سلب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ل-ب1 sîga, 15 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خلقشيأضربأييسلبيَسْلُبْهُمُذببدعوطلبسمعضعفألهدونأنس

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

سلب

س - ل - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onlardan kapar

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.772 harf
باب السين واللام والباء معهما س ل ب، ل س ب، ب ل س، ل ب س، س ب ل، ب س ل مستعملات سلب: كلُّ لِباسٍ على الإنسانِ سَلَبٌ، وسَلَبَ يَسُلُبُ: أخَذَ سَلَبَه، والسَّلَبُ: ما يُسْلَبُ به، والجميع الأسلاب. والسَّلوب من النّوق: التي يؤخَذُ ولدها، وجمعه سَلائب. وقيل: هي الناقة إذا أَلْقَت ولَدَها لغير تَمامٍ وجمعه سُلُبٌ، وأَسْلَبَتْ: فَعَلَت ذلك ويقال للشّاء أَسْلَبَتْ. ويقال: السُّلُبُ: الطِّوال، وفَرَسٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.065 harf
سلبت الشيء سَلْباً. والاستلابُ: الاختلاس. والسِلابُ: واحد السُلُبِ، وهي ثيابُ لمآتِم السودُ. قال لبيد: في السُلُبِ السودِ وفي الأَمْساحِ تقول منه: تَسَلَّبَت المرأةُ، إذا أَحَدَّتْ. ويقال: بل الإحدادُ على الزوج، والتَسَلُّبُ قد يكون على غير زوج. وانْسَلَبَتِ الناقة، إذا أسرعت في سيرها حتَّى كأنها تخرج من جِلدها. والسَلِبُ، بكسر اللامِ: الطويلُ. قال ذو الرمة يصف فِراخَ النعامةِ: كأنَّ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok15.895 harf
س ل ب سلب ، سبل ، لسب ، لبس ، بلس ، بسل . سلب : قال الليث : السَّلَب : ما يُسْلَب به والجميعُ الأَسْلاب ، وكلُّ شيء على الإنسان من اللباس فهو سَلَب ، والفعل سَلَبْتُه أسلُبه سلَباً : إذا أخذتَ سَلَبه . قال : والسَّلوب من النوق الَّتي ترمِي بوَلدِها . وقد أسلبتْ ناقتكُم ، وهي سَلوب : إذا ألقتْ ولدَها قبل أن يتمّ ، والجميعُ السلاَّئب . اللّحياني : امرأةٌ سَلُوب وسَليبٌ : وهي الّتي يموت زوجُها أو
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.852 harf
(باب السين واللام وما يثلثهما) (سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR587 harf
- السلب: نزع الشيء من الغير على القهر. قال تعالى: ﴿وإن يسلبهم الذباب شيئا لا يستنقذوه منه﴾ [الحج/73]، والسليب: الرجل المسلوب، والناقة التي سلب ولدها، والسلب: المسلوب، ويقال للحاء الشجر المنزوع منه سلب، والسلب في قول الشاعر: *- في السلب السود وفي الأمساح* (هذا عجز بيت، وصدره: *يخمشن حر أوجه صحاح* وهو للبيد من قصيدة له في رثاء عمه أبي براء مالك بن عامر، ملاعب الأسنة وهي من أراجيز النواح. والرجز في
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR440 harf
س ل ب سلبه ثوبه وهو سليب‏.‏ وأخذ سلب القتيل وأسلاب القتلى‏.‏ ولبست الثكلى السلاب وهو الحـداد وتسلبـت وسلبـت علـى ميتهـا فهـي مسلـب والإحـداد علـى الـزوج والتسليـب عـام‏.‏ وسلكت أسلوب فلان‏:‏ طريقته‏.‏ وكلامه على أساليب حسنة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سلبه فؤاده وعقله واستلبه وهو مستلب العقل‏.‏ وشجرة سليـب‏:‏ أخـذ ورقهـا وثمرها وشجر سلب‏.‏ وناقة سلوب‏:‏ أخذ ولدها ونوق سلائب‏.‏ ويقال للمتكبر‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.265 harf
سَلَبَه الشيءَ يَسْلُبُه سَلْباً وسَلَباً، واسْتَلَبَه إِياه. وسَلَبُوتٌ، فَعَلوتٌ: مِنه. وقال اللحياني: رجل سَلَبوتٌ، وامرأَةٌ سَلَبوتٌ كالرجل؛ وكذلك رجلٌ سَـلاَّبةٌ، بالهاءِ، والأُنثى سَـلاَّبة أَيضاً. والاسْتِلابُ: الاختِلاس. والسَّلَب: ما يُسْلَبُ؛ وفي التهذيب: ما يُسْلَبُ به، والجمع أَسلابٌ. وكل شيءٍ على الإِنسانِ من اللباسِ فهو سَلَبٌ، والفعل سَلَبْتُه أَسْلُبُه سَلْباً إِذا أَخَذْتَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR141 harf
* س ل ب * * سَلَبَ * الشيء من باب نصر و * الاسْتِلابُ * الاختلاس و * السَّلَبُ * بفتح اللام المسلوب وكذا * السَّلِيبُ * و * الأسْلُوبُ * الفن
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.324 harf
سلبه الشيء يسلبه سلبا: اختلسه، كاستلبه إياه. ومن المجاز: سلبه فؤاده وعقله وأسلبه. ورجل وامرأة سلبوت محركة على فعلوت، منه. كذلك رجل سلابة بالهاء والأنثى سلابة أيضا. من المجاز: السليب: المسلوب كالسلب. والمستلب العقل ج سلبى. وناقة وامرأة سالب، وسلوب، وسليب ومسلب مضبوط عندنا كمحدث، وهو الصواب وسلب بضم الأول والثاني، إذا مات ولدها أو ألقته لغير تمام. وقال اللحياني: امرأة سلوب وسليب ومسلب، وهي التي
Maddenin bağlantısı

سلبه الشيء يسلبه سلبا: اختلسه، كاستلبه إياه. ومن المجاز: سلبه فؤاده وعقله وأسلبه. ورجل وامرأة سلبوت محركة على فعلوت، منه. كذلك رجل سلابة بالهاء والأنثى سلابة أيضا. من المجاز: السليب: المسلوب كالسلب. والمستلب العقل ج سلبى. وناقة وامرأة سالب، وسلوب، وسليب ومسلب مضبوط عندنا كمحدث، وهو الصواب وسلب بضم الأول والثاني، إذا مات ولدها أو ألقته لغير تمام. وقال اللحياني: امرأة سلوب وسليب ومسلب، وهي التي يموت زوجها أو حميمها فتسلب عليه ج سلب ككتب وسلائب. وفي لسان العرب: وربما قالوا امرأة سلب. قال الراجز: ما بال أصحابك ينذرونكا أأن رأوك سلبا يرمونكا وهذا كقولهم: ناقة علط: بلا خطام، وفرس فرط: متقدمة، وقد عمل أبو عبيد في هذا بابا فأكثر فيه من فعل بغير هاء للمؤنث. والسلوب من النوق: التي ترمي ولدها، وهو مجاز، وقد أسلبت الناقة فهي مسلب: ألقت ولدها من غير أن يتم، والجمع السلائب. وقيل: أسلبت: سلبت ولدها بموت أو غير ذلك. وظبية سلوب وسالب: سلبت ولدها. من المجاز: شجرة سليب: سلبت ورقها وأغصانها جمعه سلب. وعن الأزهري: شجرة سلب إذا تناثر ورقها، والنخل سلب أي لا حمل عليها. وفرس سلب القوائم أي خفيفها في النقل. وقيل: فرس سلب القوائم ككتف أي طويلها. قال الأزهري: وهذا صحيح. والسلب: السير الخفيف السريع. قال رؤبة: قد قدحت من سلبهن سلبا قارورة العين فصارت وقبا والسلب بالكسر: أطول أداة الفدان قاله أبو حنيفة، وأنشد: يا ليت شعري هل أتى الحسانا أنى اتخذت اليفنين شانا السلب واللؤمة والعيانا السلب: خشبة تجمع إلى وفي نسخة على أصل اللؤمة، طرفها في ثقب اللؤمة السلب ككتف: الطويل. قال ذو الرمة يصف فراخ النعامة: كأن أعناقها كـراث سـائفة طارت لفائفه أو هيشر سلب ويروى سلب بالضم، وقد تقدم. ويقال: رمح سلب أي طويل، وكذلك الرجل، والجمع سلب. قال: ومن ربط الجحاش فإن فينا قنا سلبا وأفراسا حسـانـا السلب أيضا: الخفيف السريع. يقال: ثور سلب الطعن بالقرن. ورجل سلب اليدين بالضرب والطعن: خفيفهما. السلب بالتحريك: ما يسلب أي الشيء الذي يسلبه الإنسان من الغنائم، ويتولى عليه. وفي التهذيب: ما يسلب به، ج أسلاب. وكل شيء على الإنسان من اللباس فهو سلب. وفي الحديث: من قتل قتيلا فله سلبه. وهو ما يأخذه أحد القرنين في الحرب من قرنه مما يكون عليه ومعه من ثياب وسلاح ودابة، وهو فعل بمعنى مفعول أي مسلوب. وأنشدنا شيخنا أبو عبد الله قال: أنشدنا العلامة محمد بن الشاذلي: إن الأسود أسود الغاب همتهايوم الكريهة في المسلوب لا السلب

والسلب: شجر طويل ينبت متناسقا، يؤخذ ويمد ثم يشقق، فيخرج منه مشاقة بيضاء كالليف، واحدته سلبة، وهو من أجود ما تتخذ منه الحبال. قال أبو حنيفة: السلب: نبات ينبت أمثال الشمع الذي يستصبح به في خلقته إلا أنه أعظم وأطول، تتخذ منه الحبال على كل ضرب. السلب من الذبيحة: إهابها وأكرعها، وفي نسخة أكراعها وبطنها. والسلب من القصبة والشجرة: قشرها. يقال: اسلب هذه القصبة أي اقشرها. وفي حديث صفة مكة، زيدت شرفا: وأسلب ثمامها أي أخرج خوصه. وقال شمر: هيشر سلب، أي لا قشر عليه. قيل السلب: ليف المقل يؤتى به من مكة. وعن الليث: السلب: ليف المقل وهو أبيض. قال الأزهري: غلط الليث فيه. السلب: لحاء شجر معروف باليمن تعمل منه الحبال وهو أجفى من ليف المقل وأصلب، وعلى هذا يخرج قول العامة للحبل المعروف سلبة. وفي حديث ابن عمر أن سعيد بن جبير دخل عليه وهو متوسد مرفقة أدم، حشوها ليف أو سلب، بالتحريك. قال أبو عبيد: سألت عن السلب، فقيل: ليس بليف المقل، ولكنه شجر معروف باليمن، تعمل منه الحبال، وقيل: هو خوص الثمام. قلت: وهذا المشهور عندنا في اليمن. وقال شمر: السلب: قشر من قشور الشجر تعمل منه السلال، يقال لسوقه سوق السلابين. منه سوق السلابين بالمدينة الشريفة، م وبمكة أيضا قاله شمر، زادهما الله شرفا. من المجاز: أسلب الشجر: ذهب حملها وسقط ورقها فهو مسلب، وقد تقدم الكلام عليه. والأسلوب: السطر من النخيل. والطريق يأخذ فيه. وكل طريق ممتد فهو أسلوب. والأسلوب: الوجه والمذهب. يقال: هم في أسلوب سوء. ويجمع على أساليب. وقد سلك أسلوبه: طريقته. وكلامه على أساليب حسنة. والأسلوب، بالضم: الفن. يقال: أخذ فلان في أساليب من القول، أي أفانين منه. الأسلوب: عنق الأسد؛ لأنها لا تثنى. ومن المجاز: الأسلوب: الشموخ في الأنف. وإن أنفه لفي أسلوب، إذا كان متكبرا لا يلتفت يمنة ولا يسرة. قال الأعشى: ألم تروا للعجب العجيب أن بني قلابة القـلـوب أنوفهم ملفخر في أسلوب وشعر الأستاه بالجبـوب

يقول: يتكبرون وهم أخساء، كما يقال: أنف في السماء واست في الماء. وقوله: أنوفهم ملفخر على لغة اليمن. وانسلب: أسرع في السير جدا حتى كأنه يخرج من جلده، وغالب استعماله في الناقة. وتسلبت المرأة إذا أحدت قيل على زوجها؛ لأن التسلب قد يكون على غير زوج. وفي الحديث عن أسماء بنت عميس أنها قالت: لما أصيب جعفر أمرني رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: تسلبي ثلاثا، ثم اصنعي بعد ما شئت أي البسي ثياب الحداد السود. وتسلبت المرأة إذا لبسته. وفي حديث أم سلمة أنها بكت على حمزة ثلاثة أيام وتسلبت. وقال اللحياني: المسلب والسليب والسلوب: التي يموت زوجها أو حميمها فتسلب عليه. قال ابن الأعرابي: السلبة بالضم: الجردة أي التجرد عن الثياب. تقول: ما أحسن سلبتها وجردتها. مسلب كمعظم: ع، قرب زبيد المحروسة من اليمن، وهي قرية صغيرة على أربعة فراسخ من زبيد تقديرا، وقد دخلتها. وفي لسان العرب عن أبي زيد، يقال: مالي أراك مسلبا؛ وذلك إذا لم يألف أحدا، ولا يسكن إليه أحد، وإنما شبه بالوحش. ويقال: إنه لوحشي مسلب، أي لا يألف ولا تسكن نفسه. وسلب كفرح: لبس السلاب، وهي الثياب السود تلبسها النساء في المأتم ج سلب ككتب. قال شيخنا: تفسير السلاب بالثياب يقتضي أن يكون جمعا، وجمعه على سلب يقتضي أن يكون مفردا كما هو ظاهر. والذي في التهذيب: السلاب: ثوب أسود تغطي به المحد رأسها. وفي الروض الأنف: السلاب: خرقة سوداء تلبسها الثكلى. ومما أغفل عنه المصنف: السلبة: خيط يشد على حطم البعير دون الخطام. والسلبة: عقبة تشد على السهم. والأسلوبة: لعبة للأعراب أو فعلة يفعلونها بينهم، حكاها اللحياني وقال: بينهم أسلوبة. والمستلب: سيف عمرو بن كلثوم التغلبي. سيف آخر لابي دهبل الجمحي.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.592 harf
سَلَبَهُ 1 سَلَبَهُ ذ , (S, A, K,) aor. سَلُبَ , (TA,) inf. n. سَلْبٌ (S, K) and سَلَبٌ, (K,) from the former of which the pl. سُلُوبٌ has been formed, on the authority of hearsay, (El-Jurjلnee, Msb in art. قصد,) He seized it, or carried it off, by force; (S, A, K;) as also ↓ استلبهُ. (S, K.) You say, سَلَبَهُ الشَّىْءَ, aor. سَلُبَ , inf. n. سَلْبٌ and سَلَبٌ; and اـِيَّاهُ ↓ استلبهُ; (M, TA;)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.243 harf
سَلَبَ سَلَبَ U ( n. ac. سَلْب 1 , سَلَب 4 ), a. Seized, carried off; stole; robbed, plundered, deprived of. b. Drew, unsheathed ( sword ). c. Spun raw silk. سَلِبَ سَلِبَ A ( n. ac. سَلَب 4 ), a. Put on, wore mourning. سَلَّبَ سَلَّبَ II , a. see IV & V. أَسْلَبَ أَسْلَبَ IV , a. Lost its young ( mother ). V, Put on, wore mourning. اِسْتَلَبَ اِسْتَلَبَ VIII , a. Seized &c.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok20.478 harf
سلب سَلَبَ - يَسْلُبُ سَلَبَ - يَسْلُبُ + كائن + شيئاً: يأخذ شيئاً يملكه غيره قهراً وبعلمه ومن غير إذنه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التملك واستحواذ كائن من كائن آخر، بغير جهد أو عمل يستحق به ذلك "، وهي: غَنِمَ - يَغْنَمُ، تَرَثَ - يَتْرُثُ، ورِثَ - يَرِثُ، سَلَبَ - يَسْلُبُ، غَصَبَ - يَغْصِبُ، سَرَقَ - يَسْرِقُ يسلبهم { ياأيها الناس ضرب
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler15 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ذبب

    1 ortak ayet · Zubab sinek demektir

  2. طلب

    1 ortak ayet · Onu talep eder

  3. نقذ

    1 ortak ayet · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir

  4. ضعف

    1 ortak ayet · Katlanmış deri demektir

  5. ضرب

    1 ortak ayet · Örnek verdi

  6. جمع

    1 ortak ayet · Yumruk demektir

  7. دون

    1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  8. مثل

    1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  9. سمع

    1 ortak ayet · İşiten

  10. دعو

    1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  11. خلق

    1 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  12. أنس

    1 ortak ayet · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: يَسْلُبْهُمُ
  1. … اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

    Onlardan kaparEy insanlar, bir misal verildi, şimdi onu dinleyin: Şüphesiz ki Allah’ı bırakıp da taptıklarınız bir araya gelseler; bir sinek bile yaratamazlar Ama sinek, onlardan bir şey kapsa bunu da ondan kurtaramazlar. İsteyen de, istenen de aciz.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسلب
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخطف, نهب, قهر, غصب
Zıt Kökوهب
Çekirdek Özet 1Bir şeyi bulunduğu yerden veya sahibinden çeviklik, hız ve zor kullanarak çekip almak, soymak, kabuğunu soymak
Çekirdek Özet 2Varlığın acziyetini ve sahte tanrıların mülkiyet iddialarının kırılganlığını bir sineğin dahi kapıp götürdüğünü geri alamama örneğiyle ifşa etme
Çekirdek Özet 3Mülkiyetin, gücün ve iradenin zâtî değil emanet olduğunu; harici bir etkiyle bir anda geri alınabilir (münselib) oluşunu kavratma
Kritik Hata RiskiEylemi yalnızca savaş ganimeti veya adi hırsızlık düzeyinde algılayıp, varoluşsal acziyet ve irade kaybı boyutunu gözden kaçırma

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سلBir şeyi diğerinin içinden veya arasından yumuşakça, pürüzsüzce çekip çıkarma, sıyırma (örneğin سلخ kabuk/deri sıyırma, سلل kılıcı kınından çekme, سلك bir şeyi bir yere sokup geçirme, سلم aralıksız teslim etme/kurtarma)بİki nesnenin temasını, bir aradalığını veya bir şeyin içindeki mevcudiyetini temsil eden harfin eklenmesiyle eylem; pürüzsüz sıyrılmaktan çıkıp sahibinin veya nesnenin üzerindeki bağı hızla koparma, zorla soyup alma ve bünyeden ayırma niteliği kazanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, çekmeBir yüzeye temas etme, tutunma veya tutunan bir bağı birdenbire çekip ayırma hareketi
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlamaHareketi belirli bir hedefe yöneltme, bir doğrultu boyunca çekip uzatma
بEv, çadır; iç, barınma, kapalı alanBir sınırın veya varlığın dairesi içinde bulunma, iyelik ve temas alanı
سلبİyelik ve temas alanından (ev/beden/bağlam) bir şeyi yönlendirilmiş bir çekme ve hızla kavrama hamlesiyle zorla koparıp almaSahibinin koruma alanı veya bedeni üzerindeki nesnenin, karşı konulamaz bir çeviklikle soyulup dışarı çıkarılması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın kabuğunu veya lifini soyup çıkarmak; hayvanın ya da insanın sırtındaki elbiseyi, zırhı soyup almak; yavrusu düşen veya zorla alınan devenin hâli
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa, amcası Ebû Berâ için söylediği mersiyesinde yas tutan kadınların üzerlerindeki ziynet ve mutat giysileri çıkarıp siyah yas elbiseleri giymelerini anlatırken bu kökü kullanır: في السلب السود وفي الأمساح / يخمشن حر أوجه صحاح
Erken Arapça kullanımİbn Mahkân'a ait beyitte hayvanın derisinin veya ağaç lifinin soyulması tasvir edilir: فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ / كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا (rivayette فاعل veya فاتل olarak da geçer; ağacın kabuğunu ve lifini soyan kimse anlamında es-seleb kullanılmıştır). Ayrıca savaşta öldürülen hasmın üzerinden alınan zırh, kılıç ve elbiseye de es-seleb denmiştir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât ve Lebîd Dîvânı.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde سلب kökü, temel olarak soyma, sıyırma, zorla çekip alma ve mahrum bırakma anlamsal ekseni etrafında temsil edilir. İbranicede שָׁלַב (shalav) biçimi doğrudan bağlama ve ekleme yönüne kaymış olsa da, Aramice ve Süryanice katmanında ܫܠܰܒ (shlab / sleb) ve türevleri bir şeyin üstündeki örtüyü veya deriyi sıyırma, çekip çıkarma anlamlarıyla fonetik ve semantik akrabalık taşır. Klasik Arapçada kök, özellikle ağaç kabuğunun soyulması (es-seleb) gibi ilksel bir ziraî ve bedevî eylemden, insanın üzerindeki elbisenin (es-selb) soyulmasına, oradan da bir kimsenin sahip olduğu nesneyi çeviklik ve galebe ile çekip alma (el-ihtilâs ve'l-kahr) manasına doğru özelleşmiştir. Kökün Sami dillerindeki ortak paydası, bir gövdeye yapışık veya bağlı olan koruyucu bir unsuru (kabuk, deri, elbise, güç) çekerek ayırma ve ardında çıplaklık/yoksunluk bırakma eylemidir.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith Syriac Dictionary, HALOT, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسل kök ailesinden soyma ve çekip almaAğaç kabuğunun soyulması, devenin yavrusunun düşmesi veya elden gitmesi, savaşçının üzerindekilerin çekilip alınması gibi somut fiillerden soyut akıl/irade kaybına uzanışKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Aramice ܫܠܰܒ (sıyırma, soyma)Nesnenin yüzeyindeki tabakayı veya bağı zorla çekip alma çekirdek anlamında ortaklıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda sıyırma/çekme kökleriVeri bulunamadıMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سلبAnlamlıÇekip almak, soymakBir nesneyi veya sıfatı hız ve baskıyla sahibinden koparıp almakHedef kök; Kur'an'da geçer
سبلAnlamlıSalıvermek, uzatmak, yolBir şeyin serbestçe akması, uzaması, yol ve yöntem hâline gelmesiÇekirdeğin zıt kutbu; tutulanın bırakılıp akıtılması; Kur'an'da geçer
لسبAnlamlıSokmak, ısırmakYılan veya akrebin zehrini aniden batırıp sokmasıAni ve delici temas hareketi; Kur'an'da geçmez
لبسAnlamlıGiymek, örtmek, karıştırmakBir nesnenin diğerini bütünüyle örtmesi, kuşatması veya gizlemesiسلب kökünün tam eylemsel tersi (giydirmek / soymak); Kur'an'da geçer
بسلAnlamlıMenetmek, sertleşmek, rehin kalmakBir şeyi bütünüyle bağlamak, hapsolmak, şiddetli ve keskin tutumİradenin ve imkânın kilitlenmesi; Kur'an'da geçer
بلسAnlamlıHayretten donakalmak, ümitsiz olmakİflas etmek, bütünüyle mahrum kalıp çaresizliğe gömülmekسلب sonucunda kalan çıplaklık ve mahrumiyetle bağlantılı; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سلبMerkezBir şeyi hız, çeviklik ve güçle sahibinden koparıp almakHedefin üzerindeki örtüyü, mülkü veya gücü bir hamlede çekip almaSoyup alma, arkasında eksiklik ve acziyet bırakma
خطفKomşuHızla kapmak, kapıp kaçmakسلب soyup mülkiyetten düşürmeye odaklanırken, خطف hareketin göz açıp kapayıncaya kadarki seyrine odaklanırHızlı kapma (Hac 22:31)
نهب / نهبKomşuYağmalamak, açıkça zorla almakسلب tekil bir nesneyi üzerindeki bağdan sıyırırken, نهب toplu ve yaygın talana işaret ederAçık yağma
قهرKomşuZorla boyun eğdirmek, ezmekقهر genel bir tahakküm ve irade kırma hâlidir; سلب ise doğrudan bir nesneyi/özelliği çekip almaktırHükümranlık ve baskı
وهبZıtKarşılıksız vermek, lütufta bulunmakسلب var olanı rızasız ve zorla alıp çıplak bırakırken, وهب yoktan ve karşılıksız bağışlayarak donatırKarşılıksız hibe

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسلبÇekip almak, soymakZorla, çeviklikle ve mülkiyet bağını kopararak almaKesin
LatinceSpoliare, eripereSoymak, zorla çekip almakSpoliare üzerindeki giysiyi/zırhı soymayı, eripere ise çeviklikle çekip koparmayı karşılar; kökün fiziksel iki yönünü yansıtırGüçlü
İngilizceTo deprive, to snatch, to despoilMahrum bırakmak, kapmak, soymakTo snatch kapma hızını, to despoil soymayı, to deprive ise geride kalan mahrumiyeti ifade ederGüçlü
AlmancaBerauben, entreißenSoymak, elinden çekip koparmakBerauben maldan ve haktan mahrum etmeyi, entreißen ise fiziksel şiddetle çekip almayı karşılarGüçlü
FransızcaDépouiller, ravirSoyup çıplak bırakmak, kapıp götürmekDépouiller kabuğu/elbiseyi soymayı, ravir ise ani ve karşı konulamaz şekilde alıp götürmeyi karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَسْلُبْهُمُ (Fiil-i muzâri)Bir nesneyi veya zerreyi sahibinin iradesine rağmen çeviklikle çekip alıp götürmek, aciz bırakmakŞirkin ve sahte ilahların mutlak acziyetini ispat bağlamı; tapınılan varlıkların bir sineğin üzerlerinden kaptığı şeyi dahi geri alamayacak kadar zayıf olduklarının beyanı (Hac 22:73)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKudret, mülkiyet ve tevhid delilleriYaratılmışların kudretinin zâtî olmayıp arazî oluşu; Allah'ın dilediği anda kuldan irade ve kudreti çekip alabileceği (selb-i irâde / selbî sıfatlar)Zâtî olmayan sıfatların yoksunluğu, sıfatların tenzihi
FıkıhCihat hukuku ve ganimet taksimiSavaşta öldürülen düşman askerinin üzerindeki şahsî teçhizatın (es-seleb) katile aidiyeti (مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً فَلَهُ سَلَبُهُ hadisi mucibince)Savaşçının üzerindeki zırh, binek, silah ve giysiler
TefsirTemsilî ve aklî beyan (mesel)Hac 22:73'teki sinek meselinde putların veya tapanların sineğin kaptığı şeyi geri almaktan dahi aciz kalışlarının ontolojik tasviriKarşı konulamaz yoksunluk ve mutlak acizlik
HadisAhkâm ve ahlak rivayetleriGazvelerde hasmın techizatının alınması hükmü ve nimetlerin elden çıkması (selb-i ni'met) dualarıMaddî zırh/donanım veya mânevî lütufların çekilip alınması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk bilinciİlahî mülkiyetin mutlaklığıİnsanın ve putların sahte sahiplik vehmini yıkmakEn zayıf mahlukun (sinek) dahi bir şeyi alıp götürmesi karşısında ilahlık iddiasının düşüşüKesin
İlmiFiziksel ve biyolojik sistemlerEntropi ve harici müdahaleyle sistemden madde/enerji eksilmesiBir sistemin koruma kalkanını aşıp bünyesinden bir unsuru ayrıştırmaSistemin kendi bileşenini koruyamaması ve dış kuvvet tarafından soyulmasıGüçlü
SiyasiHükümranlık ve meşruiyetOtoritenin ve egemenlik unsurlarının yitirilmesiSahte iktidarların kırılganlığını ve tahakkümün geri alınabilirliğini göstermeHükümranlık yetkisinin meşruiyetini yitirmiş odaklardan çekilip alınmasıGüçlü
İktisadiMülkiyet güvenliği ve gasbın reddiHaksız el koyma, soyma, mülksüzleştirmeHukuk dışı el değiştirmelerin gayrimeşruluğunu teyit etmeBir varlığın rıza dışı ve cebren eksiltilmesinin iktisadi dengeleri bozmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇıkarma işlemi, negatif operatör ve kimyasal sıyırma (stripping)Bir kümeden veya bileşikten bir elemanın harici bir çekimle geri dönüşsüz biçimde eksiltilmesi; matematiksel olarak negatifleme (A∖B)Güçlü
Beşeri bilimlerMülksüzleşme, yabancılaşma ve hak yoksunluğu (deprivation)Bireyin veya topluluğun sahip olduğu hukuki, siyasi veya maddi imkânların iradesi dışında elinden çekilip alınmasıyla oluşan acziyet hâliGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece hırsızlık, kapkaççılık ya da fıkıhtaki savaş ganimeti (düşmanın techizatı) ile sınırlı dar bir adlî/askerî terim olarak düşünmek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'daki tek kullanımı, varlığın sahte güç iddialarını yerle bir eden evrensel bir acziyet yasasını kurar; en küçük varlığın bile bir sistemi mülksüzleştirebileceğini bildirir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHac 22:73'teki sahneyi basit bir doğa gözlemi zannederek, ayetin ontolojik şirk eleştirisini ve insanın varlık üzerindeki zayıf tasarruf vehmini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın en sarsıcı şirk ve acziyet temsilinde merkezî fiil olarak yer alır; tapınılan tüm varlıkların ve onların peşinden gidenlerin kof iddialarını tek bir eylemle sıfırlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlahlık iddialarının, şirkin, putperestliğin ve insanın sahte kudret vehminin eleştirildiği temsil (mesel) ayetlerinde (Hac 22:73).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Putların veya yaratılmış güçlerin bağımsız bir koruma veya tasarruf kudreti olduğu zannını çürütür; en ufak bir kaybı dahi telafi edemeyen bir varlığın ilah olamayacağını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir ağacın kabuğunu, bir canlının örtüsünü veya bir insanın üzerindeki elbiseyi hızla ve zor kullanarak soyup almak, geride çıplaklık ve mahrumiyet bırakmak.
  • Soyut anlamBir varlığın mülkiyet, irade, akıl veya güç gibi zâtî olmayan unsurlarını harici bir etkiyle bir anda yitirmesi; sahip olunan şeyin korunamaması sonucu doğan mutlak acziyet ve negatifleşme.
  • Sistematik karşılıkEmanet olan imkânların asıl sahibine veya harici sebeplere karşı korunamayacağını gösteren eksiltme ve mülksüzleştirme mekanizması; tevhid ilkesinin acziyet üzerinden tahkimi.
  • LaTeX modeliS(A,B,x)={A∖{x}∣B←x,  κ(A,x)→0}
  • LaTeX açıklamasıModelde A başlangıçta x unsuruna (mal, güç, zırh, yiyecek) sahip olan veya üzerinde taşıyan varlığı, B bu unsuru hızla ve zorla çekip alan faili (örneğin sinek veya gâlip güç), x ise çekilip alınan nesneyi temsil eder. Eylem sonucunda A kümesinden x eksilerek (A∖{x}) çıplak/mahrum kalır ve x doğrudan B'nin tasarrufuna geçer (B←x). κ(A,x)→0 ifadesi ise A'nın söz konusu x nesnesini geri alma veya koruma kapasitesinin sıfıra indiğini, yani mutlak istirdat acziyetini gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س