رجو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ج-و14 sîga, 41 mücavir kök, 27 ayet, 21 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حشركونحذروَتَرْجُونَتَرْجُونَتُرْجِيتلورجوتَرْجُولقيرحمأَرْجَائِهَاأسويومأَرْجِهْرضيبغييَرْجُونَأخوأجل

KökSîga 14Ayet 27Sure 21Mücavir 41

▶ Ağı aç (3B)

رجو

ر - ج - و

KÖK
  • 28 geçiş
  • 27 ayet
  • 14 sîga
  • 7 sözlük

Recv kuyunun çevresi demektir. Reca Kuyunun kenar duvarı, kuyunun çevresi demektir. “Reca” etmek bir şeyin çevresinde dolaşmak ümit etmek.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(7)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Recv kuyunun çevresi demektir. Reca Kuyunun kenar duvarı, kuyunun çevresi demektir. “Reca” etmek bir şeyin çevresinde dolaşmak ümit etmek.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.941 harf
باب الجيم والراء و و ا ي ء معهما ج ر أ، ج أ ر، أ ج ر، ر ج أ، أ ر ج، ي ر ج، ج ر ي، ج ي ر، ج ر و، ج و ر، ر ج و، و ج ر، ر و ج مستعملات جزأ: فلان جَريء المقدم، وبه جُرأةٌ. جَراءةً، وهو جريءٌ، أي: جَسور وجرأته تجرئةً. وجمع الجريء: أجرثاء بهمزتين. جأر: جأرت البقرةُ جُؤاراً: رفعت صوتها. وجأر القومُ إلى الله جؤاراً وهو أن يعرفوا أصواتهم إلى الله متضرِّعين. أجر: الأجرُ: جزاءُ العمل.. أجر يأجُرُ،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR830 harf
ر ج و أرجـو من الله المغفرة‏.‏ ورجوت في ولدي الرشد‏.‏ وأتيته رجاء أن يحسن إليّ‏.‏ ورجوت زيداً وارتجيته ورجّيته وترجّيته ورجّيتني حتى ترجّيت كقولك منّيتتي حتـى تمنّيـت‏.‏ وأرجـت الحامل فهي مرجية‏:‏ أدنت فرجيَ ولادها‏.‏ وقطيفة أرجوان‏:‏ شديدة الحمرة‏.‏ قال الجعديّ‏:‏ ويوم كحاشية الأرجوا - ن من وقع أزرق كالكوبك حدته قنـاة ردينيـة مثقفة صدقـة الأكعـب ومن المجاز‏:‏ استعمال الرجاء في معنى الخوف
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.677 harf
: ( و ( *!الرَّجاءُ ) ؛ بالمدِّ : ( ضِدُّ اليَأْسِ ) . قال الَّراغبُ : هو ظنٌّ يَقْتضِي حُصُول ما فيه مَسَرَّة . وقالَ الحرالِيّ : هو تَرَقّبُ الانْتِفاعِ بما تقدَّمَ له سَبَب مَّا . وقالَ غيرُهُ : هو لُغَةُ الأمَلِ ، وعُرْفاً تَعَلّق القَلْب بحُصُولِ مَحْبُوبٍ مُسْتَقْبلاً ، كذا عَبَّر ابنُ الكَمالِ . وقالَ شيْخُنا : هو الطَّمَعُ في مُمْكِنِ الحُصُولِ ، أَي بخلافِ التَّمنِّي فإنَّه يكونُ في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.151 harf
رَجَوْتُهُ 1 رَجَوْتُهُ ذ , aor. أَرْجُوهُ, (S, Msb,) inf. n. رَجْوٌ, (S, M, K,) or رُجُوٌّ, (Msb,) and رَجَآءٌ, (S, K, TA, &c., [in the CK erroneously written with the short ا i. e., without the meddeh and ء,]) or the latter is a simple subst., (Msb,) and رَجَاوَةٌ (S, K) and رَجَاةٌ, or رَجَآءَةٌ, (accord. to different copies of the K,) or both, (CK,) and مَرْجَاةٌ; (K;) and ↓ رَجَّيْتُهُ, (S,)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR169 harf
رَجَا رَجَا U ( n. ac. رَجْو 1 , رَجَاة [ 4tA ] , مَرْجَاة [ 17tA ] , رَجَآء [ 22A ] ), a. Hoped for, expected. b. Hoped in, placed his confidence in. c. Feared.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok20.595 harf
رجو رَجَا - يَرْجُو - مَرْجُو رَجَا - يَرْجُوْ + كائن + شيئاً: ضد " أرْجَأَ- يُرْجِئُ ": يقدم فعلاً يأمل ويتمنى ويرجو تحقيقه ونفعه على آخر: يقدم بالاهتمام شيئاً أو امراً على آخر، وذلك لأنه يُغَلِّب الظن بحصول المسرة أو النفع منه، وأنه ممكن الوقوع، فيضعه في الترتيب من حيث الأهمية للعمل أو النظر قبل آخر مَرْجُو: اسم مفعول من " رَجَا - يَرْجوْ
Tamamını oku

Sîgalar(14)

Mücavir kökler41 mücavir (168 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لقي

    7 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  2. أسو

    2 ortak ayet · Örnek

  3. كون

    13 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  4. بغي

    4 ortak ayet · Buğa boğa demektir

  5. حذر

    2 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  6. أخر

    5 ortak ayet · Uhur ense demektir

  7. أخو

    3 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  8. جنح

    2 ortak ayet · Kanat demektir

  9. يوم

    6 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  10. رحم

    5 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir

  11. حشر

    2 ortak ayet · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…

  12. أجل

    2 ortak ayet · İcl havuz demektir

Geçtiği ayetler(27)

  1. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    UmarlarMuhakkak ki, iman edenler, hicret edip de Allah yolunda savaşanlar; işte onlar Allah’ın rahmetini umarlar. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

  2. وَلَا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

    UmarlarO kavmi aramakta gevşek davranmayın. Siz, acı çekiyorsanız onlar da sizin çektiğiniz gibi acı çekiyorlar. Halbuki siz; Allah’tan onların beklemedikleri şeyleri bekliyorsunuz. Ve Allah; Alim, Hakim olandır.

  3. إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَرَضُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ

    UmarlarMuhakkak ki Bize kavuşmayı ummayanlar, dünya hayatından hoşnud olup ona bağlananlar ve ayetlerimizden habersiz bulunanlar;

  4. وَلَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

    UmarlarEğer Allah insanlara hayrı çarçabuk istedikleri gibi, şerri de süratle verseydi, süreleri hemen bitmiş olurdu. İşte Biz, Bize kavuşmayı ummayanları böyle azgınlıkları içinde bocalamaya terkederiz.

  5. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَذَا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ …

    UmarlarAyetlerimiz onlara açık açık okununca; Bizimle karşılaşmayı ummayanlar: Bundan başka bir Kur’an getir veya bunu değiştir, dediler. De ki: Onu kendiliğimden değiştirmem olmaz. Ben, ancak bana vahyolunana uyarım. Ben, Rabbıma karşı gelirsem; büyük bir günün azabından korkarım.

  6. وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ …

    UmarlarEvlenme ümidi kalmayan yaşlanıp oturmuş kadınlara, zinetlerini açığa vurmamak şartıyla dış elbiselerini çıkarmaktan dolayı bir vebal yoktur. Ama iffetli davranmaları onlar için daha hayırlıdır. Ve Allah; Semi’dir, Alim’dir.

  7. وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلَائِكَةُ أَوْ نَرَى رَبَّنَا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَعَتَوْا عُتُوًّا كَبِيرًا

    UmarlarBize kavuşmayı ummayanlar: Bize melekler indirilmeli değil miydi veya Rabbımızı görmeli değil miydik? derler. Andolsun ki; kendi kendilerine büyüklenmişler ve büyük bir azgınlıkla haddi aşmışlardır.

  8. وَلَقَدْ أَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِي أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ أَفَلَمْ يَكُونُوا يَرَوْنَهَا بَلْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ نُشُورًا

    UmarlarAndolsun ki; onlar, bela yağmuruna tutulmuş olan kasabaya uğramışlardır. Onu görmediler mi? Hayır, onlar tekrar dirileceklerini ummazlar.

  9. إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ

    UmarlarŞüphesiz ki Allah’ın kitabını okuyanlar, namaz kılanlar ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden gizli, açık infak etmekte bulunanlar; bitmez tükenmez bir ticaret umabilirler.

  10. قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

    Umarlarİman edenlere söyle: Allah’ın günlerinin geleceğini ummayan kimseleri bağışlayıp geçsinler. Çünkü Allah, her kavmi yaptıklarıyla cezalandıracaktır.

Sîga sayfası: أَرْجَائِهَا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرجو
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (üçüncü harfi illetli) ve mehmûz رجأ ile anlam geçişli
Bağlamsal Yakın Köklerأمل, طمع, خوف
Zıt Kökيأس
Çekirdek Özet 1Bir şeyin kenarı, sınırı, kuyunun ağız ve çevre hattı
Çekirdek Özet 2Bir sınır veya eşikte durarak geleceğe yönelik ihtimam, çekinme veya arzuyla bekleme
Çekirdek Özet 3Kesinleşmemiş bir sonuca karşı kayıtsız kalmayıp hesaba katarak yöneliş belirleme
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca pasif ve duygusal temenni anlamında ummak sanıp ihtimam, çekinme ve tehir boyutunu yok saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رجSarsılma, eşiğin titreşmesi, kararsızlık ve dalgalanma hali; رجج, رجف, رجع ve رجم köklerinde görülen hareketوÇekirdekteki sarsıntı ve kararsızlığı zamansal veya mekânsal bir sınıra doğru uzatarak o kenarda bir amaca bağlanıp bekleme haline dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstZihinsel yönelişi, dikkatin bir hedefe kilitlenmesini ve başlangıç iradesini temsil eder.
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yükü veya gayeyi belirli bir mesafe boyunca taşıma ve hedefe doğru hareket ettirme dinamiğidir.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaTaşınan zihinsel dikkatin ve niyetin nihai bir eşiğe veya sonuca sıkıca raptedilmesidir.
رجوZihnin bir gaye doğrultusunda harekete geçip kendisini gelecekteki bir sınıra veya eşiğe bağlamasıBireyin bir sınır kenarında durup sonucun gerçekleşmesi adına dikkat, ihtimam ve beklentiyle tutunması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin, özellikle kuyunun ve vadinin kenarı, uç noktası ve sınır hattıdır (رجا البئر). Buradan hareketle o sınırda durup aşağıya veya öteye bakarak bekleme durumunu ifade eder.
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî beytinde arının sokmasından çekinmeme, ona aldırış etmeme ve sakınmama anlamında kullanmıştır: إذا لسعته النحل لم يرج لسعها / وخالفها في بيت نوب عوامل
Erken Arapça kullanımKlasik kullanımda hem arzulanan bir şeye kavuşmayı umma hem de gelecekteki tehlikeden çekinip aldırış etme (مبالاة) ile bir işi kenara koyup erteleme (إرجاء) anlamlarında yer almıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Dīvânü’l-Hüzeliyyîn.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde رجو ve onunla iç içe geçmiş olan رجأ kök matrisi, sınırda durma, kenara çekilme, eşikte bekleme ve bu beklemeden doğan dikkat, endişe veya umut duygusunu taşır. Klasik İbranicede doğrudan ses denkliği gösteren bazı köklerde titreme, sarsılma ve bu sarsıntıyla birlikte bir olayın akıbetini gözetleme çağrışımı mevcuttur. Süryanice ve diğer Doğu Sami dillerinde de sınır hattında durarak bir hükmün ertelenmesi veya bir sonucun vuku bulmasını bekleme anlam alanı takip edilebilmektedir. Arapça bu kökte somut olarak kuyu kenarını ve nesnelerin uç sınırlarını (أرجاء) korumuş, bu fiziksel kenarda bulunma durumunu insanın zihnen ve amelen bir akıbet karşısında lakayt kalmayıp onu hesaba katarak beklemesi (رجاء) ve bir hükmü askıya alarak kenara koyması (إرجاء) yönünde geliştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuyu kenarından (رجا) zihni bir sınıra bağlamaya geçişFiziksel kenarda durma hali, bilinmeyenin sınırında ihtimamla bekleme ve erteleme haline dönüşmüştür.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKenarda bekleme ve sarsıntılı eşik haliİbranice ve Süryanicedeki bekleme, tehir etme ve çekinme kökleriyle semantik akrabalık taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiBelirgin fark tespit edilmediSami ailesi dışında güvenilir ve doğrulanabilir doğrudan bir soydaş tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-ʿArab, Maqāyīsü’l-Luğa.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رجوAnlamlıKenar, sınır, umut ve ihtimamla beklemeBir sınırda durarak arzu veya çekinmeyle akıbeti gözetleme, ertelemeHedef köktür, Kur'an'da geçer.
روجAnlamlıTedavül, hareketlilik ve yayılmaMalın veya sözün piyasada revaç bulması, dönüp dolaşmasıHedef kökle ortak hareket ve akış bağı vardır, Kur'an'da geçmez.
جروAnlamlıYavru, küçük meyve ve atılganlıkCanlının küçüğü veya bir işe cesaretle yönelip akmaÇekirdeğin filizlenme yönünü taşır, Kur'an'da geçmez.
جورAnlamlıDoğru yoldan sapma ve haddi aşmaOrta çizgiyi bırakıp kenara kayma, zulüm ve meyilKenara yönelme bakımından hedef kökle semantik temas taşır, Kur'an'da geçer.
ورجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmeldir.
وجرAnlamlıİlaç içirme, mızrak saplama ve korkuBoğaza zorla bir şey akıtma ve içte oluşan korkuÇekinme ve korku anlamı hedef kökün havf boyutuyla benzeşir, Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رجوMerkezGeleceğe dönük ihtimamlı beklentiSebeplerine sarılarak hem arzu hem de sorumluluk bilinciyle eşikte bekleme halidir.Kenar, umut, korku ve erteleme ekseninde dengeli yöneliş.
أملKomşuUzak vadeli arzu ve tasavvurأمل kökünde daha çok zihinsel kurgu ve uzak geleceğe ait temenni ağırlıktadır; ameli hazırlık şart değildir.Genellikle vehim ve uzun vadeli emellerle bağdaşır.
طمعKomşuDoğrudan bir menfaate iştah duymaطمع kökünde nesneye dönük güçlü bir arzu ve elde etme isteği ön plandadır; çekinme veya saygı unsuru taşımaz.Somut bir kazancı hırsla arzulama hali.
خوفKomşuTehlikeden sakınma ve ürpermeخوف yalnızca zarardan kaçınmayı hedeflerken, رجو bu sakınmayı saygı ve akıbeti hesaba katma biçiminde içerir.Zarar ihtimaline karşı duyulan doğrudan tedirginlik.
يأسZıtBağlantının tamamen kopması ve kesilmeBeklentinin, ihtimamın ve sonuca dair tüm arayışın kesin olarak sona ermesidir.Gelecekten ve neticeden el çekme, ümitsizlik hali.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرجوKenar, ihtimamlı beklenti, ertelemeBir sınırda durarak arzu, çekinme veya tehir ile sonucu gözetlemeKesin
LatinceSperare, expectareUmmak, gözlemek, beklemekGeleceğe bakma yönünü karşılar; kökün kuyu kenarı ve korku/ihtimam boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceHope, expect, deferUmmak, hesaba katmak, ertelemekHope arzu yönünü, expect hesaba katmayı, defer ise erteleme türevini karşılar; tek kelimede birleşmez.Güçlü
AlmancaHoffen, erwarten, aufschiebenUmmak, beklemek, sonraya bırakmakErwarten zihinsel beklentiyi ve hesaba katmayı karşılar fakat ontolojik sınır imgesini vermez.Güçlü
FransızcaEspérer, s'attendre à, différerUmmak, beklemek, tehir etmekGelecekteki bir olasılığı dikkate alma ve bekleme halini aktarır; fiziksel kenar anlamı eksiktir.Güçlü

Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَرْجُونَ / تَرْجُونَRahmet ve mükâfatı amelle ummaİman, hicret ve cihat edenlerin Allah’ın rahmetini aktif bir yönelişle beklemesi; Bakara 2:218, Nisâ 4:104.
لَا يَرْجُونَAhirete inanmama, hesaba katmama ve umursamamaYeniden dirilişi, hesap gününü ve Allah’a kavuşmayı ciddiye almayanların hali; Yûnus 10:11, Furkân 25:40, Nebe 78:27.
لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًاKorkmama, saygı ve ihtimam göstermemeAllah’ın büyüklüğünden çekinmeme, O’na gereken saygıyı ve dikkati göstermeme; Nûh 71:13.
أَرْجِهْ / تُرْجِيSonraya bırakma, erteleme ve askıya almaHz. Mûsâ’nın durumunun tehir edilmesi veya eşler arasındaki nöbetin ertelenmesi; A‘râf 7:111, Şuarâ 26:36, Ahzâb 33:51.
مُرْجَوْنَHükmü ertelenenler, askıda tutulanlarHaklarındaki nihai ilahi karar henüz açıklanmayıp ertelenen kimseler; Tevbe 9:106.
أَرْجَائِهَاMekânın kenarları, uç sınırlarıGöğün yarılıp meleklerin onun sınır boylarında durması tasviri; Hâkka 69:17.
مَرْجُوًّاKendisinden hayır beklenen, ümit bağlananBir toplumun geleceğine dair olumlu beklenti beslediği şahsiyet; Hûd 11:62.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-amel ilişkisi ve mürciye fırkasıBüyük günah işleyenin durumunu erteleme (ircâ) ile havf ve recâ dengesi tartışılmıştır.Ameli imandan sonraya bırakma veya ilahi affı aktif sorumlulukla bekleme.
FıkıhHükümlerin tehir edilmesi ve mükellefiyetBorcun veya davanın ertelenmesi, bir fiilin neticesinin askıya alınması halleri incelenir.Hukuki kararın veya hakkın infazını bir süre için kenara koyup bekletme.
TefsirAhirete kavuşma ve ilahi heybeti hesaba katmaKökün umut ile korku/saygı arasındaki çift kutuplu yapısı ayet bağlamlarında çözümlenir.Ahireti umursama, Allah’ın azabından sakınma ve rahmetini amelle arama.
HadisKul ile Rab arasındaki niyet bağıKulun Allah hakkındaki zannı, recâ kapısının genişliği ve son nefeste recânın galebesi.Yeis duygusunu kırıp kulun yönünü sürekli açık tutan bilinçli güven hali.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul ile yaratıcı arasındaki ontolojik bağHavf ile dengelenmiş aktif recâYeisi engelleyip amele süreklilik kazandırmaKul, akıbetin sınırında durarak hem ilahi azaptan çekinir hem de rahmeti arayarak amel üretir.Kesin
İlmiBilgi teorisi ve yöntemHipotezin tahkik edilmek üzere askıya alınmasıKesinleşmemiş veriyi hemen reddetmeyip tehir etmeBir önermenin doğruluğu veya yanlışlığı kesinleşene kadar onu kenarda tutup incelemeyi sürdürme.Güçlü
SiyasiHüküm ve kriz yönetimiKararın ertelenmesi ve tahkikat alanı açmaToplumsal gerilimi zamana yayarak suhuletle çözmeAni yargılamadan kaçınıp tarafların durumunu bir süre kenara alarak netleşmeyi bekleme siyaseti.Güçlü
İktisadiYatırım ve gelecek tasarrufuRisk yönetimi ve getiri beklentisiSermayeyi atıl bırakmayıp gelecekteki faydayı gözeterek bağlamaÇabaya dayalı bir yatırım yaparak sonucun bereketini ihtiyat ve öngörüyle bekleme disiplini.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSınır değer koşulu ve beklenen değer (boundary condition / expected value)Bir sistemin sınır hatlarında tanımlanan değerler (أرجاء) ve olasılık dağılımında gerçekleşmesi öngörülen nihai sonucun matematiksel olarak gözetilmesiyle tam örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerBeklenti teorisi ve ertelenmiş tatmin (deferred gratification)Bireyin anlık haz yerine gelecekteki daha yüksek bir amacı hesaba katarak bugünkü davranışını şekillendirmesi ve nihai yargıyı sabırla beklemesi sürecidir.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca hiçbir sorumluluk ve eylem gerektirmeyen pasif bir temenni veya kuru bir iyimserlik derekesine indirilmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fiziksel kenarı (sınırı), gelecekteki hesabı ciddiye alıp çekinmeyi (ihtimam/korku), amel ederek rahmeti arzulamayı ve gerektiğinde hükmü kenara alıp ertelemeyi kuşatan dinamik bir eşik bilincidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRecâyı amelsiz kuru bir umuda indirgemek, Kur'an'da inkârcılar için kullanılan "Allah'a kavuşmayı hesaba katmazlar/umursamazlar" uyarısını anlamsızlaştırır; ayrıca ircâ kavramını ilahi adaletten kopuk bir sorumsuzluk zeminine kaydırır.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın gayb ve ahiret karşısındaki temel zihinsel ve pratik tavrını belirler; hesaba katma, ciddiye alma ve amelle bekleme bilincini inşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret sorumluluğunu reddeden inkârcıların psikolojisini anlatan ayetlerde, müminlerin cihat ve hicretle rahmeti aradıkları pasajlarda ve hükmün ertelendiği kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Umudun eylemsiz bir duygu olduğu zannını yıkar; dinin ciddiye alınmamasını (لا يرجون) tanımlayarak saygı, çekinme ve beklentinin aynı kökte birleştiğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKuyunun veya nesnenin kenarı, çeperi, uç sınır hattı.
  • Soyut anlamBir sınır veya eşik boyunda durarak gelecekteki sonuca dikkat, ihtimam, çekinme veya arzu ile yönelip bekleme hali.
  • Sistematik karşılıkKesinleşmemiş bir akıbet karşısında lakayt kalmayıp bugünkü eylemleri o sınır değerin hesabına bağlama ve hükmü gerekirse tehir etme mekanizması.
  • LaTeX modeliE=f(B,A,T)
  • LaTeX açıklaması

Modelde E, geleceğe dönük aktif beklenti ve ihtimam halini temsil eder. Bu durum üç temel bileşenin fonksiyonudur: B sistemin sınır veya eşik değerini, A bu sınıra dönük aktif amel ve yönelişi, T ise hükmün veya sonucun tehir edilip zamana yayılan gözetim sürecini simgeler. Kökün içerdiği kenar, amelli umut ve erteleme dinamikleri tek bir yapıda modellenmiştir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر