حصن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ص-ن11 sîga, 110 mücavir kök, 12 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أجرمُحَصَّنَةٍمُحْصِنِينَتَحَصُّنًافرجحصنحُصُونُهُمْسفحخدنالْمُحْصَنَاتِرمييمنوري

KökSîga 11Ayet 12Sure 7Mücavir 110

▶ Ağı aç (3B)

حصن

ح - ص - ن

KÖK
  • 18 geçiş
  • 12 ayet
  • 11 sîga
  • 13 sözlük

Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.817 harf
باب الحاء الصاد والنون معهما ح ص ن، ص ح ن، ن ص ح، ن ح ص مستعملات حصن: الحِصْنُ: كل مَوضِع حَصين لا يُوصل إلى ما في جَوفه، يقال: حَصُنَ الموضع حصانةً وحَصَّنْتُه وأحصنَتْهُ. وحِصنٌ حَصين: أي لا يُوصل إلى ما في جَوْفه. والحِصان: الفَرس الفَحْل، وقد تَحصَّن أي تكلف ذلك، ويجمع على حُصُن. وامرأةٌ مُحْصَنٌة: أَحصَنَها زَوْجُها. ومُحْصِنةٌ: أحْصَنَتْ زَوْجَها. ويقال: فَرْجَها. وامرأةٌ حاصِنٌ: بَيِّنة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR855 harf
الحِصْنُ: واحد الحُصونِ. يقال حِصْنٌ حَصِينٌ بيِّن الحَصانَةِ. وقول زهير: وما أَدْري ولست إخالُ أَدْريأَقَوْمٌ آلُ حِصْنٍ أم نـسـاءُ يريد حِصْنَ بن حذيفة الفزازيّ. وحَصَّلْتُ القريةَ، إذا بنيت حولَها. وتَحَصَّنَ العدوّ. وأَحْصَنَ الرجل، إذا تزوَّج، فهو مُحْصَنٌ بفتح الصاد. وأَحْصَنَتِ المرأة: عَفّتْ. وأَحْصَنَها زوجها، فهي مُحْصَنَةٌ ومُحْصِنَةٌ، وكل امرأة متزوِّجة مُحْصَنَةٌ بالفتح لا غير،
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.120 harf
ح ص ن حصن ، حنص ، صحن ، نحص ، نصح : مستعملة . حصن : قال الليث : الحِصْنُ : كل موضع حَصِين لا يُوصَلُ إلى ما في جوفه ، تقول : حَصُنَ يَحْصُن حَصَانَة ، وحَصَّنَه صاحِبُه وأَحْصَنُه ، والدِّرْعُ الحَصِينَةُ : المُحْكَمَةُ ، وقال الأعشى : وكل دِلاصٍ كالأضَاةِ حَصِينَةٍ ترى فضلها عن رَيْعها يَتَذَبْذَبُ قال شمر : الحَصينَة من الدُّرُوعِ : الأمِينَةُ المُتَدَانِيَةُ الحَلَق التي لا يَحِيكُ فيها السلاح
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.998 harf
(باب الحاء والصاد وما يثلثهما) (حصف) الحاء والصاد والفاء أصلٌ واحد، وهو تشدُّدٌ يكون في الشيءِ وصلابةٌ وقوَّة. فيقال لرَكانة العقْل حصافة، وللعَدْوِ الشديد إحصاف. يقال فرسٌ مِحْصَفٌ وناقة مِحْصافٌ. ويقال كتيبة محصوفةٌ، إذا تَجمَّع أصحابُها وقلّ الخَلَل فيهم. قال الأعشى: تأوِي طوائِفُها إلى مَحْصُوفة *** مكروهةٍ يخشى الكماةُ نِزالَها([1]) ويقال "مخصوفة"، وهذا له قياسٌ آخر وقد ذكر في بابه. ويقال
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.394 harf
- الحصن جمعه حصون، قال الله تعالى: ﴿مانعتهم حصونهم من الله﴾ [الحشر/2]، وقوله عز وجل: ﴿لا يقاتلونكم جميعا إلا في قرى محصنة﴾ [الحشر/14]، أي: مجعولة بالإحكام كالحصون، وتحصن: إذا اتخذ الحصن مسكنا، ثم يتجوز به في كل تحرز، ومنه: درع حصينة؛ لكونها حصنا للبدن وفرس حصان: لكونه حصنا لراكبه، وبهذا النظر قال الشاعر: *أن الحصون الخيل لا مدر القرى * (هذا عجز بيت للأسعر الجعفي، شاعر جاهلي، وصدره: *ولقد علمت على
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR512 harf
ح ص ن حصن نفسه وماله وتحصن ومدينة حصينة‏.‏ وامرأة حصـان وحاصـن بينـة الحصانـة والحصـن ونسـاء حواصـن وقـد حصنـت المرأة وتحصنت وأحصنها زوجها فهي محصنة وأحصنت فرجها فهي محصنة‏.‏ وفرس حصان‏:‏ بين التحصن والتحصين‏.‏ وتقول‏:‏ ركب الحضان وأردف الحصان‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جاء يحمل حصناً أي سلاحاً‏.‏ وقال رجل لعبيد الله بين الحسن‏:‏ إن أبي أوصى بثلث ماله للحصون فقال‏:‏ اذهب فاشتر به خيلاً فقال الرجل‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.427 harf
حَصُنَ المكانُ يَحْصُنُ حَصانةً، فهو حَصِين: مَنُع، وأَحْصَنَه صاحبُه وحَصَّنه. والحِصْنُ: كلُّ موضع حَصِين لا يُوصَل إلى ما في جَوْفِه، والجمع حُصونٌ. وحِصْنٌ حَصِينٌ: من الحَصانة. وحَصَّنْتُ القرية إذا بنيتَ حولَها، وتَحَصَّنَ العَدُوُّ. وفي حديث الأَشعث: تَحَصَّنَ في مِحْصَنٍ (* قوله «في محصن» كذا ضبط في الأصل، وقال شارح القاموس كمنبر، والذي في بعض نسخ النهاية كمقعد). المِحْصَنُ: القصرُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR768 harf
* ح ص ن * * الحِصْنُ * واحد * الحُصُونِ * يقال * حِصْنٌ حَصِينٌ * بين * الحَصَانةِ * و * حَصَّنَ * القرية * تحصينا * بنى حولها و * تحصَّنَ * العدو و * أحْصَنَ * الرجل إذا تزوج فهو * مُحْصَنٌ * بفتح الصاد وهو أحد ما جاء على أفعل فهو مُفعل و * أحْصَنَتِ * المرأة عفت وأحصنها زوجها فهي * مُحْصَنةٌ * و * مُحْصِنَةٌ * قال ثعلب كل امرأة عفيفة فهي محصَنة ومحصِنة وكل امرأة متزوجة فهي محصَنة بالفتح لا غير
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.563 harf
: ( حَصُنَ ) المَكَانُ ، ( ككَرُمَ ) ، يَحْصُنُ حَصانةً : ( مَنُعَ ، فهو حَصِينٌ . ( وأَحْصَنَهُ ) غيرُهُ ( وحَصَّنه . ( والحِصْنُ ، بالكسْرِ : كلُّ مَوْضِعٍ حَصِينٍ لا يُوصَلُ إِلى ) ما في ( جَوْفِهِ ، ج حُصونٌ ) ؛ ) ومنه قوْلُه تعالَى : ﴿مانعتهم حُصونهم﴾ ، ( وأَحْصانٌ وحِصَنَةٌ ) ، بكسْرٍ ففتحٍ . ( و ) الحِصْنُ : ( الهَلاكُ ) ؛ ) كذا في النُّسخِ ، وصَوابُه الهِلالُ . ( و ) مِن المجازِ :
Maddenin bağlantısı

: ( حَصُنَ ) المَكَانُ ، ( ككَرُمَ ) ، يَحْصُنُ حَصانةً : ( مَنُعَ ، فهو حَصِينٌ . ( وأَحْصَنَهُ ) غيرُهُ ( وحَصَّنه . ( والحِصْنُ ، بالكسْرِ : كلُّ مَوْضِعٍ حَصِينٍ لا يُوصَلُ إِلى ) ما في ( جَوْفِهِ ، ج حُصونٌ ) ؛ ) ومنه قوْلُه تعالَى : ﴿مانعتهم حُصونهم﴾ ، ( وأَحْصانٌ وحِصَنَةٌ ) ، بكسْرٍ ففتحٍ . ( و ) الحِصْنُ : ( الهَلاكُ ) ؛ ) كذا في النُّسخِ ، وصَوابُه الهِلالُ . ( و ) مِن المجازِ : الحِصْنُ : ( السِّلاحُ ) . ) يقالُ : جاءَ يَحْمِل حِصْناً ، أَي سِلاحاً . ( و ) الحِصْنُ : ( أَحدٌ وعِشْرونَ مَوْضِعاً ) ما بينَ بَرِّيَ وبَحْريَ منها : ثنيةٌ بمكَّةَ بَيْنَها وبينَ دَارِ يَزِيد بن مَنْصورٍ فَضاءٌ

يقالُ له المُفْجَرُ ؛ قالَهُ نَصْر . قُلْت : وحِصْنُ المَهْدي بالعِرَاقِ ، وحِصْنُ مَنْصورٍ بالشَّامِ ، وحِصْنُ مَسْلَمَةَ بالجَزِيرَةِ ، وحِصْنُ كيفا بها أَيْضاً والنِّسْبَةُ إِلى هذا حِصْنيٌّ وحِصْفكيٌّ . والحِصْنُ : قَرْيَةٌ بمِصْرَ ، حَرَسَها اللَّهُ تعالَى ، مِن حَوْفِ رَمْسِيْس . ( وبَنُو حِصْنٍ : حَيٌّ ) مِن بَني فَزارَةَ ، وهو بَنُو حِصْن بنِ حُذَيْفَةَ ، ومنه قَوْل زُهَيْرٍ : وما أَدْرِي وسَوْفَ إِخالُ أَدْرِيأَقومٌ آلُ حِصْنٍ أَم نِساءُ ( ودِرْعٌ حَصِينٌ وحَصِينَةٌ : مُحْكَمَةٌ ) ؛ ) قالَ ابنُ أَحْمَر : همُ كانوا اليَدَ اليُمْنى وكانواقِوامَ الدَّهْرِ والدِّرْعَ الحَصِيناوقالَ الأَعْشَى : وكلُّ دِلاصٍ كالأَضاةِ حَصِينةٍ ترى فَضْلَها عن رَبِّها يَتَذَبْذَبُوقالَ الرَّاغِبُ : دِرْعٌ حَصِينَةٌ لكَوْنِها حِصْناً للبَدَنِ . وقالَ شَمِرٌ : الحَصِينَةُ مِن الدّروعِ الأَمِينَةُ المُتَدانِيَةُ الحِلَقِ التي لا يَحِيكُ فيها السِّلاح . وقوْلُه تعالَى : ﴿وعَلَّمناهُ صَنْعةَ لَبُوسٍ لكُم لتُحْصِنَكم مِنْ بَأْسِكُم﴾ . قالَ الفرَّاءُ : قُرِىءَ لنحْصِنَكم بالنُّونِ والتاءِ والياءِ ، فمن قَرَأَ بالياءِ فالتَّذْكِير لِلَّبُوسِ ، ومَنْ قَرَأَ بالتاءِ ذَهَبَ إِلى الصَّنْعَةِ ، وإِنْ شِئْتَ جَعَلْته للدِّرْعِ لأَنَّها هي اللَّبُوسُ وهي مؤَنَّثَةٌ ، أَي ليَمْنَعَكم ويَحْذِرَكم ، ومَنْ قَرَأَ بالنُّونِ فالفِعْل للَّهِ ، عزَّ وجَلَّ . ( وامْرَأَةٌ حَصانٌ ، كسَحابٍ : عَفيفَةٌ ) عن الرِّيبَةِ ؛ عن شَمِرٍ ؛ قالَ حَسَّان يَمْدَحُ عائِشَةَ ، رضِيَ اللَّهُ تعالَى عنها :

حَصَانٌ رَزانٌ ما تُزَنُّ بِرِيبةٍ وتُصْبِحُ غَرْثَى من لُحومِ الغَوافِلِ ( أَو ) امْرأَةٌ حَصانٌ : ( مُتَزَوِّجَةٌ ، ج حُصُنٌ ، بضَمَّتَيْنِ ، وحَصاناتٌ ، وقد حَصُنَتْ ، ككَرُمَتْ ) ، حَصانَةً و ( حِصْناً ، مُثَلَّثَةٌ ) ، اقْتَصَرَ الجَوْهرِيُّ على الضمِّ ؛ وأَنْشَدَ ابنُ بَرِّي : الحُصْنُ أَدْنى لو تآيَيْتِهِمِنْ حَثْيِكِ التُّرْبَ على الرَّاكِبِوأَنْشَدَ يونس : زَوْجٌ حَصان حُصْنُها لم يُعْقَم قالَ : حُصْنُها تَحْصِينُها نَفْسَها . ( وتَحَصَّنَتْ ) تحصُّناً ، وفي الصِّحاحِ : حصنت ، ( فهي حاصِنٌ ) . ( قُلْت : ومثْلُه : حمض فهو حامض ، ونَقَلَه شَمِرٌ أَيْضاً . ( وحاصِنَةٌ وحَصْناءُ ) ، وهذه عن الجَوْهرِيُّ أَيْضاً : ( ج حواصِنُ وحاصِناتٌ ) ؛ ) وأَنْشَدَ شَمِرٌ : وحاصِن منْ حاصِنات مُلْسِمِنَ الأَذَى ومن قِرافِ الوَقْسِ ( وأَحْصَنَها البَعْلُ وحَصَّنَها وأَحْصَنَتْ هي ) بنفْسِها ، وفي التَّنْزيلِ : ﴿التي أَحْصَنَتْ فَرْجَها﴾ ، ( فهي مُحْصِنَةٌ ومُحْصَينَةٌ ) ، بكسْرِ الصَّادِ وفتْحِها : ( عَفَّتْ أَو تَزَوَّجَتْ ) . ( وأَصْلُ الإِحْصانِ : المَنْعُ . والمرأَةُ تكونُ مُحْصَنَة بالإِسْلامِ والعَفافِ والحرِّيةِ والتَّزْويجِ . ونَقَلَ الجَوْهرِيُّ عن ثَعْلَب : كلُّ امْرأَةٍ عَفِيفةٍ مُحْصَنةٌ ومُحْصِنةٌ ، وكلُّ امْرأَةٍ مُتَزَوِّجةٍ مُحْصَنةٌ لا غَيْر . ( أَو ) أَحْصَنَتْ : إِذا ( حَمَلَتْ ) ، فكأَنَّ الحَمْلَ أَحْصَنَها مِن الدّخولِ بها . ( والحَواصِنُ ) مِنَ النِّساءِ : ( الحَبالَى ) لأَجْلِ ذلِكَ ؛ قالَ : تُبِيلُ الحَواصِنُ أَبْوالَها

( ورَجُلٌ مُحْصَنٌ ، كمُكْرَمٍ ) ، يكونُ بمعْنَى الفاعِلِ والمَفْعولِ ؛ ( وقد أَحْصَنَهُ التَّزَوُّجُ . ( وأَحْصَنَ ) الرَّجُلُ : إِذا ( تَزَوَّجَ ) ؛ ) قالَ الشاعِرُ : أَحْصَنُوا أُمَّهُمْ مِنْ عَبْدِهمتلك أَفْعالُ القِزام الوَكَعهْأي زَوَّجُوا . وأَمَّا قَوْله تعالَى : ﴿فإِذا أُحْصِنَّ فإِن أَتَيْنَ بفاحشَةٍ فعليهنَّ نِصْفُ ما على المُحْصَناتِ مِنَ العَذابِ﴾ . فإِنَّ ابنَ مَسْعودٍ ، رضِيَ اللَّهُ تعالَى عنه ، قَرَأَ : ﴿فإِذا أَحْصَنَّ﴾ ، وقالَ ؛ إِحْصانُ الأَمَةِ إِسْلامُها . وكانَ ابنُ عبَّاسٍ ، رضِيَ اللَّهُ تعالَى عنهما ، يَقْرأُها ﴿فإِذا أُحْصِنَّ﴾ ، على ما لم يسمَّ فاعِلُه ، ويفسِّرُه : فإِذا أُحْصِنَّ بزَوْجٍ ، وكانَ لا يَرى على الأَمةِ حدًّا ما لم تزوَّجْ ، وبقَوْلِه يقولُ فُقهاءُ الأَمْصارِ ، وهو الصَّوابُ . وقَرَأَ ابنُ كَثيرٍ ونافِعٌ وأَبو عَمْرٍ و وعبدُ اللَّهِ بنُ عامِرٍ ويَعْقوبُ : ﴿فإِذا أُحْصِنَّ﴾ ، بضمِّ الأَلفِ ، وقَرَأَ حفْص عن عاصِمٍ مِثْلَه ، وأَمَّا أَبو بَكْرٍ عن عاصِمٍ فبفتحِ الأَلفِ ، وقَرَأَ حَمْزةُ والكِسائيُّ بفتحِ الأَلفِ . وقالَ الزَّجَّاجُ في قوْلِهِ تعالَى : ﴿مُحْصِنينَ غيرَ مُسافِحِينَ﴾ أَي مُتَزَوِّجِينَ غَيْرَ زُناةٍ ، قالَ : والإِحْصانُ إِحْصانُ الفَرْجِ وهو إِعْفافُه ؛ ومنه قوْلُه تعالَى : ﴿أَحْصَنَتْ فَرْجَها﴾ ، أَي أَعفَّتْه . قالَ الأَزْهرِيُّ : والأَمَةُ إِذا زُوِّجَتْ جازَ أَنْ يُقالَ قد أُحْصِنَتْ ، لأَنَّ تَزْوِيجها قد أَحْصَنَها ، وكَذلِكَ إذا أُعْتِقَتْ فهي مُحْصَنَةٌ ، لأَنَّ عِتْقَها قد أَعَفَّها ، وكَذلِكَ إِذا أَسْلَمت فإِنَّ إِسْلامَها إِحْصانٌ لها . قالَ سِيْبَوَيْه : وقالوا بناءٌ حَصِينٌ وامرأَةٌ حَصَانٌ ، فَرَّقوا بينَ البِنَاءِ والمرأَةِ حينَ أَرادُوا أَنْ يَخْبروا أَنَّ البِنَاءَ مُحْرِزٌ لمَنْ لجأَ إِليه ، وأَنَّ المرْأَةَ مُحْرِزة لفَرْجِها .

وقالَ أَبو عُبَيْدٍ : أَجْمَعَ القُرَّاء على نَصْبِ الصَّاد في الحَرْفِ الأَوَّل مِن النِّساء ، فلم يَخْتلِفوا في فتْحِ هذه لأَنَّ تأَوِيلَها ذَوَات الأَزْواجِ يُسْبَيْنَ فيُحِلُّهنَّ السِّباءُ لمَنْ وَطِئها مِن المالِكِين لها ، وتَنْقطِع العِصْمةُ بينهنَّ وبينَ أَزْواجهنَّ بأَنْ يَحِضْنَ حَيْضَة ويَطْهُرْنَ منها ، فأَمَّا سِوَى الحَرْف الأَوَّل فالقُرَّاء مُخْتَلِفونَ : فمنهم مَنْ يَكْسِر الصَّاد ، ومنهم مَنْ يَفْتَحها ، فمَنْ نَصَبَ ذَهَبَ إِلى ذَواتِ الأَزْواجِ اللاَّتي قد أَحْصَنَهُنَّ أَزْواجُهنَّ ، ومَنْ كَسَر ذهَبَ إِلى أَنَّهنَّ أَسْلَمْنَ فأَحْصَنَّ أَنْفسهنَّ فهُنَّ مُحْصِنات . قالَ الفرَّاءُ : ﴿والمُحْصَناتُ مِن النِّساءِ﴾ ، بنَصْبِ الصَّاد أَكْثَر في كَلامِ العَرَبِ . ( وهو مُحْصَنٌ ، كمُسْهَبٍ ) ؛ ) عن ابنِ الأَعْرَابيِّ ، وهو نادِرٌ ، وكذا أَلْفَجَ فهو مُلْفَجٌ ، لا ثالِثَ لهما . زادَ ابنُ سِيْدَه : وأَسْهَمَ فهو مُسْهَم ؛ وقد تَقَدَّمَ البَحْثُ في ذلِكَ في سَهَبَ . ( و ) الحَصانُ ، ( كسَحابٍ : الدُّرَّةُ ) لتَحصّنِها في جَوْفِ الصَّدَفِ . ( و ) الحِصَانُ ، ( ككِتابٍ : الفَرَسُ الذَّكَرُ ) لكَوْنِه حِصْناً لِراكِبِه . قالَ ابنُ جنيِّ : مُشْتَقّ مِن الحَصانَةِ لأَنَّه مُحْرِز لفارِسِه ، كما قالوا في الأُنْثى : حِجْرٌ ، وهو مِن حَجَرَ عليه أَي مَنَعَه . ( أَو ) هو ( الكَرِيمُ المَضْنونُ بمائِهِ ) . ( وفي الصِّحاحِ : ويقالُ إِنَّه سُمِّي حِصاناً لأَنَّه ضُنَّ بمائِهِ فلم يُنْزَ إِلاَّ على حجرِ كَريمَةٍ حتى سَمَّوا كلَّ ذَكَرٍ مِنَ الخَيْلِ حِصاناً ؛ ( ج ) حُصُنٌ ( ككُتُبٍ . ( وتَحَصَّنَ ) الفَرَسُ : ( صارَ حِصاناً ) . ( وقالَ الأَزْهرِيُّ : تَحَصَّنَ إِذا تَكَلَّفَ ذلك . ( بَينَ التَّحَصُّنِ والتَّحْصِينِ ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ . ( و ) المِحْصَنُ ( كمِنْبَرٍ : القُفْلُ . ( و ) أَيْضاً : الكتلة التي هي ( الزَّبيلُ ) ، ولا يُقالُ مِحْصَنَةٌ . ( و ) مِحْصَنُ ( بنُ وَحْوَحٍ ) الأَنْصارِيُّ

الأَوْسيُّ : ( صَحابيٌّ ) قُتِلَ هو وأَخُوه حُصَيْن بالقادِسِيَّةِ ، رضِيَ اللَّهُ تعالَى عنهم . وفاتَهُ : محْصَنٌ أَبو سلمَةَ الأَنْصارِيُّ ، ومِحْصَنُ بنُ أَبي قَيْسٍ ، صَحابِيَّانِ . ( وأَبو الحِصْنِ ، بالكَسْرِ ، وأَبو الحُصَيْنِ ، كزُبَيْرٍ : الثَّعْلَبُ ) ؛ ) الأُولَى عن ابنِ سِيْدَه ، والثانِيَة في الصِّحاحِ ؛ وأَنْشَدَ ابنُ بَرِّي : للَّهِ دَرُّ أَبي الحُصَيْنِ لقَدْ بَدَتْمنه مَكايِدُ حُوَّلِيَ قُلَّبِ ( وأَبو الحَصِينِ ، كأَمِيرٍ : عُثْمانُ بنُ عاصِمٍ ) الأَسَديُّ ( تابِعِيٌّ ) عن ابنِ عبَّاسٍ ، رضِيَ اللَّهُ تعالَى عنهما ، وشُرَيْحٍ ، وعنه شعْبَةُ والسُّفْيانان ، وكان ثِقَةً ثَبْتاً ، تُوفي سَنَة 118 . ( و ) أَبو الحَصِينِ : ( عبدُ اللَّهِ بنُ أَحْمدَ ) بنِ عبدِ اللَّهِ بنِ يونسَ اليَرْبوعيُّ الكوفيُّ ، ( شَيْخٌ للنَّسائِيِّ ) وابنِ صاعدٍ وابنِ ماجَه والتَّرمذيِّ ، وقد رَوَى عن عِشْر بنِ القاسِمِ وأَبيهِ . قُلْت : وأَبُوه مِنَ الحفَّاظِ رَوَى عن ابنِ أَبي ذئْبٍ وعاصِمِ بنِ محمدٍ ، وعنه البُخارِيُّ ومُسْلمُ وأَبو دَاود ، قالَ أَحْمدُ بنُ حَنْبلٍ لرجُلٍ : اخْرُجْ إِلى أَحْمَد بنِ يونسَ فإِنَّه شَيْخُ الإِسْلامِ ؛ مَاتَ سَنَة 227 . ( وأَبو الحَصِينِ الوَداعِيُّ ) مَشْهورٌ ؛ نَقَلَهُ الذهبيُّ رَحِمَه اللَّهُ تعالَى . ( ومحمدُ بنُ إِسْحاقَ بنِ أَبي حَصِينٍ ) عن الديميِّ ؛ وعنه أَبو عُبَيْدَةَ المدينيُّ ، ( مُحَدِّثونَ . ( وسَمَّوْا حِصْناً ، بالكسْرِ ) ، منهم : الحِصْنُ الشَّيْبانيُّ يُنْسَبُ إِليه جَماعَةٌ وسُمِّي به لمنعه . ( و ) حُصَيْناً ، ( كزُبَيْرٍ

وأَميرٍ ) ، منهم : عُبَيْدُ بنُ حُصَيْنٍ النُّمَيْرِيُّ الشاعِرُ في الحماسَةِ ، وهو أَبو الرَّاعِي ، نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ . ( والحَصانِيَّاتُ : طَيْرٌ . ( والأَحْصِنَةُ : النِّصالُ ) ؛ ) قالَ ساعِدَةُ بنُ جَؤَيَّةَ الهُذَليُّ : وأَحْصِنَةٌ ثُجْرُ الظُّبات كأَنَّهاإِذا لم يُغَيِّبْها الجفيرُ جَحِيمُ قُلْت : وهي رِوايَةُ الأَخْفَشِ ؛ ورَواهُ غيرُهُ : وأَحْصَنَه . ( وحِصْنانِ ) ، بالكسْرِ : ( د ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ ، والنُّونُ الثَّانِيَةُ مَكْسورَةٌ . ( و ) أَيْضاً : ( قَلْعَةٌ بوادِي لِيَّةَ ، وهو حِصْنِيٌّ ) في النِّسْبَةِ أَيْضاً ، كما في الصِّحاحِ . قالَ اليَزيدِيُّ : سأَلَني والكِسائيَّ المَهْديُّ عن النِّسْبةِ إِلى البَحْرينِ وإِلى حِصْنَين لِمَ قالوا حِصْنِيٌّ وبَحْرانِيٌّ ؟ فقالَ الكِسائيُّ : كَرِهُوا أَن يقولوا حِصْنانِيٌّ لاجْتِماعِ النُّونَيْن ، وقُلْتُ أَنا : كَرِهوا أَن يقولوا بَحْرِيٌّ فيُشْبه النِّسْبة إِلى البَحْرِ . قُلْت : وقالَ سِيْبَوَيْه : قالوا حِصْنِيٌّ كَرَاهِيَّة اجْتِماعِ إِعْرابَيْنِ . وممَّا يُسْتدركُ عليه : حَصَّنْتُ القَرْيَة : بَنَيْت حَوْلَها . وقُرًى مُحَصّنةٌ : مَجْعولَة بالأَحْكامِ كالحُصُونِ . وتَحَصَّنَ العَدُوُّ : دَخَلَ الحِصْنَ واحْتَمَى به ، أَو اتَّخَذَ الحِصْنَ مَسْكناً ، ثم تجوز به في كلِّ تحرز . وحصنَهُ حصْناً : حرزه في مَواضِع حَصِينَةٍ ، جارِيَة مَجْرى الحصْن . والمِحْصَنُ ، كمِنْبَرٍ : القَصْرُ والحِصْنُ ، مَدِينَةٌ حَصِينَةٌ . وخَيْلُ العَرَبِ : حُصونُها ، ذُكُورُها وإِناثُها ، وهو مجازٌ . وقالَ رجُلٌ لعُبَيْدِ اللَّهِ بنِ الحَسَنِ : أَوْصَى أَبي بثلث مالِهِ للحُصونِ ، فقالَ له : اشْتَرِ به خَيْلاً ، فقالَ : إِنَّما ذَكَر الحُصونَ ، فقالَ : أَما سَمِعْتَ قَوْلَ الأَشعر الجُعْفيّ :

ولقد عَلِمْتُ على تَوَقّي الرَّدَى أَنَّ الحُصونَ الخَيْلُ لا مَدَرُ القُرَى كما في الأَساسِ . وفي المُحْكَم : اشْتَرِ به خَيْلاً واحْمِل عليها في سَبيلِ اللَّهِ . وحُصَيْنٌ ، كزُبَيْرٍ : مَوْضِعٌ ، عن ابنِ الأَعْرابيِّ . والحِصْنُ ، بالكسْرِ : لَقَبُ ثَعْلَبَةَ بنِ عُكابَةِ وتَيْم واللاتِ وذُهْل . ودارَةُ مِحْصَنٍ ، كمِنْبَرٍ : مَوْضِعٌ ؛ عن كُراعٍ . والحِصانُ ، ككِتابٍ وسَحابٍ : جَبَلٌ أَو قارةٌ مِن أَعْراضِ المَدِينَةِ ، على ساكِنِها أَفْضَل الصَّلاة والسَّلام . وعُمَرُ بنُ عبْدِ الرَّحْمن بنِ مُحَيْصن ، بالتَّصْغيرِ ، قارِىءُ مكَّةَ ؛ وقيلَ : اسْمُه محمدٌ ، وقيلَ : عبْدُ اللَّهِ ، قَرَأَ على مُجاهِد . وكزُبَيْرٍ : أَبو الحُصَيْنِ السّلميُّ صَحابيٌّ ؛ وأَبو الحُصَيْنِ الهَيْثَمُ بنُ شُفَيَ تابِعيٌّ ؛ وأَبو الحُصَيْنِ : عُبَيْدُ اللَّهِ بنُ أَبي زِيادٍ القداحُ ، وحُميدُ بنُ الحَكَمِ ، ومَرْوانُ بنُ رُؤْبَة ، وإِبْراهيمُ ، وابنُ إِسْماعيل بن أَبي خالِدٍ ، والمَكِّيُّ القارِىءُ ، والكُوفيُّ قاضِي الرَّيِّ ، والعَلاءُ بنُ الحُصَيْنِ ، وسَوادَةُ بنُ عليَ الأَحمسيُّ ، مُحدِّثونَ . وأَبو الحُصَيْنِ : عبدُ اللَّهِ بنُ لَقْمان شاعِرٌ . وأَبو الحُصَيْنِ بنُ هُبَيْرَةَ المَخْزوميُّ ، أَخُو جَعْدَةَ . وعليُّ بنُ محمدٍ الحرَّانيُّ الحُصَينيُّ المُحدِّثُ ، وابْنُه صالِح ، رَوَى عنه الحافِظُ عبْدُ الغنيّ ، وحَفِيدُه جَعْفرُ بنُ صالِحِ بنِ عليِّ بنِ عبيد اللَّه بنِ الحُسَيْن الصَّابُونيُّ . وأَبو القاسِمِ هبةُ اللَّهِ بنُ محمدِ بنِ عبْدِ الواحِدِ بنِ الحُصَيْنِ الحصينيُّ

الشَّيْبانيُّ مُسْنِدُ العِرَاقِ مَشْهورٌ . وأَبو عبد اللَّه محمدُ بنُ عليِّ بنِ سَعيدٍ الحصينيُّ الضَّريرُ شَيْخُ المُسْتَنْصريَّةِ ببَغْدادَ ، أَخَذَ عن أَبي البَقاءِ النّحوي ، مَاتَ سَنَة 639 . وأَبو مَنْصورٍ عبد الواحِدِ إِبراهيمُ بنُ أَبي الفَضْل الحصنيُّ البَغْداديُّ عن خطيبِ المَوْصِلِ ، وعنه مَنْصورُ بنُ سليمٍ في ذَيْلِهِ . وحاصِنَةُ الرَّجُلِ : امْرَأَتُه ؛ والضاد لغة فيه . والحصنُ : قَرْيةٌ بمِصْرَ مِن حوْفِ رَمْسِيس .

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.112 harf
حَصُنَ 1 حَصُنَ حاص حصان حصن حصنن , (Mgh, Msb, K,) aor. حَصُنَ , (K, TA,) inf. n. حَصَانَةٌ, (S, Mgh, Msb, TA,) said of a حِصْن [or fortress], (S,) or of a place, (Mgh, Msb, TA,) i. q. مَنُعَ, [for which the CK erroneously substitutes وَمَنَعَ, after كَكَرُمَ, as though the verb were حَصُنَ and حَصَنَ,] (K, TA,) [i. e.] It was, or became, مَنِيع [meaning inaccessible, or unapproachable, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.091 harf
حَصَُنَ حَصَُنَ U ( n. ac. حَصَاْنَة 22t ) a. Was strong, fortified. حَصُنَ حَصُنَ U ( n. ac. حَصْن 1 , حِصْن 2 , حُصْن 3 , حَصَاْنَة 22t ), a. Was chaste, continent. حَصَّنَ حَصَّنَ II , a. Fortified; entrenched; walled in. b. Kept secluded at home ( woman ). c. Gave in marriage. أَحْصَنَ أَحْصَنَ IV , a. Protected, preserved ( chastity ). b. see II (b) , ( c ). تَحَصَّنَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR25.423 harf
حصن حَصَّنَ - يُحَصِّنُ - مُحَصَّن - مُحَصَّنَة - تَحَصَّنَ - يَتَحَصَّنُ حَصُنَ - يَحْصُنُ + الشيء أو الكائن أو المكان: يكون في موقع آمن ومحروس ومنيع لا يصله عدو أو أذى: يكون لِشَيئٍ قيمة وأهمية شديدة، فيُحْفَظُ بطريقة آمنة ومحروسة، بعيداً عن الناس والعوامل الضارة حُصْن: على وزن " فـُعـْل": اسم فعل " حَصُنَ - يَحْصُنُ ": اسم مكان منه:
Tamamını oku

Sîgalar(11)

Mücavir kökler110 mücavir (137 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سفح

    3 ortak ayet · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

  2. خدن

    2 ortak ayet · Gizli dost demektir

  3. أتي

    7 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  4. رمي

    2 ortak ayet · Reml kum demektir

  5. فرج

    2 ortak ayet · Ferc

  6. كتب

    5 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  7. يمن

    3 ortak ayet · Sağ yandır

  8. نفخ

    2 ortak ayet · Körük demektir

  9. فتي

    2 ortak ayet · Kepçe, kefe demektir

  10. نكح

    2 ortak ayet · Nikah

  11. أجر

    3 ortak ayet · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  12. وري

    2 ortak ayet · Arka

Geçtiği ayetler(12)

Sîga sayfası: الْمُحْصَنَاتِ
  1. وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ …

    Namuslu kadınlarSizden; hür, inanmış kadınlarla evlenmeye güç yetiremeyen kimse, inanmış genç kızlarınızdan sağ ellerinizin sahib olduklarından (alsın) . Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Birbirinizdensiniz. Onlarla zinadan kaçınmaları, iffetli yaşamış ve gizli dost tutmamış olmaları halinde, velilerinin izniyle evlenin. Ve ma’ruf şekilde mehirlerini verin. Evlendiklerinde zina edecek olurlarsa; onlara hür kadınlara verilen cezanın yarısı verilir. Bu; içinizden, günaha girme korkusu olanlaradır. Sabretmeniz ise sizin için daha hayırlıdır. Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  2. … أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ …

    Namuslu kadınlarSizden; hür, inanmış kadınlarla evlenmeye güç yetiremeyen kimse, inanmış genç kızlarınızdan sağ ellerinizin sahib olduklarından (alsın) . Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Birbirinizdensiniz. Onlarla zinadan kaçınmaları, iffetli yaşamış ve gizli dost tutmamış olmaları halinde, velilerinin izniyle evlenin. Ve ma’ruf şekilde mehirlerini verin. Evlendiklerinde zina edecek olurlarsa; onlara hür kadınlara verilen cezanın yarısı verilir. Bu; içinizden, günaha girme korkusu olanlaradır. Sabretmeniz ise sizin için daha hayırlıdır. Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  3. وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

    Namuslu kadınlarİffetli, hür kadınlara iftira atan, sonra da dört şahid getiremeyenlere seksen değnek vurun. Ebediyyen onların şahidliğini kabul etmeyin. İşte onlar, fasıkların kendileridir.

  4. إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Namuslu kadınlarİffetli ve mü’min kadınlara iftira atanlar; dünyada da ahirette de lanetlenmişlerdir. Ve onlar için büyük bir azab vardır.

Sîga sayfası: وَالْمُحْصَنَاتُ
Sîga sayfası: لِتُحْصِنَكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحصن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحرز, منع, عفف, حفظ
Zıt Kökسفح
Çekirdek Özet 1Dış müdahaleye ve nüfuza kapalı, içine ulaşılamayan korunaklı sığınak veya tahkimat yapmak
Çekirdek Özet 2Bireyin, ailenin, tohumun veya toplumun dokunulmazlığını meşru sınırlar ve hukuk kalkanıyla muhafaza etmek
Çekirdek Özet 3Açıkta ve savunmasız bırakmama; meşru akit ve iffet ile korunaklı alan inşa ederek fesadı önleme ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca cinsel namus veya soyut bekâret ile sınırlayıp fiziksel tahkimat, hukuki güvence ve stratejik koruma boyutlarını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حصSıkıştırma, çevreleme, hapsetme, toplama ve dışa karşı sert bir sınır oluşturma; nitekim حصر kuşatıp hapsetmeyi, حصد sıkıca kesip biriktirmeyi, حصل kalanı tutup ayrıştırmayı ifade ederنÇekirdeğin sertlik ve sınırlama hareketine kalıcılık, sığınak niteliği ve iç alanı dış tesirlerden mutlak koruma vasfı katarak müstahkem kaleye ve dokunulmazlığa dönüştürür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevirme, ayırma, dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı set çekme
صOlta, bitkiYakalama, sıkıştırma, bir noktada sabit tutarak güvenceye alma
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, çoğalma, içerideki canın ve özün devamlılığı
حصنDuvarla çevrilmiş, sıkıca bağlanmış ve sürekliliği güvenceye alınmış korunaklı alanDış tehditlere karşı set çekilerek (ح) emniyete alınan ve sabitlenen (ص) yapının, içindeki hayatı ve nesli sürekli muhafaza etmesi (ن) eylemidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDışarıdan içine ulaşılamayan yüksek ve sarp sığınak, dağ kalesi, düşman silahının işlemediği sıkı örülmüş sağlam zırh ve binicisini koruyan asil aygır
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Es‘ar el-Cu‘fî bir beytinde kalelerin kerpiç köy duvarları değil, savaşçıyı koruyan asil atlar olduğunu ifade eder: أن الحصون الخيل لا مدر القرى / ولقد علمت على تجشمي الردى
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Hassân b. Sâbit iffetli kadını överken fitne ve dedikodudan korunaklı oluşunu bu kökle anlatır: حصان رزان ما تزن بريبة / وتصبح غرثى من لحوم الغوافل

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, el-Asma‘iyyât, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde حصن kökü, fiziksel tahkimat, güç, sertlik ve nüfuz edilemez sınır oluşturma semantik ekseninde yer alır. İbranicede aynı kök ailesine bağlanan ח-ס-ן (ḥ-s-n) kökü "sağlam olmak, güçlenmek, dayanıklı kılınmak, muhafaza etmek" anlamlarına gelir; nitekim חֹסֶן (ḥōsen) kelimesi servet, biriktirilmiş zenginlik ve sarsılmaz güç demektir. Süryanicede ܚܣܢ (ḥ-s-n) fiili "kuvvetlenmek, zapt etmek, galip gelmek, tahkim etmek" manalarını taşır; ܚܣܝܢܐ (ḥassīnā) ise güçlü, dayanıklı ve sarsılmaz olanı niteler. Erken Sami katmanında kökün çekirdeği zayıflığı örten ve dış müdahaleyi kıran katı bir tahkimatı gösterirken, Arapçada bu taban hem sarp kale ve koruyucu zırh gibi maddi nesnelere hem de evlilik ve iffet bağıyla korunan hukuki ve ahlaki statüye genişlemiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönح-ص-نUlaşılamaz mekan, zırh, damızlık aygır ve namusunu koruyan kadın türevleriyle fiziksel ve ahlaki dokunulmazlıkKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חסן / Süryanice ܚܣܢGüçlü olma, sarsılmaz tahkimat, depolanan güç ve servet anlamlarıyla doğrudan ortak kökenKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperSıkıştırma, dışarıya kapatma ve sertleştirme bildiren ilksel köklerle semantik paralellikMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حصنAnlamlıKale, tahkimat, koruma, iffetDış müdahaleye karşı korunaklı kılma ve içine nüfuz edilmeyi engellemeHedef kök; Kur'an'da geçer
حنصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde sınırlı fonetik kayıt dışında yerleşik anlam taşımayan biçimKur'an'da geçmez
صحنAnlamlıGenişlik, açık alan, çanakDerin ve geniş kâse, evin veya avlunun orta genişliğiTers simetri; daraltıp kapatmanın aksine açma; Kur'an'da geçmez
صنحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArapça sözlük geleneğinde kullanılmayan mühmel terkipKur'an'da geçmez
نحصAnlamlıSertlik, kuruluk, zayıflamaYağsız ve sert beden, sütün kesilmesi veya zorlukSertlik çekirdeğinde ortaklaşır; Kur'an'da geçmez
نصحAnlamlıArılık, samimiyet, onarmaBozukluğu düzeltme, hilesiz ve katıksız öğüt verme, dikişle yırtığı birleştirmeKoruma ve bütünlüğü sağlama yönüyle anlamdaş; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حصنMerkezTahkimat, kale içine alma, dokunulmazlık sağlamaİçine nüfuz edilmesini fiziksel veya hukuki bir zırhla imkansız kılmaMekan, zırh, evlilik ve iffet yoluyla mutlak koruma sağlar
حرزKomşuSığınağa koyma, saklamaDeğerli bir nesneyi kaybolmaktan veya çalınmaktan korumak üzere gizli ve emin yere koymaNesnenin saklanmasına odaklanır, kalenin aşılmazlığına değil
منعKomşuEngelleme, ulaşımı kesmeBir failin veya etkinin hedefe ulaşmasına engel olma eylemiSalt engelleme fiilidir; korunaklı bir iç alan inşa etmeyi zorunlu kılmaz
عففKomşuİffet, nefsi tutmaGayrimeşru istek ve arzulardan iradi olarak geri durma haliBireyin iç ahlaki fren mekanizmasıdır; kurumsal veya fiziki kale anlamı içermez
حفظKomşuMuhafaza etme, gözetmeBir varlığın zayi olmasını, bozulmasını veya zarar görmesini önlemeSürekli dikkat ve ihtimamı ifade eder, zırh veya tahkimat kurmayı gerektirmez
سفحZıtAkıtma, saçma, kuralsız ilişkiDeğeri ve meşruiyeti hiçe sayarak sınırları yıkma, suyu veya şehveti boşaltmaMeşru akit ve koruma olmaksızın açıklık ve kuralsızlık hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحصنTahkîm, himâye, ‘iffet, nikâhFiziksel tahkimattan ahlaki ve hukuki dokunulmazlığa uzanan bütüncül korumaKesin
LatinceMunire, castrum, castitasTahkim etmek, kale, iffetMunire dış saldırılara karşı duvar örmeyi, castitas ise lekesizliği ve korunmuşluğu ifade ederGüçlü
İngilizceFortify, fortress, chaste, invulnerabilityTahkim etmek, hisar, iffetli, dokunulmazMaddi korunma ile ahlaki muhafaza ayrışır; tek bir kelime her iki boyutu aynı anda kuşatamazGüçlü
AlmancaBefestigen, Burg, KeuschheitGüçlendirmek, kale, korunmuş iffetFiziksel sığınak ile ahlaki sınır iki ayrı terimle karşılanırGüçlü
FransızcaFortifier, forteresse, chastetéTahkim etmek, kale, bekaret/iffetSavunma surları ile ahlaki duruluk anlamları ayrı kelimelere bölünürGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حُصُون / مُحَصَّنَةMaddi istihkam, müstahkem şehir ve kale duvarlarıAskeri mücadele, savunma yapıları ve sığınaklar; Haşr 59:2, Haşr 59:14
لِتُحْصِنَكُمْZırh, beden koruyucu savaş teçhizatıDüşman darbelerine karşı bedeni koruma zırhı; Enbiyâ 21:80
تُحْصِنُونَTahılın ambarda kilit altında korunması ve depolanmasıİktisadi kriz yönetimi, kıtlık yıllarına hazırlık; Yûsuf 12:48
أَحْصَنَتْBedenin ve iffetin gayrimeşru her türlü temasa kapatılmasıHz. Meryem'in paklığı ve ilahi himayeye mazhariyeti; Enbiyâ 21:91, Tahrîm 66:12
الْمُحْصَنَات / مُحْصِنِينَMeşru nikah bağıyla himaye altına girmiş veya hür kadınlar ve erkeklerAile hukuku, evlilik engelleri ve zina iftirası (kazf) cezası; Nisâ 4:24, Nisâ 4:25, Mâide 5:5, Nûr 24:4
تَحَصُّنًاCariyelerin iffet ve namus dairesinde kalma iradesiSosyal baskı ve sömürüye karşı ahlaki himaye; Nûr 24:33

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlerin ve vahiy taşıyıcılarının masumiyetiHz. Meryem’in iffetinin teyidi ve peygamberlerin her türlü ahlaki şaibeden korunmuşluğuKötülük ve iftiraya karşı ilahi dokunulmazlık zırhı
FıkıhHad cezaları, nikah şartları ve kazf suçuİhsan vasfı; hürriyet, akıl, baliğ olma, müslümanlık ve sahih nikahla cinsel birliktelik yaşamış olma şartlarıHukuki statü, ceza ehliyeti ve dokunulmazlık kalkanı
TefsirKur'an'daki müstahkem yapılar ve iffet ayetleriAyetlerde geçen muhsanat kelimesinin hür kadınlar mı, evliler mi yoksa iffetliler mi anlamına geldiğiBağlama göre değişen çok katmanlı koruma halkaları
HadisŞeytandan ve şerlerden korunma duaları, evliliğin koruyuculuğuEvliliğin gözü ve ırzı haramdan koruyan bir sığınak olarak nitelenmesi, duaların zırh sayılmasıManevi ve toplumsal tahkimat vasıtası

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki arınma ve fıtratı muhafazaİffet kalkanıGünah ve kirlenmeye karşı ruhsal savunma hattı kurarMeşru sınırlar içinde kalarak fıtratı ifsat edici unsurlardan korurKesin
İlmiBilginin ve metodolojinin korunmasıEpistemik tahkik kalesiHurafelerin ve tahrifatın doğru bilgiye nüfuz etmesini önlerUsul kuralları ile ilmi birikimi tahriften koruyan zihinsel bir zırh oluştururGüçlü
SiyasiToplumsal güvenlik ve sınır muhafazasıSavunma ve egemenlik istihkamıDış tehditlere ve yıkıcı akınlara karşı toplumu korurCaydırıcı askeri ve kurumsal yapılar inşa ederek kamu düzenini teminat altına alırKesin
İktisadiKaynak yönetimi ve stratejik rezervEmniyetli stok ve tasarrufKıtlık ve kriz anlarında temel girdilerin tükenmesini engellerÜretilen değerin israf edilmeyip kriz dönemleri için güvenli depolarda tutulmasını sağlarKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHücre zarı ve siber güvenlik duvarı (firewall)İç ortamın dengesini (homeostaz) korumak için zararlı girişleri engelleyen, yalnızca meşru geçişe izin veren seçici geçirgen koruyucu bariyerGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki dokunulmazlık ve meşru akit kurumuBireyin ve ailenin temel haklarını kamusal veya gayrimeşru tecavüzlere karşı koruyan anayasal ve medeni kalkanGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca kadınlara özgü pasif bir cinsel bekâret veya ahlaki baskı aracına indirgemek; kelimenin askeri, iktisadi ve hukuki tahkimat anlamlarını unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; savaşta bedeni koruyan zırhtan (21:80), kıtlığa karşı depolanan buğdaya (12:48), düşman ordularına direnen şehir surlarından (59:14), hem erkeği hem kadını koruyan evlilik ve hukuki statüye (4:24) kadar uzanan dinamik bir varoluşsal güvenlik zırhıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİhsan vasfını salt kadın cinselliğine hapsederek erkeğin iffet ve koruma sorumluluğunu (muhsinîn) silikleştirmek; toplumsal, askeri ve iktisadi savunma sistemlerini Kur'ani vizyonun dışında görmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fert, aile ve toplum güvenliğini kurarken rastgele tedbirlere değil, dışarıdan delinemez hukuki ve ahlaki kalelere dayandığını gösterir. Vahiy zırhı, iffet zırhı ve akit zırhı bu kökle aynı mantık dairesinde birleşir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile hukuku ve evlilik şartlarını düzenleyen Nisâ suresi, zina iftirasını ve iffet standardını belirleyen Nûr suresi ile askeri-stratejik savunmayı ve iktisadi tedbiri anlatan Yûsuf, Enbiyâ ve Haşr surelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İffetin sadece bireysel bir vicdan meselesi olduğu yanılgısını yıkarak onun kamusal bir koruma, evlilik akdi, hak güvencesi ve dokunulmazlık statüsü olduğunu ortaya koyar; ayrıca kökün erkekler için de geçerli bir zırh olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDış müdahaleye, silaha veya yabancı unsura geçit vermeyen sarp dağ kalesi, sıkı dokunmuş çelik zırh ve etrafı çevrilmiş emniyetli ambar.
  • Soyut anlamBireyi gayrimeşru ilişkilerden, aileyi dağılmaktan, toplumu düşman istilasından ve iktisadı kıtlıktan koruyan meşru sınır, hukuk ve iffet kalkanı.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin iç dengesini ve varlığını dış tehditlere ve çözülmelere karşı koruyan aşılmaz sınır mekanizması, dokunulmazlık zırhı ve meşru filtreleme düzeni.
  • LaTeX modeliS={x∈U∣δ(x,∂Ω)>0}  ⟹  Φ(S)∩Eext=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde U genel evreni, Ω tahkim edilmiş korunaklı alanı (hısn), ∂Ω bu alanı dış dünyadan ayıran meşru ve fiziki sınırı (kale duvarı, evlilik akdi, zırh) temsil eder. δ uzaklık fonksiyonu olup korunan varlığın (S) sınırdan içeri çekilerek açıkta bırakılmadığını gösterir. Φ(S) korunan alanın iç dokusunu, Eext ise dışarıdan gelebilecek saldırı, tecavüz, ifsat ve kontrolsüz sızıntıları ifade eder. Kesişimin boş küme olması (∅), kökün özü olan dış nüfuza kapalılığı, dokunulmazlığı ve mutlak koruma kalkanını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح