ريب
ر - ي - ب
KÖK- 36 geçiş
- 35 ayet
- 14 sîga
- 12 sözlük
“Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli olmayan süt demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
“Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli olmayan süt demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.853 harfباب الراء والباء و ا ي ء معهما
ر ب و، ر و ب، ب ر و، و ر ب، ب و ر، و ب ر، ب ر ي، ر ي ب، ر أ ب، ر ب أ، ب ر أ، أ ر ب، ب أ ر، أ ب ر مستعملات
ربو:
ربا الجُرْحُ والأرضُ والمالُ وكلُّ شيء يَرْبو ربواً، إذا زاد.
وربا فلانٌ، أي: أصابه نَفَسٌ في جوفه. ودابّةٌ بها رَبْو.
والرّابِيةُ: ما ارتفع من الأرض.
والرَّبْوة: لغات: أرضٌ مُرْتفعةٌ، والجميعُ: الرُّبَى. ويُقال إنْ الرَّبوة في قوله تعالى: "إلى رَبوةٍ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR417 harfالرَيْبُ: الشَكُّ. والرَيْبُ: ما رابَكَ من أمر. والاسم الريبةُ بالكسر، وهي التُهمة والشكُ. ورابَني فلان، إذا رأيتَ منه ما يريبَكَ وتَكْرَهه. وهُذَيلٌ تقول: أَرابَني فلانٌ. وأَرابَ الرجلُ: صار ذا رِيبَةٍ، فهو مُريبٌ. وارتاب فيه، أي شَكَّ. واسْتَرَبْتُ به، إذا رَأَيْتَ منه ما يُريبُكَ. ورَيْبُ المُنونِ، حوادثُ الدَّهرِ. والرَيْبُ: الحاجةُ. قال الشاعر:
قَضَيْنا من تِهامَةَ كُلِّ رَيْبٍوخَيْبَر ثم
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR8.604 harf(باب الراء والياء وما يثلثهما)
(ريب) الراء والياء والباء أُصَيلٌ يدلُّ على شكٍّ، أو شكٍّ وخوف، فالرَّيْب: الشّكّ. قال الله جلّ ثناؤه: ﴿الم. ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَيْبَ فِيهِ﴾ [البقرة 1- 2]، أَي لا شَكَّ. ثم قال الشاعر:
فقالوا تَرَكْنَا القومَ قد حَصَِرُوا بهِ *** فلا ريْبَ أن قد كان ثَمَّ لَحِيمُ([1]) والرَّيب: ما رابَكَ مِن أمرٍ. تقول: رابَنِي هذا الأمرُ، إذا أدخَلَ عليك شَكّاً وخَوفا.
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.451 harf- يقال رابني كذا، وأرابني، فالريب: أن تتوهم بالشيء أمرا ما، فينكشف عما تتوهمه، قال تعالى: ﴿يا أيها الناس إن كنتم في ريب من البعث﴾ [الحج/5]، ﴿وإن كنتم في ريب مما نزلنا على عبدنا﴾ [البقرة/23]، تنبيها أن لا ريب فيه، وقوله: ﴿ريب المنون﴾ [الطور/30]، سماه ريبا لا أنه مشكك في كونه، بل من حيث تشكك في وقت حصوله، فالإنسان أبدا في ريب المنون من جهة وقته، لا من جهة كونه، وعلى هذا قال الشاعر:
*الناس قد علموا
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR266 harfر ي ب
" لا ريب فيه ".
ورابني منك كذا وأرابني.
وفلان مريب.
وهذا أمر مريب وهو ذو ريبة وريب.
وارتبت به واستربت وتريّبت.
قال العجاج يصف ثوراً: واستمع الأصوات أو تريبـا وأصابه ريب المنون.
ولا تربه بشيء: لا تفعل به ما يشك له في الأمن والسلامة.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.864 harfالرَّيْبُ: صَرْفُ الدَّهْرِ. والرَّيْبُ والرِّيبةُ: الشَّكُّ، والظِّـنَّةُ، والتُّهْمَةُ. والرِّيبةُ، بالكسر، والجمع رِيَبٌ. والرَّيْبُ: ما رابَك مِنْ أَمْرٍ. وقد رابَنِـي الأَمْر، وأَرابَنِـي. وأَرَبْتُ الرجلَ: جَعَلْتُ فيه رِيبةً. ورِبْتُه: أَوصَلْتُ إِليه الرِّيبةَ. وقيل: رابَني: عَلِمْتُ منه الرِّيبة، وأَرابَنِـي؛ أَوهَمَني الرِّيبةَ، وظننتُ ذلك به. ورابَنِـي فلان يَريبُني إِذا رَأَيتَ منه
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR280 harf* ر ي ب * * الرَّيْبُ * الشك والاسم * الرِّيْبَةُ * وهي التهمة والشك و * رَابَنِي * فلان من باب باع إذا رأيت منه ما يريبك وتكرهه و * اسْتَرَبْتُ * به مثله وهذيل تقول * أرابَنِي * و * أَرَابَ * الرجل صار ذا ريبة فهو * مُرِيبٌ * و * ارْتَابَ * فيه شك و * رَيْبُ * المنون حوادث الدهر
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.836 harfالريب: صرف الدهر وحادثه، وريب المنون: حوادث الدهر، وهو مجاز، كما في الأساس.
والريبت: الحاجة قال كعب ابن مالك الأنصاري:
قضينا من تهامة كل ريب وخيبر ثم أجمعنا السيوفا وفي الحديث أن اليهود مروا برسول الله صلى الله عليه وسلم، فقال بعضهم: سلوه، وقال بعضهم: ما رابكم إليه أي ما أربك وحاجتكم إلى سؤاله، وفي حديث ابن مسعود ما رابك إلى قطعها قال ابن الأثير: قال
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR13.755 harfرَابَنِى
1 رَابَنِى ذ , (T, S, M, &c.,) aor. يَرِيبُ, (M, Mgh, Msb, K,) inf. n. رَيْبٌ (T, M, Mgh, Msb, &c.) and رِيبَةٌ, (M, K,) or the latter is a simple subst., (S, Msb,) It (a thing) occasioned in me disquiet, disturbance, or agitation, of mind: (Ksh and Bd in ii. 1:) [this is the primary signification; (see رِيبَةٌ;) a signification also borne by ↓ أَرَابَنِى; (see the verses of Khلlid cited
رَابَنِى 1 رَابَنِى ذ , (T, S, M, &c.,) aor. يَرِيبُ, (M, Mgh, Msb, K,) inf. n. رَيْبٌ (T, M, Mgh, Msb, &c.) and رِيبَةٌ, (M, K,) or the latter is a simple subst., (S, Msb,) It (a thing) occasioned in me disquiet, disturbance, or agitation, of mind: (Ksh and Bd in ii. 1:) [this is the primary signification; (see رِيبَةٌ;) a signification also borne by ↓ أَرَابَنِى; (see the verses of Khلlid cited in this paragraph;) whence the other significations here expl. in what follows:] it (a thing) made me to doubt: (Msb: and in like manner رَابَهُ is expl. in the Mgh:) or it (a thing, M) caused me to have what is termed رِيبَة [i. e. doubt, or suspicion or evil opinion, or doubt combined with suspicion or evil opinion]; as also ↓ أَرَابَنِى: (M, K: in both of which this meaning is indicated, but not expressed:) but the latter is said by Lth to be bad: (T:) or, (T, M, Msb,) accord. to AZ, (T, Msb,) the former signifies he, (T, M, *) or it, i. e. his case, (M, * Msb,) made me to know that there was on his part what is termed رِيبَة [i. e. something occasioning doubt, or suspicion or evil opinion, or doubt combined with suspicion or evil opinion]; (T, M, Msb;) made me to be certain, or sure, of it: (Msb:) and ↓ the latter signifies made me to think that there was in him what is so termed; (Sb, T, M, Msb, K;) without my being certain, or sure, of it: (Msb:) [Az says that] these are the right explanations of the two phrases: (T:) [or] the latter signifies also جَعَلَ فِىَّ الرِّيَبَةَ [he put into me, i. e. into my mind, doubt, or suspicion &c.]; (Sb, M, K; and in a similar manner أَرَبْتُهُ is expl. in the latter;) or أَوْهَمَنِى الرِّيبَةَ [he made me to think that which occasioned doubt, or suspicion &c.]: (K: and in like manner ارابهُ is expl. in the Ham p. 363:) and رِبْتُهُ signifies أَوْصَلْتُ اـِلَيْهِ الرِّيبَةَ [I made doubt, or suspicion &c., or that which occasioned doubt, or suspicion &c., to come to him, or to reach him]; (K;) [app. by some act; for it is said that] رَابَهُ signifies أَتَاهُ بِرِيبَةٍ [he did to him a thing that occasioned doubt, or suspicion &c.]: (Ham ubi suprà:) or, (K,) accord. to Lh, the Arabs say, (M,) رَابَنِى أَمْرُهُ, aor. يَرِيبُنِى, inf. n. رَيْبٌ and رِيبَةٌ: when they speak allusively [with respect to the cause of doubt &c., not expressing it,] (اـِذَا كَنَوْا [misinterpreted in the TA as meaning “ when they affix a pronoun to the verb, ” for the meaning here intended is clearly shown by what follows,]) they prefix ا [to the verb, saying ↓ أَرَابَ, and أَرَبْتُ, &c., expl. in the latter part of this paragraph]; and when they do not speak allusively [with respect to the cause of doubt &c., but express it,] (اـِذَا لَمْ يَكْنُوا) they reject that letter; but [so accord. to the M, but in the K “ or, ”] it is allowable to say, الأَمْرُ ↓ أَرَابَنِى; (M, K;) i. e., to prefix the ا when the verb is made trans.: (M:) accord. to As, (T,) رَابَنِى [signifies he did what made me to doubt, or to have doubt, or suspicion &c, and what I disliked, or hated; for it] is said of a man when thou seest, on his part, what makes thee to doubt, &c., (مَا يُرِيبُكَ, [or مَا يَرِيبُكَ,]) and what thou dislikest, or hatest: (T, S:) and Hudheyl say, ↓ أَرَابَنِى, (T, S, Msb,) or ارابنى أَمْرُهُ, as As says on the authority of 'Eesà Ibn-'Omar; (M;) and رِبْتُ and ↓ اِرْتَبْتُ, meaning I doubted: (Msb:) accord. to IAth, رَابَنِى الشَّكُّ [an evident mistranscription for رابنى الشَّىْءُ] and ↓ ارابنى both mean شَكَّكَنِى وَ أَوْهَمَنِى الرِّيبَةَ بِهِ [i. e. the thing made me to doubt, and caused me to think that there was that which occasioned doubt, or suspicion &c., in it]; but when you are certain, or sure, of it, you say [only] رَابَنِى, without [an incipient] ا: (TA:) accord. to Lth, رَابَنِى الأَمْرُ, inf. n. رَيْبٌ, signifies the thing, or event, [app. said only of that which is evil,] betided me, or befell me: and رَابَنِى أَمْرُهُ, his affair, or case, brought upon me doubt (شَكًّا [in the TA شَرًّا i. e. evil]) and fear. (T.) It is said in a trad., of Fلtimeh, يَرِيبُنِى مَا يَرِيبُهَا, meaning That displeases and disquiets me which displeases and disquiets her. (TA.) And in another, respecting a gazelle lying curled in sleep, لَا يَرِيبُهُ أَحَدٌ بِشَىْءٍ, meaning No one shall oppose himself to it and disquiet it, or disturb it. (TA.) And in another, مَا رَابَكَ اـِلَى قَطْعِهَا, i. e. What disquieted thee and constrained thee to cut it off? as Aboo-Moosà thinks the phrase may be read: but see another reading voce رَابٌ. (TA.) And in another, دَعْ مَا وَ اـِنَّ ↓ يَرِيبُكَ اـِلَى مَا لَا يَريبُكَ فَاـِنَّ الكَذِبَ رِيبَةٌ الصِّدْقَ طُمَأْنِينَةٌ, (Mgh, TA, *) or, as some relate it, ↓ يُرِيبُكَ, (TA,) i. e. Leave thou that which causeth thee to doubt, (Mgh, TA, *) and occasioneth in thee الرِّيبَة, which originally signifies disquiet, or disturbance, or agitation, of mind, [and hence suspicion &c., and betake thyself to that which will not cause thee to doubt, &c., for verily lying is a thing that occasions disquiet of mind, or doubt, or suspicion &c., and verily veracity is a thing that occasions tranquillity;] because the mind is not at rest when it doubts, but becomes tranquil when it is certain, or sure. (Mgh.) And the Hudhalee, (S, TA,) Khلlid Ibn-Zuheyr, (TA,) says, يَا قَوْمِ مَا لِى وَ أَبَا ذُؤَيْبِ كُنْتُ اـِذَا أَتَوْتُهُ مِنْ غَيْبِ يَشُمُّ عِطْفِى وَ يَجُرُّ ثَوْبِى بِرَيْبِ ↓ كَأَنَّنِى أَرَبْتُهُ [O my people, what aileth me with Aboo-Dhueyb? I was (such that) when I came to him after absence, or from being absent, he would smell my side, or my armpit, and pull my garment, as though I disquieted his mind with doubt, or suspicion &c.]: (S and TA, in this art. and in art. بز; but in the latter with يَبُزُّ in the place of its syn. يَجُرُّ:) it is said in the L that اراب is trans. and intrans.; and that he who makes it trans. makes it syn. with رَابَ; and thus it is in the saying of Khلlid cited above; the last hemistich of which is also related thus: كَأَنَّنِى قَدْ رِبْتُهُ بِرَيْبِ but ↓ اراب when intrans. signifies أَتَى بِرِيبَةٍ [meaning he did an act that occasioned doubt, or suspicion &c.]; like as أَلَامَ signifies أَتَى بِمَا يُلَامُ عَلَيْهِ [he did an act for which he was to be blamed]: and agreeably with this signification is expl. the verse ascribed to El-Mutalemmis, or to Beshshلr Ibn-Burdeh, أَخُوكَ الَّذِى اـِنْ رِبْتَهُ قَالَ اـِنَّمَا وَ اـِنْ لَايَنْتَهُ لَانَ جَانِبُهْ ↓ أَرَبْتُ [Thy brother is he who, if thou make him to doubt, &c., (or if thou do to him an act occasioning doubt, or suspicion &c., as expl. in the Ham p. 363, where عَاتَبْتَهُ is put in the place of لَايَنْتَهُ,) says, Only I have done what occasions doubt, &c.; and if thou act gently with him, becomes gentle]: thus the verse is correctly related: he who relates it differently, saying أَرَبْتَ, [and thus I find it in two copies of the T,] asserts that اـِنْ رِبْتَهُ means if thou make him of necessity to have doubt, or suspicion &c.; and ↓ اربت [here said in the TA to be “ with damm, ” but this is evidently a mistranscription for “ with fet-h, ” for it cannot mean with damm to the ا, as أُرِبْتَ does not bear an appropriate signification, nor can it mean with damm to the ت, as the explanation relates to the reading of اربت with fet-h to the ت,] means thou hast caused [me] to think that there was that which occasioned doubt, or suspicion &c., when it was not decidedly necessary. (TA.)
اراب 4 اراب ذ , as a trans. verb: see 1, in eight places. -A2- As intrans., it signifies He (a man) was, or became, one in whom was something occasioning doubt, or suspicion or evil opinion, or doubt combined with suspicion or evil opinion; i. e. صَارَ ذَا رِيبَةِ: (Sb, T, S, M:) and he did a thing that occasioned doubt, or suspicion &c.: (As, T:) it is said when one is told something of a person, or thinks it, or imagines it: (Msb:) see 1, in the former half of the paragraph; and also, in three places, in the latter part of the same paragraph. Also It (a thing, or an affair, or a case,) was, or became, one in which was something occasioning doubt, or suspicion &c.; i. e. صَارَ ذَا رَيْبٍ (T, K) or ذا رِيبَةٍ. (M.)
5 تَرَيَّبَ see the next paragraph.
ارتاب 8 ارتاب ذ He doubted, (S, Msb, K,) فِيهِ [respecting him, or it]. (S.) See 1, in the former half of the paragraph. And ارتاب بِهِ He suspected him, or thought evil of him: (T, M, K:) or he saw on his part [or in him] what caused him to have doubt, or suspicion &c.; as also به ↓ تريّب; (Har p. 257;) and به ↓ استراب; i. e. رَأَى مِنْهُ مَا يَرِيبُهُ: (S, K, and Har ubi suprà:) the last used by [the tribe of] Hudheyl. (TA.) ― -b2- [It often means particularly He was sceptical in matters of religion.]
استراب 10 استراب ذ He fell into that which occasioned doubt, or suspicion or evil opinion; meaning he feared so that he doubted of safety or security: (Har pp. 256 and 257:) [he conceived doubt, or suspicion or evil opinion:] he doubted: and became infected with suspicion or evil opinion. (Idem p. 309.) See also 8.
رَابٌ رَابٌ ذ Want, or need. (TA.) Hence, in a trad., مَا رَبُكُمْ اـِلَيْهِ What is [the reason of] your want of him? or your wanting to ask him? (TA.) And, in another trad., مَا رَابُكَ اـِلَى قَطْعِهَا What is [the reason of] thy wanting to cut it off? thus, says El-Khattلbee, they relate it, with damm to the ب: but IAth says that it is properly مَا أَرَبُكَ, meaning the same: or, accord. to Aboo-Moosà, the right reading may be ما رَابَكَ, expl. in the preceding paragraph. (TA.)
رَيْبٌ رَيْبٌ ذ is an inf. n. of 1, (T, M, Mgh, Msb, &c.,) as also ↓ رِيبَةٌ, (M, K,) or the latter is a simple subst.: (S, Msb:) the primary signification of the latter [and of the former also when it is used as a simple subst.] is Disquiet, disturbance, or agitation, of mind: (Ksh and Bd in ii. 1:) [and hence] the former signifies doubt; (T, S, Msb;) as also ↓ the latter; (S, Mgh;) because doubt disquiets, or disturbs, the mind: (Ksh and Bd ubi suprà, and Mgh:) and opinion; syn. ظَنٌّ: (Msb:) and ↓ the latter, (S, M, A, Mgh, K,) and the former also, (M, A, K,) doubt, or suspicion or evil opinion; syn. تُهَمَةٌ (S, M, A, Mgh, K) and ظِنَّةٌ: (M, A, K:) or the former, [and ↓ the latter also,] doubt combined with suspicion or evil opinion: (IAth, TA:) and a thing, or an event, or a case, that occasions one doubt, or suspicion or evil opinion, or doubt combined with suspicion or evil opinion; i. e. مَا رَابَكَ مِنْ أَمْرٍ: (S, TA:) [in this last sense, the latter is the more common: hence,] lying is termed رِيبَةٌ in a trad. cited above: see 1: (Mgh:) the ↓ pl. of the latter is رِيَبٌ. (Msb.) A man, and a thing or an event or a case, is said to be ↓ ذُو رِيبَةٍ [as meaning Having in him, or it, something occasioning doubt, or suspicion &c.]. (A.) [لَا رَيْبَ often occurs as meaning There is no doubt; without doubt; undoubtedly.] ― -b2- Hence, رَيْبُ الزَّمَانِ The accidents, or evil accidents, of time, (Ksh and Bd ubi suprà, [in Fleischer's ed. of the latter رِيَب الزمان, which is more agreeable with the explanation, but رَيْب الزمان is more usual,]) that disquiet, or disturb, the minds and hearts: (Ksh:) and رَيْبُ المَنُونِ (S, A) [which likewise signifies] the accidents, or evil accidents, of time: (S:) and رَيْبُ الدَّهْرِ signifies the same; i. e. صَرْفُهُ, (M, K,) or صُرُوفُهُ, (T, Msb,) and حَوَادِثُهُ. (T. [This is said in the TA to be tropical; but I do not find it so characterized in the A.]) ― -b3- [Hence, likewise,] رَيْبٌ also signifies A want; a needful, or requisite, thing, affair, or business; syn. حَاجَةٌ. (S, A, Msb, K.) A poet says, (S,) namely, Kaab Ibn-Mلlik El-Ansلree, (TA,) قَضَيْنَا مِنْ تِهَامَةَ كُلَّ رَيْبٍ وَ خَيْبَرَ ثُمَّ أَجْيَيْنَا السُّيُوفَا [We accomplished, from Tihلmeh, every want, and from Kheyber: then we gave rest to our swords]. (S.) -A2- [ريب mentioned by Freytag as applied in art. دلس of the S to a certain plant, and written رَيْب in both of my copies of the S in that art., is a mistake for رَبَب, which is the reading in the TA, pl. of رِبَّةٌ.]
رِيبَةٌ رِيبَةٌ ذ : see the next preceding paragraph, in six places. ― -b2- [It often means particularly Scepticism in matters of religion.]
أَمْرٌ رَيَّابٌ أَمْرٌ رَيَّابٌ ذ A thing, or an event, or a case, that frightens, or terrifies. (M, K.)
رَائِبٌ رَائِبٌ ذ [act. part. n. of 1; Causing, or occasioning, doubt, or suspicion or evil opinion, &c.] IAar says that Aboo-Bekr is related to have said, in his charge to 'Omar, عَلَيْكَ بِالرَّائِبِ مِنَ الأُمُورِ وَ اـِيَّاك وَ الرَّائِبَ مِنْهَا, which Th explains as meaning Keep thou to what is clear, free from dubiousness or confusedness, of affairs, and beware thou of, or avoid thou, what has in it dubiousness, or confusedness, thereof: (T, TA:) the first is from رَابَ of which the aor. is يَرُوبُ, said of milk; and the second is from رَابَ of which the aor. is يَرِيبُ. (TA.) [See also a verse cited voce رَائِبٌ in art. روب, and my remark thereon.]
مُرِيبٌ مُرِيبٌ ذ , applied to a man, (T, S, A,) and to a thing or an event, (M, A,) i. q. ذُو رِيبَةٍ [expl. above, voce رَيْبٌ]. (T, S, M, A.) اـِنَّهُمْ كَانُوا فِى شَكٍّ مُرِيبٍ, in the Kur xxxiv. last verse, means Verily they were in doubt causing to fall into suspicion or evil opinion: or it means ذِى رِيبَةٍ [having in it something occasioning suspicion &c.]: (Ksh and Bd:) or ذِى رَيْبٍ [which means the same: or attended with disquiet, or disturbance, or agitation, of mind]: (M, TA:) [see its verb, 4:] it may be from the trans. or from the intrans. verb. (Ksh.)
مُرْتَابٌ مُرْتَابٌ ذ Doubting [or suspecting]. (Msb.) ― -b2- [It often means particularly Sceptical, or a sceptic, in matters of religion. -A2- And مُرْتَابٌ فِيهِ, or بِهِ, Doubted of, or suspected.]
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR668 harfرَابَ
رَابَ ( y ) I ( n. ac. رَيْب 1 ),
a. Made uneasy, suspicious; unsettled, disturbed.
b. Suspected, was suspicious of.
أَرْيَبَ
أَرْيَبَ IV ,
a. see I (a) , ( b ).
c. Was an object of doubt, suspicion.
تَرَيَّبَ
تَرَيَّبَ V
a. [ Min ], Mistrusted.
اِرْتَيَبَ
اِرْتَيَبَ VIII , اِسْتَرْيَبَ X
a. [ Bi or Fī ], Doubted, suspected.
b. [ Min ], Was doubtful, uncertain about.
رَيْب
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.975 harfريب
رَابَ - يَرِيبُ - رَيْب - رِيْبَة - ارْتَابَ - يَرْتَابُ - مُرْتَاب - أَرَابَ - يُرِيْبُ - مُرِيْب
رَابَ - يَرِيْبُ + شيء + كائناً: يجعل الشيءُ أو المعلومةُ أو الخبرُ الكائنَ في ريب: يجعله في حالة وسط بين الإيمان والكفر: يجعله في حالة من تردد التصديق والقبول بصواب معلومة أو خبر أو حقيقة شيء: حيث يقبل (يؤمن) أن القضية صحيحة جزئياً، وينكر
Sîgalar(14)
- رَيْبَŞüphe(فَعْلَ)×15
- مُرِيبٍŞüphelendiren(مُفْعِلٍ)×7
- ارْتَبْتُمْŞüphelendiniz(افْتَعَلْتُمْ)×2
- رَيْبٍŞüphe(فَعْلٍ)×2
- ارْتَابُواŞüphelendiler(افْتَعَلُوا)×1
- تَرْتَابُواŞüphelenirsiniz(تَفْتَعِلُوا)×1
- رَيْبِهِمْOnların şüphesi(فَعْلِهِمْ)×1
- رِيبَةًŞüphe(فِعْلَةً)×1
- لَارْتَابَÖyleyse şüphelendi(لَافْتَعَلَ)×1
- مُرْتَابٌŞüphelenen(مُفْتَعِلٌ)×1
Mücavir kökler74 mücavir (243 toplam)
- شكك
7 ortak ayet · سكك : Olması ve olmaması şüphenin eşit olması ريب…
- كتب
10 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
- أجل
5 ortak ayet · İcl havuz demektir
- بين
11 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir
- جمع
6 ortak ayet · Yumruk demektir
- سوع
4 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
- أله
21 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- سبق
3 ortak ayet · Yarış meydanı demektir
- زول
2 ortak ayet · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…
- أبي
2 ortak ayet · İbiye sütten kesilen kadın manasındadır
- ربص
2 ortak ayet · “Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden…
- بني
2 ortak ayet · Yapı demektir
Geçtiği ayetler(35)
ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ
Şüpheİşte bu kitab, onda hiç bir şüphe yoktur, müttekiler için hidayettir.
رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ
ŞüpheEy Rabbımız; muhakkak ki geleceğinden şüphe olmayan bir günde insanları toplayacak Sen’sin. Şüphesiz ki Allah vaadinden dönmez.
فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
ŞüpheYa geleceğinden şüphe olmayan bri günde onları topladığımız ve kendilerine zulmedilmeden herkesin kazandığının tastamam ödendiği zaman halleri ne olacak?
اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثًا
ŞüpheAllah O’ndan başka ilah yoktur. Geleceğinden şüphe olmayan kıyamet günü sizi mutlaka toplayacaktır. Allah’tan daha doğru sözlü kim olabilir?
… عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ
ŞüpheDe ki: Göklerde ve yerde olanlar kimindir? Allah’ındır, de. O, rahmeti kendi üzerine yazmıştır. Andolsun ki; hepinizi, hakkında hiçbir şüphe olmayan kıyamet gününde toplayacaktır. Nefislerini ziyana uğratanlar, işte onlar inanmazlar.
وَمَا كَانَ هَذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَى مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ الْكِتَابِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ
ŞüpheBu Kur’an, Allah’tan başkası tarafından uydurulmuş değildir. Ancak kendinden evvel geleni tasdik eder ve kitabı uzun uzun açıklar. Onda hiç şüphe yoktur. Alemlerin Rabbındandır.
أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَجَعَلَ لَهُمْ أَجَلًا لَا رَيْبَ فِيهِ فَأَبَى الظَّالِمُونَ إِلَّا كُفُورًا
ŞüpheGörmezler mi ki; gökleri ve yeri yaratmış olan Allah; onların benzerlerini de yaratmaya Kadir’dir. Onlar için şüphe olmayan bir ecel kılmıştır Buna rağmen zalimler küfürden başka bir şeyde diretmediler.
… لِيَعْلَمُوا أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَأَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيهَا إِذْ يَتَنَازَعُونَ بَيْنَهُمْ أَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوا عَلَيْهِمْ …
ŞüpheBöylece, insanların onları bulmalarını sağladık ki Allah’ın sözünün gerçek olduğunu ve kıyametin kopmasından şüphe edilmeyeceğini bilsinler. Nitekim bunlar hakkında çekişip duruyorlar: Onların mağaralarının önüne bir bina kurun, diyorlardı. Halbuki Rabbları onları çok daha iyi bilendir. Onların yerlerine galib gelenler ise: Onların mağaralarının önüne mutlaka bir mescid yapacağız, dediler.
وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لَا رَيْبَ فِيهَا وَأَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ
ŞüpheKıyamet saatı mutlaka gelecektir, onda hiç şüphe yoktur. Ve Allah; kabirlerde olanları diriltecektir.
تَنْزِيلُ الْكِتَابِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ
ŞüpheŞüphe götürmeyen kitabın indirilmesi alemlerin Rabbındandır.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ريب |
| Yapı | Üçlü kök (sülâsî mücerred) |
| Özel Durum | Ecvef-i yâî (orta harfi illetli / yâ) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | شك, ظنن, مري |
| Zıt Kök | يقن |
| Çekirdek Özet 1 | Zihinde ve nefiste huzursuzluk, tedirginlik ve güven sarsıntısı oluşturan tereddüt hâli |
| Çekirdek Özet 2 | Vahyin kaynağı, âhiret ve hesap günü konusunda kalbi içten içe kemiren ve eylemsizliğe iten istikrarsızlık |
| Çekirdek Özet 3 | Bir inanç veya bilgi sisteminde sağlam zemin kaybı, iç çatışma ve şüphenin ahlakî-amelî bozulmaya dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün anlamını zihinsel, nötr ve masum bir merak veya basit bir soru sorma hâli olarak daraltıp, kavramın taşıdığı ahlakî çözülme, itham ve iç tedirginlik boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Zihnin, tefekkür merkezinin veya bir meselenin başlangıç ve idrak noktasının harekete geçmesi |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Zihne takılan unsura müdahale etme, tutma veya meseleye doğru uzanma çabası |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Şüphenin ve huzursuzluğun insanın iç dünyasına, kalbin mahremine yerleşip orayı kuşatması |
| ريب | İdrak merkezine giren belirsizliğin zihni kurcalayıp iç dünyaya huzursuzluk ve güvensizlik olarak yerleşmesi | Zihnin ilk algıda yakaladığı bir çelişkiyi el yordamıyla yoklarken, o belirsizliğin kalbin barınağına bir çatlak ve güvensizlik hâli olarak yerleşmesi hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sütün duruluğunu kaybedip kesilme ile mayalanma arasında bozulmaya yüz tutması (روب ile ilişkili olarak), bedende ya da eşyada saklı kalan kusurun tedirginlik ve kuşku vermesi, zamanın ansızın getirdiği felaket ve sarsıntılar. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Züeyb el-Hüzelî avlanan yaban sığırlarının ses işitip ürkmesini tasvir ederken kökü yay vuruşunun çıkardığı tedirgin edici ses bağlamında kullanır: فَشَرِبْنَ ثُمَّ سَمِعْنَ حِسّاً دُونَهُ / شَرَفُ الحِجَابِ وَرَيْبَ قَرْعٍ يُقْرَعُ |
| Erken Arapça kullanım | Zamane musibetleri ve beklenmedik felaketler için رَيْبُ الدَّهْرِ ve رَيْبُ المَنُونِ terkipleri kullanılmıştır; nitekim Ebû Züeyb el-Hüzelî mersiyesinde bu kullanımı şöyle şahitlendirir: أَمِنَ المَنُونِ وَرَيْبِهِ تَتَوَجَّعُ / وَالدَّهْرُ لَيْسَ بِمُعْتِبٍ مَنْ يَجْزَعُ |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça ريب kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle zihinsel tedirginlik, kuşku, korku ve itham semantik dairesinde özelleşmiş bir yapı arz eder. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede doğrudan ses denkliğiyle gelen ריב (r-y-b / rîḇ) kökü; çekişmek, davalaşmak, itham etmek ve hukuki ihtilaf çıkarmak anlamlarına gelir. Bu anlamsal bağ, Arapçadaki رِيبَةٌ (töhmet, güvensizlik, şüpheyle itham etme) boyutuyla doğrudan örtüşmektedir. Aramice ve Süryanicede de benzer şekilde sürtüşme, dava ve zihni kurcalayan itham izleri bulunur. Erken güney Sami katmanında ise kelime iç huzursuzluk, kaygı ve istikrarsızlık hissini öne çıkarır. Dolayısıyla kökün arka planında salt entelektüel bir belirsizlikten ziyade, taraflar arasında veya kişinin kendi vicdanında çatışma, dava ve tedirginlik doğuran bir sarsıntı mevcuttur.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ريب ile روب kökleri arasındaki ses ve mana geçişliliği | Sütün kesilip pıhtılaşması ve saflığını yitirmesi ile zihnin duruluğunu kaybedip kuşkuya bulanması arasındaki semantik aktarım. | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice r-y-b (ריב: çekişmek, davalaşmak, itham etmek) | Hukuki ve ahlakî alanda itham ve kuşku doğuran sürtüşme manasından içsel huzursuzluk ve töhmet kavramına semantik daralma. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda düzenli ve kesin bir soydaş biçim tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak HALOT, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ريب | Anlamlı | Şüphe, tedirginlik, töhmet | İç huzurun bozulması, kalpte yer eden kuşku ve güven sarsıntısı. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| ربي | Anlamlı | Artmak, çoğalmak, büyümek | Maddî veya manevî olarak fazlalaşma, boy atma, gelişme. | Kur'an'da geçer (ربو / ربي). |
| يرب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu dizilişte bağımsız bir kök teşekkül etmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| يبر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimiyle türetilmiş bir kök yer almaz. | Kur'an'da geçmez. |
| بري | Anlamlı | Yontmak, kurtulmak, arınmak | Bir şeyden ilişiğini kesmek, borçtan veya kusurdan uzaklaşmak, yaratmak. | Kur'an'da geçer; zıt yönde arınma taşır. |
| بير | Anlamlı | Kuyu kazmak, ortaya çıkarmak | Çukur açmak veya kuyu manasındaki بئر ile sesdeşlik kurmak. | Kur'an'da geçmez; nadir kullanım. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ريب | Merkez | Kuşku, tedirginlik, töhmet | İnsanın iç huzurunu bozan, kaygı, itham ve pratik eylemsizlik doğuran şüphe. | Bilgideki eksiklikten ziyade kalpte oluşan huzursuzluk ve güven bunalımıdır. |
| شك | Komşu | İki ihtimal arasında duraksama | Birbirine denk iki ihtimal arasında zihnin askıda kalması ve kesin hükme varamaması. | Zihinsel bir kararsızlıktır; ريب kökündeki gibi korku, töhmet ve iç huzursuzluk şart değildir. |
| ظنن | Komşu | İhtimale dayalı kanaat | Taraflardan birini diğerine üstün tutarak hüküm verme, zanna dayanma. | Kesin bilgi olmasa da bir yöne meyil vardır; ريب ise durulmayan bir çalkantıdır. |
| مري | Komşu | Çekişmeli şüphe, münakaşa | Delil ortaya konmasına rağmen inatla tartışmaya girip kuşkuyu sürdürme. | Dışa vuran bir münakaşa ve haksız bir cedel tonu barındırır. |
| يقن | Zıt | Kesin ve sarsılmaz bilgi | Kalbin hiçbir tereddüt ve çalkantı barındırmadan gerçeğe mutmain olması. | Zihnin ve vicdanın tam bir sükûnet, aydınlık ve güven içine girmesidir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ريب | Şüphe, töhmet, iç tedirginliği | Kalbin güven duygusunu yitirmesi, kaygı veren belirsizlik. | Kesin |
| Latince | Suspicio, anxietas | Kuşku, güvensizlik, iç kaygısı | Hem güvensizlik ve itham boyutunu (suspicio) hem de huzursuzluğu (anxietas) kısmen karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | Doubt, suspicion, disquiet | Şüphe, kuşku, huzursuz edici güvensizlik | Entelektüel şüpheyi aşan, kalbi tedirgin eden ve şaibe taşıyan güvensizlik hâlidir. | Güçlü |
| Almanca | Zweifel, Argwohn, Unruhe | Şüphe, kuruntu, içsel huzursuzluk | Salt mantıksal kararsızlığı değil, güvensizlikten kaynaklanan ruhsal sarsıntıyı ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | Doute, suspicion, inquiétude | Şüphe, zan, iç tedirginliği | Güveni sarsan ve kaygı uyandıran belirsizlik durumuna tekabül eder. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَيْبَ | Vahyin ve kıyametin hakikati karşısında hiçbir kuşku ve eksiklik bulunmaması | İlahi kelamın mükemmelliği ve hesap gününün kesinliği bağlamında; Bakara 2:2, Âl-i İmrân 3:9. |
| مُرِيبٍ | İnsanı derin bir şüpheye, huzursuzluğa ve eylemsizliğe sevk eden durum | Geçmiş kavimlerin elçilere karşı takındığı tereddüt ve itham tavrı; Hûd 11:62, İbrâhîm 14:9. |
| ارْتَابُوا / ارْتَبْتُمْ | İmandan sonra tereddüde düşme, kalbî güvensizlik ve nifak | Münafıkların ruh hâli, şahitlikte şüpheye düşülmesi ve ahdi bozma hâlleri; Mâide 5:106, Nûr 24:50. |
| رِيبَةً | Kalbe çöken, bir türlü sökülüp atılamayan nifak tortusu ve kuruntu | Münafıkların kurduğu nifak yuvalarının kalplerinde bıraktığı daimi huzursuzluk; Tevbe 9:110. |
| رَيْبَ الْمَنُونِ | Zamana bağlı musibetler, ölümün ansızın gelmesi korkusu | Müşriklerin Peygamber için beklediği ölüm veya yıkım felaketi bağlamında; Tûr 52:30. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman-şüphe zıtlığı ve imanın mahiyeti | İmanın bilgi ve kalp tasdikiyle olan bağı tartışılırken, ريب imanı zedeleyen veya yok eden itikadî tereddüt ve nifak alâmeti sayılmıştır. | İtikadı ifsat eden, yakînin karşıtı kalbî maraz. |
| Fıkıh | Şüphenin akitlere, ibadetlere ve şahitliğe etkisi | رِيبَةٌ kavramı; nikâh, vasiyet, şahitlik ve alışverişte akdin sıhhatini gölgeleyen töhmet ve güvensizlik hâli olarak ele alınır. | Hukuki işlemi şaibeli kılan ve kesinliği bozan töhmet. |
| Tefsir | Kur'an'ın kaynağı ve vahiy hakikati | Bakara 2:2'deki kullanım gereği, metnin iç ve dış tutarlılığında kusur bulunmadığı, ancak kalbinde maraz olanın vehme kapıldığı vurgulanır. | Vahiyde nesnel hiçbir kusur olmaması, şüphenin muhatabın zaafından doğması. |
| Hadis | Takva, vera' ve helal-haram sınırları | "Sana şüphe ve huzursuzluk veren şeyi bırak, vermeyene bak" (دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ) prensibinde olduğu gibi vicdanın sinyali sayılmıştır. | Kalbin mutmain olmayıp tedirginlik duyması. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve âhiret tasdiki | İnançta sarsıntı ve nifak | Güven bağını koparma | Kalbin hakikate teslimiyetini engelleyen ve kişiyi münafıklık psikolojisine sürükleyen iç çürümedir. | Kesin |
| İlmi | Bilgi teorisi ve metodoloji | Yıkıcı epistemik güvensizlik | Delile direnme | Sağlam deliller ortadayken gerekçesiz biçimde hakikati reddetmeye bahane üretilen psikolojik kuşku. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal sözleşme ve nizam | Fitne ve otoriteye güvensizlik | İstikrarı bozma | Toplum fertleri ve yönetim arasında karşılıklı töhmet ve şüphenin hâkim olmasıyla birliğin dağılması. | Güçlü |
| İktisadi | Akitler, ticaret ve mülkiyet | Şaibe, aldatma ve töhmet | Piyasada güven krizine yol açma | Sözleşmelerin şeffaf olmaması sebebiyle doğan ve alışverişi tıkayan güvensizlik ortamı. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz gürültüsü, sinyaldeki dalgalanma veya termodinamik dengesizlik | Sistemin kararlı durumunu bozan, sinyalin iletiminde parazit üreterek kesinliği ve stabiliteyi zaafa uğratan mikro kararsızlıklar. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal anomi ve kurumsal güvensizlik sendromu | Bireyin veya grubun değerler dizgesine olan inancını yitirmesi sonucu içselleşen kuruntu, şüphecilik ve eylemsizlik krizi. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | ريب kavramını modern dönemin metodik, eleştirel ve yapıcı ilmî sorgulamasıyla eşitleyip, sadece entelektüel bir "soru sorma" hâli olarak görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu kök; hakikat apaçık ortadayken kalbin samimiyetsizliği, ahlakî tembelliği veya kibir sebebiyle tereddüde sarılması, iç huzursuzluğu ve töhmeti beslemesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Metodik ilmi araştırmanın Kur'an tarafından yerildiği zannına varılması veya tersine, münafıklığın çekirdeği olan ahlakî-amelî tereddüt ve nifak marazının meşru bir entelektüel arayış sanılması. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kendi metinsel güvenilirliğini (Bakara 2:2) ve vahyin ilahi menşeini ilan ederken seçtiği temel kavramdır; imanın zıddının sadece inkâr değil, aynı zamanda kalbi kemiren içsel istikrarsızlık olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mushafın girişinde vahyin mahiyetini anlatan ayetlerde, elçilerin davetine karşı kavimlerin psikolojik direncini nakleden kıssalarda ve Medine döneminde münafıkların iç yapısını teşhir eden nifak bağlamlarında. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Şüphenin yalnızca mantıksal bir yetersizlikten kaynaklandığı algısını düzeltir; kuşkunun ardındaki iradî direnci, ahlakî zaafı, kalbî tedirginliği ve töhmet psikolojisini açığa çıkarır. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSütün kesilmeye yüz tutup duruluğunu kaybetmesi; bedende, eşyada veya olayda ansızın baş gösteren huzursuzluk, töhmet ve kusur.
- Soyut anlamZihnin açık delile rağmen tatmin olmayıp kalpte kaygı, güvensizlik, çekişme ve amelî eylemsizlik üreten çalkantılı hâli.
- Sistematik karşılıkBir bilgi, inanç veya nizam sisteminde referans noktasının yitirilmesiyle meydana gelen iç sürtüşme, istikrarsızlık ve işlevsizleşme katsayısı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde harfi kökün temsil ettiği reyb hâlini (içsel tereddüt, tedirginlik ve şüpheyi); mutlak kesinlik, tatmin ve güveni (yakîn durumunu, burada ); zihinsel duraklama ve belirsizliği (şekk faktörünü); ise nefisteki korku, kaygı ve töhmet tortusunu simgelemektedir. Kesinlik ve güven () bire yaklaştıkça reyb sıfıra iner; yakîn azaldıkça belirsizlik ile töhmet birleşerek kalpteki sarsıntıyı ve nifak marazını büyütür.