبُه. يقال جَهَدْتُ نفسي وأجْهَدت والجُهْد الطَّاقَة. قال الله تعالى: {والَّذِينَ لاَ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR589 harf
ج ه م وجه جهم‏:‏ غليظ كثير اللحم ضيق الخلقة‏.‏ قال المخبل السعدي‏:‏ وتريك وجهاً كالصحيفة لا ظمآن مختلـج ولا جهـم وهـو الباسـر الكريـه وقـد جهـم جهومـة وجهامـة ورجـل جهـم الوجه ويوصف به الأسد‏.‏ وتجهمـت الرجـل وجهمتـه إذا استقلتـه بوجـه مكفهر وقيل هو أن تغلظ له في القول‏.‏ يقال‏:‏ تجهمني فلا تجهميني أم عمرو فإننا بنـا داء ظبـي لـم تخنـه عواملـه وخرج في جهمة الليل وهي قريب من السحر‏.‏ قال
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.570 harf
الجَهْمُ والجَهِيمُ (* قوله «والجهيم» كذا بالأصل والمحكم بوزن أمير، وفي القاموس الجهم وككتف). من الوجوه: الغليظ المجتمع في سَماجة، وقد جَهُم جُهُومةً وجَهامةً. وجَهَمَه يَجْهَمُه: استقبله بوجه كريه؛ قال عمرو بن الفَضْفاض الجُهَنيُّ: ولا تَجْهَمِينا، أُمَّ عمرو، فإِنما بنا داءُ ظَبْيٍ لم تَخُنه عَوامِلُه (* قوله «ولا تجهمينا» كذا بالأصل بالواو، والذي في الصحاح: فلا بالفاء ، والذي في المحكم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR135 harf
* ج ه م * رجل * جَهْمُ * الوجه أي كالح الوجه وقد جهُم الرجل من باب سهُل أي صار باسر الوجه و * الجَهَامُ * بالفتح السحاب الذي لا ماء فيه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.680 harf
| | ( الجَهْمُ ) ، بالفتح ( وكَكَتِفٍ ) ، وفي | بعض الأُصول كَأَمِيرٍ : ( الوَجْهُ الغَلِيظُ | المُجْتَمِعُ السَّمِجُ ) ، وقد ( جَهُمَ ، | كَكَرُمَ ، جَهامَةً وجُهُومَةً ) . | | وَجَهَمَهُ ، كَمَنَعَهُ وَسَمِعَهُ : اسْتَقْبَلَهُ | بِوَجْهٍ ) باسِرٍ ( كَرِيهٍ ) ، قال عَمْرُو بن | الفَضْفاضِ الجُهَنِيُّ . | % ( وَلا تَجْهَمِينا أُمَّ عَمْرٍ و فَإِنَّما % | بِنا داءُ ظَبْيٍ لم تَخُنْهُ عَوامِلُه ) %
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.272 harf
جَهُمَ 1 جَهُمَ جهم , aor. جَهُمَ , inf. n. جُهُومَةٌ (S, K) and جَهَامَةٌ, (K,) He (a man) became frowning, or contracted, in face; or grinning in face, with a frowning, or contraction, or a stern, an austere, or a morose, look: (S:) or he was, or became, coarse, or rough, and contracted, and ugly, in face. (K.) ― -b2- Also, said of the pubes, It was coarse, rough, or big. (TA.) -A2- جَهَمَهُ,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR490 harf
جَهَِمَ جَهَِمَ A ( n. ac. جَهْم 1 ), a. Looked at crossly, morosely; frowned, scowled. جَهُمَ جَهُمَ U ( n. ac. جَهَاْمَة 22t , جُهُوْمَة 27t ), a. Had a cross, morose look, or appearance. تَجَهَّمَ تَجَهَّمَ V a. [ acc. or La ], Looked at crossly, morosely. جَهْم جَهْم 1 , a. Severe-looking, cross, morose. جَهْمَة جَهْمَة 1t , جُهْمَة 3t , ( pl. جُهَم 9 ), a. The darkest part of the
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler88 mücavir (263 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بأس

    15 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  2. أوي

    10 ortak ayet · Eveye kuş yuvası demektir

  3. صير

    9 ortak ayet · Dönüşüm yeri

  4. ثوي

    6 ortak ayet · Saye develerin ahırı demektir

  5. خلد

    11 ortak ayet · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  6. مهد

    6 ortak ayet · Beşik demektir

  7. كفر

    19 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  8. دحر

    3 ortak ayet · Dhl hayvanı avlamak için kazıyarak yapılmış tuzak demektir

  9. صلي

    5 ortak ayet · Ona yaslanırlar

  10. نور

    10 ortak ayet · Ateş demektir

  11. ملأ

    5 ortak ayet · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  12. جمع

    8 ortak ayet · Yumruk demektir

Geçtiği ayetler(77)

  1. قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

    CehennemKüfredenlere: Siz, mutlaka yenileceksiniz. Ve toplanıp cehenneme sürüleceksiniz, orası ne kötü döşektir, de.

  2. وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

    CehennemKim, kendisine doğru yol apaçık belli olduktan sonra, peygambere karşı gelir, mü’minlerin yolundan başakasına uyup giderse; onu döndüğü yolda bırakırız. Kendisini cehenneme koyarız. Ne kötü dönüş yeridir orası.

  3. … إِذًا مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا

    CehennemO, size kitabda; Allah’ın ayetlerine küfür edildiğini ve alaya alındığını işittiğinizde, onlar başka bir mevzua intikal edinceye kadar yanlarında oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz, diye bildirdi. Doğrusu Allah; münafıkların ve kafirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.

  4. إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

    CehennemAncak cehennem yoluna. Onlar orada temelli kalıcıdırlar. Bu ise Allah’a pek kolaydır.

  5. قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُومًا مَدْحُورًا لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعِينَ

    CehennemBuyudu ki: Çık oradan, alçak ve kovulmuş olarak. Andolsun ki; onlardan kim, sana tabi olursa; cehennemi bütün sizden dolduracağım.

  6. لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ

    CehennemOnlar için cehennemde bir döşek ve üstlerine de örtüler vardır. Biz, zalimleri işte böyle cezalandırırız.

  7. … تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَالَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ

    CehennemMuhakkak ki küfredenler; mallarını, Allah yolundan alıkoymak için harcarlar. Daha harcayacaklar, sonra içleri yanacak, sonra da mağlup olacaklardır. Küfredenler, cehenneme toplanacaklardır.

  8. لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعًا فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    CehennemAllah; murdarı temizden ayırdetsin ve murdarı birbiri üstüne koyup topunu birden yığsın da, cehenneme atsın diye. İşte onlar; hüsrana uğrayanların kendileridir.

  9. يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ

    CehennemO gün cehennem ateşinde bunların üzeri kızdırılır ve bunlarla onların alınları, böğürleri ve sırtları dağlanır. İşte bu, kendiniz için biriktirdiğiniz, tadın biriktirmiş olduğunuzu, denir.

  10. وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ ائْذَنْ لِي وَلَا تَفْتِنِّي أَلَا فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُوا وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ

    CehennemOnlardan kimi de: Bana izin ver, beni fitneye düşürme, der. İyi bilin ki; onlar fitne içine düşmüşlerdir. Ve muhakkak ki cehennem, kafirleri çepeçevre kuşatıcıdır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجهم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعبس, كلح, بسر
Zıt Kökبشش
Çekirdek Özet 1Yüzün asılması, kararması, sertleşmesi, sevimsiz ve itici bir katılığa bürünmesi; ufkun veya gecenin karanlıkla örtülmesi
Çekirdek Özet 2Suçluları dehşet, darlık ve karanlıkla karşılayan, rahmet ve aydınlıktan yoksun nihai ceza ve hapis mekânı
Çekirdek Özet 3Varlığın yapıcı ilahi ışıktan ve rahmetten kopuşunun varoluşsal bir karanlık, basbayağı bir sıkışma ve çatık bir azap yurduna dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökten türeyen Kur'an lafzını yalnızca mitolojik veya coğrafi bir isim sayıp kökün taşıdığı karanlık, kuşatıcı katılık ve yüz çevirme anlamından koparmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جهAçığa çıkma, kabarma, belirginleşme ve şiddetli bir itilimle yüzeye vurma; جهد kökünde gücün zorlanarak açığa çıkması, جهر kökünde sesin veya görüntünün aşikâr olması, جهز kökünde bir işin tamamlanıp öne sürülmesi, جهل kökünde ise hamlığın ve kontrolsüz dürtünün dışa vurmasıمÇekirdeğin taşıdığı dışa vurma ve kabarma hareketini mim harfinin toplayıcı, kuşatıcı ve kapatıcı doğasıyla birleştirerek açığa çıkan şiddeti katı, karanlık, suratsız ve içe doğru sıkan bir yoğunluğa dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yükün, ağırlığın veya basıncın toplanıp öne doğru sürülmesi hareketini başlatır.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesİçte biriken havanın, duygunun veya baskının aniden dışarıya, yüzeye ve ufkuna doğru belirmesini sağlar.
مSu; akış, çokluk, derinlikBiriken ve beliren bu sertliği kendi içine kapanan, toplayıcı, ağır ve kuşatıcı bir kütleye bağlar.
جهمDeğnek, ortaya çıkış ve su imgesinin birleşimiBiriken bir ağırlığın kabarıp yüzeye vurması ve ardından karanlık, çatık, akışsız ve katı bir kütle halinde muhatabın önüne dikilmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl hayatında insanın yüzünün çatılması, etlenip kabalaşarak sevimsiz bir katılık alması; su taşımayan, rüzgârla savrulan kuru ve faydasız bulut; gecenin ilk çeyreğinde çöken koyu ve boğucu karanlık.
Cahiliye şiiri kullanımıAmr b. el-Fadfâd el-Cühenî şiirinde bu kökü yüz çevirme ve soğuk karşılama anlamında kullanır: فلا تَجْهَمِينا أُمَّ عَمْرٍو فإنَّنا / بِنَا داءُ ظَبْيٍ لم تَخُنْهُ عوامِله
Erken Arapça kullanımİbn Ziyâd ve erken dönem rivayetlerinde ve Hz. Peygamber'in Taif duası metninde geçmektedir: إِلَى مَنْ تَكِلُنِي إِلَى عَدُوٍّ يَتَجَهَّمُنِي ifadesinde kök, muhatabı asık suratla, katılık ve husumetle karşılama anlamında yer alır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha ve erken dönem hadis rivayetleri.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesi içerisinde جهم kökü, öncelikle karanlık, bulutluluk, yüz kararması ve sertleşme semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede ve Aramicede doğrudan aynı fonetik dizilim üçlü fiil olarak sınırlı görünmekle birlikte, kökün semantik matrisi karanlık, duman, derin kuyu ve hararetle yanma alanlarına açılır. İbranicedeki גהם veya komşu köklerdeki kararma ve dumanlı yanış çağrışımları, Arapçadaki gecenin zifiri karanlığı ve yağmursuz kuru bulut anlamıyla örtüşmektedir. Kur'an'da yer alan ve kökle ilişkisi tartışılan cehennem lafzı ise İbranice Gey-Hinnom vadisi adıyla tarihsel bir kesişim taşımakla birlikte, Arap dil mantığında derin, karanlık, dibi görünmez ve ateşiyle kaba biçimde yakan kuyu vasfı üzerinden bu kökün fonetik ve anlamsal sahasına dahil edilmiştir. Arapçada kök, yüzün tebessümden ve yumuşaklıktan bütünüyle soyutlanıp çatık ve kaba bir yapıya bürünmesini temsil eden özgün bir daralma kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجهم kökünden yüzün çatılması, جهمة ile gecenin karanlığı ve جهام ile susuz bulutİç türetimde kök, faydadan ve aydınlıktan yoksun, katı, itici ve karanlık bir biçimi ifade eder.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice karanlık, duman ve derin çukur semantiğiKökün karanlık ve dumanlı derinlik çağrışımları Sami havzasında ortak bir hissiyat alanına oturur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAkatça karanlık ve duman kökleriyle fonetik paralelliklerBelirgin bir Afro-Asyatik ortak türetim zinciri sınırlı olup semantik geçişler bölgesel temaslarla açıklanır.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جهمAnlamlıAsık yüzlü olmak, karanlık basmakYüzün çatılması, sevimsizleşmesi, gecenin kararmasıHedef köktür, Kur'an'da bu kök ailesi yer alır.
جمهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmeldir.
هجمAnlamlıAnsızın girmek, basmak, saldırmakBir yere aniden ve sert bir şekilde çökme veya baskın yapmaOrtak basınç ve ani yöneliş hareketi taşır.
همجAnlamlıDüzensiz kalabalık, başıboşlukİnsanların veya sineklerin başıboş ve karmaşık şekilde toplanmasıKontrolsüzlük ve hamlık boyutu paylaşılır.
مجهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.Kullanımda kaydı bulunmamaktadır.
مهجAnlamlıCan suyu, kan, özKalbin kanı, ruhun ve hayatın temel cevheriYoğunlaşmış içsel cevher anlamı taşır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جهمMerkezÇatıklık, karanlık, iticilikYüzün etlenerek, kararıp kabalaşarak muhatabı reddeden bir katılığa bürünmesiHem fiziksel çehrede hem varoluşsal mekânda acımasız ve soğuk karşılama
عبسKomşuYüz ekşitmeHoşnutsuzluk sebebiyle kaşları ve yüzü büzüştürmeجهم köküne göre daha çok psikolojik sıkıntı ve memnuniyetsizlik göstergesidir.
كلحKomşuDişleri göstererek yüzü germeAcı, öfke veya şiddetten ötürü dudakların çekilip dişlerin açıkta kalmasıجهم kökündeki kaba etlilik ve kararma yerine açık bir gerilim ve dehşet ifadesidir.
بسرKomşuVaktinden önce asılma, erken buruşmaBir şeyin hamken koparılması gibi yüzün aniden kararıp düşmesiZamanlama ve ani ümitsizlik vurgusu taşır.
بششZıtGüler yüzlülük, ferah karşılamaMuhatabı sevinçle, tebessümle ve açık bir yürekle karşılamaجهم kökünün tam zıddı olup açıklık ve sevinç bildirir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجهمAsık suratlılık, karanlık ve katılıkMuhatabı dehşet ve iticilikle karşılayan karanlık yapıKesin
LatinceTetricus, obscurus, austerusSert, çatık, karanlık, amansızYüzdeki ve havadaki katılığı karşılar; ceza mekânı genişliğini kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceGrim, sullen, forbidding, gloomyAmansız, çatık, itici, kasvetliSoğuk karşılama ve karanlık atmosferi verir; ontolojik azap derinliği eksik kalır.Güçlü
AlmancaDüster, finster, abweisendKasvetli, karanlık, reddediciİtici ve karanlık cepheyi iyi aktarır; etimolojik derin çukur boyutunu vermez.Güçlü
FransızcaRébarbatif, sombre, austèreİtici, çatık, karanlık ve sertÇehredeki katı reddedişi karşılar; kozmik azap yurdunu tek başına taşımaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جَهَنَّمَKafirler ve zalimler için hazırlanan nihai azap ve kuşatma yurduİnkârcıların amellerinin karşılığı olarak sürülecekleri ceza mekânı bağlamında kullanılır; Bakara 2:206, Ra'd 13:18.
لِجَهَنَّمَVarış ve doldurulma gayesi, nihai hapis hedefiYaratılış gayesini boşa çıkaran cin ve insanların akıbeti ve oranın dolması bağlamında geçer; A'râf 7:179, Kâf 50:30.
بِجَهَنَّمَAzabın bizzat kendisiyle yüzleştirilme veya onunla cezalandırılma vasıtasıİlahi adaletin dehşetli bir vasıta olarak getirilip sergilendiği kıyamet sahneleri bağlamında yer alır; Nisâ 4:55, Fecr 89:23.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve ceza yurduCehennemin ebediyeti, şu anda yaratılmış olup olmadığı ve azabın mahiyetiİlahi gazabın ve adaletin tecelli ettiği, rahmetten mutlak yoksunluk mekânı
FıkıhBüyük günahlar ve caydırıcılıkŞer'i hadler ve ukubatın gerekçelendirilmesinde nihai uhrevi yaptırımHukuki sınırları ihlal edenlerin karşılaşacağı en üst ceza standardı
Tefsirİsim mi yoksa türemiş sıfat mı olduğuKelimenin Arapça جهم / جهنم kökünden mi yoksa İbraniceden ta'rib mi olduğu tartışmasıDibi görünmez derin kuyu, karanlık ve kaba karşılama vasıflarının tefsiri
HadisCehennemin tasviri ve sıfatlarıAteşin harareti, derinliği ve oraya atılanların karşılaşacağı şiddetMuhatabı dehşetle içine çeken, nefes almayan çatık ve karanlık bir hapis

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNihai ilahi hesaplaşmaRahmetten mutlak mahrumiyetArınmayı reddeden nefislerin tecrit edilmesiİyilik ve kötülüğün ontolojik olarak ayrışıp kötülüğün kendi karanlığına hapsedilmesidir.Kesin
İlmiHakikatten sapmanın sonucuZihni ve ameli körlüğün çöküşüYanlış bilginin ve inatlaşmanın kriz üretmesiDoğru metodolojiden kopan aklın kendi ürettiği karanlık ve kısır çıkmaza yuvarlanmasıdır.Güçlü
SiyasiHukuk ve düzenin ihlaliNihai yüksek güvenlikli tecrit ve cezaZulüm ve anarşinin mutlak olarak etkisiz kılınmasıKamusal barışı ve ilahi nizamı kasten yıkan odakların varlık sahasından bütünüyle tasfiyesidir.Güçlü
İktisadiSömürü ve tekelleşmeDeğersizleşme ve batık kuyuEmeksiz kazancın ve biriktirmenin yakıcı iflasıKaynakları tekeline alıp dolaşımı tıkayanların biriktirdikleriyle birlikte ateşe mahkûm oluşudur.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKara delik ve entropik çöküşIşığın dahi kaçamadığı, kütlenin aşırı sıkışarak çekim kuyusu oluşturduğu ve geri dönüşü olmayan ufukGüçlü
Beşeri bilimlerMutlak tecrit ve negatif sosyalleşmeBireyin toplumdan, iletişimden ve empatiden bütünüyle koparak kendi yıkıcı benliğinin karanlığına hapsolmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü ve türevi olan ismi yalnızca mitolojik bir ateş çukuru veya soyut bir coğrafi ad sanarak kelimenin fıtrattaki asıklık, suratsızlık, sertlik ve karanlık karşılama gerçeğinden koparmak.
Kur'an içi daha geniş anlamSadece fiziksel bir alev değil; suçluyu dehşetle karşılayan, yüzüne kapanan, ışık ve ümit sızdırmayan, varoluşsal bir karanlık, derin bir hapis ve hakikatin çatık çehresidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCehennem tehdidini masalsı bir tasvire indirgemek; insanın kendi elleriyle ördüğü kaba, merhametsiz ve karanlık ahlakın ahirette bizzat bu kökün manasıyla somutlaşacağını gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın en temel uhrevi ceza kavramı olan cehennemin semantik zeminini; onun rastgele bir özel ad olmayıp karanlık, iticilik, çatık yüzlülük ve dibi görünmez bir derinlik sıfatıyla doğrudan irtibatlı olduğunu anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârda diretenlerin, kibirlilerin ve münafıkların nihai akıbetini bildiren ceza, kıyamet ve hesap sahnelerini içeren ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın sadece dışsal bir alevden ibaret olduğu zannını yıkar; azabın bizzat ilahi rahmetin tebessümünden mahrum kalarak varlığın dehşetli, çatık ve boğucu bir karanlıkla muhatabı karşılaması olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüzün etlenip sertleşerek asılması, tebessümün kaybolup çirkin bir katılığın belirmesi; gecenin karanlığının veya susuz bulutun basması, derin ve karanlık çukur.
  • Soyut anlamVarlığın yapıcı ışıktan, sevgiden ve esenlikten koparak kendi içine kilitlenen, dışarıya karşı itici ve amansız bir şiddet üreten karanlık tecrit hali.
  • Sistematik karşılıkİlahi düzene kasten başkaldıran ve rahmeti reddeden bilincin, kendi ürettiği katılık, zulmet ve yoksunlukla kuşatıldığı nihai hapis sistemi.
  • LaTeX modeliC=lim⁡r→0(Φ(x)×[−∇Ψ])  ⟹  Ω−
  • LaTeX açıklaması

Modelde Φ(x) bireyin amellerinin ve varoluşsal yönelişinin katılık fonksiyonunu temsil eder. Ψ ilahi rahmet ve aydınlanma potansiyelidir; [−∇Ψ] ise bu potansiyelden kaçışı, yani rahmetin tersi yönündeki karanlık gradyanı ifade eder. r→0 parametresi, varlığın merhamet ve esenlik yarıçapının sıfıra inmesini, yani tam bir sıkışma ve tecrit durumunu simgeler. Ortaya çıkan C durumu, nihai olarak Ω− ile gösterilen negatif, ışıksız, geri dönüşsüz ve çatık azap uzayını (cehennem durumunu) doğurur.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج